• العربية
  • English
BrandBrand
  • برنامه‌ها
  • تلویزیون
  • شنیداری
  • ایران
  • جهان
  • حقوق بشر
  • جاویدنامان
  • گزارش ویژه
  • ورزش
  • بازار
  • برنامه‌ها
  • تلویزیون
  • شنیداری
  • ایران
  • جهان
  • حقوق بشر
  • جاویدنامان
  • گزارش ویژه
  • ورزش
  • بازار
  • پوسته
  • زبان
    • العربية
    • English
  • برنامه‌ها
  • تلویزیون
  • شنیداری
  • ایران
  • جهان
  • حقوق بشر
  • جاویدنامان
  • گزارش ویژه
  • ورزش
  • بازار
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به ولانت‌مدیا است.
volant media logo

صدور حکم اعدام برای ۱۲۱ معترض و هشدار درباره افزایش اعدام‌ها در سالگرد اعتراضات دی‌ماه

۲۵ آبان ۱۴۰۵، ۱۶:۴۶ (‎+۰ گرینویچ)

سازمان حقوق بشر ایران از اعدام ۷۴ شهروند معترض و زندانی سیاسی در حدود هشت ماه گذشته خبر داد و اعلام کرد دست‌کم ۱۲۱ نفر از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ به اعدام محکوم شده‌اند. این سازمان درباره افزایش خطر اعدام معترضان در آستانه نخستین سالگرد اعتراضات دی‌ماه هشدار داد.

این سازمان در گزارشی که دوشنبه ۲۵ آبان منتشر شد، اعلام کرد اعدام این تعداد زندانی سیاسی در فاصله ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ تا ۲۵ آبان سال جاری، از دهه ۱۳۶۰ تاکنون در چنین مدت کوتاهی سابقه نداشته است.

از ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون، جمهوری اسلامی ۳۹ مرد بازداشت‌شده در ارتباط با اعتراضات دی‌ماه، دو نفر از معترضان جنبش «زن، زندگی، آزادی»، ۱۶ زندانی سیاسی به اتهام ارتباط با گروه‌های مخالف ممنوع‌شده و ۱۷ نفر را به اتهام جاسوسی یا همکاری با دولت‌های خارجی اعدام کرده است.

محمود امیری‌مقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، گفت از اسفند ۱۴۰۴ تاکنون، به‌طور میانگین هر هفته بیش از یک معترض اعدام شده است، اما واکنش جامعه جهانی به اندازه‌ای قاطع نبوده که هزینه سیاسی این اعدام‌ها را افزایش دهد و جمهوری اسلامی را از ادامه آن‌ها بازدارد.

بر اساس گزارش‌های منابع حقوق بشری و اعدام‌های ثبت‌شده، از ۱۱ دی ۱۴۰۴ تا ۱۷ آبان دست‌کم ۸۷ نفر با اتهام‌های سیاسی و امنیتی در ایران اعدام شده‌اند و حدود ۲۲۰ نفر دیگر با اتهام‌های مشابه در قرار دارند.

خطر اجرای حکم اعدام

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، دوشنبه ۲۵ آبان در پاسخ به سوال علیرضا محبی، خبرنگار ایران‌اینترنشنال، درباره کشتار معترضان در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی، تاکید کرد که سازمان ملل این کشتار را محکوم کرده است و نقض حقوق بشر در ایران را غیرقابل قبول خواند.

دست‌کم ۳۰ حکم اعدام تایید شده است

در میان ۱۲۱ معترض محکوم به اعدام، دست‌کم پنج نفر هنگام وقوع جرایم انتسابی کمتر از ۱۸ سال داشتند و شش زن نیز حضور دارند.

با وجود گسترش اعتراضات دی‌ماه به هر ۳۱ استان کشور، پرونده‌های ثبت‌شده در این گزارش تنها به ۱۵ استان مربوط می‌شوند.

از میان ۱۲۱ پرونده، تنها هفت مورد را منابع رسمی اعلام کرده‌اند و جزییات دو مورد در گفت‌وگوی وکلا با پایگاه خبری امتداد منتشر شده است. سازمان حقوق بشر ایران ۶۷ پرونده را راستی‌آزمایی کرده و ۴۵ مورد دیگر را سایر سازمان‌های حقوق بشری گزارش داده‌اند.

این سازمان تاکید کرد به دلیل نبود شفافیت و محدودیت دسترسی به اطلاعات، آمار منتشرشده حداقل موارد شناسایی‌شده را نشان می‌دهد و بررسی گزارش‌های دیگر درباره صدور احکام اعدام همچنان ادامه دارد.

حکم اعدام دست‌کم ۳۰ نفر از معترضان در دیوان عالی کشور تایید شده است. حکم برخی دیگر نیز پس از صدور نقض شده و پرونده آنان برای رسیدگی مجدد به شعبه‌های هم‌عرض ارجاع شده است.

صدها معترض دیگر نیز در زندان‌های ایران با اتهام‌هایی روبه‌رو هستند که می‌تواند به صدور حکم اعدام منجر شود یا پیش‌تر به اعدام محکوم شده‌اند.

کانون نویسندگان ایران نیز ۲۴ آبان اعلام کرد حکم اعدام پیمان فرح‌آور، ترانه‌سرای اهل گیلان، به اتهام‌های «بغی» و «محاربه» قطعی شده است.

نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل، نیز خبر داد حکم اعدام فرح‌آور، زندانی محبوس در زندان لاکان رشت، به شعبه اجرای احکام ارجاع شده است.

شکنجه، اعترافات اجباری و محرومیت از وکیل مستقل

بازداشت‌شدگان اعتراضات به دلیل امنیتی تلقی شدن پرونده‌هایشان، به‌طور سیستماتیک از دسترسی به وکیل انتخابی محروم می‌شوند و بر اساس تبصره ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری، ناچارند وکیل خود را از میان وکلای مورد تایید حکومت انتخاب کنند.

سازمان حقوق بشر ایران ۲۶ اردیبهشت نیز هشدار داده بود که دستگاه قضایی جمهوری اسلامی از این وکلا برای تسهیل و تسریع اعدام معترضان بازداشت‌شده استفاده می‌کند.

در این گزارش همچنین استفاده سیستماتیک از شکنجه، نقض جدی حقوق متهمان و محرومیت آنان از دادرسی عادلانه مستند شده است. رسانه‌های حکومتی اعترافات اجباری صدها معترض را، در بیشتر موارد پیش از آغاز رسیدگی قضایی، پخش کرده‌اند.

خانواده‌های محکومان به اعدام نیز برای جلوگیری از اطلاع‌رسانی تهدید می‌شوند و در موارد بسیاری، ماموران اعضای خانواده را برای اعمال فشار بر متهمان و گرفتن اعترافات دروغین بازداشت کرده‌اند.

کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» نیز در بیانیه ۱۹ آبان خود، جمهوری اسلامی را «رژیم اعدام و سرکوب» خواند و اعلام کرد «ماشین کشتار ولایت فقیه» همچنان قربانی می‌گیرد.

