مخالفت دولت اوباما با بازداشت مظنونان کمک به برنامه هستهای جمهوریاسلامی
به گزارش فاکسنیوز، در زمان مذاکرات برجام بین دولت اوباما و حکومت ایران، وزارت امور خارجه آمریکا اجازه نداد افبیآی چندین مظنون را که بهطور غیرقانونی در ایالات متحده حضور داشتند و ادعا شده بود از تلاشهای مالی ایران برای توسعه سلاحهای کشتار جمعی حمایت میکنند، بازداشت کند.
بنا بر این گزارش اختصاصی که فاکسنیوز منتشر کرده است، بر اساس آنچه افشاگران به چاک گرسلی و ران جانسون، دو سناتور جمهوریخواه، گفتهاند وزارت امور خارجه دولت اوباما با «مداخله فعالانه» از اجرای دستورهای صادرشده برای دستگیری این مظنونان به دست افبیآی جلوگیری کرد.
فاکس نیوز نوشته که آنها به ایمیلهایی دست یافتهاند که این دو سناتور جمهوریخواه از آیوا و ویسکانسین برای پیگیری این موضوع به آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه، کریستوفر ری، رئیس افبیآی، و مریک گارلند، دادستان کل، ارسال کردهاند.
مذاکرات هستهای بین دولت اوباما و جمهوری اسلامی سال ۲۰۱۵ به توافق هستهای موسوم به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) منجر شد.
اوباما در زمان امضای این توافق اعلام کرد تحریمهای گستردهتر علیه جمهوری اسلامی باقی خواهند ماند و دولت «به شدت» آنها را اجرا خواهد کرد.
آنچه اوباما میگفت به تحریمهایی اشاره داشت که دولتهای جمهوریخواه و دموکرات ایالات متحده، در طی دههها علیه افراد، شرکتها و سازمانهای ایرانی اعمال کرده بودند که به مشارکت در گسترش برنامه هستهای، توسعه موشکهای بالستیک، حمایت از گروههای تروریستی و نقض حقوق بشر متهم شده بودند.
مدارکی که به دست سناتور گرسلی و سناتور جانسون رسیده غیرمحرمانه هستند و به گفته آنها آشکار میسازد که با وجود تعهد دولت اوباما برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاحهای هستهای از طریق افزایش هزینههای سرپیچی حکومت ایران از جامعه بینالمللی، «جان کری، وزیر امور خارجه وقت، بهشکلی فعالانه مانع این شد که افبیآی دستورات صادر شده برای دستگیری افرادی را اجرا کند که به طور غیرقانونی در ایالات متحده بودند و حامی تلاشهای تهران، از جمله تلاشهای مالی برای توسعه سلاحهای کشتار جمعی و برنامه موشکهای بالستیک بودند.»
این سناتورها میگویند این اسناد نشان میدهند در همان زمان مسئولان وزارت دادگستری و افبیآی، از جمله دادستان کل وقت لورتا لینچ و رئیس افبیآی وقت جیمز کومی، «برای جلوگیری از تلاشهای مخرب جان کری علیه اجرای قانون گامهای لازم را برنداشتند.»
بر اساس یکی از این ایمیلهای غیرمحرمانه افبیآی در ۲۵ آگوست ۲۰۱۷، از ۸ مظنون مرتبط با برنامه هستهای ایران، فرصت بازداشت ۶ نفر از آنها به دلیل مداخله وزارت خارجه از دست رفت.
یکی از افرادی که افبیآی اجازه نیافت دستگیرش کند در «فهرست افراد زیرنظر مرتبط با تروریسم» بود و دیگری فردی بود که بلافاصله پس از ورود به خاک ایالات متحده ناچار شد برای جلوگیری از بازداشتش به ایران بازگردد.
به نوشته این دو سناتور، چند ایمیل غیرمحرمانه دیگر افبیآی نشان میدهد که مداخلههای وزارت امور خارجه در تحقیقات جاری افبیآی به اندازهای مسالهساز شد که دادستان کل وقت مجبور شد این موضوع را با وزیر امور خارجه مطرح کند، هرچند جلسات آنها بینتیجه پایان یافت.
