حمیدرضا حاجیاسفندیاری، وکیل دادگستری، از تایید احکام پرونده دو متهم به قتل امیرمحمد خالقی، دانشجوی ۱۹ ساله دانشگاه تهران در دیوان عالی کشور خبر داد و گفت متهم ردیف اول این پرونده به اعدام و متهم ردیف دوم به ۲۵ سال حبس محکوم شده است.
جامجم آنلاین سهشنبه ۲۳ اردیبهشت به نقل از حاجیاسفندیاری گزارش داد که قضات شعبه پنجم دادگاه کیفری یک استان تهران پس از محاکمه متهمان پرونده، متهم ردیف اول را به اتهام «قتل» و متهم ردیف دوم را به اتهام «معاونت در قتل و سرقت به عنف» به ترتیب به اعدام و ۲۵ سال حبس محکوم کردند.
حاجیاسفندیاری با بیان اینکه پرونده با اعتراض متهمان و وکلای آنها به دیوان عالی کشور ارسال شد، نوشت که قضات شعبه ۱۷ دیوان عالی کشور رای دادگاه کیفری یک را تایید کردند.
متهم اصلی جمهوری اسلامی است
پیش از این برخی فعالان مدنی در ایران با هشدار درباره صدور حکم اعدام برای متهمان این پرونده هشدار داده بود که حکومت با صدور چنین احکامی بهدنبال نادیدهگرفتن ناتوانی مسئولان در حفظ تامین امنیت جانی دانشجویان و پاک کردن صورتمساله است.
از جمله مطهره گونهای، زندانی سیاسی پیشین که در نامهای مجازات غیرانسانی اعدام را یک مساله مهم سیاسی خواند و نوشت دادخواهی جنایت را نمیتوان به پیشگاه حاکمیت جنایتکار برد.
گونهای در این نامه از رویکرد برخی دانشگاهیان به آنچه منجر به کشتهشدن خالقی شد، ابراز تاسف کرد و نوشت آنها به جای بررسی جامعهشناختی و سیاسی توامان با موضع محکم «نه به اعدام»، خواستار قتل و اعدام انسانی دیگر شدهاند که «تنها صورتمساله سالها سیاستگذاری و حکمرانی خطا و استبدادی جمهوری اسلامی را پاک میکند».
او با تاکید بر اینکه در این رخداد، انگشت اتهام باید به سوی متهم و عامل اصلی این بازتولید خشونت یعنی جمهوری اسلامی نشانه رود، خاطرنشان کرد: «هدف حکومت از اجرای هر حکم اعدامی، مشروعیتبخشی به سایر احکام اعدام، خاصه فعالان سیاسی و مدنی و بازنمایی اقتدار تضعیفشده خود در راستای ارعاب پیشگیرانه مردم از هرگونه اعتراض علیه خویش است.»
قتل در سایه فقر اقتصادی و نبود امنیت در اطراف دانشگاه
امیرمحمد خالقی درمیان، دانشجوی دوره کارشناسی رشته مدیریت کسب و کار دانشگاه تهران بود که شامگاه ۲۴ بهمن ۱۴۰۳، در محلهای نزدیک به کوی دانشگاه تهران به دست سارقان و با سلاح سرد، هدف ضرب و جرح قرار گرفت و کشته شد.
مقامهای قضایی و انتظامی تهران، سهشنبه ۳۰ بهمن از بازداشت سارقان و متهم به قتل این دانشجو خبر دادند.
در ادامه دادگاه رسیدگی به اتهامات عوامل قتل خالقی، اسفند ۱۴۰۳ در شعبه پنج دادگاه کیفری یک استان تهران برگزار شد.
رسانههای ایران همان زمان گزارش دادند که در جریان این جلسه دادگاه متهم ردیف اول با پذیرش اتهام قتل، انگیزه خود را فقر اقتصادی و ترس هنگام سرقت عنوان کرد. متهم ردیف دوم نیز اعلام کرد که به دلیل بدهیهای مالی، اقدام به سرقت کرده است.
نبود امنیت
بسیاری از دانشگاههای ایران، از جمله دانشگاه تهران، شریف و امیرکبیر، با وجود قرار داشتن در مناطق پرتردد شهری، از زیرساختهای امنیتی و ایمنی کافی برخوردار نیستند.
