آکادمی نوبل روز جمعه ۲۰ مهر در اسلو، پایتخت نروز، سازمان ژاپنی نیهون هیدانکیو Nihon) Hidankyo) را که نماینده بازماندگان بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی است، به دلیل تلاشهایش برای دستیابی به جهانی عاری از سلاحهای هستهای، به عنوان برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۲۴ معرفی کرد.
سازمان نیهون هیدانکیو در سال ۱۹۵۶ تاسیس شد و متشکل از بازماندگانی است که مدتها برای خلع سلاح و لغو کامل سلاحهای هستهای مبارزه کردهاند.
این گروه از طریق گزارشهای دست اول خود درباره وحشت تجربه شده در طی و پس از بمبارانهای اتمی ژاپن در سال ۱۹۴۵، تلاش کرده است تا تاثیرات انسانی عمیق سلاحهای هستهای را برجسته کند.
برنده نوبل صلح ۲۰۲۳
در سال ۲۰۲۳، نرگس محمدی، فعال حقوق بشر زندانی در ایران، برنده جایزه نوبل صلج شد و کمیته نوبل نروژ از او به خاطر «مبارزه علیه ستم بر زنان در ایران و مبارزه برای ارتقای حقوق بشر و آزادی برای همه» قدردانی کرد.
این جایزه توجه بینالمللی را به مبارزه برای حقوق زنان در ایران معطوف کرد؛ جایی که زنان پس از کشته شدن مهسا ژینا امینی در بازداشت گشت ارشاد در پاییز ۱۴۰۱، در اعتراض به خیابانها آمدند.
محمدی بعد از شیرین عبادی، دومین ایرانی است که جایزه نوبل صلح را به خود اختصاص داد.
او پنجمین فردی بود که این جایزه را در حبس دریافت کرد.
برندگان نوبل ۲۰۲۴
از روز دوشنبه ۱۶ مهر، آکادمی نوبل فرآیند اعلام برندگان جوایز نوبل سال ۲۰۲۴ را آغاز کرد.
در این روز کمیته نوبل در موسسه کارولینسکا در استکهلم سوئد، ویکتور آمبروس و گری روکون را به خاطر کشف میکرو آر.ان.ایها به عنوان برندگان جایزه نوبل پزشکی و فیزیولوژی سال ۲۰۲۴ معرفی کرد.
این کمیته روز سهشنبه ۱۷ مهر، جان هاپفیلد و جفری هینتون را برای اکتشافات و اختراعاتی اساسی که یادگیری ماشین را با شبکههای عصبی مصنوعی امکانپذیر میکند، به عنوان برندگان جایزه نوبل فیزیک سال ۲۰۲۴ معرفی کرد.
سومین جایزه نوبل امسال، روز چهارشنبه به طور مشترک به دیوید بیکر برای تحقیق درباره طراحی رایانشی پروتئین و دمیس هسابیس و جان جامپر، محققان دیپمایند گوگل در انگلیس برای پیشبینی ساختار پروتئین رسید.
روز پنجشنبه، کمیته ادبی نوبل، هان کانگ (Han Kang)، نویسندهای از کره جنوبی را به عنوان برنده نوبل ادبی سال ۲۰۲۴ معرفی کرد.
خانم کانگ این جایزه را بهدلیل نثر بسیار شاعرانهای که با آن به آسیبهای تاریخی میپردازد و شکنندگی زندگی بشری را آشکار میکند، دریافت کرد.
جایزه نوبل
جایزه نوبل در سال ۱۸۹۵ به وسیله آلفرد نوبل، شیمیدان و مخترع سوئدی، بنیانگذاری شد.
نوبل، مخترع دینامیت، پس از مواجهه با انتقادات درباره آثار مخرب اختراعش، در وصیتنامهاش تصمیم گرفت ثروت خود را بهمنظور اعطای جوایز به افرادی که بزرگترین دستاوردها را در زمینههای فیزیک، شیمی، فیزیولوژی یا پزشکی، ادبیات و صلح به دست میآورند، وقف کند.
هدف او از این اقدام، تشویق نوآوریهایی بود که به نفع بشریت باشد.
اولین جوایز نوبل در سال ۱۹۰۱ اهدا شدند.
در طول سالها، جایزه نوبل به یکی از معتبرترین و شناختهشدهترین جوایز در سطح جهان تبدیل شده است.
علاوه بر جوایز اصلی، در سال ۱۹۶۸ بانک مرکزی سوئد نیز جایزهای در زمینه علوم اقتصادی به یاد آلفرد نوبل تاسیس کرد که به آن جایزه نوبل اقتصاد گفته میشود.
فرایند انتخاب برندگان با دقت و از طریق کمیتههای علمی و کارشناسی مرتبط انجام میشود و اسامی نامزدها و سایر اطلاعات در مورد نامزدی و روند انتخاب، تا ۵۰ سال بعد فاش نمیشود.
نوبل علوم اقتصادی ۲۰۲۴
به گفته کمیته نوبل، روز دوشنبه ۲۳ مهر، برنده جایزه نوبل علوم اقتصادی ۲۰۲۴ معرفی خواهد شد.
در سال ۲۰۲۳، پروفسور کلودیا گلدین، اقتصاددان برجسته دانشگاه هاروارد، این جایزه را برای تحقیقات خود در زمینه بررسی نقش زنان در بازار کار دریافت کرد.
گلدین با تحلیل بیش از ۲۰۰ سال دادههای نیروی کار ایالات متحده، نشان داد نرخ اشتغال و شکاف دستمزد جنسیتی نه تنها به عوامل اقتصادی، بلکه به تغییرات در هنجارهای اجتماعی مرتبط با آموزش و نقش زنان در خانه و خانواده بستگی دارد.
