محمود نبویان، نایب رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس با اشاره به جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی با اسرائیل گفت: «آمریکا از روز چهارم، پنجم، برای پایان جنگ و آغاز مذاکره التماس میکرد.» او افزود: «آنها برای این کار دست به دامن ما شده بودند.»
نایب رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس ادامه داد: «وقتی فرماندهان ما را زدند، به ما شوک وارد شد، اما هنر رهبری این بود که فرماندهان جدید را بعد از چند ساعت نصب کرد و وارد عمل شدند.»
حسین شریعتمداری، مدیرمسئول روزنامه کیهان، ۲۲ تیر در یادداشتی نوشت قبل و چند روز بعد از شروع جنگ، «هم ترامپ و هم نتانیاهو تاکید داشتند براندازی و رژیمچنج، هدف راهبردی و نهایی آنهاست».
او افزود: «بعد از شکست و ناکامی دشمن در دستیابی به اهدافش، یک جریان سیاسی از یکسو پیروزی در جنگ را تبریک گفت و از سوی دیگر هدف بر زمین مانده دشمن، یعنی براندازی جمهوری اسلامی را بهعنوان تنها راه پیشروی پیشنهاد کرد.»
شریعتمداری، موسوی را نماینده این جریان سیاسی خواند و گفت او در بیانیهای با صراحت بر ضرورت تغییر نظام تاکید کرد.
نماینده رهبر جمهوری اسلامی در کیهان در بخشی از یادداشت خود نوشت: «موسوی سال ۸۸ به دستور آمریکا نامزد انتخابات ریاستجمهوری شد.»
خشم رسانههای حکومتی از تلاش موسوی برای «گذر از نظام»
کیهان شنبه ۲۱ تیر نیز در مطلبی دیگر در واکنش به بیانیه موسوی، نوشته بود: «آیا راس فتنه ۸۸ در ایام جنگ تحمیلی دشمن، لال یا مرده بود که موضعی در محکومیت نگرفت؟ یا اینکه متوهمانه خیال میکرد حامیان آمریکایی و صهیونیستیاش در بمباران و فروپاشاندن ایران پیروز میشوند و زبونانه منتظر بود؟»
موسوی در بیانیهای که ۲۰ تیر منتشر شد از «ایستادگی» مردم در جریان جنگ تمجید کرد و با تاکید بر حق شهروندان برای تعیین سرنوشت خود، خواستار برگزاری همهپرسی در کشور شد.
او گفت برگزاری رفراندوم برای تاسیس مجلس موسسان قانون اساسی، راه را برای تحقق حق تعیین سرنوشت مردم هموار و «دشمنان این مرز و بوم را از دخالت در امور کشور مایوس میکند».
علیاکبر رائفیپور، سخنران حامی حکومت، با انتشار پستی در ایکس، بیانیه موسوی را «پیوست داخلی حمله اسرائیل» نامید.
امید معماریان، تحلیلگر سیاسی در موسسه دان، درباره این واکنشهای گسترده به ایراناینترنشنال گفت چون موسوی خط مشخصی برای مبارزان داخلی ترسیم کرده، باعث خشم شدید رسانههای حکومتی شده است.
در همین راستا، وبسایت تابناک، رسانه نزدیک به محسن رضایی، صحبت از «مجلس موسسان»، «ساختار جدید» و «رفراندوم» را در بیانیه موسوی «واژگان کهنه و تجویزهای سیاسی» قدیمی خواند.
این سایت، پیشنهاد تاسیس مجلس موسسان و تاکید موسوی بر اینکه ساختار کنونی حکومت نماینده همه ایرانیان نیست را دعوت به «بازنگریهای بنیادین و فروپاشی نظام» و «اقداماتی رادیکال» خواند که «بوی فرصتطلبی سیاسی» میدهد.
تابناک نوشت: «حتی کسانی که با نظام اختلاف دارند، به نقش کلیدی آیتالله خامنهای در حفظ ثبات کشور اعتراف میکنند. موسوی هنوز این واقعیت را نپذیرفته و گویی از بوی کبابی که به مشامش رسیده هول شده و به جای همبستگی، رویاهای دیگری را در سر میپروراند.»
موسوی بهمن ۱۴۰۱ و به دنبال خیزش «زن، زندگی، آزادی» در پیامی بر «تحول بنیادین» برای نجات ایران تاکید کرد، خواستار «برگزاری همهپرسی آزاد و سالم» درباره ضرورت تدوین قانون اساسی جدید، تشکیل مجلس موسسان و «استقرار نظامی مبتنی بر حاکمیت قانون» شده بود.