ایراناینترنشنال سوم اردیبهشت در گزارشی با تاکید بر اینکه سریال زورگیری از دانشجویان در حالی ادامه دارد که با وجود هشدارها، اقدامی عملی برای تامین امنیت آنان صورت نگرفت، نوشت در تهران دو دانشجوی دانشگاه خواجه نصیر هدف زورگیری قرار گرفتند.
دو روز پیش از آن در ۳۱ فروردین نیز یکی از دانشجویان دختر دانشگاه بهشتی در منطقه ولنجک، مورد حمله و سرقت زورگیران قرار گرفت و در پی زورگیری و ضرب و جرح، دندانهایش شکست و تلفن همراه او به سرقت رفت.
در ماههای گذشته دانشجویان دانشگاه تهران و برخی دیگر از دانشگاههای کشور بارها در اعتراض به قتل خالقی و نبود امنیت در محیطهای اطراف دانشگاه های تهران تجمع کردند.
اعضای کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در بیانیه شصتوهشتمین هفته خود با اشاره به اجرای حکم اعدام بیش از ۹۶ زندانی در زندانهای سراسر کشور از ابتدای اردیبهشت تا کنون، اعلام کردند که این آمار نشان میدهد جمهوری اسلامی در این مدت بهطور میانگین روزانه دستکم چهار تن را به دار آویخته است.
آنها در بیانیه ۲۳ اردیبهشت خود با اشاره به صدور حکم اعدام برای پیمان فرحآور و احسان فریدی، دو زندانی سیاسی تاکید کردند که این احکام غیرانسانی بدون امکان دسترسی زندانیان به وکیل منتخب صادر شده است.
ایراناینترنشنال ۲۱ اردیبهشت گزارش داد که فریدی، دانشجوی دانشگاه تبریز از سوی شعبه سوم دادگاه انقلاب این شهر به اتهام «افساد فیالارض» به اعدام محکوم شده است.
پیمان فرحآور، شاعر و فعال اجتماعی، نیز ۱۶ اردیبهشت از سوی احمد درویشگفتار، رییس شعبه اول دادگاه انقلاب رشت به اتهام «بغی» و «محاربه» به اعدام محکوم شد.
طرح شکایت علیه صادر کنندگان احکام اعدام
اعضای کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در بیانیه خود از نهادهای حقوق بشری و مخالفان اعدام درخواست کردند که با افشای چهره قضاتی که در صدور این احکام نقش دارند، در نهادهای مستقل حقوق بشری علیه آنان طرح شکایت کنند.
آنها با اشاره به اینکه در شرایطی حکومت از حل بحرانهای داخلی و خارجی خود عاجز مانده، شتاب اعدامها افزایش یافته است، تاکید کردند: «در هر گوشه از این سرزمین باید پرچم مبارزه با اعدام را برافراشت و صدای اعتراض را بلند کرد. نباید اجازه داد این حکومت جنایتکار جان شهروندان را بهراحتی بگیرد.»
زندانیان عضو این کارزار در پایان با گرامیداشت یاد برزان محمدی، زندانی سیاسی سابق و از حامیان این کارزار که هفته گذشته جان باخت، درگذشت او را به خانواده و تمامی همراهان کارزار تسلیت گفتند.
از دیگر سو، گلرخ ایرایی، زندانی سیاسی، در نامهای از زندان اوین در واکنش به حکم اعدام امیرحسین مقصودلو، خواننده مشهور با نام «تتلو»، نوشت: «مخالفت با اعدام به معنای دفاع از دیدگاههای سیاسی و باورهای محکوم به مرگ نیست و ما را در برابر مرزهای انسانیِ دریده شده از سوی محکوم پاسخگو نمیکند.»
او اضافه کرد: «مخالفت با هرگونه سلب حیات، نه حق، بلکه وظیفهمان است. اگر خود را مخالف اعدام میدانیم و خاستگاهمان توقف چرخهی کشتار حکومتی است.»
