شیرین عبادی: فاجعه روستای گونیچ درشرایط پساجنگی، مصداق جنایت علیه بشریت است
شیرین عبادی، حقوقدان و برنده جایزه نوبل صلح، با اشاره به اینکه نیروی امنیتی جمهوری اسلامی به بهانه بازداشت «جاسوسان» موساد به روستای گونیچ از توابع شهرستان خاش حمله کرده و رو به مردم محلی تیراندازی کردهاند، نوشت: «شجاعت زنان بلوچ در مواجه با نظامیان تا بن دندان مسلح در گونیچ، یادآور مقاومت مثال زدنی زنان در جنبش زن، زندگی، آزادی است.»
عبادی با اشاره به اینکه در جریان یورش ماموران یک زن ۴۰ ساله به قتل رسیده، یک زن باردار در اثر تیراندازی جنینش را از دست داده و ۱۲ زن بلوچ دیگر با اصابت گلوله جنگی زخمی شدهاند، نوشت: «فاجعه روستای گونیچ مصداق جنایت علیه بشریت است و باید در صدر توجه رسانهها و فعالین و نهادهای حقوق بشری قرار داشته باشد.»
این حقوقدان با بیان اینکه جمهوری اسلامی به واسطه «نعمت جنگ» تیغ تیز سرکوبش را بار دیگر بر گردن بهائیان، یهودیان، کولبران، زندانیان سیاسی، مهاجران افغانستانی و حالا مردم بلوچ گذاشته است، یادآور شد که براساس قوانین جمهوری اسلامی آنچه مامورین نظامی در گونیچ انجام دادهاند مصداق اتهام «محاربه» است.
او در پایان تاکید کرد: «علاج واقعه را قبل از وقوع باید کرد. نمیتوانیم صبر کنیم تا جنایت دیگری را ببینیم و بعد از نهادهای بینالمللی بخواهیم وارد عمل شوند. این علاج تنها به یک شیوه ممکن است؛ جمهوری اسلامی باید سرنگون شود.»
صفحه فارسی منتسب به موساد در ایکس، در یک پست تایید کرده است که علی عبداللهی علیآبادی فرمانده جدید قرارگاه خاتمالانبیا است و رسانههای اسرائیل نیز با بازتاب این خبر، به بررسی آن پرداختهاند. این خبر به طور مستقل تایید نشده و جمهوری اسلامی هم به آن واکنشی نشان نداده است.
خبرگزاری تسنیم اعلام کرده بود که بهدلیل نگرانیهای امنیتی، هویت فرمانده جدید قرارگاه خاتمالانبیا اعلام نخواهد شد.غلامعلی رشید و علی شادمانی، دو فرمانده پیشین این قرارگاه، در حملات ماه گذشته اسرائیل به ترتیب کشته شدهاند.
پس از اعلام این خبر، صفحه فارسی منتسب به موساد در ایکس که ارتباطش با سیستم اطلاعاتی اسرائیل به طور رسمی رد نشده است، سهشنبه با انتشار پیامی گفت که موساد فرمانده جدید قرارگاه مرکزی خاتمالانبیاء را «دقیقا» میشناسد. این صفحه از دنبالکنندگانش خواست نام این فرمانده جدید را حدس بزنند.
این حساب ایکس صبح چهارشنبه در پاسخ به یکی از کاربران که نام «علی عبداللهی علیآبادی» را حدس زده بود، نوشت که حدس او درست بوده و از این کاربر خواست برای دریافت جایزه با این صفحه تماس بگیرد.
بیش از هزارو ۳۰۰ کنشگر، روزنامهنگار، سینماگر و شهروند ایرانی و افغانستانی در نامهای خطاب به حکومت جمهوری اسلامی خواستار توقف فوری برخوردهای غیرانسانی با افغانستانیها شدند و از شهروندان خواستند سکوت نکنند تا این سکوت همدستی یا تایید تلقی نشود.
در این بیانیه که چهارشنبه ۱۱ تیر منتشر شد، امضاکنندگان هشدار دادند موج افغانستانیستیزی در ایران طی ماههای گذشته شدت یافته و اکنون با همراهی مستقیم حکومت جمهوری اسلامی به اوج خود رسیده است.
به گفته آنان، حکومت در ادامه روند اخراج مهاجران، اتهام تازه و بی اساسی مانند «جاسوسی» و «شبکه نفوذ» را به کل جامعه افغانستانی نسبت داده و به این بهانه، سرکوبها را شدت بخشیده است.
