رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، چهارشنبه سوم اردیبهشت در واشینگتن به خبرنگاران گفت با استیو ویتکاف، نماینده ترامپ در مذاکرات هستهای با تهران، در ارتباط است و از تلاشهای او حمایت میکند.
گروسی گفت برای ویتکاف احترام زیادی قائل است و مدتی است با او در تماس قرار دارد.
مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی تیم ویتکاف را «گروهی از حرفهایهای بسیار متعهد» توصیف کرد.
گروسی گفت که معتقد است تهران «بهطور جدی» در مذاکرات با آمریکا مشارکت دارد، اما خاطرنشان کرد که جمهوری اسلامی هنوز درباره آثار اورانیوم یافتشده در سایتهای اعلامنشده خود، توضیحی که «از نظر فنی قابل قبول» باشد، ارائه نکرده است.
گروسی سهشنبه دوم اردیبهشت در گفتوگویی با اندیشکده «شورای روابط خارجی»، با اشاره به بازرسیهای آژانس از سایتهای هستهای ایران گفت: «بهروشنی میتوان گفت که میزان دید و نظارت ما در حدی که ضروری میدانیم، کافی نیست.»
او تاکید کرد که جمهوری اسلامی باید متقاعد شود به محدودیتهایی که از نظر آژانس بینالمللی انرژی اتمی ضروری است، تن بدهد تا جامعه جهانی اطمینان یابد که اوضاع کموبیش تحت کنترل است.
روزنامه هیل، چهارشنبه سوم اردیبهشت، در گزارشی اعلام کرد دولت آمریکا در آستانه نهاییسازی توافقی با عربستان سعودی است که به این کشور اجازه میدهد برنامهای هستهای با کاربرد غیرنظامی و تحت نظارت واشینگتن راهاندازی کند.
تقویت زیرساختهای امنیتی عربستان سعودی
این توافق، در صورت اجرا، فراتر از یک اقدام نمادین خواهد بود و ایالات متحده را بهطور مستقیم به زیرساختهای بلندمدت انرژی و امنیت عربستان پیوند خواهد داد.
بر اساس این گزارش منابع آمریکایی گفتهاند واشینگتن آماده است بستهای از تسلیحات پیشرفته آمریکایی را نیز در اختیار ریاض قرار دهد.
این بسته نهفقط به معنای تقویت شراکت نظامی دو کشور، بلکه گامی در جهت ایجاد بازدارندگی مؤثر در برابر جمهوری اسلامی خواهد بود.
محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی و جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی پیشین کاخ سفید، اردیبهشت سال گذشته با یکدیگر دیدار و درباره پیشنویس «تقریبا نهاییشده» توافق امنیتی بین واشینگتن و ریاض گفتوگو کردند.
متحدی که نادیده گرفته شد
این تحولات، با مذاکراتی که بهتازگی در عمان میان جمهوری اسلامی و آمریکا صورت گرفته، پیوند خورده و برخلاف توافق هستهای برجام که بدون هماهنگی با کشورهای عربی تنظیم شد و با بدگمانی در پایتختهای منطقه مواجه شد، اینبار ریاض در تمامی مراحل در جریان گفتوگوها قرار دارد.
شبکه خبری سیانان ۲۸ بهمن گزارش داد عربستان سعودی آمادگی خود را برای میانجیگری میان دولت ترامپ و جمهوری اسلامی بهمنظور دستیابی به توافقی جدید با هدف محدود کردن برنامه هستهای تهران اعلام کرده است.
سیانان اضافه کرد ریاض نگران است در پی تضعیف قابل توجه گروههای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه، تهران تمایل بیشتری برای دستیابی به تسلیحات هستهای پیدا کرده باشد.
روزنامه هیل در گزارش خود بخشی از شکست برجام در گذشته را ناشی از نادیده گرفتن متحدانی دانسته که با تاثیر مستقیم تبعات این توافق مواجه میشدند: «حالا آمریکا کوشیده است با جلب مشارکت کشورهای کلیدی منطقه، رویکردی «فراگیر» و نه صرفا سختگیرانه در برابر تهران اتخاذ کند.»
این رویکرد، ریشه در دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ دارد. اگرچه سیاست خارجی او در واشینگتن آشفته توصیف میشد، رهبران عرب منطقه آن را روشی روشن و «معاملهمحور» میدانستند: شفاف، مستقیم و فارغ از سخنرانیهای آرمانگرایانه.
بازتعریف موازنه قوا در خاورمیانه
به گزارش روزنامه هیل، توافق اتمی با عربستان سعودی و تجهیز نظامی آن، تنها بخشی از بازتعریف موازنه قدرت در منطقه است. همکاریهای دفاعی، اطلاعاتی و اقتصادی میان ریاض و واشنگتن در حال گسترش است؛ و این احتمال که عربستان در نهایت به نوعی از «پیمان ابراهیم» بپیوندد، دیگر نامحتمل بهنظر نمیرسد.
در این چارچوب، آنچه اکنون در حال شکلگیری است، ائتلافی منطقهای است که نه بر پایه ایدئولوژی، بلکه بر اساس تهدیدهای مشترک و منافع واقعی استوار است — ائتلافی که هدف آن نه صلح رسمی، بلکه بازدارندگی مؤثر و پایدار در برابر تهران است.
مخالفان همچنان نگرانند
روزنامه هیل در ادامه از هشدار برخی نهادهای اطلاعاتی اسرائیل نسبت به فشار بیش از حد بر جمهوری اسلامی خبر داد و نوشت آنها نگراناند که سقوط ناگهانی حکومت ایران، کشور را به هرجومرج و حتی جنگ داخلی بکشاند؛ سناریویی که نهتنها برای اسرائیل، بلکه برای آمریکا نیز یادآور تجربههای پرهزینه در عراق و افغانستان است.
روزنامه هیل به نقل از تحلیلگران آمریکایی نوشت که رویکرد تازه آمریکا، نه تلاشی برای تغییر رژیم در ایران، بلکه ساختن یک «جعبه راهبردی» پیرامون تهران با استفاده از دیپلماسی، مشارکتهای منطقهای و بازدارندگی است.
واشینگتن اینبار میکوشد آینده خاورمیانه را با کشورهای منطقه و نه بهجای آنها رقم بزند.