رسانههای ایران خبر دادند صفحه اینستاگرام غزل ماهور، خواننده ایرانی با بیش از ۱۸۷ هزار دنبالکننده، با دستور مقام قضایی مسدود شده است. در حال حاضر تمامی پستهای این خواننده زن حذف شده و پیام «این صفحه بنا به دستور مقام محترم قضایی مسدود گردید»، نمایش داده میشود.
در ادامه سیاستهای مهاجرستیزانه جمهوری اسلامی و همزمان با افزایش فشارها بر مهاجران اهل افغانستان در ایران، محمدتقی نقدعلی، نایبرییس اول کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی، اعلام کرد با هر آنچه که حضور اتباع خارجی در ایران را تثبیت کند، مخالف است.
نقدعلی یکشنبه ۱۶ دیماه در گفتوگو با خبرگزاری ایلنا تاکید کرد با طرحی که برخی نمایندگان در خصوص «کارت اقامت موقت» اتباع ارائه کردهاند، کاملا مخالف است و آن را طرحی «بسیار بد و غلط» میداند.
او این طرح را باعث بر هم خوردن «بافت جمعیتی کشور» و ایجاد «مشکلات امنیتی، اقتصادی و مسائل دیگر» خواند و افزود: «اتباع خارجی غیرمجاز کاملا باید اخراج شوند و تبعه خارجی مجاز هم باید در مدت محدودی بلافاصله پس از اتمام مجوز حضور، از کشور خارج شود.»
مقامهای جمهوری اسلامی در سالهای اخیر بارها از عباراتی همچون «طرد شدن» و «رد مرز اتباع غیرمجاز» برای اعلام خبر اخراج شهروندان افغانستانی از ایران استفاده کردهاند.
۱۵ دیماه، نادر یاراحمدی، رییس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور، از اخراج حدود سه میلیون نفر از «اتباع غیرمجاز» طی سه سال گذشته خبر داد و گفت: «شرایط سخت حاکم بر افغانستان منجر به ورود مجدد این افراد به داخل ایران شده که با پیگیری نیروی انتظامی شاهد اخراج آنها خواهیم بود.»
نایبرییس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس در ادامه سخنان خود با بیان اینکه در قانون تابعیت ایران اصل بر «نَسَب» است، نه «خاک»، گفت: «قانون تابعیت در ایران بر اساس اصل نسبی است و یکی از والدین باید ایرانی باشد.»
نقدعلی اضافه کرد: «صرف اینکه فرد در خاک ایران متولد شده باشد، شناسنامه ایرانی صادر نمیشود. برای اتباع خارجی مانند افغانستانیها، شناسنامه ایرانی صادر نمیشود.»
پیشتر در ۱۴ مهر، ولیالله بیاتی، سخنگوی کمیسیون امور داخلی مجلس، اعلام کرد بر اساس طرح ساماندهی اتباع خارجی، دیگر چیزی تحت عنوان اقامت دائم اتباع در ایران وجود ندارد و تنها سه نوع اقامت موقت شامل یک ساله، سه ساله و احتمالا هفت ساله پیشبینی شده است.
در ماههای گذشته و به دنبال تشدید سیاستهای مهاجرستیزانه جمهوری اسلامی علیه شهروندان اهل افغانستان در ایران، گزارشهای زیادی از برخوردهای توهینآمیز با مهاجران اهل افغانستان منتشر شده است.
در پی شدت گرفتن این برخوردها، کارزارهایی افغانستیزانه با هدف اخراج مهاجران از ایران در شبکههای اجتماعی به راه افتاده است.
بیشتر بخوانید: دستیار اجتماعی پزشکیان: کارهای نژادپرستانه و زشت در قبال مهاجران غیرقابل توجیه است
گلرخ ایرایی، زندانی سیاسی، با نگارش نامهای تجربه زیسته خود با شماری از زنان زندانی در ایران را روایت کرد. او با تاکید بر اینکه شرایط زندانها و بازداشتگاهها با هم متفاوت است، نوشت طی سالها زیستن در فضای امنیتی زندانها به این باور رسیده که حال خوب زندانیان نقطه مرگ ستمگر است.
ایرایی در این نامه که یکشنبه ۱۶ دیماه در اینستاگرام او منتشر شد، به برخی صحبتهای مطرح شده پس از انتشار ویدیویی از رقص زنان زندانی سیاسی همبندش در زندان اوین واکنش نشان داد.
این زندانی سیاسی در این نامه تجربهها و مشاهدات خود از زیستن همراه با رنج، مقاومت، امید و شادی همبندیهایش، از جمله زنان محکوم به اعدام، در زندانهای اوین، فرچک ورامین و آمل را روایت کرد.