سناتور گرسلی و سناتور جانسون، خواستار دریافت سوابق و آرشیوهای ایمیل جان کری، وزیر امور خارجه در دولت اوباما، ویلیام برنز، رئیس فعلی سیا، وندی شرمن، معاون سابق وزارت امور خارجه و آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه فعلی و سوابق مربوط به هشت نفری هستند که بازداشت آنها پس از دخالت وزارت امور خارجه صورت نگرفت.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، خلاف احساسات شدیدی که پس از کشته شدن قاسم سلیمانی نشان داد، در مراسم نماز میت و یادبود ابراهیم رئیسی کمتر متاثر به نظر میرسید.
به گزارش اکونومیست حتی مقامات رسمی تفاوت آشکار رفتار خامنهای در برخورد با کشتهشدن ابراهیم رئیسی و حسین امیرعبداللهیان را با هقهقهای غیرقابل کنترل او پس از ترور قاسم سلیمانی مطرح میکنند.
برخی معتقدند خامنهای از روی عمد سعی در کماهمیت جلوه دادن این حادثه داشتهاست. با وجود این حادثه، فعالیتهای عادی در ایران چندان دچار وقفه نشد و ارزش پول ملی نیز پس از یک افت موقت، مجددا ثبات یافت که نشان از پایداری نسبی اوضاع داشت.
اکونومیست نوشته خامنهای که اکنون پیر شده، نگران جانشینی خود به عنوان رهبر انقلاب است. او برای اثبات کنترل کامل خود بر اوضاع، سریع محمد مخبر را به عنوان کفیل ریاست جمهوری و علی باقری را به عنوان سرپرست وزارت امور خارجه معرفی کرد.
جمعیت تقریبا ۹۰ میلیونی ایران که در سالهای اخیر با بحرانهای متعددی از جمله تحریمهای بینالمللی، سقوط ارزش پول ملی، اعتراضات گسترده و حملات موشکی روبهرو شدهاند، تنها خواهان ثبات در کشور هستند.
اما در پس پرده این ظاهر آرام، تحولات جدیدی در حال شکلگیری است. رئیسی که در طول چهار دهه گذشته از سوی خامنهای به عنوان «مرد بله قربان گو» در هسته مرکزی قدرت پرورش یافتهبود، هر چند کاریزما و خرد نداشت اما در سالهای اخیر تلاش کردهبود تا از چارچوبهای از پیش تعیین شده فراتر رود.
یک کارشناس مسائل سیاسی از ایرانیان در تبعید به اکونومیست گفته: «از نظر خامنهای، رئیسی همه ویژگیهای مد نظر را داشت. او یک سیاستمدار مطیع، روحانی و سیدی از نسل پیامبر بود. پسری نداشت که سلسله رقیب خود را تاسیس کند. دادستان و قاضیای بود که هزاران نفر از دشمنان رژیم را به اعدام محکوم کردهبود. رئیسی، ویترین ایدهآل خامنهای بود اما در واقع، اداره امور کشور را به بیت خود به رهبری پسرش مجتبی واگذار کردهبود.»
اما اتفاقات طبق برنامه پیش نرفت. رئیسی صلاحیت علمی کافی نداشت، اما خود را آیتالله مینامید که یکی از شرایط لازم برای مقام رهبری است. از این رو بود که خامنهای در سخنان خود در مراسم تشییع جنازه او از اشاره به این عنوان خودداری کرد.
حامیان رئیسی از همسر او به عنوان «بانوی اول» یاد میکردند، عنوانی که تاکنون در جمهوری اسلامی به کار گرفته نشدهاست. او از حمایت پدر همسرش احمد علم الهدی، قدرتمندترین روحانی شرق ایران نیز برخوردار بود و با محمد باقر قالیباف، رییس باسابقه مجلس و یکی از نزدیکان خامنهای که روابط پنهان اقتصادی با بیت دارد، رویارویی علنی داشت.
این کارشناس در ادامه توضیح داده که این اواخر، چهره بینالمللی رئیسی برجسته شده بود. او با سفر به عربستان سعودی و آذربایجان (سفری که در بازگشت منجر به کشتهشدن او شد)، تلاشهای زیادی برای بهبود روابط ایران با همسایگان خود کرد. او هیاتهایی را به سازمان ملل در نیویورک و به پکن فرستاد و به قول یک ضربالمثل فارسی: «دم درآورده بود.»