او در این بیانیه اعلام کرده بود «اجرای بدون تنازل قانون اساسی» به عنوان شعاری که ۱۳ پیش مطرح کرده بود دیگر کارساز نیست.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، در یادداشتی نوشت موسوی از یکسو اصرار دارد خود را فردی وطنپرست بخواند و از سوی دیگر مشغول تجویز نسخههایی است که خروجی آنها همان پراکندگی و منازعات داخلی مدنظر دشمنان خواهد بود.
واکنش اصلاحطلبان
تسنیم خمیرمایه بیانیه اخیر موسوی را «گذار از نظام جمهوری اسلامی» خواند و نوشت: «حتی برخی چهرههای معتدل جریان اصلاحات نیز نسبت به بیمایه و تهیبودن سخنانش اذعان کردهاند».
محمد زعیمزاده، سردبیر روزنامه اصولگرای فرهیختگان، به سخنان مسعود پزشکیان در نشست خبری شهریور ۱۴۰۳ درباره رفع حصر اشاره کرد که رییس دولت چهاردهم در آن بدون نام بردن از موسوی گفته بود: «مساله کروبی را حل کردیم، برای اون یکی هم یک کاری میکنیم.»
فرهیختگان نوشت این اصطلاح آن روز مورد اعتراض برخی اصلاحطلبان قرار گرفت اما این گروه سیاسی «حالا احتمالا برای سهو لسان تعمدی به پزشکیان تبریک میگویند».
اشاره این دو رسانه به «اصلاحطلبان معتدل» احتمالا مربوط به سخنان چهرههایی مانند محمد عطریانفر، فعال سیاسی، احمد زیدآبادی، روزنامهنگار و رحمتالله بیگدلی، فعال سیاسی نزدیک به پزشکیان است.
مصاحبه عطریانفر با خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، با تیتر «دوایراد و گلایه به بیانیه میرحسین موسوی» منتشر شد.
او گفت قسمت اول بیانیه موسوی که در مورد «تسلیت به شهادت فرماندهان» بود «با تاخیر صادر شد».
عطریانفر افزود: «در بخش پایانی این بیانیه نقدهایی وجود دارد؛ هیچکس حق ندارد در زمان جنگ حتی اگر مخالف نظام باشد در بحرانها نظام سیاسی حاکم را مخدوش کند.»
زیدآبادی نیز در یادداشتی نوشت: «اگر موسوی در این بیانیه صرفا توصیهای کرده که مثل بسیاری از توصیههای دیگر قابل احترام است، اما اگر منظور ایجاد یک تحرک سیاسی خاص بین حامیان جنبش سبز است، متاسفانه باید بگویم که انطباقی با این شرایط بینهایت پیچیده ندارد و وضعیت را برای طرفهای مختلف پرهزینه میکند.»
بیگدلی درباره این بیانیه نوشت: «در حالی که هنوز خطر حمله مجدد اسرائیل و حامیانش رفع نشده است، طرح مساله رفراندوم و مجلس موسسان میتواند بهانهای بهدست دشمن وطن بدهد که با فضاسازی رسانهای، کشور را به آشوب بکشند تا زمینه حمله مجدد دشمن فراهم آید.»
علاوه بر رسانهها و چهرههای حکومتی و فعالان سیاسی اصلاحطلب، بیانیه میرحسین موسوی با واکنش گستردهای از سوی کاربران رسانههای اجتماعی، شهروندان و چهرههای سیاسی مخالف نظام از طیفهای مختلف نیز مواجه شد.
برخی از این واکنشها مثبت و برخی دیگر منفی یا انتقادی بودند.
او یکشنبه ۲۲ تیر خطاب به این نمایندگان خارجی از ۲۸ کشور گفت: «ساختمان شیشهای که امروز از آن بازدید میکنید، نماد مقاومت است. این ساختمان با سابقه ۴۵ ساله، نماد شفافیت در اطلاعرسانی بوده است.»
ارتش اسرائیل دوشنبه ۲۶ خرداد با اشاره به هدف قرار دادن صدا و سیمای جمهوری اسلامی اعلام کرد که نیروی هوایی این کشور با هدایت اطلاعاتی دقیق، یکی از مراکز رسانهای حکومت جمهوری اسلامی را که به گفته تلآویو در خدمت اهداف نظامی قرار داشته، هدف قرار داده است.
به گفته ارتش اسرائیل، این ساختمان با «پوشش غیرنظامی» برای «عملیات نظامی پنهان» مورد بهرهبرداری قرار میگرفت و نابودی آن بخشی از توانمندیهای نظامی ایران را تضعیف میکند.
