هشتادمین سالگرد بمباران اتمی جنگ جهانی دوم در ناگاساکی
هزاران نفر شنبه در ناگازاکی با سر فرود آوردن به نشانه دعا و ادای احترام، هشتادمین سالگرد بمباران اتمی این شهر ژاپن را گرامی داشتند. شهردار ناگازاکی هشدار داد درگیریهای کنونی در جهان، میتواند بار دیگر دنیا را به سمت جنگ هستهای سوق دهد.
شهر غربی ژاپن در ۹ اوت ۱۹۴۵ با پرتاب یک بمب پلوتونیوم-۲۳۹ به وزن ۱۰ هزار پوند، ملقب به «مرد چاق»، از سوی ایالات متحده با خاک یکسان شد و حدود ۲۷ هزار نفر از جمعیت تخمینی ۲۰۰ هزار نفری آن در لحظه کشته شدند.
تا پایان سال ۱۹۴۵، شمار قربانیان این بمباران بر اثر قرار گرفتن در معرض تشعشعات حاد، به حدود ۷۰ هزار نفر رسید.
سه روز پیش از آن، یک بمب اورانیوم-۲۳۵ آمریکا، شهر هیروشیما را ویران کرد.
ژاپن در ۱۵ اوت تسلیم شد و جنگ جهانی دوم پایان یافت.
پس از یک دقیقه سکوت در ساعت ۱۱:۰۲ صبح شنبه ۱۸ مرداد، همزمان با لحظه انفجار، شیرو سوزوکی، شهردار ناگازاکی، از رهبران جهان خواست به اصول منشور سازمان ملل بازگردند و مسیر مشخصی برای لغو سلاحهای هستهای ارائه دهند و هشدار داد که تاخیر «دیگر مجاز نیست».
«بحران بقا» و روایت بازماندگان
سوزوکی گفت: «این بحرانی برای بقای بشریت است که در حال نزدیک شدن بهسوی تکتک ماست.»
او برای نشان دادن واقعیت حمله هستهای به گفتههای یکی از بازماندگان استناد کرد: «اطراف من افرادی بودند که کره چشمشان بیرون زده بود ... بدنها همچون سنگ در اطراف پراکنده بودند.»
سوزوکی پرسید: «آیا این دیدگاه "شهروند جهانی" نیست که بهعنوان نیروی محرکه برای پیوند دوباره جهان ازهمگسیخته ما عمل خواهد کرد؟»
او خواستار یافتن راهحلی بر پایه تفاهم و همبستگی متقابل شد.
خبرگزاری رویترز در گزارش شنبه خود از ناگازاکی نوشت ارتش آمریکا باور داشت که انتخاب این شهر بهعنوان هدف، به دلیل اهمیت آن بهعنوان یک شهر مهم صنعتی و بندری بوده است.
ویژگیهای جغرافیایی شهر، از جمله زمین پُر فراز و نشیب نیز عاملی برای متمرکز شدن قدرت انفجار محسوب میشد.
حضور جهانی و پیام نسل جوان
نمایندگانی از ۹۵ کشور و منطقه، از جمله ایالات متحده و اسرائیل - که داشتن سلاح هستهای را رد یا تایید نمیکند - برای این سالگرد مهم در مراسم سالانه پارک یادبود صلح ناگازاکی شرکت کردند.
روسیه که بزرگترین زرادخانه هستهای جهان را در اختیار دارد نیز در این مراسم نماینده داشت.
رویترز نوشت که دایجی کاواناکا، گردشگر ۱۴ ساله از اوساکا، با تایید دیدگاه شهردار ناگازاکی گفت: «واقعا باور دارم چنین تراژدیای هرگز نباید تکرار شود.»
او تاکید کرد این سالگرد حتی میان همسالان جوان او، بحثهایی درباره صلح بهراه میاندازد: «ما فقط میتوانیم تعهد دهیم که خودمان پیشقدم برداشتن گامی بهسوی صلح باشیم.»