چنین فعالیتهایی میتوانست یک جناح رقیب را برای خاندان خامنهای ایجاد کند.
اکنون حکومت ایران ابزارهای زیادی برای مقابله با هرگونه بیثباتی پس از مرگ رئیسی در اختیار دارد. طبق قانون اساسی، حکومت ۵۰ روز فرصت دارد انتخابات ریاست جمهوری را برگزار کند.
خامنهای در تعیین نتایج انتخابات مهارت دارد. او برای این کار شورای نگهبان، نهادی که فقط به نامزدهای مورد نظر او او اجازه حضور در انتخابات را میدهد، در اختیار دارد. در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰، همه کاندیداها به جز هفت نامزد مد نظر خامنهای از سوی این نهاد رد صلاحیت شدند. از سوی دیگر دادگاههای انقلاب هم با مخالفان رهبر در حوزههای علمیه و مخالفان گرایش روزافزون حکومت به خودکامگی برخورد میکنند.
به نظر میرسد خامنهای نگرانی چندانی از مشارکت پایین مردم در انتخابات اخیر نداشتهاست. قدرت الهی ولایت فقیه و عدم پاسخگوییاش، بر نهادهای منتخب ارجحیت دارد.
به نوشته اکونومیست، اکنون بدیهیترین مسیر برای جمهوری اسلامی این است که رییسجمهوری جدیدی روی کار بیاید که وابسته به تندروهای نظامی ضامن بقای رژیم وفادار باشد و مجتبی خامنهای به عنوان رهبر در نهایت جانشین پدرش شود. اگرچه مجتبی بدون حمایت مردمی در مقابل تندروهای نظام قرار خواهدگرفت و اگر در بازارهای جهانی حضور نداشته باشد، رژیم و اقتصاد تحت کنترل آن در مسیر زوال پیش خواهند رفت.
با این حال، راه دیگری هم وجود دارد. شاید جانشین رهبر فعلی بتواند تغییراتی در سیستم فعلی ایران ایجاد کند.
به گفته یکی از مقامات سابق رژیم که مجتبی را به خوبی میشناسد، او شیفته الگوی محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی شدهاست. این شخص به اکونومیست گفته اگر او راه شاهزاده سعودی را دنبال کند، ممکن است قوانین مذهبی ایران را تعدیل کند، زندانیان سیاسی را آزاد کند و به دنبال رابطه جدیدی با آمریکا و شاید حتی اسرائیل باشد. به عقیده او، اگر در ازای تضمین تداوم دیکتاتوریاش، چنین وضعیتی به ایرانیان پیشنهاد شود، دو سوم مردم آن را میپذیرند.
این ایده جذاب است، اما خلاف عربستان سعودی، ایران بیش از یک قرن مبارزات مردمی برای دموکراسی را تجربه کردهاست. تلاش برای مدرنیزه کردن کشور از طریق اعمال قدرت مطلق، همانطور که در سال ۱۳۵۷ موجب سقوط محمدرضا پهلوی شد میتواند به از بین رفتن ولایت فقیه و سرنگونی نظام کنونی نیز منجر شود.
به نظر میرسد دوران پس از خامنهای، مرحله حساس و سرنوشتسازی برای آینده جمهوری اسلامی و مردم خواهدبود. تحولات آتی کشور، نه تنها برای ایرانیان بلکه برای کل منطقه خاورمیانه و روابط بینالملل اهمیت بهسزایی دارد.
روز گذشته آخرین نشست علنی مجلس یازدهم شورای اسلامی در حالی با حضور بیش از ۲۰۰ تن از نمایندگان برگزار شد که موافقان و مخالفان طرح موسوم به صیانت از فضای مجازی، فرصت رایگیری در مورد آن را نیافتند.
نمایندگان حاضر در دوره بعدی مجلس شورای اسلامی که کار خود را از روز دوشنبه هفتم خرداد آغاز میکنند، رسیدگی و اظهارنظر درباره این طرح جنجالی را از سر خواهند گرفت.
طرح صیانت که عنوان آن در سالهای گذشته به دفعات تغییر کرده، حالا در آخرین نسخه به «طرح نظامبخشی فضای مجازی» تغییر نام داده است.