این کارزار با اشاره به گزارش‌های شکنجه و اعدام مصنوعی حسن دیوبند و حمید کاظمی پیش از اجرای حکم اعدام آنان، اعلام کرد «حاکمیت جنایت‌کار» این دو زندانی سیاسی را «به قتل رساند».

امیری‌مقدم گفت: «پشت این احکام اعدام، روایت‌های هولناکی از شکنجه وجود دارد که در تصور نمی‌گنجد.»

او افزود معترضان جوان بر اساس اعترافات گرفته‌شده زیر شکنجه و پس از محاکمه‌های به‌شدت ناعادلانه در دادگاه‌های انقلاب به اعدام محکوم شده‌اند و حتی وکلایی که به‌طور واقعی از آنان دفاع می‌کنند، با تهدید، آزار و خطرات جدی برای امنیت شخصی خود روبه‌رو هستند.

امیری‌مقدم با هشدار درباره احتمال اعدام شمار بیشتری از معترضان در آستانه نخستین سالگرد اعتراضات دی‌ماه، از دولت‌های اروپایی خواست پیامی قاطع، متحد و بدون ابهام ارسال کنند که ادامه این اعدام‌ها پیامدهای جدی سیاسی و دیپلماتیک خواهد داشت.

او تاکید کرد: «توقف فوری تمامی اعدام‌ها باید یکی از خواسته‌های اصلی در هرگونه گفت‌وگو با جمهوری اسلامی باشد.»

Banner
Banner
Banner

پربازدیدترین‌ها

روایت فقر از فانتین تا دختران گیسوکمند ایران؛ وقتی موها بهای گذران زندگی می‌شوند
۱

روایت فقر از فانتین تا دختران گیسوکمند ایران؛ وقتی موها بهای گذران زندگی می‌شوند

۲

افت بیت‌کوین شدت گرفت؛ چه عواملی کاهش قیمت را تشدید کردند؟

۳

صدا و سیمای جمهوری اسلامی اعلام کرد موشک خرمشهر می‌تواند به پایگاه آمریکا در بریتانیا برسد

۴

لس‌آنجلس تایمز: ایران چگونه از ردپای دیجیتال نظامیان برای هدف‌گیری پایگاه‌ها استفاده کرد؟

۵

قطر چگونه با پول، الجزیره و همکاری با موساد نفوذ خود را گسترش می‌دهد؟

انتخاب سردبیر

  • اذعان یک فرمانده سپاه به نفوذ در نهادهای امنیتی: جایی برای پنهان ماندن وجود ندارد

    اذعان یک فرمانده سپاه به نفوذ در نهادهای امنیتی: جایی برای پنهان ماندن وجود ندارد

  • ژرار دپاردیو درخواست تجدیدنظر را پس گرفت و عذرخواهی کرد؛ محکومیت تعرض جنسی قطعی شد

    ژرار دپاردیو درخواست تجدیدنظر را پس گرفت و عذرخواهی کرد؛ محکومیت تعرض جنسی قطعی شد

  • رویداد۲۴ از واگذاری مشکوک کشتی کانتینری شهراز به شرکت فرزندان شمخانی خبر داد

    رویداد۲۴ از واگذاری مشکوک کشتی کانتینری شهراز به شرکت فرزندان شمخانی خبر داد

  • شکست انتخاباتی و رسوایی انویدیا بر سفر ترامپ به چین سایه انداخته است

    شکست انتخاباتی و رسوایی انویدیا بر سفر ترامپ به چین سایه انداخته است

  • گلایه شهروندان از سردرد و تنگی نفس در هوای آلوده: آرام‌آرام ما را می‌کشند
    روایت شما

    گلایه شهروندان از سردرد و تنگی نفس در هوای آلوده: آرام‌آرام ما را می‌کشند

  • بازنشستگان در شهرهای مختلف ایران علیه گرانی، مشکلات معیشتی، سرکوب و اعدام تجمع کردند

    بازنشستگان در شهرهای مختلف ایران علیه گرانی، مشکلات معیشتی، سرکوب و اعدام تجمع کردند

•
•
•

مطالب بیشتر

منازل پنج خانواده بهائی در ایران تفتیش و دو شهروند بهائی دیگر به حبس محکوم شدند

۲۵ آبان ۱۴۰۵، ۱۴:۲۲ (‎+۰ گرینویچ)
100%

در ادامه فشارهای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی بر بهائیان، ماموران اطلاعات منازل پنج خانواده را در سمنان تفتیش و سه نفر را بازداشت کردند. همچنین یک شهروند بهائی در قائم‌شهر به سه سال حبس و هشت سال محرومیت از حقوق اجتماعی محکوم و حکم دو سال حبس شهروند بهائی دیگری در تهران تایید شد.

سایت حقوق بشری هرانا دوشنبه ۲۵ آبان گزارش داد ماموران اداره اطلاعات ۲۴ آبان منازل پنج خانواده بهائی در سمنان و محل کسب یکی از آنان را تفتیش کردند و بهفر خانجانی، حسام تبیانیان و زهره نیک‌آیین را بازداشت کردند.

بر اساس این گزارش، ماموران خانجانی را در خیابان متوقف کردند و پس از ضرب‌وشتم و دستبند زدن، او را به منزلش بردند. تفتیش خانه او شش ساعت ادامه داشت و تلفن‌های همراه و لپ‌تاپ‌های خانواده ضبط شد.

ماموران همچنین پس از تفتیش منزل تبیانیان و نیک‌آیین، این زوج را بازداشت کردند و مغازه تبیانیان و منزل مادرش را نیز بازرسی کردند. منازل لیدا پیراسته و همسرش بدیع نوبخت و همچنین بابک و پروانه شبیریان نیز تفتیش شد. پیراسته به اداره اطلاعات احضار شد و به خانواده شبیریان نیز اعلام شد که احضار خواهند شد.

در جریان این بازرسی‌ها، تلفن‌های همراه، لپ‌تاپ‌ها، کتاب‌ها و اقلام مرتبط با آیین بهائی ضبط شد. دلایل تفتیش و بازداشت‌ها هنوز مشخص نیست. خانجانی و نیک‌آیین پیش‌تر نیز سابقه برخورد قضایی و تحمل حبس داشته‌اند.

فشار نهادهای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی بر شهروندان بهائی در شهرهای مختلف ایران در هفته‌های گذشته ادامه داشته است. این فشارها شامل بازداشت، تفتیش منازل، ضبط و مصادره اموال، صدور و تایید احکام حبس و محرومیت از حقوق اجتماعی بوده است.

  • ماموران امنیتی به‌طور هم‌زمان به چند خانه بهائیان در اصفهان یورش بردند

    ماموران امنیتی به‌طور هم‌زمان به چند خانه بهائیان در اصفهان یورش بردند

محکومیت نازنین عابدینی به حبس و محرومیت از حقوق اجتماعی

نازنین عابدینی کفشگری، شهروند بهائی و مربی موسیقی کودکان ساکن قائم‌شهر، با حکم شعبه اول دادگاه انقلاب ساری به سه سال حبس و هشت سال محرومیت از حقوق اجتماعی محکوم شد.

