سمانه اصغری، خواهر جاویدنام سجاد اصغری، بر اثر سکته درگذشت
بر اساس اطلاعات رسیده به ایران اینترنشنال، سمانه اصغری، ۳۵ ساله و خواهر سجاد اصغری، از کشتهشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، در پی فشارهای روانی ناشی از کشته شدن برادرش، در خواب دچار سکته شد و درگذشت.
پدر سمانه و سجاد اصغری با انتشار تصویری از اعلامیه درگذشت دخترش در اینستاگرام نوشت: «دخترم سمانه بیش از این نتوانست دوری برادر جاویدنامش را تحمل کند، جان به جانآفرین تسلیم کرد.» سجاد اصغری، ۳۳ ساله، روز ۱۹ دیماه ۱۴۰۴ در جریان اعتراضات فردیس کرج بر اثر اصابت گلوله به سر و بازویش کشته شد. به گفته یک منبع آگاه، خانواده سجاد پس از جستوجو، پیکر او را در حالی در یک مرکز درمانی پیدا کردند که دستانش بسته بود. خانواده ابتدا از سرنوشت او اطلاعی نداشتند تا اینکه پس از تماس با تلفن همراهش، یکی از کارکنان مرکز درمانی پاسخ داد و از آنها خواست به آنجا مراجعه کنند. سجاد اصغری، متولد سال ۱۳۷۱ و دارای مدرک کارشناسی مدیریت، در زمینه راهاندازی کافه و رستوران فعالیت میکرد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در پاسخ به پرسش خبرنگار ایراناینترنشنال درباره پیامدهای دسترسی نداشتن بازرسان به ذخایر اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی اعلام کرد آژانس از محل و سرنوشت این ذخایر بیاطلاع است و وضعیت مواد هستهای تهران باید هرچه زودتر روشن شود.
گروسی چهارشنبه ۲۷ آبان در کنفرانسی خبری در حاشیه نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت: «این موضوع باید فوری حل شود. نمیتوانیم بگوییم مواد هستهای ایران کجاست یا چه بر سر آن آمده است.»
او افزود: «باید راهی برای ازسرگیری بازرسیها پیدا کنیم. ایران عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) است و ما باید بتوانیم تاسیسات هستهای این کشور را مورد بازرسی قرار دهیم.»
مدیرکل آژانس در پاسخ به پرسشی درباره تهدید مقامهای حکومت ایران به خروج از انپیتی گفت خروج از این پیمان «تصمیم عاقلانهای نیست».
او در عین حال تصمیمگیری در این خصوص را «حق حاکمیتی» جمهوری اسلامی دانست.
در روزهای گذشته، شماری از مقامهای جمهوری اسلامی خواستار حرکت به سوی ساخت بمب اتمی و خروج از انپیتی شدهاند.
۲۲ آبان، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، از ادامه فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی خبر داد و تاکید کرد: «پیروزی یعنی اطمینان از اینکه آنها هرگز سلاح هستهای نداشته باشند.»
آژانس نمیتواند صلحآمیز بودن فعالیت هستهای تهران را تایید کند
گروسی پیشتر در نشست شورای حکام اعلام کرد نزدیک به ۱۸ ماه از قطع نظارت پیوسته آژانس بر ذخایر اورانیوم جمهوری اسلامی میگذرد و بدون همکاری تهران، تایید اینکه مواد هستهای از فعالیتهای صلحآمیز منحرف نشدهاند، امکانپذیر نیست.
گروسی در بیانیه آغازین این نشست گفت: «بهجز نیروگاه هستهای بوشهر، آژانس نه از ایران اطلاعاتی درباره وضعیت مواد و تاسیسات هستهای اعلامشده این کشور دریافت کرده و نه برای راستیآزمایی میدانی به هیچ یک از این تاسیسات دسترسی داشته است.»
به گفته او، آژانس در این شرایط نتوانسته است وظایف خود را بر اساس موافقتنامه پادمان پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای انجام دهد.
پس از جنگ ۱۲ روزه، جمهوری اسلامی اطلاعاتی درباره مواد و تاسیسات هستهای هدف حملات به آژانس نداده و اجازه بازرسی از این مراکز را هم صادر نکرده است.