بیشتر بخوانید: وکیل امیر تتلو از ثبت درخواست اعاده دادرسی در پرونده این خواننده محکوم به اعدام خبر داد
تجمع نه به اعدام
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد گروهی از اعضای خانواده زندانیان سیاسی محکوم به اعدام، سهشنبه ۲۳ اردیبهشتماه همزمان با ادامه کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در یکی از پارکهای شهر تهران تجمع کردند.
حاضران در این تجمع شعارهایی از جمله «نه به اعدام»، سردادند و تصاویری از زندانیان سیاسی محکوم به اعدام و پلاکاردهایی با شعارهای «لغو فوری حکم اعدام» دست گرفتند.
مادر یکی از زندانیان سیاسی محکوم به اعدام در این تجمع میگوید فرزند محکوم به اعدام خود را دو ماه است ندیده و مسئولان زندان تلفنهای او را هم قطع کردهاند.
کارزار نه به اعدام
اعتصاب غذای زندانیان عضو کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» از نهم بهمن ۱۴۰۲ با شدت گرفتن موج اعدامها در ایران، با درخواست توقف صدور و اجرای این احکام، از سوی زندانیان سیاسی محبوس در زندان قزلحصار کرج آغاز شد.
در هفتههای بعد، زندانهای دیگری به این کارزار پیوستند و اکنون در شصتوهشتمین هفته، زندانیان محبوس در ۴۱ زندان سراسر ایران دست به اعتصاب غذا زدهاند.
زندانهای اراک، اردبیل، ارومیه، ازبرم لاهیجان، اسدآباد اصفهان، اوین، بانه، برازجان، بم، بهبهان، تبریز، تهران بزرگ، چوبیندر قزوین، حویق تالش، خرمآباد، خورین ورامین، خوی، دستگرد اصفهان، دیزلآباد کرمانشاه، رامهرمز، رشت، رودسر، زاهدان، سپیدار اهواز، سقز، سلماس، سنندج، شیبان اهواز، طبس، عادلآباد شیراز، قائمشهر، قزلحصار کرج، کامیاران، کهنوج، گنبدکاووس، مرکزی کرج، مریوان، مشهد، میاندوآب، نظام شیراز و نقده، زندانهایی هستند که به این کارزار پیوستهاند.
در ماههای اخیر، افزایش شمار اجرای احکام اعدام و همچنین صدور و تایید احکام اعدام برای زندانیان سیاسی در ایران، با موجی از اعتراضات در داخل و خارج کشور روبهرو شده است.
مجید نقشی، وکیل تتلو، سهشنبه ۲۳ اردیبهشت در اینستاگرام خود اعلام کرد: «درخواست ماده ۴۷۷ و خلاف شرع بودن رای صادره ثبت و دستور رسیدگی از سوی غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه صادر شد.»
نقشی، ابراز امیدواری کرد با این روند، حکمهای صادر شده علیه تتلو بازنگری شوند و در نهایت «ماجرا پایان خوشی داشته باشد».
او پیش از این گفته بود: «امیر گفته نذر کردم با رفع مشکلات بعد از آزادی پای پیاده به کربلا بروم.»
این وکیل دادگستری در گفتوگو با خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، درباره آخرین وضعیت پرونده موکلش گفت: «بر اساس روند قانونی، پرونده به کارشناسان مربوطه ارجاع داده خواهد شد تا صحت ادعای خلاف شرع بودن رای بررسی شود. اگر این موضوع تایید شود، پرونده برای صدور رای نهایی به یکی از شعب همعرض فرستاده میشود.»
او تاکید کرد: «این فرآیند تنها یکبار انجام میشود و هنوز هیچ تصمیم قطعیای گرفته نشده است اما میتوان گفت که این یک گام رو به جلو در مسیر حقوقی پرونده محسوب میشود.»
همزمان رسانههای ایران به نقل از نقشی گزارش دادند درخواست اعاده دادرسی در پرونده او بر اساس ماده ۴۷۷ قانون آیین دادرسی کیفری بهطور رسمی ثبت شده است.
بر اساس این ماده، در صورتی که رییس قوه قضاییه رای قطعی صادر شده از سوی هر یک از مراجع قضایی را خلاف شرع بین تشخیص دهد، با تجویز اعاده دادرسی، پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال میکند تا در شعبی خاص که از سوی رییس قوه برای این امر اختصاص مییابد، به پرونده رسیدگی و رای قطعی صادر شود.