سازمان بازماندگان بمباران اتمی ژاپن، «نیهون هیدانکیو»، سال گذشته بهدلیل کارزار برای جهانی عاری از سلاح هستهای، برنده جایزه صلح نوبل شد.
بازماندگان، موسوم به «هیباکوشا»، همچنان از آثار تابش پرتوها و تبعیض اجتماعی رنج میبرند.
شمار آنها امسال برای نخستین بار به زیر ۱۰۰ هزار نفر کاهش یافت و روایتهایشان همچنان محرک تلاشها برای جهانی بدون سلاح هستهای است.
ژاپن، تنها کشوری که هدف حملات هستهای قرار گرفته، تعهد خود را به خلع سلاح هستهای اعلام کرده اما نه امضاکننده و نه ناظر معاهده سازمان ملل برای ممنوعیت سلاحهای هستهای است.
به گزارش خبرگزاریها و رسانهها از جمله آسوشیتدپرس، این حادثه جمعه در مجاورت دانشگاه اِموری رخ داد و به گفته مقامات، گلولههای شلیکشده شیشههای چند ساختمان این نهاد مهم بهداشت عمومی آمریکا را شکافت. هیچ فرد دیگری زخمی نشده است، اما تصاویر منتشرشده توسط کارکنان، ابعاد خسارت را در محوطهای که هزاران دانشمند و کارمند روی تحقیقات حیاتی بیماریها فعالیت میکنند، نشان میدهد.
«دارین شیرباوم» رییس پلیس آتلانتا اعلام کرد مهاجم مسلح با یک اسلحه بلند در طبقه دوم ساختمانی روبهروی مقر «مرکز کنترل و پیشگیری بیماریهای ایالات متحده» پیدا شد و در همان محل جان باخت.
او گفت هنوز مشخص نیست مرگ مهاجم ناشی از شلیک پلیس بوده یا خودکشی. یک مقام آگاه نیز گفت سه قبضه اسلحه دیگر در صحنه کشف شده است. انگیزه مهاجم هنوز روشن نیست.
«آندره دیکنز»، شهردار آتلانتا نیز در اینباره گفت: «هنوز در ابتدای تحقیقات هستیم.» پلیس از اعلام هویت افسر کشتهشده خودداری کرد، اما مدیر اجرایی شهرستان دیکلب، «لورین کاکران-جانسون»، با لحنی احساسی گفت: «امشب، همسری بدون شوهر و سه فرزند — یکی هنوز متولد نشده — بدون پدر ماندهاند.»
بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، کارکنان یک رستوران نزدیک صحنه حادثه گفتهاند که با شنیدن رگبار گلولهها به داخل پناه بردهاند. «برندی گیرالدو»، مدیر اجرایی رستوران «جنرال مویر»، این صدا را شبیه به آتشبازی توصیف کرد و افزود که لحظاتی بعد مردم در حال دویدن از جلوی رستوران عبور میکردند و برخی هشدار میدادند که مهاجمی مسلح در نزدیکی حضور دارد.
در همین حال، «آنوراگ مهتا» و همسرش که فرزند سهسالهشان در یک مهدکودک نزدیک «مرکز کنترل و پیشگیری بیماریهای ایالات متحده» بود، تلاش کردند به او برسند اما اجازه ورود به منطقه نیافتند. او با نگرانی گفت: «فکر میکردم آیا وقتی صبح از خانه رفتم، آخرین باری بود که پسرم را دیدم؟» و بعداً فهمید که فرزندش سالم است.
این منطقه در شمالشرقی آتلانتا و در امتداد خیابان کلیفتون قرار دارد که مقر «مرکز کنترل و پیشگیری بیماریهای ایالات متحده»، پردیس اصلی دانشگاه اِموری و محلههای مرفه اطراف را در بر میگیرد. دسترسی به آن دشوار است و معمولاً ترافیک سنگینی دارد، اما روز جمعه خیابانها تقریباً خالی بود و آژیر هشدار به صدا درآمده بود.