این ارتش همچنین تاکید کرد که فعالیت این مرکز رسانهای تحت هدایت مستقیم سپاه پاسداران انجام میشده است؛ نهادی که «سالهاست خواهان نابودی اسرائیل و ارتکاب نسلکشی است.»
رییس سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی روز یکشنبه درباره دعوت کردن از سفرای خارجی برای بازدید از ساختمان شیشهای که مورد هدف اسرائیل قرار گرفته، به خبرنگاران گفت: «از طرف وزارت امور خارجه این دعوت را پیگیری کردیم ولی کشورهای اروپایی متحد اسرائیل از دعوت ما استقبال نکردند.»
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال در روز ۲۸ خرداد، پس از حمله اسرائیل به صداوسیما، گروهی از کارمندان این نهاد اعلام کردند که دیگر در محل کار خود حاضر نمیشوند.
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال همچنین حاکی از آن بود که پس از این حمله، نیروهای امنیتی و مسلح سپاه پاسداران در این مرکز مستقر شدند.
تحریم صداوسیما و انتشار اعترافات اجباری
وزارت خزانهداری آمریکا آبان سال ۱۴۰۱ رییس و مدیران ارشد صداوسیمای جمهوری اسلامی و دو بازجو-خبرنگار آن علی رضوانی و آمنهسادات ذبیحپور را به دلیل نقش این سازمان در سانسور و محدودسازی آزادی بیان و همکاری آن با نهادهای امنیتی در پخش اعترافات اجباری و نشر اطلاعات کذب تحریم کرد.
وزارت خزانهداری در بیانیه خود گفت صدا و سیما اعترافات اجباری افرادی را پخش میکند که مجبور شدهاند بگویند در اعتراضات اخیر نیروهای امنیتی بستگان آنها را نکشتهاند و آنها در اثر تصادف و علتهای دیگر جان خود را از دست دادهاند.
پخش اعترافات اجباری مخالفان و معترضان از صدا و سیما از سالهای ابتدایی روی کار آمدن جمهوری اسلامی ادامه داشته است.
علاوه بر اعترافات اجباری در خیزش سراسری سال ۱۴۰۱، نشر اعترافات اجباری نوید افکاری کشتیگیر اعدامشده، علی یونسی و امیرحسین مرادی، دو دانشجوی زندانی، احمدرضا جلالی، پزشک ایرانی-سوئدی، روحالله زم، فعال رسانهای ربوده و اعدامشده و میلاد حاتمی، چهره مشهور اینستاگرامی از جمله اعترافات اجباری است که در سالهای اخیر اخذ و منتشر شده است.
او یکشنبه ۲۲ تیر در حساب خود در ایکس نوشت در طول هفت روز گذشته، حملات گسترده روسیه به اوکراین ادامه داشته و بیش از ۱۸۰۰ پهپاد، بیش از ۱۲۰۰ بمب هوایی هدایتشونده، و ۸۳ موشک از انواع مختلف شلیک شدهاند.
زلنسکی هشدار داد روسها با شدت بخشیدن به «اقدامات تروریستی» علیه شهرها و مناطق مسکونی، تلاش میکنند مردم اوکراین را هر چه بیشتر مرعوب کنند.
رییس جمهوری اوکراین افزود: «صدها پهپاد روسی-ایرانی شاهد طی هفته گذشته سرنگون شدهاند. تمامی دیدارهای ما با شرکای بینالمللی در این هفته، بر گسترش این فناوری متمرکز بود.»
او در ادامه تاکید کرد: «ما باید این تهدید را خنثی کنیم تا مسیر دیپلماسی هرچه سریعتر هموار شود. امیدواریم تمامی توافقهایی که به تقویت دفاعی ما منجر میشوند، عملی شوند. ما به تصمیمات قاطع ایالات متحده، اروپا، گروه هفت و همه شرکایمان امید داریم.»
جمهوری اسلامی یکی از متحدان اصلی ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، در کارزار جنگی این کشور علیه اوکراین به شمار میرود.
حکومت ایران متهم است که پهپادهای انتحاری شاهد ۱۳۱ و شاهد ۱۳۶ را به روسیه ارسال کرده تا در جریان عملیات نظامی در اوکراین مورد استفاده قرار گیرند.
شبکه اسکاینیوز ۲۰ دیماه ۱۴۰۲ گزارش داد حکومت ایران یک پهپاد تهاجمی جدید به نام شاهد ۱۰۷ طراحی کرده که قرار است در جنگ روسیه علیه اوکراین به کار گرفته شود.
ایالات متحده، بریتانیا و کانادا ششم اردیبهشت در اقدامی هماهنگ، تحریمهای جدیدی را علیه صنعت پهپادی جمهوری اسلامی وضع کردند.