از سوی دیگر سایت حقوق بشری هرانا در گزارشی با اشاره به ثبت درخواست اعاده دادرسی تتلو در دیوان عالی کشور نوشت: «ثبت درخواست اعاده دادرسی به معنای تغییر حکم یا توقف اجرای آن نیست بلکه صرفا به این معناست که پرونده برای بررسی مجدد به جریان افتاده است.»
صدور حکم اعدام
پیش از این و در ۲۷ فروردین، اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه جمهوری اسلامی، اعلام کرد تتلو از سوی شعبه ششم دادگاه کیفری تهران به اعدام محکوم شده و این حکم پس از فرجامخواهی، در دیوان عالی کشور در حال رسیدگی است.
او اضافه کرد که مقصودلو در پرونده دیگر خود به اتهام «تشویق به فساد و فحشا» از سوی ایمان افشاری، رییس شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب به ۱۰ سال زندان محکوم شده و در حال تحمل حبس در زندان تهران بزرگ است.
جهانگیر همان زمان با اشاره به اینکه حکم اعدام با استناد به قانون مجازات اسلامی و به اتهام «سبالنبی» (توهین به پیامبر و مقدسات مسلمانان) صادر شده است، گفت هنوز قطعیت یا نقض حکم اعدام اعلام نشده است.
او با اشاره به اینکه تتلو در این پرونده ابتدا از سوی شعبه نهم دادگاه کیفری یک، به اتهام «توهین به مقدسات» به پنج سال حبس محکوم شده بود، گفت این رای از سوی دادستانی تهران مورد اعتراض قرار گرفت و پس از نقض در دیوان عالی کشور، به شعبه همعرض ارسال شد.
نقشی و الهام رحیمیفر، دیگر وکیل مقصودلو، ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ در نامهای خطاب به مراجع تقلید تاکید کردند موکلشان در مرحله بدوی از این اتهام تبرئه شده و در ادامه، حکم اعدام با «سختگیریهای فراقانونی» صادر شده است.
بازداشت تتلو
رسانهها در ایران آذر ۱۴۰۲ گزارش دادند تتلو که در ترکیه به علت شکایتهای خصوصی متعدد دستگیر شده بود، در مرز بازرگان به مقامهای جمهوری اسلامی تحویل داده شد.
تتلو چهار سال پیش نیز به درخواست نیروی انتظامی جمهوری اسلامی، به دست پلیس ترکیه بازداشت شد و مقامهای پلیس ایران گفتند کارهای انتقال او به کشور در حال انجام است اما یک هفته بعد آزاد شد.
احمد نوریان، سخنگوی وقت نیروی انتظامی، بهمن ۱۳۹۸ در مصاحبه با باشگاه خبرنگاران جوان گفت: «به علت پروندهای قضایی که برای تتلو در ایران تشکیل شده بود، اعلان قرمز اینترپل برای این فرد اعلام و او در ترکیه بازداشت شد.»
در آن زمان، رسانههای ایران اتهام این خواننده را اهانت به شخصیتهای مذهبی شیعیان در یکی از کنسرتهایش اعلام کردند.
تتلو متولد سال ۱۳۶۶ در تهران است و کار هنری خود را در سال ۱۳۸۳ با انتشار آثارش در یک وبلاگ آغاز کرد.
ازدواج تتلو در زندان
محمدعلی مقصودلو، عموی تتلو، سهشنبه در گفتوگویی با انصافنیوز اعلام کرد که او یک هفته پیش در زندان ازدواج کرده است.
به گفته عموی تتلو، ماموران در دوران زندان «با در نظر گرفتن رژیم غذایی او که گیاهخوار است»، شرایط لازم را برای او فراهم کردهاند.
وبسایت مشرقنیوز ۱۰ اردیبهشت در گزارشی به نقل از یک متهم به سرقت نوشت که او گفته است «برای دیدن تتلو از نزدیک» عمدا مرتکب جرم شده تا به همان زندانی منتقل شود که این خواننده در آن حضور دارد.
این فرد گفت علاقهاش به تتلو باعث شده گیتار یاد بگیرد، لباسهای شبیه او بپوشد و بدنش را خالکوبی کند.