بر اساس دادنامه صادرشده در ۱۹ آبان، دادگاه فعالیت‌های آموزشی و مذهبی او، از جمله آموزش اعتقادات آیین بهائی به کودکان و فعالیت در فضای مجازی را مصداق بند دوم ماده ۵۰۰ مکرر قانون مجازات اسلامی دانسته است.

در این پرونده اتهام‌های «تبلیغ علیه نظام» و «تبلیغ به نفع گروه‌ها یا سازمان‌های مخالف نظام» مطرح شده بود.

یک منبع نزدیک به خانواده عابدینی گفت پرونده او تنها به دلیل آموزش موسیقی به کودکان تشکیل شده و دادگاه انقلاب ساری بدون برگزاری جلسه رسیدگی جدید و دریافت دفاعیات مجدد متهم و وکیلش، حکم صادر کرده است.

عابدینی چهارم تیر ۱۴۰۴ با اعمال خشونت بازداشت و پس از حدود یک ماه آزاد شده بود.

ماموران امنیتی همچنین ۳۱ شهریور همان سال هنگام بازگشت او از ترکیه، گذرنامه، تلفن‌های همراه، کتاب‌ها و نت‌های موسیقی او را بدون ارائه حکم قضایی در فرودگاه خمینی ضبط کردند.

تایید حکم دو سال حبس میثاقیان

در پرونده‌ای دیگر، شعبه ۲۱ دادگاه تجدیدنظر استان تهران حکم دو سال حبس آرمان میثاقیان، شهروند بهائی، را عینا تایید کرد.

میثاقیان تیرماه سال جاری از سوی علی مظلوم، رییس شعبه ۲۹ دادگاه انقلاب تهران، به اتهام‌های «تبلیغ علیه نظام» و «توهین به رهبری»، برای هر اتهام به یک سال حبس تعزیری محکوم شده بود.

دادگاه همچنین به‌عنوان مجازات تکمیلی، او را به مدت دو سال از رانندگی، امضای اسناد تجاری و عضویت در گروه‌ها محروم کرده است.

حکم دادگاه تجدیدنظر اواخر هفته گذشته به میثاقیان ابلاغ شد و تاکنون جزییاتی درباره مصادیق اتهام‌های مطرح‌شده علیه او منتشر نشده است.

هرانا ۱۱ آبان گزارش داد از ابتدای فروردین تا پایان مهرماه، دست‌کم ۱۱۸ شهروند بهائی در ۱۱ استان ایران با برخوردهای امنیتی و قضایی، از جمله بازداشت، احضار و بازجویی، پلمب محل کسب و محرومیت از تحصیل مواجه شدند.

جمعیت بهائیان ایران بیش از ۳۰۰ هزار نفر برآورد می‌شود، اما قانون اساسی جمهوری اسلامی آیین بهائی را برخلاف اسلام، مسیحیت، یهودیت و دین زرتشتی، به رسمیت نمی‌شناسد.

بهائیان از زمان انقلاب ۱۳۵۷ با سرکوب سیستماتیک، محرومیت از تحصیل، تعطیلی کسب‌وکارها، تخریب اموال و نفرت‌پراکنی حکومتی روبه‌رو بوده‌اند.

بر اساس گزارش سالانه مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۲٫۴۱ درصد از موارد گزارش‌شده نقض حقوق اقلیت‌های مذهبی مربوط به بهائیان بوده است.

وزیر خارجه فرانسه به ایران‌اینترنشنال: حمایت ما از مردم ایران دلیل حمله سایبری سپاه بود

۲۵ آبان ۱۴۰۵، ۱۲:۴۴ (‎+۰ گرینویچ)
100%

ژان‌نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، به ایران‌اینترنشنال اعلام کرد احتمالا «حمایت همیشگی» پاریس از مردم ایران در برابر سرکوب حکومت، دلیل حمله سایبری جمهوری اسلامی به فرانسه بوده است.

بارو همچنین درباره احتمال قطع روابط اتحادیه اروپا با تهران گفت اقدامات این اتحادیه علیه جمهوری اسلامی تاثیر چشمگیری داشته است.

او دوشنبه ۲۵ آبان در بروکسل گفت: «نمادها اهمیت دارند. فکر می‌کنم تصمیم‌هایی که اتحادیه اروپا در طول سال گرفته، تاثیر بسیار زیادی داشته و مردم ایران نیز این تاثیر را احساس کرده‌اند.»

خبرنگار ایران‌اینترنشنال پیش‌تر در سوال از او گفته بود بسیاری از مخالفان حکومت، تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از سوی اتحادیه اروپا را «اقدامی نمادین» می‌دانند.

وزیر خارجه فرانسه با اشاره به نقش سپاه پاسداران در حمله سایبری گسترده به این کشور اعلام کرد پاریس شواهد مربوط به عاملان اصلی این رخداد را در اختیار اتحادیه اروپا گذاشته و خواستار تحریم آن‌ها ظرف یک ماه شده است.

به گفته او، اکثریت قاطع کشورهای عضو در نشست وزیران خارجه اتحادیه اروپا از این درخواست حمایت کرده‌اند.

فرانسه ۱۸ آبان سپاه پاسداران را مسئول حملات سایبری اخیر دانست که یخچال‌ها و فریزرهای فروشگاه‌ها را در مناطق مختلف این کشور از کار انداخت.

پاریس با احضار سفیر جمهوری اسلامی هشدار داد این اقدام برای تهران پیامدهایی به دنبال خواهد داشت.

وزیر خارجه فرانسه ابراز امیدواری کرد تحریم‌های پیشنهادی در نشست بعدی همتایان اروپایی‌اش در ۲۳ آذر تصویب شود.

بنجامن حداد، وزیر امور اروپایی فرانسه، ۲۱ آبان گفت پاریس برای تشدید تحریم‌ها علیه حکومت ایران، به‌ویژه عاملان این حملات سایبری، با شرکای اروپایی خود همکاری خواهد کرد.

دامنه این حملات به فرانسه محدود نماند.

برنار کنتن، وزیر کشور بلژیک، ۲۱ آبان اعلام کرد نهادهای امنیتی این کشور شواهدی از احتمال دست داشتن گروه‌های هکری مرتبط با جمهوری اسلامی در حملات سایبری به سامانه‌های سرمایشی فروشگاه‌های بلژیک یافته‌اند.

در روزهای اخیر پروازها، مدارس و برخی رسانه‌ها در کشورهای اروپایی با موجی از تهدیدهای بمب‌گذاری و هشدارهای جعلی روبه‌رو شده‌اند.

روزنامه فرانسوی لوموند ششم آبان گزارش داد نهادهای اطلاعاتی اروپا نگران تداوم و تشدید عملیات منتسب به جمهوری اسلامی در کشورهای اروپایی هستند؛ عملیاتی که شامل طرح‌های ترور، آتش‌سوزی عمدی، خرابکاری، حملات سایبری و جاسوسی می‌شود.

  • فرانسه درباره حمله سایبری به سردخانه‌های خون تحقیق قضایی می‌کند

    فرانسه درباره حمله سایبری به سردخانه‌های خون تحقیق قضایی می‌کند

بارو: جنایت‌های سپاه علیه مردم ایران فراموش نمی‌شود

وزیر خارجه فرانسه با اشاره به کشتار معترضان خیزش دی‌ماه اعلام کرد هیچ‌کس نمی‌تواند جنایت‌های گسترده سپاه پاسداران علیه زنان و مردان ایرانی را به فراموشی بسپارد.

