ادامه تلاش دولت برای خروج همسر و فرزندان ظریف از شمول قانون مشاغل حساس

این روزنامه چاپ میلان، سه‌شنبه ۱۸ دی در گزارشی خبر استعفای الیزابتا بلونی، رییس سازمان اطلاعاتی ایتالیا را به دلیل مسائل مرتبط با پرونده چچیلیا سالا اعلام کرد.

بلونی دلیل این تصمیم را «شخصی» عنوان کرده است.

بر اساس این گزارش، او در ابتدا از پرونده دستگیری سالا کنار گذاشته شد. در ادامه، پرونده تحت مدیریت کاخ نخست‌وزیری و سرویس اطلاعات خارجی ایتالیا (آیسه) قرار گرفت و تحت نظارت جانی کاراولی پیگیری شد.

بلونی که به این تصمیمات اعتراض داشته است، گفت که این وضعیت او را ناامید کرده است.

چچیلیا سالا، ۲۹ ساله، روزنامه‌نگاری است که با ویزای خبرنگاری به ایران سفر کرد و ۲۹ آذر در تهران بازداشت شد. او از آن زمان در سلولی انفرادی در زندان اوین نگهداری می‌شود.

پیش‌تر یک منبع آگاه از گفت‌وگوها میان دولت ایتالیا و خانواده سالا، به ایران‌اینترنشنال گفته بود جمهوری اسلامی به مقامات ایتالیایی اعلام کرده‌ تنها در صورت آزادی محمد عابدینی نجف‌آبادی، شهروند ایرانی بازداشت شده در میلان، چچیلیا سالا را آزاد می‌کند.

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان، سه‌شنبه ۱۸ دی درباره بازداشت سالا گفت که دستگیری این خبرنگار موضوع «تلافی‌جویانه‌ای» نیست.

او اظهار امیدواری کرد «با درایت قوه قضاییه، مساله حل شود».

پیش از او، دوشنبه ۱۷ دی، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی گفت که این خبرنگار به دلیل «نقض قوانین» جمهوری اسلامی بازداشت شده و دستگیری او ربطی به بازداشت محمد عابدینی در ایتالیا ندارد.

محمد عابدینی نجف‌آبادی، ۳۸ ساله، ۲۶ آذر به درخواست ایالات متحده در فرودگاه میلان بازداشت و از سوی این کشور متهم شد در فراهم کردن فن‌آوری‌‌ای نقش داشته که در حمله پهپادی در اردن، باعث کشته شدن سه سرباز آمریکایی شده است.

چهار روز پس از دستگیری سالا، رییس سازمان اطلاعاتی ایتالیا نامه استعفای خود را به جورجیا ملونی، نخست‌وزیر این کشور تحویل داده است.

بر اساس گزارش کوریره دلا سرا، این اتفاق نشان می‌دهد چیزی در روابط عادی سیستم و دینامیک‌های نهادهای دولتی ایتالیا «شکست خورده» که برای عملکرد صحیح به «اعتماد متقابل و همکاری صادقانه» نیاز است.

به گزارش رسانه‌های ایتالیایی، بلونی به‌ویژه در مورد پرونده سالا، نظرات متفاوتی نسبت به روند مذاکرات و تعاملات جاری داشته و گفته است که اگر او مسئول پرونده بود، این مساله را «به‌طور متفاوتی» مدیریت می‌کرد.

بلونی گفته است که او می‌توانسته در سمت خود، دست‌یابی به توافقات مختلف با جمهوری اسلامی در حوزه‌های جغرافیایی و اقتصادی را دنبال کند.

بر اساس گزارش‌ها، بلونی با توجه به اختلافات در داخل دولت و ناهماهنگی در برخی مسائل کلیدی، تصمیم به استعفا از ریاست سازمان اطلاعاتی ایتالیا گرفته و به‌طور رسمی از سمت خود کناره‌گیری کرده است.

پس از دیدار اخیر نخست‌وزیر ایتالیا و دونالد ترامپ در شنبه گذشته، برخی رسانه‌ها نوشتند که بازداشت سالا از جمله موضوع‌های مطرح در این دیدار بوده است.

روزنامه ال‌جورناله، رسانه نزدیک به دولت ایتالیا، گزارش داد که ملونی در دیدار با ترامپ، موافقت او را به عنوان رییس‌جمهوری بعدی آمریکا برای «تعلیق» روند استرداد عابدینی، به دست آورده است.