«برایان کمپ»، فرماندار جورجیا، با قدردانی از عملکرد نیروهای امدادی گفت: «این هفته دو بار، جنایتکاران بیرحم مردم بیگناه جورجیا را هدف قرار دادند؛ یکبار در پایگاه فورت استوارت و یکبار در محوطه «مرکز کنترل و پیشگیری بیماریهای ایالات متحده». هر بار، نیروهای شجاع امدادی بیدرنگ به سوی خطر رفتند تا مهاجم را متوقف و جانها را نجات دهند و بار دیگر اهمیت حیاتی این نیروها را به ما یادآوری کردند.»
به نوشته روزنامه نیویورک پست، این توافق که روز جمعه توسط ترامپ اعلام شد، ایجاد یک کریدور ترانزیتی ۲۰ مایلی (بیش از ۳۲ کیلومتر) را در بر میگیرد که به طور رسمی «مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی بینالمللی» نامگذاری شده است.
این مسیر به شهروندان جمهوری آذربایجان اجازه میدهد بدون عبور از خاک ارمنستان مرکزی، مستقیماً به منطقه نخجوان — غربیترین نقطه کشورشان — دسترسی پیدا کنند.
لوک کافی، پژوهشگر ارشد اندیشکده هادسن، در گفتوگو با این روزنامه توضیح داد: «اگر به نقشه آذربایجان نگاه کنید، کشور به دو بخش مجزا تقسیم شده است؛ یک بخش آذربایجان اصلی است و بخش دیگر نخجوان که به شکل یک منطقه احاطهشده جداگانه قرار دارد. این را مانند رابطه آمریکا و آلاسکا تصور کنید، با این تفاوت که به جای کانادا، ارمنستان در میان آنها قرار گرفته است.»
به گفته کافی، آذربایجانیها از اواخر دهه ۱۹۸۰ و آغاز جنگ میان دو کشور، اجازه عبور از خاک ارمنستان را نداشتهاند و این امر مسیرهای تجاری به نخجوان را بسیار طولانیتر کرده است. در سال ۲۰۲۰، روسیه که با هر دو طرف روابط دارد، توافقی برای بازگشایی مسیر ترانزیتی از این منطقه ترتیب داد، اما این مسیر تحت کنترل آذربایجان نبود و صرفاً مشابه امکان عبور کالاهای آمریکا از طریق کانادا به آلاسکا عمل میکرد.
روابط سنتی ارمنستان با مسکو، که پیشتر بر حمایت گسترده کرملین متکی بود، در سالهای اخیر دچار تنش شد. نارضایتی ایروان بهویژه زمانی شدت گرفت که روسیه در سال ۲۰۲۳، هنگام حمله آذربایجان برای بازپسگیری منطقه قرهباغ — که بیش از دو دهه در اشغال ارمنستان بود — از مداخله به نفع ایروان خودداری کرد.
توافق جدید ترامپ که علاوه بر ایجاد مسیر، حق انحصاری آمریکا برای توسعه زیرساختها و فعالیتهای اقتصادی در طول این کریدور را نیز تضمین میکند، به گفته کارشناسان، فرصتی برای واشینگتن فراهم میآورد تا جای خالی مسکو را پر کند و نفوذ روسیه را در حیاط خلوت سنتیاش کاهش دهد؛ آن هم در حالی که ولادیمیر پوتین تمرکز خود را بر جنگ اوکراین و اهداف توسعهطلبانه در اروپا گذاشته است.
جان هاردی، مدیر برنامه روسیه در «بنیاد دفاع از دموکراسیها»، در این باره گفت: «اگر این توافق پابرجا بماند، نشانه روشنی از کاهش نفوذ روسیه در آنچه کرملین “خارج نزدیک” مینامد، خواهد بود. مسکو اکنون در مناقشهای که پیشتر نقش کلیدی در منجمد نگه داشتنش داشت و از آن به عنوان اهرم فشار بر طرفین استفاده میکرد، به حاشیه رانده شده است.»
پوتین بارها فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی را «انحلال روسیه تاریخی» و «بزرگترین فاجعه ژئوپلیتیکی قرن بیستم» خوانده است. تحقق این توافق، به گفته تحلیلگران، ضربهای نمادین و راهبردی به کرملین وارد میکند که سالها تلاش داشته نفوذ خود را در جمهوریهای سابق شوروی حفظ کند.