خبرگزاری رویترز ۲۶ آبان به نقل از یک مقام ارشد اروپایی و یک مقام غربی گزارش داد احتمالا «بخش قابل توجهی» از ذخایر اورانیوم با غنای بالای حکومت ایران در اعماق تاسیسات زیرزمینی کلنگگزلا، در نزدیکی مجتمع هستهای نطنز، مدفون است.
مدیرکل آژانس در ادامه بیانیه خود، «بازگشت به دیپلماسی و مذاکره» را برای حلوفصل پرونده هستهای تهران ضروری دانست و از جمهوری اسلامی خواست «گامهایی فنی و تدریجی» را برای بازگشت بازرسان به ایران بررسی کند.
گروسی گفت: «این گامهای فنی و تدریجی میتوانند راه را برای اجرای دوباره پادمانها به روال معمول در ایران هموار کنند و با تقویت اعتماد، زمینه دستیابی به توافقی گستردهتر را فراهم آورند.»
مقامهای جمهوری اسلامی بارها گفتهاند تا پایان مناقشه کنونی حاضر به مذاکره درباره پرونده هستهای نیستند.
در سوی دیگر، کاخ سفید خواستار آن است که این موضوع از آغاز در دستور کار مذاکرات قرار گیرد و تهران از همان ابتدا تعهداتی را بپذیرد که بتوان اجرای آنها را راستیآزمایی کرد.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی ۲۲ آبان در گزارشی محرمانه، از افزایش نگرانیهای خود درباره تاسیسات زیرزمینی غنیسازی اصفهان خبر داد.
شورای حکام ۱۸ شهریور با تصویب قطعنامهای، پرونده هستهای جمهوری اسلامی را بهدلیل پایبند نبودن تهران به تعهدات پادمانی به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داد و از حکومت ایران خواست موارد نقض این تعهدات را «فورا» برطرف کند.
گروسی پنجم آبان در نشست شورای امنیت سازمان ملل هشدار داده بود بدون دسترسی بازرسان به تاسیسات هستهای و ذخایر اورانیوم جمهوری اسلامی، دستیابی به راهحلی دیپلماتیک و پایدار امکانپذیر نیست.
کشته شدن سوگند صیادی، دختر ۱۶ ساله کرمانشاهی، واکنشهای گستردهای در شبکههای اجتماعی برانگیخته است. کاربران، فعالان حقوق زنان و وکلای دادگستری با انتقاد از قوانین مربوط به مجازات فرزندکشی و عملکرد نهادهای حمایتی، خواستار اصلاح قوانین و پاسخگویی مسئولان شدند.
کاربران شبکههای اجتماعی ایکس و اینستاگرام در واکنش به مرگ سوگند، از «زنستیزی نهادینهشده»، «فرهنگ مردسالارانه» و نبود حمایت قانونی موثر از دختران و زنان در ایران تحت حاکمیت جمهوری اسلامی، انتقاد کردند.
بخش قابل توجهی از این واکنشها متوجه عملکرد مسئولان مدرسهای است که سوگند در آن تحصیل میکرد.
کاربران با اشاره به روایتهای منتشرشده درباره هشدار این نوجوان نسبت به خطر بازگشت به خانه، پرسیدهاند چرا برای حفاظت از او اقدامی صورت نگرفت.
یکی از کاربران ایکس نوشت: «سوگند فقط ۱۶ سال داشت؛ باید زندگی میکرد، نه اینکه قربانی ترس و بیپناهی شود.»
او پرسید: «چه کسی باید از او محافظت میکرد و نکرد؟»
کاربر دیگری از عملکرد کادر مدرسه انتقاد کرد و نوشت: «اطلاعات شخصی دانشآموز را بدون در نظر گرفتن خطرات خانوادگی گزارش میدهند.»
حمیدرضا کریمی، دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان کرمانشاه، ۲۶ آبان از بازداشت پدر سوگند به اتهامهایی از جمله «ضربوجرح و فعلا قتل» و مدیر مدرسه به اتهام «قصور و سهلانگاری» خبر داد.
بهتاش خانیآباد، مدیرکل پزشکی قانونی استان کرمانشاه، نیز اعلام کرد علت مرگ سوگند «صدمات متعدد ناشی از سقوط از ارتفاع» بوده و شکستگی دست و پا، جمجمه و دندان در بدن او مشاهده شده است.