بارو خبر داد فرانسه چهارم آذر در موسسه جهان عرب در پاریس میزبان برنامه‌ای با محوریت صدای ایرانیان خواهد بود.

بر پایه بیانیه شورای سردبیری ایران‌اینترنشنال، بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی به دستور علی خامنه‌ای، دیکتاتور پیشین ایران، کشته شدند.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، ۲۵ آبان در پاسخ به پرسش ایران‌اینترنشنال درباره کشتار معترضان خیزش دی‌ماه به دست نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی گفت سازمان ملل این کشتار را به‌صراحت محکوم کرده است، اما ابزار لازم را برای متوقف کردن نقض حقوق بشر در ایران در اختیار ندارد.

پیش‌تر در دوم مهر، ژوزفا بوگنون، معاون سخنگوی وزارت خارجه فرانسه، سرکوب اعتراضات دی ۱۴۰۴ را «وحشتناک و غیرانسانی» توصیف کرده و گفته بود پاریس می‌خواهد مردم ایران بتوانند درباره خود و آینده‌شان تصمیم بگیرند.

در ماه‌های اخیر و هم‌زمان با ادامه مناقشه خاورمیانه، حکومت ایران بر شدت سرکوب و نقض حقوق بشر افزوده است.

به باور کنشگران، جمهوری اسلامی به‌ویژه در میانه تنش‌های اخیر با آمریکا و اسرائیل می‌کوشد با ایجاد فضای رعب و وحشت، از بروز دوباره خشم عمومی ناشی از بحران‌های فزاینده معیشتی و سیاسی جلوگیری کند.

گوترش به ایران‌اینترنشنال: کشتار دی را محکوم کرده‌ایم، اما ابزار توقف سرکوب را نداریم

۲۵ آبان ۱۴۰۵، ۱۰:۱۲ (‎+۰ گرینویچ)
100%
نشست خبری دبیرکل سازمان ملل در حاشیه اجلاس سران آسه‌آن، مانیل فیلیپین، ۲۵ آبان

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در پاسخ به پرسش ایران‌اینترنشنال درباره کشتار معترضان خیزش دی‌ماه به دست نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی اعلام کرد سازمان ملل این کشتار را به‌صراحت محکوم کرده است، اما ابزار لازم را برای متوقف کردن نقض حقوق بشر در ایران در اختیار ندارد.

گوترش دوشنبه ۲۵ آبان در یک نشست خبری در حاشیه چهل‌ونهمین اجلاس سران اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسه‌آن) در مانیل، پایتخت فیلیپین، به پرسش‌های خبرنگاران پاسخ داد.

علیرضا محبی، خبرنگار ایران‌اینترنشنال، از او پرسید: «واکنش شما به کشتار ده‌ها هزار نفر از مردم ایران به دست عوامل جمهوری اسلامی در اعتراضات دی‌ماه که عفو بین‌الملل آن را جنایت علیه بشریت توصیف کرده، چیست؟»

محبی همچنین پرسید در شرایطی که جمهوری اسلامی به این جنایت‌ها ادامه می‌دهد و بر ابعاد آن‌ها می‌افزاید، سازمان ملل برای دفاع از مردم ایران و پاسخگو کردن مقام‌ها و عاملان نقض حقوق بشر چه اقدام مشخصی انجام خواهد داد.

دبیرکل سازمان ملل با تاکید بر محکومیت صریح کشتار دی‌ماه از سوی سازمان ملل، موارد نقض حقوق بشر در ایران را «غیرقابل قبول» خواند و اذعان کرد: «ما ابزارهای لازم را برای متوقف کردن آن‌ها در اختیار نداریم.»

بر پایه بیانیه شورای سردبیری ایران‌اینترنشنال، بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی به دستور علی خامنه‌ای، دیکتاتور پیشین ایران، کشته شدند.

شورای سردبیری در این بیانیه، با استناد به گزارش‌های متعدد از حمله نیروهای سرکوب به مراکز درمانی و قتل معترضان مجروح، این اقدامات را از مصادیق احتمالی «اعدام فراقضایی» و «جنایت علیه بشریت» دانست.

سرکوب معترضان پس از کشتار دی‌ماه نیز ادامه یافته و جمهوری اسلامی ده‌ها زندانی سیاسی، از جمله معترضان انقلاب ملی، را اعدام کرده است.

  • گزارش تفنگ‌های پینت‌بال یک شرکت کانادایی در ایران به دولت فدرال ارجاع می‌شود

    گزارش تفنگ‌های پینت‌بال یک شرکت کانادایی در ایران به دولت فدرال ارجاع می‌شود

طرح موضوع اعدام‌ها با پزشکیان در بحبوحه تشدید سرکوب

گوترش در ادامه پاسخ خود به ایران‌اینترنشنال اعلام کرد موضوع اعدام‌ها در ایران را در گفت‌وگو با مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، مطرح کرده است. او زمان این گفت‌وگو را مشخص نکرد.

دبیرکل سازمان ملل افزود: «ما همچنان با قاطعیت خواستار رعایت حقوق بشر در ایران و همه‌جای جهان خواهیم بود.»

گوترش در حالی از پیگیری موضوع اعدام‌ها در گفت‌وگو با پزشکیان خبر می‌دهد که مقام‌های جمهوری اسلامی بارها معترضان را «اغتشاشگر»، «تروریست»، «کودتاگر» و «عوامل آمریکا و اسرائیل» خوانده و بر ادامه سیاست‌های سرکوبگرانه خود تاکید کرده‌اند.

سارا حسین، رییس کمیته حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران، ۳۰ شهریور اعلام کرد بسیاری از موارد نقض حقوق بشر در سرکوب اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در حد جنایت علیه بشریت بوده است.

پنج روز پیش از آن، اگنس کالامار، دبیرکل سازمان عفو بین‌الملل، از شورای امنیت سازمان ملل خواسته بود پرونده نقض حقوق بشر در ایران را به دادستان دیوان کیفری بین‌المللی ارجاع دهد.

با وجود محکومیت‌های بین‌المللی، حکومت ایران طی ماه‌های اخیر با احضار و بازداشت گسترده شهروندان، صدور احکام سنگین زندان و افزایش چشمگیر اعدام‌ها، بر شدت سرکوب افزوده است.

در تازه‌ترین مورد، جمهوری اسلامی ۱۷ آبان حسن دیوبند، حمید کاظمی و رضا زنگنه را در پرونده‌ای مرتبط با اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ در کرج اعدام کرد.

پیش‌تر در ۲۱ مهر، دیانا الطحاوی، معاون مدیر منطقه‌ای عفو بین‌الملل، هشدار داد حکومت ایران از مجازات اعدام به‌عنوان ابزاری برای سرکوب مخالفان استفاده می‌کند.