فارغ از نام، منتقدان و متخصصان عقیده دارند مفاد این طرح محدودیتزا به دنبال تنگتر کردن دایره فیلترینگ و امنیتی کردن فضای مجازی به بهانه صیانت از حقوق افراد است.
مرداد ۱۴۰۱، هنگامی که جنجالها بر سر تصویب این طرح بالا گرفت، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس یازدهم با ارجاع بخشی از این طرح به شورای عالی فضای مجازی، از این نهاد خواست تا آن را بررسی و تصویب کند.
یک ماه پس از آن اعضای شورای عالی فضای مجازی مفاد مهمی از این طرح را بدون رایگیری در مجلس، به قانون تبدیل کردند.
این شیوه رسیدگی به طرح یاد شده هر چند موجب انتقاد برخی از نمایندگان مجلس شد اما باعث نشد بررسی دوباره آن در مجلس متوقف شود.
اسفند ۱۴۰۱، عبدالرضا مصری، نایب رییس وقت مجلس شورای اسلامی وعده داد طرح صیانت بار دیگر برای بررسی در دستور کار قرار بگیرد.
او با «جو سازی» خواندن انتقادات داخلی نسبت به این طرح گفت توقف بررسی آن در کمیسیون مشترک مجلس خلاف مطالبه رهبر جمهوری اسلامی است.
پیگیری جدیتر این طرح پس از آن روی داد که علی خامنهای در یکی از نشستهای خود با مسئولان نظام، فضای مجازی را «ول» توصیف کرد.
محمدجواد آذری جهرمی، وزیر سابق ارتباطات و فنآوری ارتباطات در دوره حسن روحانی در واکنش به این موضوع گفته بود طرفداران این طرح در مجلس به دنبال آن هستند که «فرمان توسعه اینترنت را برای همیشه از دست دولتها خارج کنند».
ارسال پیامهای تسلیت از سوی رهبران برخی کشورهای غربی به مناسبت کشته شدن ابراهیم رئیسی، رییس دولت و حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نه تنها اعتراض بسیاری از شهروندان ایرانی را برانگیخته، بلکه با واکنشهایی منفی و انتقادهایی تند در این کشورها نیز مواجه شده است.
آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا، روز سهشنبه اول خرداد با انتقاد جان باروسو، سناتور جمهوریخواه روبهرو شد که از او میخواست توضیح دهد چرا وزارتخانه تحت مدیریت او مرگ ابراهیم رئیسی، رییس دولت و حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی را تسلیت گفته است.
بلینکن در پاسخ به این انتقاد تاکید کرد موضع واشینگتن در قبال تهران دستخوش تغییر نشده است.
بلینکن افزود وزارت امور خارجه ایالات متحده در اقدامی «رسمی» و «مسبوق به سابقه» کشته شدن رئیسی را تسلیت گفته است.
او افزود که این روالی است که در خصوص رهبران کشورهای مختلف، اعم از «دشمنان و غیر آن»، وجود دارد.
وزیر امور خارجه آمریکا تاکید کرد تسلیت گفتن واشینگتن این واقعیت را تغییر نمیدهد که رئیسی، چه در جایگاه یک رییسجمهوری و چه در جایگاه یک قاضی، در «اقداماتی مذموم، از جمله سرکوب مردم خودش» دست داشت.
باروسو در پاسخ به وزیر امور خارجه آمریکا گفت: «اینکه دولت آمریکا برای مرگ قصاب تهران عزاداری میکند، تکاندهنده است. من این کار را نمیکنم.»
متیو میلر، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، روز دوشنبه ۳۱ اردیبهشت با تسلیت درگذشت ابراهیم رئیسی و همراهانش در سانحه سقوط بالگرد گفت: «در حالی که شهروندان ایران در انتخابات، رییسجمهوری جدید را انتخاب خواهند کرد ما مجددا بر حمایت خود از مردم ایران و مبارزه آنها برای حقوق بشر و آزادیهای اساسی تاکید میکنیم.»
این اظهارات واکنشهای انتقادی فراوانی را در آمریکا به همراه داشته و باعث شده است رویکرد دولت جو بایدن در قبال جمهوری اسلامی بار دیگر مورد حمله منتقدان او، بهویژه چهرههای شاخص حزب جمهوریخواه قرار بگیرد.