یکی از کاربران ایکس نوشت: «دیروز رومینا کشته شد و امروز سوگند؛ اما سالهاست از لایحهای برای حمایت از زنان خبری نیست.»
کاربر دیگری نیز مرگ او را نمونهای از «زنکشی در بستر پدرسالاری» توصیف کرد.
شیوا گنجی، روزنامهنگار و فعال حقوق زنان، در اینستاگرام نوشت: «مساله فقط یک پدر یا یک خانواده نیست؛ مساله فرهنگی است که بدن زن را ملک خانواده، عشقش را جرم، مخالفتش را بیآبرویی و سکوتش را فضیلت تعریف میکند.»
مهدی یراحی، خواننده، نیز در ایکس نوشت: «محکوماند؛ نه به جرم آنچه کردهاند، که به گناه آنچه هستند.»
انتشار تصاویر خاکسپاری سوگند نیز واکنشهایی برانگیخت و برخی کاربران، مردی را که در صف «نماز میت» حضور داشت، پدر او معرفی کردند.
با این حال، پایگاه خبری الف گزارش داد این مرد دایی سوگند بوده و پدرش در مراسم حضور نداشته است. هویت مرد حاضر در تصاویر هنوز مستقلا تایید نشده است.
شماری از کاربران با هشتگ «زنکشی را متوقف کنید» خواستار تصویب قوانین حمایتی و آموزش معلمان شدند. یکی از آنان نوشت: «خشونت گاهی خیلی پنهان با یک "پدرش صلاح میداند" شروع میشود.»
با وجود تداوم زنکشی در ایران، لایحه حمایت از زنان در برابر خشونت پس از بیش از ۱۵ سال کشمکش میان دولت، مجلس و نهادهای حکومتی، همچنان به تصویب نهایی نرسیده است.
وکلا از قوانین مجازات فرزندکشی و عملکرد مدرسه انتقاد کردند
شماری از وکلای دادگستری با انتقاد از قوانین مربوط به مجازات قتل فرزند به دست پدر، خواستار اصلاح مقررات کیفری و تقویت حمایت از کودکان شدند.
فرشته تابانیان، وکیل دادگستری، با اشاره به بازداشت پدر سوگند و مدیر مدرسه و بازنشر جمله منتسب به این نوجوان که گفته بود «من برم خونه زنده برنمیگردم»، از مسئولان مدرسه پرسید: «وظیفه مسئولین مدرسه در این مواقع چیست؟ به ایشان آموزش ندادهاند؟»
مرکز مشاوره و آموزش حقوقی دادبان نیز با استناد به ماده ۱۷ قانون حمایت از اطفال و نوجوانان و ماده ۴۴ آییننامه اجرایی ماده شش این قانون تاکید کرد مسئولان مدرسه موظفند دانشآموزان در معرض خطر را شناسایی و موارد تهدید را به مراجع صلاحیتدار گزارش کنند.
دادبان اعلام کرد اگر ثابت شود مسئولان مدرسه از ضربوشتم و تهدید جانی سوگند آگاه بودهاند، اما بدون اقدام حمایتی او را همراه پدرش فرستادهاند، این کوتاهی میتواند موجب مسئولیت کیفری آنان شود.
صبا شمس، وکیل دادگستری، در گفتوگو با خبرگزاری رکنا خواستار اصلاح مواد ۳۰۱ و ۶۱۲ قانون مجازات اسلامی و تعیین مجازاتی مستقل و بازدارنده برای قتل عمدی فرزندان به دست پدران شد.
بر اساس ماده ۳۰۱، پدر و اجداد پدری در صورت قتل عمدی فرزند از قصاص معاف هستند و طبق ماده ۶۱۲، در صورت احراز شرایط قانونی، ممکن است به سه تا ۱۰ سال حبس محکوم شوند.
شمس تاکید کرد: «پدر بودن، مسئولیت و تکلیف ایجاد میکند، نه حق سلب حیات از فرزند.»
او همچنین خواستار مداخله فوری مدارس و نهادهای حمایتی در موارد تهدید کودکان شد.