او با روایت بخشی از ایام حبس خود در زندانهای قرچک و آمل نوشت شماری از زنان همبندی محکوم به اعدامش تا آخرین ساعتهای مانده به اجرای حکمشان نیز با وجود رنج بسیاری که بر دوش میکشیدند، شاد بودند.
در روزهای گذشته، درز و انتشار بخشهایی از دو ویدیوی تقطیع شده از بند زنان زندان اوین که به نظر میرسد مربوط به سال ۱۴۰۲ باشد، در شبکههای اجتماعی بحثبرانگیز شد.
در این ویدیوها، شماری از زنان زندانی سیاسی و عقیدتی از جریانهای مختلف، آواز میخوانند و شادمانه میرقصند.
ایرایی در نامهاش درباره «معصومه زارعی»، زنی که حدود یکسال با او در زندان آمل هماتاقی بود، نوشت: «چند روز بعد قرار بود اعدامش کنند، اما با شوری وصفناشدنی بچهها را که پنهانی اشک میریختند، از تختها بیرون کشید. آهنگ مازندرانی پخش میشد. معصومه شمالی نبود، اما مثل بقیه "دریم" میرقصید. میگفت در زندان و از بچهها یاد گرفته. در اوج اندوه همه شاد بودند.»
ایرایی اردیبهشت ۱۴۰۱ پس از تحمل سالها حبس از زندان آزاد شد اما حدود چهار ماه بعد، در رابطه با خیزش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» مجددا بازداشت و این بار با حکم قطعی پنج سال حبس زندانی شد.
ایرایی در نامه خود درباره ایام حبس تازهاش نوشت: «بند زنان اوین بعد از شیرین علمهولی اولین باری است که دو محکوم به اعدام دارد. پخشان عزیزی و وریشه مرادی که احکامشان صادر شده و نسیمه اسلامزهی با نوزادی در زندان و کودکی که بعد از یک سال و نیم از بهزیستی به خانواده تحویل داده شد، در خطر ابلاغ حکمی نگرانکننده است.»
این زندانی سیاسی با بیان اینکه عزیزی و مرادی سال گذشته بعد از ماهها از انفرادی به بند زنان اوین منتقل شدند، افزود: «حال و هوای بند را عوض کردند. برای بچهها دستمال سر کردی درست کردند، کلاس رقص کردی برگزار کردند. مناسبتها را جشن گرفتند و از مقاومت در مناطقی گفتند که مبارزه رسم و آیین زندگیِ مردمانش است.»
ایرایی که سومین سال از دوران محکومیتش را سپری میکند، با بیان اینکه حتی در زندانهای امنیتی نیز میتوان فضای اختناق را شکست، اضافه کرد زندانیان سیاسی با وجود سالها حبس همواره تلاش میکنند راه عبور از محدودیتها را پیدا کنند و به یکدیگر یاد بدهند.
پیش از این مهناز طراح، فعال سیاسی محبوس در زندان اوین، با نوشتن نامهای در واکنش به برخی انتقادها از ویدیوی رقص شماری از زنان زندانی یادآور شد: «ما را قضاوت میکنید و نمیدانید پیش از شما، از سوی قضات جمهوری اسلامی همینطور ناعادلانه قضاوت شدهایم.»
محبوبه رضایی، زندانی سیاسی همبند ایرایی، نیز ۱۵ دیماه در نامهای در همین رابطه نوشت: «از زندان اوین و با صدای بلند فریاد میزنم حکومتی که مجیدرضاها و نیکاها را به قتل رسانده، با هیچ رقصی سفیدرو نخواهد شد.»
ایرایی در پایان نامه خود با اشاره به اینکه در بازداشتگاههای جمهوری اسلامی بسیاری شکنجه شدند، مورد تجاوز قرار گرفتند یا به قتل رسیدند، افزود: «شرایط مبارزه همیشه و برای همهمان یکسان نیست، اما مهم این است که ایستادگیمان از یک جنس است.»
هادی حقشناس، استاندار گیلان، اعلام کرد عمق تالاب انزلی که زمانی بیش از ۱۰ متر بود، اکنون در بسیاری از نقاط به کمتر از ۲۰ سانتیمتر رسیده و حتی در برخی نقاط کاملا خشک شده است.
او یکشنبه ۱۶ دی درباره علت خشک شدن تالاب انزلی گفت: «دریاچه ارومیه و تالاب انزلی با هم متفاوت هستند. دریاچه ارومیه به دلیل نرسیدن آب خشک شد. به تالاب انزلی آب وارد میشود، اما به دلیل وجود رسوب در تالاب، آب به سمت دریا میرود. ماندگاری آب در تالاب انزلی ناچیز است.»