تد کروز، سناتور جمهوریخواه و عضو کمیته روابط خارجی سنای آمریکا نیز از بلینکن پرسید که چرا فروش نفت ایران از ۳۰۰ هزار بشکه به دو میلیون بشکه رسیده است؟
بلینکن در جواب گفت چون جمهوری اسلامی برای انجام این کار مصمم است و واشینگتن نیز مصمم است این روند را قطع کند.
کروز در واکنش پرسید چرا جمهوری اسلامی در زمان دونالد ترامپ برای انجام این کار مصمم نبود؟
بلینکن پاسخ داد: «تهران آن زمان هم برای چنین کاری مصمم بود. همچنین متاسفانه در گذشته واشینگتن برنامه هستهای جمهوری اسلامی را مهار کرده بود و تهران هیچ مواد شکافپذیر هستهای تولید نمیکرد.»
کروز گفت: «با مرگ ابراهیم رئیسی، جهان جای بهتری خواهد بود.»
او افزود: «رئیسی که به عنوان "قصاب تهران" شهرت دارد، دست به کشتار دستهجمعی زده و بارها به خاطر همین جنایاتش تحریم شده است.»
کروز در عین حال اقدام سازمان ملل متحد را برای نیمه افراشته کردن پرچم خود به دلیل مرگ ابراهیم رئیسی «شرمآور» خواند.
او گفت: «رئیسی خواستار قتل یهودیها و مقامهای آمریکایی شده بود. سازمان ملل با نیمه افراشته کردن پرچم خود به احترام یک هیولای قاتل و تمامیتخواه، خود را مضحکه کرده است.»
سازمان ملل متحد روز سهشنبه برای ادای احترام به ابراهیم رئیسی و حسین امیرعبداللهیان، پرچم این سازمان در تمامی مقرها و نهادهای زیرمجموعه خود را به حالت نیمه افراشته درآورد.
روز قبل از آن نیز نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد با یک دقیقه سکوت به احترام این دو برگزار شد.
کاوه شهروز، وکیل و فعال حقوق بشر ایرانی-کانادایی در گفتوگو با ایراناینترنشنال، از اقدام کشورهای غربی در تسلیتگویی به مناسبت کشته شدن رئیسی و همراهانش انتقاد کرد و آن را «شوکهکننده» خواند.
شهروز گفت: «بسیاری از کشورهای دموکراتیک [برای مرگ رئیسی] نه تنها به رژیم، بلکه به مردم ایران هم تسلیت گفتند؛ گویی که ایرانیان در حال سوگواری هستند. این در حالی است که مردم ایران در واقع جشن گرفتهاند.»
به گفته این وکیل، غرب تصور میکند ارائه برخی مشوقها به جمهوری اسلامی میتواند باعث تغییر رفتار تهران شود اما این تصور اشتباه است.
شهروز تاکید کرد تسلیت گفتن به مناسبت مرگ رئیسی را میتوان ادامه سیاست مماشات غرب با جمهوری اسلامی دانست که برای مدت بسیار طولانی در جریان بوده است.
به گفته شهروز، حکومت ایران کشورهای غربی و اخیرا اسرائیل را هدف قرار داده ولی با فشار قابل توجهی از سوی غرب مواجه نشده و توانسته است از مجازات بابت اقدامات خود فرار کند.
تام توگندات، معاون امنیتی وزارت کشور بریتانیا نیز روز سهشنبه از تصمیم سازمان ملل متحد برای ادای احترام به رئیسی به تندی انتقاد کرد.
او در پستی در شبکه اجتماعی ایکس با نمایش ویدیویی از پرچم نیمه افراشته سازمان ملل متحد پرسید: «این برای رییسجمهوری ایران است یا هزاران نفری که او کشته است؟»
توگندات روز دوشنبه نیز از ارسال پیام تسلیت شارل میشل، رییس شورای اروپا به مناسبت کشته شدن رئیسی و امیرعبداللهیان در سانحه سقوط بالگرد به تندی انتقاد کرد و گفت که رئیسی هزاران نفر را در ایران کشته است و در بریتانیا و سراسر جهان، شهروندان را هدف قرار داده است.