صالح نقرهکار، وکیل دادگستری، در گفتوگو با انصافنیوز درباره مجازات احتمالی پدر سوگند صیادی گفت پدری که مرتکب قتل فرزندش شود، از جنبه عمومی جرم به سه تا ۱۰ سال حبس محکوم میشود، اما این مجازات «سزاوار و کافی نیست».
او با انتقاد از نبود تناسب میان جرم و مجازات در قتلهای ناموسی و خانوادگی تاکید کرد که «بیکیفرمانی» موجب جریتر شدن مرتکبان این جرایم میشود و جامعه انتظار برخورد کیفری قاطعانهتری دارد.
در سالهای اخیر، گزارشهای متعددی از زنکشی در ایران منتشر شده و ادامه قتلهای موسوم به «ناموسی» و خشونتهای خانوادگی، نگرانی فعالان حقوق زنان را درباره امنیت زنان و نبود حمایت قانونی موثر افزایش داده است.
سایت امتداد ۲۵ آبان گزارش داد از ابتدای فروردین تا ۲۱ مهر، دستکم ۸۴ زن و دختر در ایران کشته شدهاند که ۱۲ نفر از آنان زیر ۱۸ سال داشتهاند. از این تعداد، هشت نفر به دست پدر، برادر یا دیگر خویشاوندان خونی کشته شدهاند.
این آمار بر اساس موارد منتشرشده در رسانهها گردآوری شده و لزوما بیانگر شمار واقعی قربانیان نیست.
انتقاد از نبود حمایت موثر از کودکان در معرض خشونت
محمدباقر تاجالدین، جامعهشناس، در یادداشتی در روزنامه هممیهن با عنوان «باز هم قتل دختری به دست پدر»، از ضعف حمایتهای قانونی و عملکرد مسئولان آموزشی انتقاد کرد.
او نوشت: «خانوادههای ناآگاه، مدیران و معلمانی ناآگاه و بیمسئولیت و جامعهای بیتفاوت و بیمسئولیت، همگی دست به دست هم میدهند تا چنین فجایعی رقم بخورد.»
مجید درویشی، مدیرکل بهزیستی استان کرمانشاه، به خبرآنلاین گفت هیچ گزارشی درباره قرار گرفتن سوگند در معرض خشونت به اورژانس اجتماعی نرسیده و مسئولان مدرسه نیز با این نهاد تماس نگرفتهاند.
مجتبی لشگری، سخنگوی سازمان اورژانس کشور، نیز به خبرآنلاین گفت در روز حادثه تماسی با اورژانس پزشکی برای انتقال سوگند برقرار نشده و ظاهرا پیکر او با خودروی شخصی به مرکز درمانی منتقل شده است.
در میان واکنشها به مرگ سوگند، شماری از کاربران بر ضرورت شکستن سکوت در برابر خشونت علیه زنان و جلوگیری از تکرار چنین حوادثی تاکید کردند.
یکی از کاربران ایکس نوشت: «تا زمانی که ما سکوت کنیم، هزاران سوگند دیگر هم قربانی میشوند. صدای سوگند باشیم.»
در واکنش به اعتراضات آبدانان، شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال ضمن ستایش شجاعت و ایستادگی معترضان، بر همبستگی با آنان و ضرورت گسترش اعتراضها علیه جمهوری اسلامی تاکید کردند. گروهی نیز با یادآوری اعتراضهای دیماه درباره جان کسانی ابراز نگرانی کردند که دوباره به خیابان آمدهاند.
مردم آبدانان در استان ایلام، سهشنبه ۲۶ آبان، در پی کشته شدن ۱۳ تن از کارکنان مجموعه پتروپالایش دهلران در واژگونی اتوبوس، به خیابان آمدند و شعارهای ضدحکومتی سر دادند.
معترضان در این تجمع شعارهای «مرگ بر دیکتاتور»، «این آخرین نبرده/ پهلوی برمیگرده»، «جاوید شاه» و «مرگ بر حیدر حیدر» سر دادند.
در واکنش به این اعتراضات، بسیاری از مخاطبان در پیامهایی به ایراناینترنشنال، با یادآوری اعتراضهای دیماه و اقدام نمادین «برنجپاشی»، مردم آبدانان را نماد مقاومت و امید به تغییر توصیف کردند.