جمهوری اسلامی در دهه‌های گذشته با بازداشت شهروندان خارجی یا دوتابعیتی، همواره در پی اعمال فشار بر دولت‌های غربی به منظور برآورده کردن خواسته‌های خود یا آزادی زندانیان مورد نظرش بوده است.

فعالان حقوق بشر این بازداشت‌ها را «خودسرانه» خوانده و «سیاست گروگانگیری» جمهوری اسلامی را محکوم کرده‌اند.

این موضع‌گیری تند مکرون، نشان‌دهنده تغییرات جدی در رویکرد اروپا نسبت به جمهوری اسلامی است.

اظهارات مکرون به‌ویژه در شرایطی مطرح می‌شود که جمهوری اسلامی با ترکیبی از فشارهای بین‌المللی و داخلی روبه‌رو است.

این اظهارات به وضوح نشان می‌دهد که تهران در آینده‌ای نزدیک ممکن است با یک ائتلاف قدرتمند شامل ایالات متحده، اسرائیل و اروپا مواجه شود.

مکرون در سخنان خود به سه محور اصلی تهدید جمهوری اسلامی اشاره کرد: خطر برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی، برنامه موشکی آن و دخالت‌هایش در جنگ اوکراین.

سرعت پیشرفت برنامه هسته‌ای تهران به حدی رسیده که مکرون آن را «در آستانه نقطه غیرقابل بازگشت» ارزیابی می‌کند.

این موضوع نگرانی‌های عمیقی را در اروپا به وجود آورده است.

در همین راستا، فرانسه همراه با آلمان و بریتانیا، در سال ۲۰۲۴ قطعنامه‌ای علیه برنامه هسته‌ای ایران به شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ارائه کردند.

این قطعنامه که با ۱۹ رای مثبت به تصویب رسید، به عدم همکاری ایران با آژانس و غنی‌سازی بالای ۶۰ درصد به‌عنوان تهدیدی جدی اشاره داشت.

توسعه روزافزون برنامه موشکی جمهوری اسلامی و تهدید مستقیم اروپا از سوی فرماندهان سپاه پاسداران نیز نگرانی‌های امنیتی جدی‌ای را برای اتحادیه اروپا ایجاد کرده است.

در جنگ اوکراین هم ارسال تسلیحات، از جمله پهپادها و موشک‌ها از سوی جمهوری اسلامی به روسیه، به‌عنوان تهدیدی مستقیم برای امنیت اروپا در نظر گرفته می‌شود.

با روی کار آمدن دولت مسعود پزشکیان، برخی تحلیلگران امیدوار بودند ایران به سمت تعامل با نظام بین‌الملل حرکت کند اما سخنان علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در روز نخست کار دولت چهاردهم، مبنی بر این که «رفتن به سمت اروپا اولویت جمهوری اسلامی نیست»، این امیدها را کم‌رنگ کرد.

این اظهارات نشان می‌دهد خامنه‌ای آماده تغییر رویکرد سنتی خود نبوده و همچنان بر موضع تقابلی با غرب تاکید دارد.

اظهارات مکرون و رویکرد تهاجمی تهران در برنامه‌های هسته‌ای و موشکی، باعث شده است فضای مذاکره میان جمهوری اسلامی و اروپا به شدت تیره شود. گفت‌وگوهای اخیر میان مقام‌های ایرانی و اروپایی نیز تاکنون دستاوردی نداشته و به نظر می‌رسد چشم‌انداز روشنی برای موفقیت این مذاکرات وجود ندارد.

به همین دلیل یکی از تغییرات اساسی در سیاست اروپا، تمایل به همکاری نزدیک‌تر با دونالد ترامپ است. اتحادیه اروپا به‌ویژه به حمایت ترامپ برای مقابله با روسیه در جنگ اوکراین نیازمند است. همین نیاز، زمینه‌ساز تقویت همکاری اروپا با آمریکا علیه تهدیدات جمهوری اسلامی شده است.

رهبران جمهوری اسلامی همواره تلاش کرده‌اند از برنامه‌های هسته‌ای و موشکی خود به‌عنوان ابزار چانه‌زنی در مذاکرات بین‌المللی استفاده کنند اما تکرار مکرر تهدیدها درباره ساخت بمب اتمی و افزایش برد موشک‌ها، تنها به تشدید نگرانی‌های جهانی و تایید ادعاهای غربی‌ها درباره اهداف نظامی برنامه هسته‌ای ایران منجر شده است.