حقشناس افزود: «راهحل اصلی این است که پساب صنعتی تصفیه شود، تصفیهخانه شهرک صنعتی رشت تکمیل گردد و طرح تصفیهخانهها در رشت، انزلی، صومعهسرا، ماسال، فومن، رضوانشهر و شفت اجرا شود.»
پیشتر در تیرماه، حمیدرضا فتحشیرین، مدیرعامل اتحادیه قایقرانان شهرستان انزلی، نسبت به اتخاذ تصمیمات نادرست در ساختارهای مدیریتی فاقد تجربه هشدار داد و گفت «تمام فاضلاب» را بدون مدیریت وارد تالاب انزلی میکنند.
تالاب انزلی بیش از ۲۴ هزار هکتار مساحت دارد که قسمتی از آن به پیربازار و زرجوب میرسد و بخشی از فاضلاب مرکز استان وارد آن میشود.
به گفته فتحشیرین، این قسمت تالاب آلوده است، ماهی و جاندار دیگری در آن وجود ندارد و هر زمانی که باران میبارد، فاضلاب به سمت دریا حرکت میکند: «کشاورزان هم از همین آب که فاضلاب وارد آن شده، برای آبیاری محصولات خود استفاده میکنند و همین محصول بهوسیله مردم مصرف میشود.»
استاندار گیلان در ادامه سخنان خود اذعان کرد طرحهای آب و فاضلاب و تصفیهخانههای صنعتی و خانگی در این استان اجرا نشده یا نیمهکاره مانده است.
او که پیشتر هشدار داده بود رشت و انزلی تا سه سال آینده «غیرقابل سکونت» خواهد شد، درباره این اظهار نظر خود گفت: «عدد سه نمادین است، بحث اصلی این است که فاضلابهای انسانی، فاضلاب بخش کشاورزی و پساب شهر صنعتی از شهرها و روستاهای رشت، انزلی، صومعهسرا، ماسال، فومن، شفت و… به همراه فاضلاب تعداد قابل توجهی از روستاهای دیگر، از طریق رودخانههایی مثل زرجوب و گوهررود به سمت تالاب انزلی میروند.»
اسفندماه ۱۴۰۲، سفیر ژاپن در تهران از آمادگی کشورش برای همکاری در احیای دریاچه ارومیه و تالابهای مختلف، از جمله تالاب انزلی، خبر داد.
دریاچه ارومیه و تالاب انزلی تنها اکوسیستمهای رو به نابودی ایران نیستند و کارشناسان و فعالان محیط زیست نسبت به خشک شدن چندین تالاب دیگر در سراسر کشور هشدار دادهاند.
۱۱ دیماه، اسماعیل مختارپور، معاون اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران، از کاهش شدید آب سفرههای زیرزمینی در شرق این استان خبر داد و اعلام کرد فرایند خشک شدن تالاب بینالمللی میانکاله با وجود اجرای طرح آبخیزداری در منطقه بالادست، شدت گرفته است.
او اضافه کرد شرایط زیستی پرندگان مهاجر به دلیل کمبود آب در این تالاب با خطر جدی مواجه شده و بهطور قطع خطر گسترش ریزگرد در میانکاله تا چند سال آینده دور از انتظار نیست.
بهمن ۱۴۰۱، معاون وقت محیط زیست مازندران گفته بود ۱۵ هزار هکتار، معادل ۳۰ درصد، از تالاب میانکاله خشک شده است.
تالاب میانکاله از دهستان میانکاله در شهرستان بهشهر تا آشوراده در استان گلستان وسعت دارد. این منطقه به دلیل داشتن پهنه آبی مناسب با ذخایر غذایی غنی و آبزیان، هر ساله پذیرای بیش از ۳۰ تا ۴۰ گونه از پرندگان مهاجر زمستانگذران و بیش از ۱۰۰ گونه از پرندگان بومی آبزی و کنارآبزی است.
گروهی از مرمتگران پس از بازدید میدانی بهمنظور بررسی روند مرمت مدرسه خان شیراز، بندکشی با سیمان سفید در این بنای تاریخی را «فاجعه مرمتی» خواندند.
خبرگزاری ایلنا یکشنبه ۱۶ دیماه در گزارشی درباره روند مرمت مدرسه خان شیراز نوشت شماری از مرمتگران پس از بازدید میدانی از این بنای تاریخی ارزشمند، خواستار ارائه گزارش به وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برای صدور دستور بررسی ابعاد این شیوه مرمتی شدند.
این مرمتگران با نامناسب خواندن وضعیت این بنای تاریخی هشدار دادند اداره کل میراث فرهنگی استان فارس بدون هیچ مطالعهای، اقدام به مرمت و بندکشی این بنای تاریخی با سیمان سفید کرده است.
مدرسه خان شیراز متعلق به دوره صفویه و محل تدریس ملاصدرا، فیلسوف شهیر ایرانی، بوده است.