حمایت از شعارهای معترضان و تاکید بر همبستگی
شماری از مخاطبان، حمایت از خاندان پهلوی در شعارهای معترضان آبدانان را برجسته کردند.
شهروندی از بندرعباس با اشاره به شعار «این آخرین نبرده/ پهلوی برمیگرده»، ایستادگی مردم آبدانان مقابل جمهوری اسلامی را ستایش کرد.
مخاطبی از نسیمشهر نیز خطاب به معترضان نوشت: «تمام ایران پشت سرتان است. این شعار نیست، حقیقت است.»
ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند معترضان در تجمع ۲۶ آبان خود بنری متعلق به سپاه پاسداران را پاره کردند.
یک شهروند از تبریز بر همراهی با معترضان آبدانان تا سرنگونی جمهوری اسلامی تاکید کرد و مخاطب دیگری از تهران، آبدانان و نورآباد ممسنی را «پیشروان انقلاب» توصیف کرد.
اعتراضات آبدانان تا شامگاه ۲۶ آبان ادامه داشت. در پی این اعتراضات، دستکم شش نفر بازداشت شدند.
از برنجپاشی دیماه تا اعتراضهای تازه
بخشی از پیامها به سابقه اعتراضهای آبدانان و اقدام نمادین مردم این شهر در پاشیدن برنج به هوا اختصاص داشت.
معترضان آبدانان ۱۶ دی ۱۴۰۴ در جریان اعتراضهای ضدحکومتی، کیسههای برنج را گشودند و محتویات آنها را به هوا پاشیدند. اقدامی که به یکی از تصاویر شناختهشده اعتراضهای آن دوره تبدیل شد.
شهروندی از رودسر با اشاره به این اقدام نوشت: «بعد از حماسه برنجپاشی، شجاعت را مجددا رقم زدید. ما تا پایان ایستادهایم.»
مخاطبی از مشهد نیز گفت نخستین بار در جریان اعتراضهای دیماه نام آبدانان را شنیده و از همان زمان شجاعت مردم این شهر را تحسین کرده است.
در بهمنماه نیز گزارشها و ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال از محاصره عزاداران و تیراندازی نیروهای حکومتی در مراسم چهلم کشتهشدگان اعتراضها در آبدانان حکایت داشت.
یک شهروند از رشت نوشت شجاعت مردم آبدانان پس از سقوط جمهوری اسلامی در کتابهای تاریخ ثبت خواهد شد.
مخاطبی از تبریز نیز با گرامیداشت یاد جاویدنامان، تاکید کرد تاریخ ایران از شجاعت زنان و مردان آبدانان برای نسلهای آینده خواهد گفت.
امید به گسترش اعتراضها و نگرانی از تکرار سرکوب
همزمان با پیامهای حمایتی مردم، گزارشهایی درباره استقرار نیروهای یگان ویژه در آبدانان و برخی شهرهای دیگر و اختلال اینترنت منتشر شده است.
شماری از شهروندان با اشاره به کشتار خونین دی، درباره تکرار این سرکوبها اظهار نگرانی کردند.
شهروندی از ملارد خطاب به مردم آبدانان نوشت: «از گزند جمهوری اسلامی در امان باشید.»
مخاطبی با اشاره به ۱۸ و ۱۹ دی نوشت که از «شب» به خیابان رفتنشان میترسد.
او توضیح داد که به باورش، در روشنایی روز اگر خطری پیش بیاید، دیگران فرصت بیشتری برای دیدن آنچه رخ میدهد و کمک به معترضان دارند.
مخاطبی از مراغه نیز نوشت: «شما دوباره نور امید را در دلهایمان روشن کردید. بهزودی مردم سراسر ایران به شما خواهند پیوست.»
شورای سازماندهی اعتراضات کارگران پیمانی نفت نیز ۲۷ آبان در بیانیهای خواستار همراهی مردم با آبدانان شد و تاکید کرد اعتراضهای این شهر صدای کارگران و مردم علیه فقر، گرانی و فساد است.
شهروندی از تهران با اشاره به فشارهای اقتصادی و معیشتی نوشت سیاست مشغول نگه داشتن مردم به تامین نیازهای اولیه، تا حد مشخصی جواب میدهد، اما پس از آن دیگر چیزی مانع اعتراض نخواهد شد.