او افزود مقام‌های جمهوری اسلامی می‌کوشند «هزینه اعتراض را چنان بالا ببرند که مردم از ترس وادار به سکوت شوند و از شکل‌گیری خیزش‌های گسترده جدید علیه حکومت سرکوبگری که دهه‌ها بر سر کار است، جلوگیری به عمل آید».

آبان ۹۸ و زندگی‌های نادیده در آینه‌ ادبیات

۲۴ آبان ۱۴۰۵، ۲۲:۱۵ (‎+۰ گرینویچ)
•
پدرام فرهادی‌فر
100%

اعتراضات آبان ۱۳۹۸ تنها یک رویداد سیاسی در تاریخ معاصر ایران نبود. این اعتراضات پرسشی جدی را نیز پیش روی ادبیات گذاشت: کسانی که در خیابان‌ها دیده شدند، پیش از آن چه جایگاهی در جهان داستان‌های ما داشتند؟

در هفتمین سالگرد آبان، این پرسش همچنان پابرجاست. جامعه ایران در سال‌های اخیر اعتراضات دی ۱۳۹۶، آبان ۱۳۹۸، جنبش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ و اعتراضات خونبار دی ۱۴۰۴ را تجربه کرده است. این رویدادها با همه تفاوت‌هایشان در مطالبات و شرایط تاریخی، در حافظه جمعی ایرانیان با یکدیگر پیوند خورده‌اند.

تاثیر یک جنبش بر ادبیات را نمی‌توان تنها با شمار کتاب‌ها و شعرهایی سنجید که درباره آن منتشر می‌شوند. دگرگونی عمیق‌تر زمانی رخ می‌دهد که جنبش، شخصیت‌های تازه‌ای وارد داستان کند، زبان روایت را تغییر دهد و نویسنده را با تجربه‌هایی روبه‌رو سازد که پیش‌تر بیرون از جهان ادبی او مانده بودند.

انتشار آثاری درباره آبان نشان‌دهنده واکنش ادبی به این رویداد است، اما برای اثبات شکل‌گیری جریانی تازه در داستان‌نویسی کافی نیست. مساله مهم‌تر این است که ادبیات ایران تا چه اندازه توانسته زندگی گروه‌های اجتماعی حاضر در اعتراضات، به‌ویژه اقشار کم‌برخوردار را مستقل از لحظه اعتراض و سرکوب روایت کند.

فرودستان در جهان داستان

در دهه‌های چهل و پنجاه خورشیدی، طبقه اجتماعی در بخش مهمی از ادبیات داستانی ایران جایگاهی برجسته داشت. کارگران، روستاییان، حاشیه‌نشینان و تهیدستان گاه شخصیت‌های اصلی روایت بودند.

  • روزشمار آبان ۹۸؛ در روزهای اعتراض و سرکوب چه گذشت؟

    روزشمار آبان ۹۸؛ در روزهای اعتراض و سرکوب چه گذشت؟

علی‌اشرف درویشیان در «آبشوران» به فقر و محرومیت شهری پرداخت. احمد محمود در «همسایه‌ها» مناسبات طبقاتی و سیاسی را در بستر زندگی روزمره روایت کرد و غلامحسین ساعدی نیز در بخشی از آثارش به جهان گروه‌های محروم و مناسبات سلطه توجه نشان داد.

البته حضور فرودستان در ادبیات متعهد همیشه به معنای بازنمایی مستقل تجربه آنان نبود. گاهی کارگر و دهقان بیش از آنکه شخصیتی با زندگی و تضادهای خاص خود باشند، حامل آرمان‌های سیاسی نویسنده می‌شدند. با این همه، فقر، کار و نابرابری در مرکز توجه بخش مهمی از داستان‌نویسی آن دوران قرار داشت.

در بخشی از داستان‌نویسی دهه‌های اخیر، مناسبات خصوصی، بحران‌های فردی و تجربه طبقه متوسط شهری سهم چشمگیری از جهان روایت داشته‌اند. این گرایش را نمی‌توان به تمام ادبیات معاصر تعمیم داد و لزوما هم نشانه ضعف ادبی نیست. با این حال، می‌توان پرسید چه گروه‌هایی بیشتر به شخصیت داستان تبدیل شده‌اند و زندگی چه کسانی کمتر مجال روایت پیدا کرده است.

آبان ۱۳۹۸ این پرسش را دوباره پیش کشید. افزایش ناگهانی قیمت بنزین جرقه اعتراضات بود، اما فشار معیشتی، نابرابری اقتصادی و احساس محرومیت نیز در شکل‌گیری نارضایتی‌ها نقش داشتند. اعتراضات در شهرها و مناطق مختلف رخ داد و نمی‌توان همه معترضان را متعلق به یک طبقه اجتماعی دانست.

با این حال، پیوند اعتراضات با مساله معیشت، توجه به زندگی گروه‌های کم‌برخوردار را ضروری می‌کند. کارگر، جوان بیکار یا ساکن محله محروم تنها هنگام اعتراض یا کشته‌شدن به شخصیتی شایسته روایت تبدیل نمی‌شود. او پیش از آن نیز زندگی، زبان، روابط خانوادگی، آرزوها و شکست‌های خود را داشته است.

ادبیاتی که انسان را تنها در قامت قربانی می‌بیند، هنوز تمام زندگی او را روایت نکرده است.

البته کم‌رنگ‌بودن برخی تجربه‌های اجتماعی در ادبیات را نمی‌توان صرفا به انتخاب نویسندگان نسبت داد. سانسور، مناسبات نشر، ضعف نقد مستقل و دشواری‌های اقتصادی نویسندگی نیز در شکل‌گیری جهان داستانی تاثیر دارند. سانسور گاهی پیش از آنکه جمله‌ای نوشته شود، موضوع یا شخصیتی را از ذهن نویسنده کنار می‌زند.

از سوی دیگر، همه افراد فرصت یکسانی برای نویسنده‌شدن ندارند. آموزش، وقت آزاد، امنیت اقتصادی، شبکه‌های ارتباطی و امکان انتشار تعیین می‌کنند چه کسانی بتوانند تجربه خود را به اثری ادبی تبدیل کنند. در چنین شرایطی، غیبت برخی زندگی‌ها از جهان داستان تنها مساله‌ای مربوط به سلیقه ادبی نیست، بلکه به ساختار اجتماعی تولید ادبیات نیز مربوط می‌شود.

دادخواهان، صاحبان حافظه

یکی از مهم‌ترین پیامدهای فرهنگی آبان را می‌توان در تغییر جایگاه روایتگران جست‌وجو کرد.

واکنش به آبان تنها در گزارش‌های خبری و تحلیل‌های سیاسی باقی نمانده است. تلاش‌هایی برای ثبت و روایت این تجربه در قالب‌های ادبی و مستند نیز صورت گرفته، هرچند برای ارزیابی جایگاه این آثار در تاریخ ادبیات معاصر به بررسی دقیق‌تر مجموعه آثار منتشرشده نیاز داریم.