برخلاف گذشته که اتحادیه اروپا پس از خروج ترامپ از برجام همچنان به حفظ توافق هسته‌ای متعهد بود، امروز شرایط کاملا تغییر کرده است.

سه قدرت اصلی اروپا یعنی آلمان، فرانسه و بریتانیا، اکنون پیشگام مقابله با برنامه هسته‌ای ایران شده‌اند.

رویکرد تهاجمی جمهوری اسلامی در برنامه‌های هسته‌ای، موشکی و سیاست‌های منطقه‌ای، باعث شده که اروپا از سیاست تعامل فاصله بگیرد و به تقابل نزدیک‌تر شود.

اظهارات مکرون نشان می‌دهد اروپا امید کمی به تغییر رفتار جمهوری اسلامی دارد و برای مقابله با تهدیدات آن، به همکاری با ایالات متحده روی آورده است.

این تحول می‌تواند دست‌کم فشارها را بر جمهوری اسلامی تشدید کند و در سطح بالاتر، تهدیدات حیاتی علیه موجودیت آن را افزایش دهد.

وال‌استریت ژورنال سه‌شنبه ۱۸ دی در مقاله‌ای به سرنوشت نیروهای جمهوری اسلامی در سوریه پس از سقوط ۱۱ روزه بشار اسد پرداخت و آن را با ادامه حضور روسیه در سوریه مقایسه کرد.

به نوشته این روزنامه، دولت جدید سوریه که رهبران آن سال‌ها در جنگی طولانی علیه حکومت تحت حمایت جمهوری اسلامی در دمشق جنگیدند و برخی جان خود را فدا کردند، ایران را تهدیدی بزرگ می‌داند و قصد دارد تلاش کند تا از بازسازی حضور نظامی جمهوری اسلامی در این کشور جلوگیری کند.

بر اساس این گزارش، تلاش برای دور نگه داشتن حکومت ایران از سوریه در تضاد با رویکرد دولت جدید نسبت به دیگر حامی کلیدی اسد، یعنی روسیه است.

روسیه تاکنون توانسته پایگاه‌های نظامی خود را در سوریه حفظ کند و برای ادامه حضورش در این کشور در حال مذاکره است.

این در حالی است که مسکو به بشار اسد، رییس‌ رژیم سابق سوریه، پناه داده است.

احمد الشرع، معروف به محمد جولانی، فرمانده گروه تحریر الشام که اکنون قدرت را در دمشق در دست دارد، اعلام کرد مخالفان با ساقط کردن حکومت اسد، پروژه جمهوری اسلامی در منطقه را ۴۰ سال به عقب بازگرداندند.

او آذر ماه در مصاحبه‌ای با روزنامه الشرق الاوسط گفت: «با حذف شبه‌نظامیان ایرانی و بستن درهای سوریه به روی نفوذ ایران، ما به منافع منطقه خدمت کرده‌ایم و این کار را با حداقل تلفات انجام داده‌ایم؛ کاری که دیپلماسی و فشارهای خارجی نتوانستند محقق کنند.»

ایران، سوریه، لبنان

وال‌استریت ژورنال در ادامه با اشاره به بازرسی کیف دیپلمات ایرانی در فرودگاه بیروت که در نیمه دی‌ ماه اتفاق افتاد، نوشت که گزارش‌های تایید شده از سوی مقام‌های غربی نشان می‌دهد جمهوری اسلامی به دنبال از دست دادند سوریه که به عنوان پل زمینی جمهوری اسلامی و حزب‌الله لبنان عمل می‌کرد، تلاش می‌کند کمک‌های نقدی مستقیم خود را به حزب‌الله لبنان افزایش دهد.

مقام‌های آمریکایی معتقدند ایران تلاش خواهد کرد تا پل زمینی خود (سوریه) را دوباره برقرار کند اما حداقل در کوتاه‌مدت این امر دشوار به نظر می‌رسد.

به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، بعید است هیات تحریر الشام به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اجازه دهد حضور نظامی خود را در سوریه تجدید کند زیرا سپاه مدت‌ها حامی اسد بوده است.

مقامات آمریکایی نگرانند جمهوری اسلامی در بلندمدت برای بازسازی نفوذ خود در سوریه تلاش کند، «شبکه‌های قدیمی را دوباره فعال کرده و از بی‌ثباتی احتمالی در کشوری که همچنان میان گروه‌های شبه‌نظامی با اهداف و ایدئولوژی‌های متضاد تقسیم شده»، بهره‌برداری کند.