او آبدانان را «قطره طوفانزا» خواند.
شهروند دیگری از تهران با اشاره به هزاران جاویدنام، ابراز امیدواری کرد شجاعت مردم آبدانان به سراسر ایران سرایت کند.
مخاطبی از اراک نیز مردم آبدانان را از تبار جوانانی خواند که شعار «سر خم قدغن» سر دادند.
در پیامی دیگر خطاب به مردم آبدانان آمده است: «شما ستاره درخشانید و همیشه نور بر تاریکی پیروز است.»
نیویورکتایمز به نقل از مقامهای آمریکایی، اروپایی و ایرانی گزارش داد مواضع جمهوری اسلامی در مذاکرات با میانجیها پس از شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای آمریکا، سرسختتر شده است و مذاکرهکنندگان ایرانی تمایل کمتری به امتیاز دادن دارند.
این روزنامه در گزارشی که سهشنبه ۲۶ آبان منتشر شد، به نقل از مقامهای ایرانی نوشت راهبرد فشار اقتصادی بر رایدهندگان آمریکایی از طریق بستن تنگه هرمز را موفق میدانند و نتیجه انتخابات را پیروزی جمهوری اسلامی بر واشینگتن ارزیابی میکنند. این مقامها به دلیل نداشتن مجوز اظهارنظر علنی، نخواستند نامشان منتشر شود.
جیم هایمز، نماینده دموکرات ایالت کنتیکت که قرار است سال آینده ریاست کمیته اطلاعات مجلس نمایندگان را بر عهده بگیرد، نیز به این روزنامه گفت مقامهای جمهوری اسلامی شناخت دقیقی از تحولات سیاسی آمریکا دارند و اکنون در برابر دولت ترامپ احساس قدرت بیشتری میکنند.
به نوشته نیویورکتایمز، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، و شماری از چهرههای برجسته جمهوریخواه، جنگ را از عوامل شکست انتخاباتی حزب خود دانستهاند. ترامپ پس از این اظهارات، ونس را از تیم مذاکرهکننده کنار گذاشت و از او خواست بر مسائل داخلی تمرکز کند.
پیمان صالحی، تحلیلگر ساکن تهران و نزدیک به حکومت، به این روزنامه گفت جمهوری اسلامی معتقد است ترامپ برای پایان دادن به جنگ، زیر فشار رایدهندگان و حزب خود قرار دارد و همین برداشت، اعتمادبهنفس تهران را افزایش داده است.
به گزارش نیویورکتایمز، یکی از موانع اصلی توافق، اختلاف بر سر ترتیب اجرای تعهدات است. مقامهای کنونی و پیشین آمریکا گفتند جمهوری اسلامی بازگشایی تنگه هرمز را به رفع تحریمها و دریافت مبالغی از کشورهای عربی مشروط کرده است.
در مقابل، واشینگتن اصرار دارد تهران پیش از آزادسازی داراییهای مسدودشده یا لغو تحریمها، حملات به کشتیها را متوقف کند. این اختلاف پیشتر نیز چند دور مذاکره را ناکام گذاشته است.
با این حال، مذاکرات غیرمستقیم ادامه دارد و دولتهای منطقه برای جلوگیری از بازگشت جنگ تمامعیار تلاش میکنند. بر اساس این گزارش، عباس عراقچی، مذاکرهکننده ارشد جمهوری اسلامی، در سفرهایی به پاکستان و عمان با این دو کشور میانجی رایزنی کرد.
مقامهای آمریکایی و اروپایی درباره میزان آمادگی تهران برای توافق اختلاف نظر دارند. به ارزیابی نهادهای اطلاعاتی آمریکا و اروپا، جمهوری اسلامی همچنان در صورت دسترسی به میلیاردها دلار دارایی مسدودشده، آماده توافق است.
در مقابل، برخی مقامها گفتند تهران برنامههایی برای تشدید درگیری با هدف واداشتن واشینگتن به بازگشت به میز مذاکره تدوین کرده است. آنها افزایش حملات به نفتکشهایی را که برای عبور از تنگه هرمز به جمهوری اسلامی عوارض نمیپردازند، یکی از این برنامهها عنوان کردند. چنین حملاتی میتواند قیمت سوخت و دیگر کالاها را افزایش دهد.