نویسندگان این نامه تاکید کردهاند اتهامزنی به کل جامعه افغانستانی با هدف «انتقام از بیصداترین و تحتظلمترین اقلیت مهاجر» انجام میشود، در حالی که این اتهامها نه فقط شامل گروه یا دستهای خاص بلکه متوجه جمعیتی میلیونی شده است.
پیشتر، مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران از «گزارشهایی نگرانکننده درباره بازداشت خودسرانه فعالان، روزنامهنگاران، کاربران شبکههای اجتماعی و اتباع افغانستانی به اتهام جاسوسی» خبر داده بود نسبت به روند شتابزده محاکمهها هشدار داده بود.
در این نامه که به امضای چهرههایی چون ترانه علیدوستی، لیلی فرهادپور، رضا علیجانی، باربد گلشیری، ضیا نبوی و نوشین احمدی رسیده، آمده است: «ما به خوبی میدانیم که اخراج مهاجران غیرقانونی عبارتی بزکشده برای برخورد غیرانسانی با تمام مهاجران، چه قانونی و چه غیرقانونی است».
به گفته امضاکنندگان، شیوههای «وحشیانه» بازداشت، انتقال، نگهداری در اردوگاهها و اخراج مهاجران، باعث ایجاد رعب در دل مهاجرانی شده که بسیاری از آنها سالهاست در ایران زندگی میکنند و ایران را کشور خود میدانند.
آنها تاکید کردهاند: «خبرها و تصاویری که این روزها از نحوه تفتیش و اخراج مهاجران منتشر میشود، چیزی جز شرم، خشم و فریاد برنمیانگیزد».
امضاکنندگان از حکومت جمهوری اسلامی خواستهاند فورا به برخوردهای غیرانسانی با افغانستانیها پایان دهد و همزمان از شهروندان ایرانی خواستهاند در برابر این ظلم سکوت نکنند. به گفته آنان، بیتفاوتی در برابر این وقایع ممکن است بهعنوان «خواست عمومی و ملی» تعبیر شود.
در ادامه این نامه آمده است: «ظلمی که این روزها بر افغانستانیها و اقلیتهای بیصدای دیگر روا داشته میشود، بیش از هر چیز نابودگر ارزشهای مورد اتکای ما یعنی انساندوستی، عدالتخواهی و آزادی است».
به گفته نویسندگان این نامه «نباید در برابر عادیسازی این ظلم بیتفاوت ماند» و باید مانع افزودن رنج بر زندگی کسانی شد که ایران را وطن خود میدانند.
تشدید فشار بر جامعه افغانستانی ایران
۲۰ خرداد و پیش از آغاز جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل، زندانیان عضو کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در بیانیهای گفته بودند سرکوبهای جمهوری اسلامی، دامن شهروندان افغانستانی مقیم ایران را نیز گرفته است.
۸۴ سازمان و نهاد حقوق بشری ایرانی و بینالمللی ۱۵ خرداد با صدور فراخوانی خواستار واکنش جامعه جهانی، عموم مردم و کنشگران سیاسی، برای توقف اعدام شهروندان اهل افغانستان در ایران شدند و گفتند اعدام شهروندان افغانستانی در ایران، نسبت به سالهای گذشته افزایش چشمگیری داشته و در سال گذشته میلادی دستکم ۸۰ مرد افغانستانی در ایران اعدام شدهاند که این آمار نسبت به سال پیش از آن سه برابر شده است.
امضاکنندگان این بیانیه با بیان اینکه این روند در سال جاری میلادی هم ادامه پیدا کرده، اعلام کردهاند در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۵ دستکم ۳۲ شهروند افغانستانی، در زندانهای ایران اعدام شدند.
سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM) وابسته به سازمان ملل نیز سهشنبه ۱۳ خرداد از آغاز موج گستردهای از اخراج اجباری شهروندان افغان از ایران خبر داد و اعلام کرد این موج که در ماههای گذشته عمدتا محدود به مردان مجرد بود حالا شامل خانوادهها شده است.
ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، گفت: «اعضای کمیسیون نقدهایی نسبت به برخی از مواضع رییس نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل داشتند و تاکید کردند مذاکره در شرایط فعلی معنا ندارد.»
او پس از جلسه کمیسیون با وزرای دفاع و خارجه، افزود: «هماهنگی بین میدان و دیپلماسی وجود دارد.»
ابراهیم رضایی اضافه کرد: «به کشورهایی که در جنگ اخیر با اسرائیل همکاری کردند و آسمان خود را در اختیار این کشور قرار دادند، تذکر دادیم.»