  • چرا پس از ۷ سال نمی‌دانیم جمهوری اسلامی در آبان خونین ۱۳۹۸ چند نفر را کشت؟

    چرا پس از ۷ سال نمی‌دانیم جمهوری اسلامی در آبان خونین ۱۳۹۸ چند نفر را کشت؟

اما اتفاق مهم دیگری بیرون از فضای معمول نشر رخ داده است. خانواده‌های دادخواه خود به روایتگران تاریخ تبدیل شده‌اند.

آنان با انتشار تصاویر، ثبت خاطرات، گردآوری اسناد و بازگویی زندگی عزیزانشان در برابر فراموشی ایستاده‌اند. در این روایت‌ها، جان‌باخته دیگر فقط نامی در فهرست قربانیان نیست، بلکه انسانی است با خاطرات کودکی، روابط خانوادگی، آرزوها و زندگی ناتمامی که گزارش‌های سیاسی به‌تنهایی قادر به بازنمایی آن نیستند.

تجربه خانواده‌های جان‌باختگان پرواز ۷۵۲ هواپیمایی بین‌المللی اوکراین نیز از همین منظر اهمیت دارد. سرنگونی این هواپیما در دی ۱۳۹۸ رویدادی متفاوت از اعتراضات آبان بود، اما تلاش خانواده‌ها برای حفظ خاطرات و پیگیری دادخواهی نشان داد چگونه سوگ خصوصی می‌تواند به کنشی عمومی برای ثبت حقیقت تبدیل شود.

خاطره، شهادت و اسناد دادخواهی لزوما اثر ادبی نیستند، اما می‌توانند منابع ارزشمندی برای آفرینش ادبی در آینده باشند. این روایت‌ها بخشی از زندگی انسان‌هایی را حفظ می‌کنند که در گزارش‌های رسمی یا خبری اغلب تنها در لحظه مرگ حضور دارند.

در این میان، نابرابری اجتماعی حتی بر امکان ثبت خاطرات نیز سایه می‌اندازد. همه خانواده‌ها دسترسی یکسانی به رسانه، ناشر، امکانات مالی یا شبکه‌های فرهنگی ندارند. خاطرات برخی به کتاب تبدیل می‌شود و تجربه برخی دیگر در گفت‌وگوهای شفاهی یا حافظه نزدیکان باقی می‌ماند.

نابرابری تنها بر سرنوشت انسان‌ها اثر نمی‌گذارد، بلکه بر اینکه روایت چه کسانی در تاریخ باقی بماند نیز تاثیر می‌گذارد.

کتاب‌ها و زبان مقاومت

جنبش‌های اجتماعی همیشه با تولید آثار تازه بر فرهنگ تاثیر نمی‌گذارند. گاهی متنی قدیمی در موقعیتی تاریخی معنایی تازه پیدا می‌کند.

در جنبش «زن، زندگی، آزادی»، شبکه‌های اجتماعی به یکی از میدان‌های گفت‌وگوی فرهنگی تبدیل شدند. معرفی و خواندن آثار سیاسی، فلسفی و تاریخی، از جمله کتاب‌هایی درباره آزادی، اقتدارگرایی، نافرمانی مدنی و مقاومت، در کنار دیگر شکل‌های مشارکت فرهنگی جریان داشت.

اهمیت این فعالیت‌ها تنها در معرفی کتاب نبود. خواندن می‌توانست به شکلی از مشارکت در گفت‌وگوی اجتماعی تبدیل شود. آثاری که پیش‌تر در حلقه‌های محدودتری خوانده می‌شدند، در موقعیتی تازه امکان پیدا می‌کردند به زبانی مشترک برای توضیح تجربه مقاومت بدل شوند.

مقاله «قدرت بی‌قدرتان» واتسلاو هاول نمونه تاریخی قابل‌توجهی است. هاول آن را در سال ۱۹۷۸ نوشت، اما یازده سال بعد، در تحولات سیاسی ۱۹۸۹ در چکسلواکی، مورد توجه قرار گرفت. این متن در شبکه‌های فکری و مدنی مخالفان حکومت کمونیستی دست‌به‌دست شد و به توضیح سازوکارهای قدرت و مقاومت کمک کرد.

این تجربه نشان می‌دهد رابطه متن و جنبش اجتماعی یک‌طرفه نیست. آثار فکری می‌توانند به شکل‌گیری زبان مقاومت کمک کنند و جنبش‌ها نیز به نوشته‌های موجود معنای تازه‌ای ببخشند.

  • چرخه سرکوب و اعتراض؛ خیابان پس از آبان ۹۸

    چرخه سرکوب و اعتراض؛ خیابان پس از آبان ۹۸

البته شرایط آبان ۱۳۹۸ و جنبش ۱۴۰۱ یکسان نبود. قطع گسترده اینترنت و شدت سرکوب در آبان، امکان ارتباط و ثبت عمومی واکنش‌ها را محدود کرد. در جنبش ۱۴۰۱ نیز مساله حجاب اجباری، آزادی بدن و حقوق زنان با تجربه روزمره بسیاری از هنرمندان و نویسندگان پیوند مستقیم داشت. به همین دلیل نمی‌توان میزان مشارکت فرهنگی در این دو دوره را بدون توجه به تفاوت شرایط مقایسه کرد.

رابطه ادبیات و جنبش اجتماعی تنها به نوشتن درباره یک واقعه محدود نیست. گاهی شیوه خواندن، گردش آثار و جایگاه اجتماعی نویسنده و مخاطب نیز تغییر می‌کند.

تاریخ چگونه وارد رمان می‌شود؟

تاریخ ادبیات جهان نشان می‌دهد که تاثیر جنبش‌ها و تحولات اجتماعی بر ادبیات همیشه فوری و مستقیم نیست.

انقلاب فرانسه در سال ۱۷۸۹ مناسبات قدرت، مالکیت و منزلت اجتماعی را در دهه‌های بعد دگرگون کرد. رمان قرن نوزدهم فرانسه در بستر همین تحولات شکل گرفت. در آثار بالزاک، پول، رقابت طبقاتی و تلاش برای کسب موقعیت اجتماعی نقشی تعیین‌کننده در سرنوشت شخصیت‌ها دارند.

بالزاک لزوما درباره روزهای انقلاب نمی‌نوشت. جهان اجتماعی دگرگون‌شده پس از انقلاب، بخشی از زمینه تاریخی داستان‌های او بود.

جنبش مه ۱۹۶۸ فرانسه نیز پرسش‌هایی درباره اقتدار، آزادی فردی، مناسبات جنسیتی و قدرت نهادهای فرهنگی را به میدان گسترده‌تری کشاند. بسیاری از این مباحث پیش‌تر وجود داشتند، اما جنبش به آن‌ها نیروی اجتماعی تازه‌ای بخشید و بازتابشان در ادبیات، سینما و نقد فرهنگی ادامه یافت.

این نمونه‌ها قرار نیست نسخه‌ای آماده برای آینده ادبیات ایران باشند. آنچه اهمیت دارد این است که تاثیر یک رویداد تاریخی را نباید تنها در آثاری جست‌وجو کرد که مستقیما درباره همان رویداد نوشته شده‌اند.

