علی شمخانی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره خواسته آمریکا برای دسترسی بازرسان آمریکایی به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی و امکان انفجار این تاسیسات، را «خیالپردازی» خواند و آن را در امتداد رویکرد روسایجمهور پیشین آمریکا دانست.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «آرزوی دسترسی به مراکز هستهای ایران و انفجار تاسیسات رویایی است که روسای جمهور قبلی آمریکا هم در توهم آن بودند. ایران کشوری مستقل با ساختار دفاعی مستحکم، مردمی مقاوم و خطوط قرمز روشن است.مذاکره، ابزار پیشرفت و حفظ منافع و عزت ملی است؛ نه تحمیل و تسلیم.»
این اظهارات در پاسخ به سخنان اخیر ترامپ مطرح شده که گفته بود در صورت توافق جدید با ایران، آمریکا باید بتواند به سایتهای هستهای جمهوری اسلامی دسترسی داشته و هر زیرساختی را که بخواهد، «منهدم» کند.
بر اساس این گزارش که پنجشنبه هشتم خرداد منتشر شد، یکی از منابع توضیح داد که گفتوگوهای جاری شامل احتمال سرمایهگذاری آمریکا در برنامه انرژی هستهای ایران و تشکیل کنسرسیومی است که انتظار میرود کشورهای خاورمیانه و آژانس بینالمللی انرژی اتمی را نیز در بر گیرد تا اورانیوم غنیشده برای راکتورهای ایران تولید شود.
همزمان یک مقام کاخ سفید گفت که هنوز هیچ توافقی درباره برنامه هستهای غیرنظامی ایران انجام نشده است.
در این گزارش سیانان آمده است که در دور چهارم گفتوگوها، آمریکا پیشنهادی را با ایران در میان گذاشت که برخی از الزامات کلیدی مدنظر دولت دونالد ترامپ برای رسیدن به توافق را مشخص میکرد.
از سوی دیگر برنامه موشکی بالستیک جمهوری اسلامی بخشی از گفتوگوهای جاری نیست؛ گرچه برخی مقامهای دولت آمریکا در ابتدا بر گنجاندن آن در مذاکرات تاکید و اصرار داشتهاند.
بر اساس گزارش سیانان، منابع آگاه با توجه به پیشرفت فعلی گفتوگوها انتظار ندارند موضوعات مورد مذاکره گسترش یابد.
به گفته یک منبع، در مقطعی، ایدهای که بهنظر میرسید مورد حمایت مذاکرهکنندگان دو طرف قرار دارد، از سوی رییسجمهوری آمریکا رد شده است.
ترامپ چهارشنبه هفتم خرداد اعلام کرد مذاکرات ایالات متحده با جمهوری اسلامی «واقعا خوب» پیش میرود و ممکن است به «نتیجهای معقول» منتهی شود.
او همچنین گفت که ایران هنوز باید با مراحل نهایی یک سند موافقت کند: «ممکن است از آنچه اتفاق میافتد حسابی شگفتزده شوید. این برای آنها خیلی خوب خواهد بود و آنها میتوانند در آینده کشوری عالی داشته باشند.»
این اظهارات در حالی بیان شد که روزنامه والاستریت ژورنال، سهشنبه در یادداشتی نوشت مذاکرات هستهای میان جمهوری اسلامی و آمریکا ظاهرا به بنبست رسیده است.
نویسندگان این یادداشت با اشاره به اینکه تهران مطمئن شده رییسجمهوری آمریکا دست به اقدام نظامی نمیزند، تاکید کردند: «در چنین شرایطی، ترامپ بر آن است که این وضعیت را نوعی پیروزی جلوه دهد و به حفظ شرایط موجود بسنده کند؛ وضعیتی که در آن تهران از آزمایش سلاح هستهای خودداری میکند.»
ترامپ در ادامه صحبتهای چهارشنبه خود گفت که ممکن است توافق با جمهوری اسلامی در چند هفته آینده حاصل شود.
منابعی در ایران از امکان توافق گفتند
از سوی دیگر دو منبع نزدیک به تیم مذاکره کننده جمهوری اسلامی، هفتم خرداد به خبرگزاری رویترز گفتند اگر واشینگتن شرایط تهران را بپذیرد، «تفاهم سیاسی با ایالات متحده میتواند بهزودی حاصل شود».
یکی از این منابع گفت چنین موضوعی «هنوز در گفتوگوها با آمریکا مطرح نشده است».
بیشتر بخوانید: رویترز: ایران توقف موقت غنیسازی را مشروط به آزادی داراییها و تایید حق غنیسازی کرد
پس از انتشار این گزارش اختصاصی از سوی رویترز، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ضمن تکذیب این خبر گفت: «ادامه غنیسازی در ایران یک اصل غیرقابل مصالحه است.»
بقایی افزود: «ادعای جدید خبرگزاری رویترز از جنس همان خبرسازیهایی است که قبلا بارها مردود اعلام شده و نادرستیشان نیز به اثبات رسیده است.»
به باور برخی ناظران، توقف موقت غنیسازی میتواند راهی برای عبور از بنبست موجود میان خطوط قرمز متضاد تهران و واشینگتن باشد؛ بنبستی که پس از پنج دور گفتوگو میان عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رییسجمهوری آمریکا در امور خاورمیانه برای حل اختلافات دیرینه بر سر برنامه هستهای ایران، همچنان پابرجاست.
جمهوری اسلامی بارها تلاش برای ساخت سلاح هستهای را رد کرده و گفته است صرفا بهدنبال استفاده از انرژی هستهای برای اهداف غیرنظامی است.
منابع ایرانی به رویترز گفتهاند حکومت ایران حاضر است غنیسازی اورانیوم را به مدت یک سال متوقف کرده و بخشی از ذخایر اورانیوم با غنای بالا را به خارج از کشور منتقل یا آن را به صفحات سوخت برای اهداف صلحآمیز تبدیل کند.
به گفته این منابع، تهران با توقف برنامه هستهای، برچیدن زیرساختهای آن یا پلمب تاسیسات اتمی خود، آن گونه که دولت ترامپ خواسته، موافقت نخواهد کرد.