با این حال، هنوز روشن نیست که این توافق چه تاثیری بر جنگ اوکراین خواهد داشت. کافی در گفتوگو با نیویورک پست تاکید کرد: «روسیه از نقشآفرینی تازه آمریکا در قفقاز راضی نخواهد بود. مطمئنم این موضوع در مذاکرات میان واشینگتن و کرملین مطرح است و معلوم نیست پشت درهای بسته چه معاملههایی انجام شود.»
او افزود: «شاید بخشی از یک توافق بزرگتر برای کشاندن روسیه به میز مذاکره با اوکراین این باشد که آمریکا اجازه دهد یک شرکت روسی یا حتی خود روسیه در این مسیر ترانزیتی نقشی ایفا کند. با این کاخ سفید هیچ احتمالی را نمیتوان رد کرد — و این را به معنای منفی نمیگویم — اما نگاه آنها کاملاً معاملهمحور است. برایشان پرسش اصلی این است که چطور بهترین معامله را به دست بیاورند.»
در صورت اجرای کامل این توافق، به گفته کارشناسان، واشینگتن نه تنها یک مسیر تجاری و لجستیکی استراتژیک را به دست میآورد، بلکه کنترل بخشی از شبکه حملونقل قفقاز را در اختیار خواهد گرفت؛ منطقهای که سالها تحت نفوذ روسیه بوده و اکنون در حال تجربه تغییر موازنه قدرت به سود آمریکا است.
فرانسیسدهقانی، دختر حسن دهقانیتفتی، اسقف پیشین کلیسای انگلیکانی ایران، پس از انقلاب ۱۳۵۷ و در پی سوءقصد به والدینش و قتل برادرش، به همراه خانواده به تبعید اجباری رفت و هرگز امکان بازگشت به وطن نیافت. به نوشته تایمز، دعای پدرش در مراسم خاکسپاری برادرش ــ که در آن حتی قاتلان را مشمول بخشش قرار داد ــ از نمونههای شاخص گذشت در دوران معاصر بهشمار میرود.
به گزارش تایمز، اسقف چلمسفورد در برنامه «جزایر متروک» بیبیسی و نیز در یکی از سخنرانیهای ایام روزه رادیو ۴، با صراحت از گذشته تلخ خود، از جمله تجربه دو سقط جنین، و نیز بحرانهای کلیسای انگلستان سخن گفته است.
او با اشاره به اینکه کلیسا «واقعاً فروتن و حتی تحقیر شده»، تاکید کرده است که این نهاد باید دوباره به «حضوری ملایم و شنوا» بدل شود و کمتر نگران ساختار خود و بیشتر نگران قربانیان فقر، استثمار و آزار باشد.
تایمز یادآور شده است که سال گذشته فرانسیسدهقانی به دنبال جنجال مربوط به غسل تعمید گروهی از پناهجویان مدعی تغییر دین، به کمیته امور داخلی مجلس عوام فراخوانده شد. به گفته این روزنامه، پاسخهای او به پرسشهای تند نمایندگان، ترکیبی از صلابت و صبر مسیحگونه بود؛ ویژگیهایی که برای رهبر آینده کلیسا ضروری بهنظر میرسد.
فرانسیسدهقانی که پس از انقلاب اسلامی در نوجوانی در مدرسه «طرد» شده بود، بر لزوم آموختن از «جوامع کوچک و تحت آزار مسیحی» تاکید کرده و گفته است بخشی از روایت زندگیاش را در همین راستا بیان میکند. به نوشته تایمز، او به عنوان یک پناهنده، تجربه و مشروعیت لازم برای ورود به مباحث مهاجرت را دارد، هرچند ممکن است دیدگاههایش مخالفانی پیدا کند.