ممکن است رمان‌های مهمی که در آینده تحت تاثیر آبان ۱۳۹۸ نوشته می‌شوند، هیچ اشاره مستقیمی به اعتراضات نداشته باشند. شاید شخصیت‌هایشان درگیر مساله بیکاری، نابرابری، مهاجرت، خشونت، بی‌اعتمادی یا فروپاشی روابط اجتماعی باشند. تجربه آبان می‌تواند بدون آنکه نامی از آن برده شود، در جهان این شخصیت‌ها حضور داشته باشد.

البته تشخیص چنین تاثیری به مطالعه تاریخی و ادبی دقیق نیاز دارد. نمی‌توان هر داستانی درباره فقر یا نابرابری را محصول یک جنبش اعتراضی دانست.

داستان‌هایی که هنوز نوشته نشده‌اند

اکنون می‌توان نشانه‌هایی از واکنش فرهنگی به آبان را دید. روایت‌هایی نوشته شده‌اند، خاطراتی ثبت شده‌اند و خانواده‌هایی در برابر فراموشی ایستاده‌اند. اما هنوز برای داوری درباره تاثیر پایدار آبان بر فرم و زبان داستان‌نویسی ایران زود است.

اعتراضات خونبار دی ۱۴۰۴ نیز به حافظه اعتراضی جامعه افزوده شده‌اند. ثبت نام جان‌باختگان، شهادت‌ها و خاطرات خانواده‌ها در این مرحله بیش از هر چیز با مستندسازی، سوگ و دادخواهی پیوند دارد. پیامدهای ادبی چنین رویدادهایی ممکن است سال‌ها بعد آشکار شوند.

با این حال، گذشت زمان به‌تنهایی ادبیات تازه‌ای خلق نمی‌کند. آزادی نوشتن، امکان انتشار، نقد مستقل و حضور تجربه‌های متنوع اجتماعی در جهان داستان ضروری‌اند.

شاید نویسندگان آثار آینده درباره آبان کسانی باشند که در سال ۱۳۹۸ نوجوان بودند، در محله‌های معترض زندگی می‌کردند یا سرکوب و دادخواهی به بخشی از حافظه خانوادگی‌شان تبدیل شده است.

اما مساله تنها این نیست که چه کسانی در آینده درباره آبان خواهند نوشت. پرسش این است که آیا ادبیات ایران می‌تواند جهان اجتماعی کسانی را روایت کند که حضورشان در خیابان دیده شد، اما زندگی‌شان در داستان‌ها کمتر بازتاب یافت؟

شاید مهم‌ترین داستان‌های آبان هنوز نوشته نشده‌اند؛ داستان زندگی کسانی که صدایشان در خیابان شنیده شد، اما جهانشان هنوز به‌قدر کافی در ادبیات دیده نشده است.

آبان خونین ۹۸؛ پنج روز اعتراض، کشتار و خاموشی در ایران

۲۴ آبان ۱۴۰۵، ۲۱:۲۶ (‎+۰ گرینویچ)
•
روح‌الله رحیم‌پور
100%

اعتراضات آبان ۱۳۹۸ یکی از مهم‌ترین نقاط عطف در تاریخ سیاسی جمهوری اسلامی است؛ واقعه‌ای که نه‌تنها ابعاد شکاف میان جامعه و حکومت را آشکار کرد، بلکه نشان داد ساختار سیاسی ایران برای حفظ کنترل خود تا چه اندازه آمادگی استفاده از خشونت سازمان‌یافته را دارد.

آبان ۹۸ را نمی‌توان صرفا واکنشی خیابانی به افزایش قیمت بنزین دانست؛ این اعتراضات حاصل انباشت بحران‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی بود که در نهایت به رویارویی بخش گسترده‌ای از جامعه با کلیت نظام سیاسی انجامید.

در اعتراضات آبان ۹۸، شعارهای ضدحکومتی در شهرهای مختلف نشان داد که نارضایتی از عملکرد دولت روحانی فراتر رفته و کلیت نظام سیاسی را هدف گرفته است.

از بحران اقتصادی تا انفجار اجتماعی

در ۲۴ آبان ۱۳۹۸، پس از اعلام ناگهانی افزایش قیمت بنزین، اعتراضات در شهرهای مختلف ایران آغاز شد. قیمت بنزین سهمیه‌ای از هزار به هزار و پانصد تومان و قیمت بنزین آزاد از هزار به سه هزار تومان افزایش یافت. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که اقتصاد ایران تحت تاثیر تحریم‌های آمریکا، سقوط ارزش ریال، تورم، کاهش قدرت خرید و گسترش بیکاری قرار داشت.

با این حال، افزایش قیمت بنزین صرفا جرقه اعتراضات بود، نه علت اصلی آن. تجربه اعتراضات دی ۱۳۹۶ نشان داده بود که نارضایتی عمومی از عملکرد دولت فراتر رفته و بخش‌هایی از جامعه کلیت ساختار سیاسی را مسئول وضعیت موجود می‌دانستند. در آبان ۹۸ نیز مطالبات اقتصادی به‌سرعت جای خود را به شعارهای سیاسی و ضدحکومتی داد.

اعتراضات سراسری و جغرافیای سرکوب

اعتراضات در فاصله ۲۴ تا ۳۰ آبان به ۲۹ استان کشور گسترش یافت. تهران، کرج، شیراز، مشهد، اصفهان، کرمانشاه، اهواز، ماهشهر و بهبهان از جمله کانون‌های مهم اعتراضات بودند. در برخی مناطق، معترضان خیابان‌ها را مسدود کردند و شماری از بانک‌ها، خودروها، پمپ‌بنزین‌ها و ساختمان‌های دولتی به آتش کشیده شدند.

حکومت در پاسخ، از نیروهای انتظامی، امنیتی و نظامی برای متوقف‌کردن اعتراضات استفاده کرد. گزارش‌های متعدد از شلیک مستقیم به معترضان، استفاده از سلاح جنگی و کشته‌شدن افراد غیرمسلح منتشر شد.

  • روزشمار آبان ۹۸؛ در روزهای اعتراض و سرکوب چه گذشت؟

    روزشمار آبان ۹۸؛ در روزهای اعتراض و سرکوب چه گذشت؟

آمار قربانیان همچنان یکی از مهم‌ترین موضوعات مورد مناقشه است. عفو بین‌الملل ابتدا کشته‌شدن دست‌کم ۳۰۴ نفر را مستند کرد و در به‌روزرسانی بعدی این رقم را به ۳۲۳ نفر رساند. گزارشگر ویژه سازمان ملل نیز از گزارش‌های تاییدنشده درباره بیش از ۴۰۰ کشته سخن گفت. در مقابل، گزارش تحقیقی رویترز در دوم دی ۱۳۹۸، به نقل از سه مقام ناشناس وزارت کشور جمهوری اسلامی، شمار کشته‌شدگان را حدود ۱۵۰۰ نفر اعلام کرد.

شدت سرکوب نیز در همه استان‌ها یکسان نبود. گزارش سازمان ملل نشان می‌داد که استان‌های خوزستان و کرمانشاه از جمله مناطقی بودند که آمار بالایی از کشته‌شدگان در آن‌ها گزارش شده بود.