او گفت: «به همین دلیل من برای او عزاداری نمیکنم.»
ارسال پیام تسلیت برای مرگ ابراهیم رئیسی در دیگر کشورهای غربی نیز با انتقاد روبهرو شده است و رهبران این کشورها میکوشند در این زمینه توضیح دهند.
آنالنا بربوک، وزیر امور خارجه آلمان، درباره پیام تسلیت اولاف شولتز، صدراعظم این کشور به مناسبت مرگ رئیسی، به نشریه بیلد، چاپ آلمان گفت: «آنچه اهمیت دارد، انسانیت است و به همین دلیل با هر کسی که در هر کشوری عضو خانواده و فرد نزدیکی را از دست دهد ابراز همدردی میکنم اما همبستگی من با مردم ایران و بالاتر از همه، با زنان ایران است.»
جاستین ترودو، نخستوزیر کانادا نیز در پاسخ به سوالی درباره موضع این کشور در قبال کشته شدن ابراهیم رئیسی گفت: «تمرکز ما در ارتباط با ایران بر روی مردم این کشور است که سزاوار حقوق و آزادیهای بیشتر و شایسته زندگی در یک دموکراسی هستند.»
به گفته ترودو، جمهوری اسلامی همچنان «سرکوب، به حاشیه راندن و حمله» به مردم ایران را در دستور کار خود قرار داده است.
او در پاسخ به سوالی درباره اینکه آیا کانادا به جمهوری اسلامی بابت مرگ رئیسی تسلیت گفته است یا خیر، به ذکر این نکته بسنده کرد که اوتاوا خواهان ثبات منطقهای است.
مرکز مشاوره و آموزش حقوقی ویژه کنشگران (دادبان) خبر داد ماشاالله کرمی، پدر محمدمهدی کرمی، از معترضان اعدام شده در جریان خیزش انقلابی مردم ایران، به شش سال زندان محکوم شده است.
به گزارش دادبان در روز سهشنبه یکم خرداد، کرمی که اکنون در ندامتگاه مرکزی کرج به سر میبرد، به اتهام «اجتماع و تبانی» به پنج سال حبس و برای اتهاماتی نظیر «اقدام علیه نظام» و «بر هم زدن امنیت ملی» به یک سال حبس دیگر محکوم شده است.
پیشتر و در آذرماه ۱۴۰۲، کمیته پیگیری وضعیت بازداشتشدگان اعلام کرد بر اساس کیفرخواست صادره از سوی دادسرای عمومی و انقلاب کرج، کرمی به «عضویت در دستهجات و جمعیت به قصد اقدام علیه امنیت کشور»، «تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی»، «تشکیل گروه به قصد بر هم زدن امنیت کشور»، «اهانت به مقدسات» و «توهین به رهبری» متهم شده است.
آخرین جلسه رسیدگی به اتهامات کرمی پیش از صدور حکم حبس شش ساله، روز چهارم اردیبهشت در شعبه دوم دادگاه انقلاب کرج برگزار شده بود.
به گفته علی شریفزاده اردکانی، یکی از وکلای کرمی، این پدر دادخواه به «پولشویی» و «تحصیل مال از طریق نامشروع» نیز متهم شده که این پرونده در دادگاه کیفری دو نظرآباد در حال رسیدگی است.
ماشاالله کرمی ۳۱ مرداد سال گذشته با یورش نیروهای وزارت اطلاعات به خانهاش در کرج دستگیر و به بازداشتگاه اداره اطلاعات این شهر منتقل شد.
ماموران در زمان بازداشت کرمی شماری از لوازم الکترونیکی، از جمله لپتاپ و تلفن همراه او و اعضای خانوادهاش را ضبط کردند و با خود بردند.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، کارتهای بانکی کرمی و خانوادهاش هم مسدود شدهاند.
محمدمهدی کرمی، جوان ۲۱ سالهای بود که در جریان مراسم چهلم حدیث نجفی و پارسا رضادوست، از کشتهشدگان جنبش مهسا، به اتهام کشتن یک نیروی بسیجی به نام روحالله عجمیان بازداشت شد.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی حکم به محکومیت ۱۶ نفر در این پرونده داد که از میان آنها، محمدمهدی کرمی و محمد حسینی، ۱۷ دی ۱۴۰۱ اعدام شدند.