گزینههای ترامپ و خطر تشدید جنگ
نیویورکتایمز نوشت ترامپ با گزینههای تلاش دوباره برای توافق، ازسرگیری حملات یا عقب کشیدن نیروهای گسترده نظامی آمریکا از منطقه روبهرو است. حمله یکجانبه اسرائیل یا حملات جمهوری اسلامی به منافع آمریکا و متحدانش نیز ممکن است او را ناگزیر به اقدام کند.
هایمز به این روزنامه گفت فشار نظامی و تحریمها، واردات ایران را بهشدت کاهش داده و فشار اقتصادی سنگینی ایجاد کرده است. او هشدار داد این وضعیت میتواند حکومت را به مذاکره یا واکنشهای خشونتآمیز و پیشبینیناپذیر سوق دهد.
برخی مقامهای آمریکایی معتقدند حمله به زیرساختهای انرژی میتواند اقتصاد ایران را به فروپاشی نزدیکتر کند، اما مقامهای دیگری یادآوری کردند پیشبینیهای قبلی درباره فروپاشی اقتصادی محقق نشده است.
این روزنامه همچنین گزارش داد آمریکا و اسرائیل به اطلاعاتی درباره گفتوگوی مقامهای جمهوری اسلامی در خصوص احتمال استفاده از سلاحهای شیمیایی یا دیگر حملات غیرمتعارف دست یافتهاند. با این حال، برخی مقامهای آمریکایی درباره اعتبار این اطلاعات تردید دارند.
نگرانی درباره برنامه هستهای و ساختار قدرت
نیویورکتایمز با اشاره به گزارشی که پیشتر در تابستان منتشر کرده بود، نوشت نهادهای اطلاعاتی آمریکا معتقدند مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، بیش از پدرش خواهان دستیابی به سلاح هستهای است.
هایمز گفت توسعه خطوط لوله عربستان سعودی برای دور زدن تنگه هرمز، بهتدریج اهرم فشار تهران بر بازار نفت را تضعیف میکند و ممکن است انگیزه جمهوری اسلامی برای دستیابی به سلاح هستهای را افزایش دهد.
در مقابل، محسن رضایی، رییس شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، گفته است حکومت برنامهای برای تغییر دکترین هستهای و ساخت سلاح ندارد. تهران میگوید برنامه هستهایاش صرفا غیرنظامی است.
به نوشته نیویورکتایمز، مقامهای غربی از افزایش تسلط سپاه پاسداران بر ساختار قدرت در طول جنگ خبر دادهاند، اما ارزیابی نهادهای اطلاعاتی غربی این است که مجتبی خامنهای صرفا رهبری تشریفاتی نیست.
هایمز نیز با رد احتمال کشته شدن او گفت: «رهبر جمهوری اسلامی زنده است و توانایی انجام وظایف و اداره امور را دارد.»
برخاستن دود از جزیره قشم در پی حملات هوایی منتسب به ارتش آمریکا در ۲۶ آبان ۱۴۰۵.
جنگندههای آمریکا شامگاه سهشنبه ۲۶ آبان در واکنش به حمله سپاه به سامانه راداری این کشور در بحرین، موضع پرتاب موشک سپاه در قشم را هدف قرار دادند. همزمان، کویت از مقابله با حملات پهپادی خبر داد. این حملات در میانه تلاشهای دیپلماتیک برای پایان جنگ رخ داد.
خبرگزاری رویترز سهشنبه ۲۶ آبان گزارش داد یک مقام نظامی آمریکا تایید کرده است جنگندههای این کشور در پاسخ به «اقدامات خصمانه جمهوری اسلامی علیه نیروها و تجهیزات آمریکا»، یک موضع پرتاب موشک سپاه پاسداران را در جزیره قشم، واقع در تنگه هرمز، هدف قرار دادهاند.
دو مقام نظامی آمریکایی نیز در گفتوگو با فاکسنیوز این حمله را تایید کردند.
یکی از این مقامها گفت جنگندههای آمریکایی با استفاده از مهمات هدایتشونده دقیق، یک موضع پرتاب موشک سپاه پاسداران را در جزیره قشم و در چارچوب دفاع از خود هدف قرار دادند.