گلدین سومین زنی بود که برنده جایزه نوبل اقتصاد شد؛ جایزهای که تاکنون به ۹۰ مرد اهدا شده است.
سوچینشان-اطلس در سال ۲۰۲۳ از سوی رصدخانه کوه بنفش چین و سیستم هشدار برخورد سیارکها، «اطلس» کشف شد.
در حال حاضر، این دنبالهدار در نزدیکی خورشید در صورت فلکی دوشیزه یا ویرگو است و در روزهای آینده ساکنان نیمکره شمالی میتوانند آن را دقایقی پس از غروب آفتاب در نزدیکی محل غروب مشاهده کنند.
انتظار میرود درخشندگی دنبالههای این دنبالهدار پس از عبور از نزدیکی خورشید با تغییراتی مواجه شود و منظرهای خیرهکننده از خود ارائه دهد. تاکنون عکاسان نجومی در ایران و دیگر نقاط جهان تصاویر زیبایی از این دنبالهدار ثبت کردهاند.
دنبالهدار یا ستاره دنبالهدار؟
گرچه بسیاری به غلط به این اجرام ستاره دنبالهدار میگویند اما دنبالهدارها اجرام آسمانی کوچک و یخیاند که از سنگ، گرد و غبار و یخ تشکیل شدهاند و عموما در مدارهای باز یا بسته به دور خورشید حرکت میکنند.
زمانی که دنبالهدارها به خورشید نزدیک میشوند، حرارت خورشید باعث گرم شدن سطح آنها میشود و گازها و ذرات یخ را به فضا منتشر میکنند. این فرآیند به دلیل تابش خورشید و بادهای خورشیدی منجر به تشکیل یک جو موقت و درخشنده به نام «کما» و یک دنباله طولانی از غبار و گاز به میشود.
دنبالهدارها بیشتر از مناطق بیرونی منظومه شمسی، مانند کمربند کویپر و ابر اورت، سرچشمه میگیرند و گاهی به سمت خورشید حرکت میکنند.
ابر اورت کجاست؟
ابر اورت یک منطقه وسیع و کروی در لبه بیرونی منظومه شمسی است که تصور میشود محل تجمع تریلیونها جرم یخی و سنگی باشد. این اجرام یخی شامل دنبالهدارهایی هستند که ممکن است گاهی اوقات به دلیل تداخلات گرانشی، به سمت داخل منظومه شمسی حرکت کنند.
درخشش دنبالهدار سوچینشان-اطلس
دنبالهدار سوچینشان-اطلس طی چند سال گذشته با نزدیکتر شدن به خورشید، حدود یک میلیون برابر درخشانتر شده است. با این حال، پیشبینی دقیق اینکه دنبالهدارها دقیقا چه شکلی خواهند بود، بسیار دشوار است.
این دنبالهدار، احتمالا یکی از درخشانترین دنبالهدارهای دهه یا شاید قرن باشد. برخی پیشبینیها حاکی از آن است که روشنایی آن حتی ممکن است از سیاره زهره نیز پیشی بگیرد؛ زهره پس از ماه و خورشید درخشان ترین جرم آسمانی است.
همزمان برخی از ستارهشناسان مانند زدنک سکانینا معتقدند که این دنبالهدار ممکن است در نزدیکترین نقطه به خورشید (حضیض خورشیدی) تجزیه شود و روشنایی آن کاهش یابد.
اما بر اساس تصاویر ثبت شده از سوی رصدخانه خورشیدی سوهو در حال حاضر هیچ نشانهای از تکه تکه شدن دنبالهدار سوچینشان-اطلس وجود ندارد.
سوهو یک رصدخانه فضایی است که برای مطالعه خورشید و بخشهایی از فضای بین سیارهای طراحی شده و هدف آن بررسی ساختار داخلی خورشید، اتمسفر آن (کرونا)، و بادهای خورشیدی است.
رصدخانه فضایی سوهو با استفاده از ابزاری به نام کورونوگراف قادر به ایجاد خورشید گرفتگی مصنوعی در میدان دید خود است.
در تصویر زیر که روز پنجشنبه ۱۹ مهر و با استفاده از کروناگراف سوهو ثبت شده، لکه طولانی سفید رنگ گستردهای دیده میشود که همان دنبالهدار سوچینشان-اطلس است.
حرکت سوچینشان-اطلس در آسمان
دنبالهدار سوچینشان-اطلس هماکنون در فاصله کمی از خورشید در صورت فلکی دوشیزه یل ویرگو قرار داد و در روزهای آتی از خورشید دورتر و دورتر میشود. این دنبالهدار به تدریج ارتفاع بیشتری در آسمان پیدا میکند و تشخیص آن آسانتر میشود.
بهترین زمان و مکان برای مشاهده دنبالهدار
در صورتی که اتفاق خاصی نیافتد طبق پیشبینیها از ۲۰ مهر تا چهارم آبان مشاهده این دنبالهدار امکان پذیر است. دنباله دار سوچینشان-اطلس در ۲۲ مهر به کمترین فاصله خود از زمین میرسد و از ساعت ۱۸:۱۷ تا ۱۸:۴۵ به وقت تهران با چشم غیرمسلح قابل مشاهده است.
هرچند استفاده از دوربین دوچشمی یا تلسکوپ با میدان دید وسیع میتواند مشاهده آن را جذابتر کند اما انتظار میرود این دنبالهدار به اندازه کافی درخشان شود تا با چشم غیرمسلح قابل مشاهده باشد.