پیش از این گزارشهای متعددی درباره شکنجه محمدمهدی کرمی و دیگر متهمان این پرونده برای گرفتن اعتراف اجباری از آنان منتشر شده بود.
علاوه بر کرمی و حسینی، جمهوری اسلامی هفت نفر دیگر را با نامهای محسن شکاری، مجیدرضا رهنورد، مجید کاظمی، سعید یعقوبی، صالح میرهاشمی، میلاد زهرهوند و محمد قبادلو، در ارتباط با خیزش انقلابی مردم ایران اعدام کرد.
خوشحالی ایرانیان و واکنش آنان به خبر سقوط بالگرد حامل ابراهیم رئیسی، رییس دولت جمهوری اسلامی و کشته شدن او، بازتاب گستردهای در رسانههای اجتماعی و خبری داشته است.
معترضان ایرانی از این اتفاق ابراز خوشحالی کرده و آن را پیامد سرکوبهای شدید در دوران ریاست جمهوری رئیسی دانستهاند. مقامات آمریکایی نیز رئیسی را به دلیل نقض گسترده حقوق بشر محکوم کردهاند.
اسکای نیوز در گزارشی به واکنش شهروندان ایرانی پرداخت و نوشت که معترضان از درگذشت رئیسی که «قصاب تهران» لقب گرفته بود، ابراز خوشحالی کردهاند.
سه ایرانی به شرط ناشناس ماندن به دلیل ترس از ردیابی از سوی رژیم ایران، با بخش «جهان با یلدا حکیم» اسکای نیوز صحبت کردند.
یکی از آنان که در حال حاضر مخفی است، گفت که سقوط روز یکشنبه که وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز در آن کشته شد «از پیش برنامهریزی» شده بوده است: «شاید ما همه چیز را ندانیم اما مدتها است که رئیسی مدعی جدی برای جایگزینی رهبر انقلاب، علی خامنهای بوده است و شاید برخی نمیخواستند این اتفاق بیفتد. اما در مجموع، این خبر بسیار خوبی بود.»
او در ادامه گفت که تنها چیزی که میتوانم بگویم این است که در پنج سال گذشته تنها چیزی که واقعا مرا خوشحال کرده، خبر درگذشت رئیسی بوده است.
اسکای نیوز به سرکوب اعتراضات پس از مرگ مهسا ژینا امینی در بازداشت گشت ارشاد در زمان ریاست جمهوری رئیسی اشاره کرد و به نقل از واشینگتن نوشت که رئیسی «دستهایش به خون مردم آلوده است» زیرا این روحانی تندرو، «یکی از مهرههای اصلی در سرکوب وحشیانه مردم ایران برای نزدیک به چهار دهه» بوده است.
یک دانشجوی ۲۳ ساله که در چندین تظاهرات ضد حکومتی علیه جمهوری اسلامی شرکت کرده است به اسکای نیوز گفت: «درگذشت رئیسی مردم ایران را بسیار خوشحال کرد.»
او در ادامه گفت که در خیابانها مردم شیرینی میدادند و به هم لبخند میزدند: «این نشاندهنده این است که این خبر تا چه حد باعث شادی مردم شده است.»
یک زن خانهدار که به دلیل شرکت در جنبش «زن، زندگی، آزادی» مورد ضرب و جرح قرار گرفته است، گفت که نفرت عمومی از رژیم جمهوری اسلامی بر هیچکس پوشیده نیست.
او افزود: «مرگ رئیسی ثابت کرد درد و رنجی را که در این سالها بر مردم ما وارد کردهاند روزی نصیب خودشان خواهد شد. واکنش شخصی من به مرگ رئیسی این بود که خیلی خوشحال شدم.»
این زن ادامه داد: «من اصلا ناراحت نیستم، با اینکه هیچ وقت برای هیچکس آرزوی مرگ نمیکنم اما این مرد نه تنها کاری برای ملت ما نکرد بلکه دستور کشتن تعداد بیشماری از جوانان بیگناه را صادر کرد.»
تام توگنهات، معاون امنیتی وزیر کشور و عضو پارلمان بریتانیا، در شبکه ایکس در واکنش به مطلبی از بیبیسی درباره رئیسی با عنوان «میراث چندگانه» او، این مطلب را «چرند» خواند.