او افزود: «این حمله در پاسخ به اقدامات خصمانه سپاه پاسداران علیه نیروها و تجهیزات آمریکا انجام شد. فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، همچنان با هوشیاری کامل و آمادگی عملیاتی بالا، برای حفاظت از آمریکاییها در سراسر منطقه آماده است.»
رسانههای ایران به نقل از یک مقام ایرانی گزارش دادند که حمله آمریکا آسیبی به زیرساختها وارد نکرده است.
حمله جنگندههای آمریکایی پس از آن صورت گرفت که سپاه پاسداران اعلام کرد یک سامانه راداری ارتش آمریکا را در پایگاه شیخ عیسی در بحرین هدف قرار داده است.
بحرین که مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در آن قرار دارد، اعلام کرد این حمله را رهگیری و دفع کرده و گزارشی از خسارت انسانی یا مادی منتشر نشده است.
جمهوری اسلامی یکشنبه ۲۴ آبان، نیز به بحرین حمله و اعلام کرده بود در واکنش «اقدامات خصمانه آمریکا»، یک سامانه راداری این کشور را در پایگاه الرفاع هدف قرار داده است.
مقابله پدافند هوایی کویت با حملات پهپادی
در ادامه گسترش درگیریها در منطقه، ستاد کل ارتش کویت بامداد چهارشنبه ۲۷ آبان اعلام کرد پدافند هوایی این کشور در حال مقابله با حملات پهپادهای متخاصم است.
به گزارش خبرگزاری رسمی کویت، ارتش این کشور اعلام کرد صداهای انفجار احتمالی ناشی از رهگیری پهپادها بهوسیله سامانههای پدافند هوایی است.
ستاد کل ارتش کویت همچنین از شهروندان و ساکنان این کشور خواست دستورالعملهای امنیتی و ایمنی را رعایت کنند.
در این بیانیه به مبدا پهپادها، اهداف احتمالی حملات یا خسارتهای ناشی از آن اشارهای نشده است.
افزایش حملات به نفتکشها در تنگه هرمز
همزمان با ادامه حملات نظامی در منطقه، حملات به نفتکشها در تنگه هرمز طی ماه جاری افزایش یافته است.
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد پس از حمله به یک نفتکش در شمال بندر خصب عمان، از وضعیت خدمه این کشتی اطلاعی در دست نیست.
سپاه پاسداران و نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی نیز سهشنبه ۲۶ آبان اعلام کردند یک کشتی حامل گاز طبیعی مایع و دو نفتکش در تنگه هرمز دچار آتشسوزی شدهاند. رویترز اعلام کرد نتوانسته است این گزارشها را بهطور مستقل تایید کند.
در پی ادامه تنشها، قیمت قراردادهای آتی نفت خام برنت با ۰/۴ درصد افزایش به ۹۲ دلار و ۷۶ سنت برای هر بشکه رسید. این رقم همچنان بسیار بالاتر از قیمت نفت پیش از آغاز جنگ است، اما با اوج ۱۲۶ دلار و ۴۱ سنتی ثبتشده در فروردین فاصله دارد.
تشدید حملات در منطقه در حالی رخ میدهد که عمان و قطر به تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ نزدیک به ۹ ماهه آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی ادامه میدهند.
ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، سهشنبه ۲۶ آبان اعلام کرد مقامهای قطری و ایرانی با هدف «نزدیک کردن دیدگاهها و کاهش اختلاف میان پیشنهادهای مطرحشده» دیدار و گفتوگو کردهاند.
همزمان، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در سفر به عمان با مقامهای ارشد این کشور درباره جلوگیری از تشدید تنشهای نظامی، حفاظت از مسیرهای دریایی و تضمین تداوم کشتیرانی و تجارت جهانی گفتوگو کرد.
عراقچی همچنین اعلام کرد در دیدار با هیثم بن طارق، سلطان عمان، او را در جریان ابتکار دیپلماتیک جمهوری اسلامی برای پایان دادن به جنگ قرار داده است.
موضوع کنترل تنگه هرمز، که پیش از جنگ حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکرد، یکی از محورهای اختلاف در مذاکرات است. عمان پیشتر نیز درباره کنترل تردد کشتیها در این آبراه با تهران گفتوگو کرده بود.