این روزنامه بریتانیایی به نقل از اسقف چلمسفورد میافزاید که کلیسا باید همواره در کنار طردشدگان و بیگانگان بایستد، حتی اگر این کار به قیمت کاهش محبوبیتش تمام شود. او بر این باور است که ایمان واقعی با هزینه همراه است، همانگونه که در کلیسای سرزمین مادریاش، تغییر دین به مسیحیت میتواند با حکم زندان یا حتی اعدام مواجه شود.
تایمز مینویسد هرچند بعید است رهبر آینده کلیسای انگلستان شخصاً با چنین بهایی روبهرو شود، اما فرانسیسدهقانی تاکید کرده است که پذیرش «هزینه ایمان» و «برداشتن صلیب» بخشی جداییناپذیر از این مسئولیت است و رهبر جدید کلیسا باید خود را برای آن آماده کند.
این دیدار میتواند نقشی تعیینکننده در مسیر جنگ اوکراین داشته باشد؛ جنگی که با گذشت بیش از سه سال از آغاز تهاجم روسیه همچنان خونین و پرهزینه ادامه دارد.
به نوشته این شبکه، ترامپ امیدوار است با اتکا به آنچه «قدرت شخصیت» خود میداند، مسکو را به توقف جنگ ترغیب کند؛ هرچند که پوتین در ماههای اخیر بارها بر موضع حداکثری خود تاکید کرده و گفته است مردم روسیه و اوکراین «یک ملت» هستند و هر جایی که سرباز روسی قدم بگذارد، «خاک روسیه» محسوب میشود.
در طرف مقابل، سیانان میگوید پوتین بهدنبال خرید زمان است. او در ماه مه پیشنهاد آتشبس بدون قید و شرط آمریکا، اروپا و اوکراین را رد کرد و به جای آن، دو توقف کوتاه و کماثر یکجانبه پیشنهاد داد. این در حالی است که ارتش روسیه در تابستان امسال حملهای گسترده را در خطوط مقدم آغاز کرده و پیشرویهایی را بهدست آورده که میتواند تا پاییز موازنه قوا را تغییر دهد.
بر اساس این گزارش، یکی از اهداف واشنگتن از برگزاری این نشست، ایجاد زمینه برای یک اجلاس سهجانبه با حضور زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین، بهمنظور گفتوگو درباره پایان جنگ است؛ مدلی که مسکو در مذاکرات استانبول در ماه مه رد کرد. در مقابل، هدف پوتین از این دیدار، کشاندن ترامپ به مدار روایت و منطق کرملین ارزیابی شده است.
سیانان در ادامه پنج سناریوی اصلی را برای پایان جنگ اوکراین ترسیم کرده است.
۱. آتشبس بدون قید و شرط
این سناریو به گفته سیانان «بسیار بعید» است. در این حالت، خطوط مقدم در جای خود باقی میماند اما روسیه پیشتر همین پیشنهاد را رد کرده و اکنون که نیروهایش در جبهه پیشروی میکنند، دلیلی برای توقف عملیات ندارد.
حتی تهدید تحریمهای ثانویه علیه چین و هند – دو کشوری که خریدار اصلی نفت و گاز روسیه هستند – بعید است در کوتاهمدت محاسبات مسکو را تغییر دهد. تحلیلگران معتقدند که تا پایان تابستان و دستکم تا اکتبر، پوتین ترجیح میدهد جنگ را ادامه دهد، زیرا روند میدانی را به نفع خود میبیند.
۲. عملگرایی و تداوم گفتوگوها
در این سناریو، طرفها به توافقی برای ادامه مذاکرات میرسند که عملاً دستاوردهای روسیه را تا آغاز زمستان تثبیت میکند. اگر پوتین بتواند تا آن زمان شهرهای شرقی مهمی چون پوکروفسک، کوستیانتینیوکا و کوپیانسک را تصرف کند، جایگاهش در میز مذاکره تقویت خواهد شد. این امکان وجود دارد که روسیه پس از یک زمستان بدون تغییر اساسی در جبههها، در سال ۲۰۲۶ دوباره حمله را از سر بگیرد یا از مسیر دیپلماتیک تلاش کند این دستاوردها را دائمی کند.