مسیح علینژاد در واکنش به فتوای مکارم شیرازی و نوری همدانی برای قتل ترامپ و نتانیاهو و راهاندازی کمپینی ۲۰ میلیون دلاری در ایران برای تامین هزینه این ترورها، در شبکه ایکس نوشت وقتی جمهوری اسلامی از لزوم ترور فردی در خارج از مرزهای ایران سخن میگوید، باید آن را جدی گرفت.
او افزود: «این تهدید از سوی جمهوری اسلامی در گام بعدی به اقدام مسلحانه تبدیل میشود.»
علینژاد افزود که درخواست برای ترور ترامپ و نتانیاهو پس از گزارشها از تلاش اسرائیل برا کشتن خامنهای مطرح شد و مقامهای مذهبی ایران چنین حملهای را «جنگ با خدا» مینامد و این اتهامی است که اغلب در ایران برای توجیه اعدامها از آن استفاده میشود.
در پی اقدام جمهوری اسلامی برای لغو الزام همکاری با آژانس بیالمللی انرژی اتمی، آمریکا آن را غیر قابل قبول توصیف کرد. اسرائیل، از کشورهای امضاکننده برجام خواست تا مکانیسم ماشه برای بازگشت فوری تحریمها را فعال کنند و سخنگوی آلمان گفت ایران در حال مخابره پیامی فاجعهبار است.
تامی بروس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا چهارشنبه ۱۱ تیر در نشست خبری روزانه گفت: «این اقدام غیرقابل قبول است و ایران باید بدون تاخیر بیشتر، همکاری کامل با آژانس را از سر بگیرد.»
ژاننوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه نیز در مصاحبه با لوموند هشدار داد در صورت عدم همکاری جمهوری اسلامی برای محدودسازی برنامه هستهایاش، سه کشور اروپایی آمادهاند مکانیسم ماشه را فعال کنند.
بارو تاکید کرد فرانسه، آلمان و بریتانیا برای حل بحران جمهوری اسلامی، از اهرم بسیار قدرتمندی برخوردارند.
او افزود: «تنها با ارسال یک نامه رسمی، میتوانیم تحریم جهانی تسلیحات، تجهیزات هستهای، بانکها و بیمهها علیه ایران را که ۱۰ سال پیش لغو شده بود، بازگردانیم.»
همزمان مارتین گیزه، سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان گفت که ابلاغ این قانون از سوی دولت ایران، پیام فاجعهباری را مخابره میکند.
مقامهای جمهوری اسلامی هشدار دادهاند که فعال شدن این مکانیسم میتواند به خروج ایران از پیمان عدم گسترش سلاحهای هستهای منجر شود. اسرائیل که بهطور گسترده گمان میرود دارای سلاح هستهای باشد، عضو این پیمان نیست.
لغو الزام همکاری با آژانس
مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم، چهارشنبه قانون «الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی» را برای اجرا ابلاغ کرد.
یک روز پس از آتشبس، نمایندگان مجلس شورای اسلامی با اکثریت آرا به تعلیق همکاری با این نهاد مستقر در وین رای دادند، قانونی که بلافاصله از سوی شورای نگهبان نیز تایید شد.
رسانههای دولتی ایران گزارش دادند که هدف این قانون، «حمایت کامل از حقوق ذاتی جمهوری اسلامی ایران» ذیل پیمان عدم گسترش سلاحهای هستهای، بهویژه در زمینه غنیسازی اورانیوم است.
در حالی که بازرسان آژانس تاکنون به سایتهای اعلامشده هستهای ایران دسترسی داشتهاند، وضعیت فعلی این بازرسیها در پی تعلیق همکاری نامشخص است.
بازرسان در ایران اما بدون اجازه فعالیت
امیر سعید ایروانی، سفیر جمهوری اسلامی در سازمان ملل، یکشنبه گفت که فعالیت بازرسان متوقف شده اما هیچ تهدیدی علیه آنان یا رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، مطرح نشده است.
او گفت: «بازرسان در ایران هستند و در امنیت بهسر میبرند، اما فعالیت آنها متوقف شده و اجازه دسترسی به سایتها را ندارند.»
خبرگزاری ایسنا به نقل از علیرضا سلیمی، عضو مجلس، گزارش داد که از این پس برای ورود بازرسان به سایتهای هستهای، تایید شورای عالی امنیت ملی لازم است.
خبرگزاری مهر نیز به نقل از حمیدرضا حاجی بابایی نوشت که ایران اجازه استفاده از دوربینهای آژانس در تاسیسات هستهای را نیز متوقف خواهد کرد، اگرچه مشخص نیست که این اقدام در قانون جدید الزامآور باشد.