کارشناسان از این مکان بهعنوان مهمترین عنصر و قدیمیترین بنای شاخص بافت تاریخی شیراز نام میبرند.
زهره بزرگمهری، مرمتگر پیشکسوت ایرانی، در رابطه با وضعیت مرمت مدرسه خان به ایلنا گفت پس از مشاهده چندین بنای تاریخی در شیراز متوجه شده که در این مکان بهاشتباه ملات زدهاند و این روند حتما باید اصلاح شود.
او با بیان اینکه استفاده از سیمان سفید در بندکشی این بنای منحصر بهفرد تاریخی، قطعا روالی منطقی نیست، افزود: «درست کردن ملات گچ نیمپخته نیمکوب به اضافه شیرآهک و خردهسنگ کار خیلی سخت و خاصی نیست که مرمتگر نتواند انجام دهد تا از سیمان سفید استفاده کند.»
یکی دیگر از پیشکسوتان مرمت در وزارت میراث فرهنگی نیز با تاکید بر اینکه بندکشی صورتگرفته در این اثر تاریخی کیفیت ندارد، در مصاحبه با ایلنا گفت: «رطوبت در بخش زیادی از بنای مدرسه خان است، به طوری که بخشهای زیادی از این جدارههای سنگی کاملا در اثر رطوبت صعودی دچار تورق، پوسیدگی و فرسودگی شده است.»
این نخستین بار نیست که گزارشی درباره خطر مرمت غیراصولی و تخریب آثار تاریخی ارزشمند در ایران منتشر میشود.
طی چهار دهه گذشته، بارها تخریب آثار و بافتهای تاریخی ارزشمند ایران، از جمله آثار و محوطههای تاریخی استان فارس، از سوی نهادهای جمهوری اسلامی خبرساز شده است.
ابراهیم صادقیفر، رییس موسسه کار و تامین اجتماعی، هشدار داد ۲۲ تا ۲۷ درصد مردم ایران درگیر فقر هستند و برای تامین حداقل نیازهای اساسی خود با مشکل مواجه میشوند.
صادقیفر یکشنبه ۱۶ دیماه در جریان یک نشست با ارائه این آمار تاکید کرد فقر یکی از چالشهای اصلی در کشور است که باید مورد توجه قرار گیرد.
او افزود: «امروزه فقر در ایران یک مساله حاشیهای نیست و تبدیل به واقعیتی انکارناپذیر شده که بخش اعظمی از جامعه را درگیر کرده است.»
پیش از این در ۲۶ آبان، مرکز پژوهشهای اتاق ایران در گزارشی با اشاره به اینکه تا پایان سال ۱۴۰۰ حدود ۳۲ میلیون نفر در کشور زیر خط فقر غذایی قرار داشتند، هشدار داد این روند به دلیل تورم شدید در چند سال اخیر، بهسرعت در حال گسترش است.
مرکز پژوهشهای مجلس نیز هشتم آبان با اعلام افزایش نرخ فقر در سال ۱۴۰۲ به بالای ۳۰ درصد نوشت: «در سال گذشته حداقل یک سوم مردم توانایی برآورده کردن نیازهای اساسی خود را نداشتند و زیر خط فقر به سر بردند.»
رییس موسسه کار و تامین اجتماعی در ادامه سخنان خود، مبارزه با فقر با «اهرم اقتصادی» را اشتباه دانست و خواستار بررسی و یافتن ریشههای گسترش فقر در مسائل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی شد.
صادقیفر با اشاره به آمارهای موجود که نشان میدهد بازماندگی از تحصیل نیز به دلیل مشکلات اقتصادی و اجتماعی در حال افزایش است، گفت باید بررسی کرد که چرا با وجود منابع نفتی، فقر در ایران همچنان پابرجاست.
روزنامه دنیای اقتصاد ۱۹ شهریور خبر داد خط فقر یک خانوار سه نفره در تهران در سال جاری حدود ۲۰ میلیون تومان است.
این رسانه به نقل از کارشناسان اقتصادی افزود حدود ۲۶ میلیون نفر از ایرانیان توانایی برآورده کردن نیازهای اساسی خود را ندارند.
در اردیبهشتماه نیز روزنامه اعتماد در مطلبی با عنوان «بودجه ۱۴۰۳؛ ناتوان از فقرزدايی»، به بررسی اطلاعات موجود در خصوص دادههای نرخ فقر پرداخت و نوشت افزایش ۱۰ درصدی نرخ فقر در دو سال، به معنای اضافه شدن حدود هشت میلیون نفر به شمار فقرا در کشور است.
این روزنامه با استناد به تحليل مركز پژوهشهای مجلس هشدار داد از سال ۱۳۹۶ حدود ۵۰ درصد به جمعیت فقرا در ایران افزوده شده است.