اندرو تبلر، مدیر سابق امور سوریه در شورای امنیت ملی ایالات متحده، با «فاجعه‌بار» توصیف کردن شکست جمهوری اسلامی در سوریه، گفت: «این که چقدر این شکست جدی باشد، به این بستگی دارد که آیا سوریه یکپارچه باقی خواهد ماند یا خیر. ایران ممکن است به لطف شکاف‌های فرقه‌ای که هنوز در حکومت جدید حل‌نشده باقی مانده‌اند، راهی برای بازگشت پیدا کند.»

خامنه‌ای و سوریه

وال‌استریت ژورنال در ادامه با اشاره به سخنان علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی و رسانه‌های نزدیک به سپاه پاسداران مبنی بر تغییر قریب‌الوقوع شرایط در سوریه نوشته است که چنین تغییری بعید به نظر می‌رسد.

بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی به طور فزاینده‌ای آسیب‌پذیر شده است. حملات هوایی اسرائیل در آبان‌ ۱۴۰۳، سامانه‌های پدافند هوایی استراتژیک ایران را نابود کرد و به‌طور قابل توجهی به تاسیسات تولید موشک حکومت ایران آسیب زد که جمهوری اسلامی را در برابر حملات آینده به شدت آسیب‌پذیر کرد.

علاوه بر این، جمهوری اسلامی بخشی از زرادخانه موشک‌های بالستیک و کروز خود را پس از دو حمله به اسرائیل در سال گذشته، یکی در فروردین و دیگری در مهر ماه ۱۴۰۳، مصرف کرده است.

در همین حال، ناآرامی‌ها در تهران به دلیل بحران اقتصادی رو به وخامت و تورم فزاینده در حال افزایش است.

در کنار همه اینها، دولت جدید دونالد ترامپ در آمریکا احتمالا تحریم‌های سخت‌گیرانه‌تری را در چارچوب یک کمپین فشار حداکثری مجدد اعمال خواهد کرد.

محمد رئیس‌زاده، سه‌شنبه ۱۸ دی با بیان این که اکثریت کادر درمان در ایران در وقایعی نظیر دوران همه‌گیری کرونا، از خودگذشتگی داشتند، گفت: «از مسوولان قضایی درخواست اشد مجازات برای عاملان حوادث این دو بیمارستان را داریم.»

او تاکید کرد: «برخوردها نیز باید بازدارنده باشد تا کسی جرات نکند ساحت مقدس کادر سلامت و درمان کشور را با جنایت‌های این‌چنینی، مخدوش کند.»

در حالی که رئیس‌زاده به وجود دو مرکز درمانی اشاره کرده که چنین ماجرایی در آن‌ها اتفاق افتاده است، محمدتقی سلطانی، رییس پلیس آگاهی استان آذربایجان شرقی، هشتم دی‌ ماه ۱۴۰۳ از تشکیل ۲۰ پرونده قضایی در رابطه با تزریق آب‌مقطر به جای داروی شیمی‌درمانی در بیمارستان بین‌المللی ولیعصر تبریز خبر داد و گفت این پرونده‌ها با دعوت از اولیای دم متوفیان تشکیل و به مراجع قضایی ارسال شده است.

در پی افزایش مشکوک شمار فوتی‌ها در این بیمارستان، مقامات رسمی اول دی‌ ماه تایید کردند پرسنل این بیمارستان به‌جای داروهای شیمی‌درمانی، آب مقطر به بیماران تزریق می‌کردند.

شهریار مختاری، معاون این بیمارستان، ضمن تایید این خبر، از بازداشت چهار نفر از کارکنان در ارتباط با این موضوع خبر داد.

او با بیان این که در یک ماه اخیر مسئولان بیمارستان ولیعصر متوجه شدند داروهای شیمی‌درمانی به بیماران تزریق نمی‌شود، گفت: «احساس کردیم داروها در بازار آزاد به فروش می‌رسند. زمانی که یکی از پرسنل بیمارستان در بازار مشغول خرید و فروش دارو بود، وی را شناسایی کرده و از او شکایت کردیم و تحویل کلانتری دادیم.»

روزنامه اعتماد ۳۰ آذر گزارش داد تعداد «مشکوک» فوتی‌ها در بخش شیمی‌درمانی بیمارستان بین‌المللی تبریز به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است.