ارتش اوکراین سوم تیر با استناد به تصاویر ماهوارهای از انهدام یک انبار سلاح در منطقه کراسنودار در جنوب روسیه خبر داد. از این پایگاه برای آمادهسازی و پرتاب پهپادهای ساخت ایران و همچنین آموزش نیروهای نظامی روسیه استفاده میشد.
معاونت محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست یکشنبه ۲۲ تیر گزارشی درباره پیامدهای جنگ ۱۲ روزه و «تهدید جدی سلامت شهروندان» منتشر کرد.
بر اساس این گزارش، حملات موشکی به انبارهای نفتی ری و کن منجر به از بین رفتن حدود ۱۹.۵ میلیون لیتر «سوخت» شد که در پی آن، ۴۷ هزار تُن گاز گلخانهای و بیش از ۵۷۸ هزار و ۸۲۱ کیلوگرم آلاینده هوا وارد جو تهران شده و «کیفیت هوا را بهشدت کاهش داده است».
در گزارش سازمان حفاظت محیط زیست، نوع سوختی که در جریان حملات آتش گرفته مشخص نشده است.
این گزارش افزود در شهرستان کنگان، آسیب به پالایشگاه فاز ۱۴ پارس جنوبی موجب سوختن ۵.۵ میلیون مترمکعب گاز و انتشار بیش از ۱۲ هزار تُن گاز گلخانهای و ۴۳۷ هزار کیلوگرم آلاینده در هوا شد.
سازمان محیط زیست اعلام کرد این آلودگیها منجر به افزایش ذرات معلق، کربن سیاه و اکسیدهای نیتروژن شده و کیفیت هوا را در چند استان به سطح هشدار رسانده است.
عمر کربن سیاه در جو «به طور متوسط» بین سه تا ۱۰ روز و اکسیدهای نیتروژن بسته به رطوبت و تابش خورشید بین چند ساعت تا چند روز است، اما با گذشت نزدیک به سه هفته از آتشبس میان اسرائیل و جمهوری اسلامی، هوای شماری از شهرهای ایران همچنان آلوده است.
با توجه به عمر کوتاهمدت آلایندهها، تقریبا هیچیک از ذرات و گازهای اولیه بیش از یک هفته پس از انفجار دوام نمیآورند، مگر آنکه انتشار آلایندهها بهصورت مداوم ادامه یافته باشد.
با اینحال آلودگی هوا و مهگرفتگی ناشی از گرد و غبار در شماری از شهرها مانند تهران همچنان ادامه دارد.
رضا شهبازی، معاون زمینشناسی سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی ایران، ۱۷ تیر اعلام کرد تالاب خشکیده صالحیه در جنوب غربی پایتخت به کانون اصلی گرد و غبار تبدیل شده است.
شهبازی افزود منشا گرد و غبار در تهران ترکیبی از عوامل داخلی و خارجی است، اما بهویژه در شرایط کمآبی سالهای اخیر، بسیاری از کانونهای داخلی فعال شدهاند.
در دو هفته اخیر بارها هوای چند شهر خوزستان نیز به وضعیت «خطرناک» و عدد بحرانی ۵۰۰ رسیده است.
گزارش رسانهها، مقامات امدادی و پزشکان در ایران حاکی از افزایش مشکلات قلبی و تنفسی مردم ایران به ویژه در شهرهای بزرگ به دلیل تشدید آلودگی هواست.
بر اساس گزارش سازمان حفاظت محیط زیست، در جنگ ۱۲ روزه علاوه بر آلودگی هوا، منابع آبهای سطحی و زیرزمینی، خاک و محیطهای زیستی در اثر نشت پسابهای صنعتی، فاضلابهای شهری و آلودگیهای صوتی، لرزشی، پرتوی و حرارتی آسیب دیدهاند و حیات انسان، جانوران و گیاهان را تهدید میکنند.
این گزارش یادآور شد در جریان حملات اخیر، تنها در تهران حدود ۱۵۰ هزار تُن نخاله و آوار جنگی تولید شده که زیان مستقیم آن بالغ بر ۷۵۰ میلیارد تومان برآورد میشود.
به گفته این سازمان، هزینه پاکسازی و دفع ایمن پسماندهای صنعتی، الکترونیکی و نظامی در پایتخت به حدود ۳۰۰ میلیارد تومان رسیده است.
سازمان حفاظت محیط زیست خواستار پیگیری حقوقی و جبران خسارات وارده شد و از نهادهای بینالمللی خواست در بازسازی و احیای مناطق آسیبدیده همکاری کنند.