سیانان همچنین احتمال میدهد پوتین با برجسته کردن موضوع انتخابات به تعویقافتاده اوکراین، مشروعیت زلنسکی را زیر سؤال ببرد و حتی زمینه را برای روی کار آمدن فردی متمایل به روسیه فراهم کند.
۳. مقاومت اوکراین در دو سال آینده
این حالت به کمکهای پایدار نظامی و مالی آمریکا و اروپا به اوکراین بستگی دارد. اگر این حمایتها ادامه یابد، اوکراین میتواند از دادن امتیازات بزرگ جلوگیری کند و حتی با کند کردن سرعت پیشروی روسیه، کرملین را به مذاکره وادار کند. هرچند ممکن است شهرهایی مانند پوکروفسک سقوط کنند، اما تجربه گذشته نشان داده که ارتش روسیه گاهی در تداوم پیشروی ناتوان است. در این سناریو، تحریمها و مشکلات اقتصادی میتواند فشار بیشتری بر مسکو وارد کند.
سیانان میگوید اروپا حتی برنامهای پیشرفته برای استقرار یک «نیروی اطمینانبخش» متشکل از دهها هزار نیروی ناتو در اطراف کییف و دیگر شهرهای بزرگ دارد تا هم به بازسازی اوکراین کمک کند و هم بازدارندگی لازم را در برابر روسیه ایجاد کند.
۴. فاجعه برای اوکراین و ناتو
به باور سیانان، این سناریو زمانی محتمل میشود که دیدار ترامپ و پوتین روابط واشینگتن و مسکو را بهبود بخشد اما اوکراین در معادلات کنار گذاشته شود. در چنین شرایطی، شکاف در اتحاد غربی میتواند باعث شود دستاوردهای کوچک روسیه به فروپاشی تدریجی خطوط دفاعی اوکراین بین دونباس و شهرهای مهمی چون دنیپرو، زاپوریژیا و حتی کییف منجر شود.
بحران کمبود نیروی انسانی در ارتش اوکراین، با درخواست بسیج گسترده از سوی زلنسکی، میتواند به بحران سیاسی داخلی بدل شود. در این وضعیت، اروپا با تهدید امنیتی جدی مواجه است اما ممکن است اراده یا اجماع لازم برای ورود مستقیم به جنگ را نداشته باشد. این مسیر، به گفته سیانان، عملاً پایان استقلال اوکراین خواهد بود.
۵. شکست پوتین؛ تکرار تجربه شوروی در افغانستان
این سناریو شامل فرسایش تدریجی ارتش روسیه، تلفات سنگین هفتگی، دستاوردهای محدود، و فشار فزاینده تحریمهاست که روابط مسکو با چین و درآمدهایش از هند را تضعیف میکند. ذخایر صندوق ثروت ملی روسیه ممکن است کاهش یابد و نارضایتی میان نخبگان سیاسی کرملین افزایش پیدا کند.
سیانان یادآور میشود که چنین لحظاتی از ضعف پیشتر نیز در جنگ اوکراین دیده شده؛ از جمله زمانی که یِوگِنی پریگوژین، متحد سابق پوتین، ظاهراً بهطور ناخواسته رهبری شورشی کوتاهمدت علیه مسکو را بر عهده گرفت. تجربه تاریخی شوروی در افغانستان نیز نشان داده که جنگهای فرسایشی میتوانند حتی قدرتهای ظاهراً باثبات را به زانو درآورند.
سیانان در پایان تاکید میکند که هیچیک از این گزینهها برای اوکراین «خوب» نیستند. تنها یک مسیر میتواند به شکست واقعی روسیه بهعنوان یک قدرت نظامی و تهدیدی برای امنیت اروپا منجر شود، اما تحقق آن بدون مشارکت مستقیم اوکراین در هرگونه توافق، ممکن نخواهد بود.
به نوشته این شبکه، هیچیک از این سناریوها صرفاً از دیدار دو نفره ترامپ و پوتین حاصل نخواهد شد و حضور اوکراین در هر مرحله از مذاکرات، برای دستیابی به صلحی پایدار، ضروری است.