کاربران ایکس در یادداشت توضیحی مربوط به رئیسی در پای این پست، لقب «قصاب تهران» او را یادآوری کردهاند.
جیم بتل، عضو مجلس اعیان پارلمان بریتانیا نیز این مطلب را «اشتباهی عظیم» خواند و خواستار حذف آن شد.
یادداشت بیبیسی با اشاره به سوابق قضایی و سیاسی رئیسی، علاوه بر اعدام زندانیان سیاسی در دهه ۶۰، به اعتراضات سراسری در زمان ریاستجمهوریاش هم پرداخته است.
در بخشی از این یادداشت به اقدامات او در زمان ریاست قوه قضاییه با عنوان اصلاح روند رسیدگی قضایی پرداخته شده است.
در بخشی دیگری از این مطلب، به سفرهای استانی اشاره و نوشته شده است که او به بسیاری از نقاط ایران سفر کرد و قول ساخت میلیونها خانه ارزانقیمت، کاهش تورم و مبارزه با فساد را داد.
متیو میلر، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، پس از انتشار خبر مرگ رئیسی گفت که رییسجمهوری ایران «در بسیاری از موارد نقض حقوق بشر، از جمله کشتار غیرقانونی هزاران زندانی سیاسی در سال ۱۳۶۷، نقشی کلیدی و دست داشته است».
میلر افزود: «بعضی از بدترین موارد نقض حقوق بشر به ویژه نقض حقوق بشر علیه زنان و دختران ایران در دوران ریاست جمهوری او رخ داد.»
او گفت که رویکرد ایالات متحده در قبال ایران به دلیل مرگ آقای رئیسی «تغییر نخواهد کرد».
سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا درباره گزارشها از شادی ایرانیان به دنبال کشته شدن رئیسی گفت: «با توجه به سرکوب وحشیانه و بدرفتاری نسبت به زنان و دختران در دوره رئیسی، عکسالعمل مردم ایران در قبال مرگ او را درک میکنم اما کاملا روشن است که نمیتوانم به جای آنها صحبت کنم.»
سقوط بالگرد رئیسی و همراهانش بسیاری از ایرانیها را به وجد آورد و پیامهای ارسالی به ایراناینترنشنال و انبوه نظرات کاربران در رسانههای اجتماعی حکایت از استقبالشان از مرگ رئیسی داشت.
تصاویری از آتشبازی و شادنوشی به مناسبت این اتفاق نیز منتشر شدهاند.
خانوادههای دادخواه قربانیان جمهوری اسلامی با نوشتن پیامهایی شادی خود را از شنیدن خبر مرگ او اعلام کردند.
در این پیامها از رئیسی به عنوان یکی از مهمترین ناقضان حقوق بشر در ایران یاد و تاکید شده است که او با مرگش از محاکمه گریخت.
محمدرضا فغانی، داور فوتبال، در این باره نوشت: «چه کردهاید که مرگتان اینقدر شیرین است؟»
کیمیا علیزاده، قهرمان تکواندو که امسال با پرچم بلغارستان در المپیک پاریس حاضر خواهد شد، مصرع غزلی از حافظ را که رئیسی در دیدار با رجب طیب اردوغان خواند، بازنشر کرد: «خوش باش که ظالم نبرد راه به منزل ...»
در خارج از ایران، با وجود ستایش حماس از ابراهیم رئیسی، خبر کشته شدن او در سانحه هوایی با بیتفاوتی ساکنان نوار غزه مواجه شد.
آنها معتقدند رئیسی در دوران حضور خود در قدرت، تنها زجر و ویرانی را برای این باریکه به ارمغان آورد.
در پی شادی مردم در خیابانها و فضای مجازی، مقامهای امنیتی جمهوری اسلامی، از جمله مقامات قضایی و انتظامی، کاربران فضای مجازی و روزنامهنگاران را تهدید کردند که «امنیت روانی جامعه» را مخدوش نکنند.
محمد موحدی آزاد، دادستان کل کشور، روز دوشنبه با انتشار بخشنامهای کاربران رسانههای اجتماعی را تهدید به «برخورد سریع، موثر و بازدارنده» کرد.