ماهشهر؛ نماد خشونت مرگبار

در میان مناطق مختلف، ماهشهر یکی از خونین‌ترین صحنه‌های اعتراضات بود. گزارش‌ها حاکی از آن است که در جریان درگیری‌ها، گروهی از معترضان به نیزارهای اطراف منطقه پناه بردند و نیروهای امنیتی با استفاده از خودروهای زرهی و سلاح‌های سنگین به سوی آنان شلیک کردند.

ایران‌وایر به نقل از یک مقام محلی، شمار کشته‌شدگان ماهشهر را ۱۴۸ نفر اعلام کرد. وزارت خارجه آمریکا نیز در آبان ۱۳۹۹ از کشته‌شدن احتمالی ۱۴۸ غیرنظامی در این منطقه سخن گفت و دو مقام امنیتی خوزستان را تحریم کرد.

در بیانیه آمریکا، جزئیات تکان‌دهنده‌ای از واقعه مطرح شده بود: شلیک تک‌تیراندازها از پشت‌بام‌ها، تعقیب معترضان با خودروهای زرهی، محاصره معترضان در نیزارها، شلیک مسلسل به سوی افراد پناه‌گرفته در منطقه، آتش‌زدن نیزارها و تیراندازی به افرادی که قصد خروج داشتند.

ماهشهر صرفا یک شهر که محل اعتراض باشد نبود. این منطقه به دلیل موقعیت راهبردی در صنعت پتروشیمی و زیرساخت‌های اقتصادی ایران اهمیت ویژه‌ای دارد. از این منظر، حکومت احتمالا اعتراضات در این منطقه را علاوه بر یک مساله خیابانی، تهدیدی علیه امنیت زیرساخت‌های اقتصادی و صنعتی تلقی می‌کرد. اما حتی اگر حکومت از وجود تهدید امنیتی سخن بگوید، چنین ادعایی مجوز استفاده نامتناسب از نیروی مرگبار علیه جمعیت غیرمسلح نیست.

قطع اینترنت؛ خاموش‌کردن صدای شاهدان

یکی از مهم‌ترین ابعاد سرکوب آبان، قطع تقریبا سراسری اینترنت بود. از بعدازظهر ۲۵ آبان، دسترسی به اینترنت جهانی به‌شدت محدود شد و سطح اتصال کشور در مقطعی به حدود پنج درصد وضعیت عادی رسید.

این اقدام صرفا محدودکردن ارتباطات نبود؛ پیامد مستقیم آن دشوارشدن انتشار تصاویر سرکوب، اختلال در ارتباط خانواده‌ها با یکدیگر و محدودشدن امکان مستندسازی مستقل بود. در حالی که اینترنت جهانی قطع شده بود، بخش‌هایی از شبکه ملی اطلاعات و خدمات داخلی همچنان فعالیت می‌کردند. این موضوع نشان می‌دهد که خاموشی ارتباطات بین‌المللی، اقدامی سازمان‌یافته و هدفمند بود.

زنجیره مسئولیت و سرکوب پس از خیابان

مسئولیت سرکوب آبان را نمی‌توان تنها به رفتار ماموران حاضر در خیابان محدود کرد. گزارش رویترز از جلسه علی خامنه‌ای با مقام‌های ارشد حکومتی و امنیتی در ۲۶ آبان ۱۳۹۸ و دستور برخورد قاطع برای پایان‌دادن به اعتراضات، پرسش‌های جدی درباره مسئولیت سطوح عالی قدرت مطرح می‌کند. همچنین تصمیم شورای عالی امنیت ملی درباره قطع اینترنت و مواضع عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور وقت جمهوری اسلامی، از جمله شواهد مهم برای بررسی ساختار تصمیم‌گیری هستند.

سرکوب نیز با پایان اعتراضات خیابانی خاتمه نیافت. عفو بین‌الملل از بازداشت بیش از هفت هزار نفر، شکنجه، اعتراف‌گیری اجباری، محرومیت از وکیل و تهدید خانواده‌های قربانیان گزارش داد. پرونده سه معترض، امیرحسین مرادی، سعید تمجیدی و محمد رجبی، که به اعدام محکوم شدند و اجرای حکمشان پس از اعتراضات گسترده متوقف شد، نمونه‌ای از ادامه برخورد قضایی با معترضان بود.

  • ۷ سال پس از «آبان خونین»؛ سهمیه‌بندی بنزین و ترس حکومت از افزایش قیمت

    ۷ سال پس از «آبان خونین»؛ سهمیه‌بندی بنزین و ترس حکومت از افزایش قیمت

عفو بین‌الملل در گزارش تحقیقی خود با عنوان «له‌کردن انسانیت»، مجموعه‌ای از موارد نقض حقوق بشر پس از اعتراضات را مستند کرد.

بر اساس این گزارش، بیش از هفت هزار نفر، شامل مردان، زنان و کودکان، در ارتباط با اعتراضات بازداشت شدند.

مهم‌ترین موارد مستندشده عبارت بودند از: بازداشت‌های خودسرانه و بدون ارائه حکم قضایی، ضرب‌وشتم و شکنجه بازداشت‌شدگان، نگهداری افراد در مکان‌های نامعلوم و محرومیت از تماس با خانواده، اعتراف‌گیری اجباری و پخش اعترافات تلویزیونی، محرومیت از دسترسی به وکیل مستقل، تهدید خانواده‌های کشته‌شدگان و فشار برای سکوت و محرومیت از خدمات درمانی یا تاخیر در ارائه این خدمات به برخی زندانیان.

عفو بین‌الملل همچنین از بازداشت کودکان و نوجوانان و استفاده از شکنجه برای گرفتن اعترافات خبر داد.

آبان ۹۸؛ نقطه عطف بحران مشروعیت

اهمیت تاریخی آبان ۱۳۹۸ در این است که نشان داد اعتراض به یک تصمیم اقتصادی می‌تواند در مدت کوتاهی به اعتراض علیه کلیت ساختار سیاسی تبدیل شود. حکومت توانست با استفاده از نیروی مرگبار و قطع اینترنت، اعتراضات را متوقف کند، اما نتوانست زمینه‌های اقتصادی و سیاسی نارضایتی را از میان ببرد.

اگر دی ۱۳۹۶ نشانه عبور اعتراضات اقتصادی از مطالبات محدود بود، آبان ۱۳۹۸ آشکارکننده ظرفیت خشونت ساختاری حکومت در برابر اعتراضات سراسری شد و جنبش ۱۴۰۱ نیز ابعاد دیگری از شکاف اجتماعی و سیاسی را به نمایش گذاشت.

آبان ۹۸ را نباید حادثه‌ای گذرا، بلکه باید بخشی از روند مستمر بحران مشروعیت جمهوری اسلامی دانست. تا زمانی که آمار واقعی قربانیان روشن نشود، خانواده‌ها به عدالت دسترسی پیدا نکنند و درباره آمران و عاملان سرکوب تحقیق مستقل صورت نگیرد، این پرونده همچنان باز خواهد ماند.

آبان ۱۳۹۸ فقط خاطره پنج روز اعتراض و کشتار نیست؛ آزمونی تاریخی درباره نسبت قدرت، جامعه، حقیقت و مسئولیت در جمهوری اسلامی است.