داروهای نایاب شیمی‌درمانی که از طریق نزدیکان بیماران تهیه شده بود، پس از مرگ بیماران، برای استفاده بیماران کم بضاعت، از سوی بازماندگان به بیمارستان اهدا می‌شد اما مشخص شده است کارکنان بیمارستان، به‌جای استفاده از این داروهای اهدایی در نوبت‌های دارویی بیماران، داروها را در بازار سیاه به فروش می‌رساندند.

بارو سه‌شنبه ۱۸ دی در سخنانی گفت وضعیت فرانسوی‌هایی که در ایران گروگان گرفته شده‌اند «کاملا غیر‌قابل قبول» است و افزود: «آن‌ها به ناحق، برای چندین سال در شرایطی غیرانسانی زندانی شده‌اند که طبق قوانین بین‌المللی، مصداق شکنجه است.»

به گفته او، «وضعیت این گروگان‌ها» با وجود تعامل در بالاترین سطح، از وقتی مسعود پزشکیان به ریاست‌جمهوری رسیده، بدتر شده است.

وزیر خارجه فرانسه خطاب به مقام‌های جمهوری اسلامی تاکید کرد: «گروگان‌های ما باید آزاد شوند. آینده روابط دو کشور و لغو تحریم‌ها [علیه تهران] به این موضوع بستگی دارد.»

پاریس پیش‌تر و در اواخر مهر امسال نیز وضعیت شهروندان فرانسوی زندانی در ایران را غیر‌قابل قبول خوانده و گفته بود آنان گروگان گرفته شده‌اند.

بارو در اظهار‌نظر جدید خود از اتباع فرانسوی خواست تا «آزادی کامل» زندانیان فرانسوی به ایران سفر نکنند.

سسیل کوهلر، معلم فرانسوی و شریک زندگی‌اش ژاک پاریس، دو تن از این زندانیان هستند که از حدود ۹۷۰ روز پیش در بازداشتگاه وزارت اطلاعات موسوم به بند ۲۰۹ زندان اوین به سر می‌‌برند.

کوهلر، مسئول روابط بین‌الملل فدراسیون ملی کار آموزشی و فرهنگی است و همسرش هم عضو همین فدراسیون است. آن‌ها که برای گذراندن تعطیلات به ایران سفر کرده بودند، اردیبهشت ۱۴۰۱ بازداشت شدند.

رسانه‌های حکومتی در ایران، مهر ماه ۱۴۰۱ در قالب یک گزارش ویدیویی با عنوان «داستان یک ماموریت»، اعترافات اجباری کوهلر و پاریس را منتشر کردند.

علاوه بر این افراد، یک شهروند فرانسوی دیگر با نام کوچک «الیویه» که اطلاعات بیشتری درباره او منتشر نشده نیز در ایران زندانی است.

بنا بر اطلاعات منابع ایران‌اینترنشنال، این شهروند فرانسوی در مشهد زندانی شده است.

پیش از این وزارت خارجه فرانسه به مناسبت دومین سالگرد بازداشت کوهلر و پاریس، «سیاست گروگان‌گیری دولتی و باج‌گیری همیشگی مقامات» جمهوری اسلامی را محکوم کرده بود.

در تهران، مقام‌های جمهوری اسلامی این موضع فرانسه را «مداخله‌جویانه و نامناسب» خواندند و آن را محکوم کردند.

جمهوری اسلامی بر اساس «سیاست گروگان‌گیری» خود، شهروندان خارجی و شهروندان دوتابعیتی را برای اعمال فشار بر دولت‌های غربی بازداشت می‌کند.

در آخرین نمونه از این بازداشت‌ها، چچیلیا سالا، روزنامه‌نگار ایتالیایی، ۲۹ آذر ماه در تهران بازداشت و به زندان اوین منتقل شده است.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در اظهاراتی درباره دلیل بازداشت سالا گفت که این خبرنگار به دلیل «نقض قوانین» جمهوری اسلامی زندانی شده و بازداشت او ربطی به بازداشت محمد عابدینی نجف‌آبادی در ایتالیا ندارد.

فعالان حقوق بشر، بازداشت شهروندان کشورهای غربی از سوی جمهوری اسلامی را «گروگان‌گیری دولتی» می‌دانند و می‌گویند تهران از این حربه برای تحت فشار گذاشتن غرب و گرفتن امتیاز از آن استفاده می‌کند.