• العربية
  • English
BrandBrand
  • برنامه‌ها
  • تلویزیون
  • شنیداری
  • ایران
  • جهان
  • حقوق بشر
  • جاویدنامان
  • گزارش ویژه
  • ورزش
  • بازار
  • برنامه‌ها
  • تلویزیون
  • شنیداری
  • ایران
  • جهان
  • حقوق بشر
  • جاویدنامان
  • گزارش ویژه
  • ورزش
  • بازار
  • پوسته
  • زبان
    • العربية
    • English
  • برنامه‌ها
  • تلویزیون
  • شنیداری
  • ایران
  • جهان
  • حقوق بشر
  • جاویدنامان
  • گزارش ویژه
  • ورزش
  • بازار
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به ولانت‌مدیا است.
volant media logo

شاهزاده رضا پهلوی: کشتار آبان ۹۸ ادامه زنجیره‌ای بیش از چهار دهه کشتار در ایران است

۲۵ آبان ۱۴۰۵، ۱۶:۴۵ (‎+۰ گرینویچ)

شاهزاده رضا پهلوی، با انتشار پستی در شبکه ایکس، به مناسبت سالگرد اعتراضات آبان ۱۳۹۸ نوشت که «جنایت آبان ۱۳۹۸ ادامه زنجیره‌ای بیش از چهار دهه کشتار است که این فرقه تبهکار، از سینما رکس آبادان و اعدام‌های پشت‌بام مدرسه رفاه تا امروز، بر ملت ایران تحمیل کرده است.»

شاهزاده رضا پهلوی، با انتشار پستی در شبکه ایکس، به مناسبت سالگرد اعتراضات آبان ۱۳۹۸ نوشت که «جنایت آبان ۱۳۹۸ ادامه زنجیره‌ای بیش از چهار دهه کشتار است که این فرقه تبهکار، از سینما رکس آبادان و اعدام‌های پشت‌بام مدرسه رفاه تا امروز، بر ملت ایران تحمیل کرده است.»

او همچنین افزود که «در سالگرد آبان ۹۸ هستیم، همان آبان خونینی که بسیاری از فرزندان ایران با شلیک مستقیم نیروهای ضحاک جان باختند.»

در این پیام با اشاره به چهارمین سالگرد ۲۵ آبان ۱۴۰۱ آمده است: «در آن شب خونین در ایذه، نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی، کیان پیرفلک ۹ساله و چند تن دیگر از فرزندان ایران را کشتند.»

شاهزاده رضا پهلوی همچنین نوشت: «کیان در خودروی‌ خانواده‌اش هدف گلوله قرار گرفت. مادر داغدارش، برای آنکه ماموران رژیم پیکر فرزندش را نربایند، ناچار شد پیکر کیان را در خانه نگه دارد و برای حفظ آن از همسایگان یخ بخواهد، دردی که برای همیشه در حافظه جمعی ایرانیان حک شد.»

شاهزاده رضا پهلوی در پایان این پیام افزود که «یاد تمامی جاویدنامان میهن در این ۴۷ سال سیاه را گرامی می‌داریم و خود را شریک غم خانواده‌های دادخواه می‌دانیم و پیمان می‌بندیم که با همبستگی ملی و اراده‌ای استوار، راه آنان را تا آزادی ایران ادامه دهیم.»

Banner
Banner
Banner

پربازدیدترین‌ها

اذعان یک فرمانده سپاه به نفوذ در نهادهای امنیتی: جایی برای پنهان ماندن وجود ندارد
۱

اذعان یک فرمانده سپاه به نفوذ در نهادهای امنیتی: جایی برای پنهان ماندن وجود ندارد

۲

لس‌آنجلس تایمز: ایران چگونه از ردپای دیجیتال نظامیان برای هدف‌گیری پایگاه‌ها استفاده کرد؟

۳
تحلیل

آرایش نظامی آمریکا در منطقه؛ اهرم فشار بر تهران یا مقدمه حمله؟

۴

سومین ناو هواپیمابر آمریکا پیش از سفر ترامپ به چین وارد خاورمیانه شد

۵

قطر چگونه با پول، الجزیره و همکاری با موساد نفوذ خود را گسترش می‌دهد؟

انتخاب سردبیر

  • اذعان یک فرمانده سپاه به نفوذ در نهادهای امنیتی: جایی برای پنهان ماندن وجود ندارد

    اذعان یک فرمانده سپاه به نفوذ در نهادهای امنیتی: جایی برای پنهان ماندن وجود ندارد

  • ژرار دپاردیو درخواست تجدیدنظر را پس گرفت و عذرخواهی کرد؛ محکومیت تعرض جنسی قطعی شد

    ژرار دپاردیو درخواست تجدیدنظر را پس گرفت و عذرخواهی کرد؛ محکومیت تعرض جنسی قطعی شد

  • رویداد۲۴ از واگذاری مشکوک کشتی کانتینری شهراز به شرکت فرزندان شمخانی خبر داد

    رویداد۲۴ از واگذاری مشکوک کشتی کانتینری شهراز به شرکت فرزندان شمخانی خبر داد

  • شکست انتخاباتی و رسوایی انویدیا بر سفر ترامپ به چین سایه انداخته است

    شکست انتخاباتی و رسوایی انویدیا بر سفر ترامپ به چین سایه انداخته است

  • گلایه شهروندان از سردرد و تنگی نفس در هوای آلوده: آرام‌آرام ما را می‌کشند
    روایت شما

    گلایه شهروندان از سردرد و تنگی نفس در هوای آلوده: آرام‌آرام ما را می‌کشند

•
•
•

مطالب بیشتر

بازنشستگان مخابرات و کارگران در چند شهر ایران تجمع اعتراضی برگزار کردند

۲۵ آبان ۱۴۰۵، ۱۵:۴۵ (‎+۰ گرینویچ)
100%
راهپیمایی اعتراضی بازنشستگان مخابرات در تهران، ۲۵ آبان ۱۴۰۵

بازنشستگان مخابرات در شهرهای مختلف ایران در اعتراض به پرداخت نشدن مطالبات، مشکلات معیشتی و درمانی و اجرا نشدن تعهدات شرکت تجمع کردند. کارگران شهرداری ایلام و لایروبی آبفای بندر ماهشهر نیز در اعتراض به حقوق معوق و بلاتکلیفی شغلی دست به تجمع زدند.

بر اساس ویدیوهای رسیده به ایران‌اینترنشنال و گزارش خبرگزاری ایلنا، سایت حقوق بشری هرانا و تشکل‌های صنفی مستقل، بازنشستگان مخابرات دوشنبه ۲۵ آبان در شهرهایی از جمله اصفهان، ایلام، بروجرد، بیجار، تبریز، تهران، سنندج، کرمانشاه و همدان تجمع کردند.

بازنشستگان در تهران مقابل وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات راهپیمایی نیز برگزار کردند.

بازنشستگان مخابرات در تجمع‌های خود شعارهای «مخابرات ایران قانون نمی‌پذیرد»، «سهامدار عمده حق ما رو خورده»، «سهامدار غاصب، ننگت باد ننگت باد»، «مخابرات را بردند، به دست دزد سپردند»، «ستاد اجرای امام، حق ماها رو خورده» و «اعتماد مبین سپاه، حق ماها رو خورده» سر دادند.

معترضان همچنین شعارهای «دولت شده قاچاقچی، وای به حال ملت»، «دولت شده قاچاقچی، بخور بخور تو کاره»، «وزیر بی‌لیاقت، حامی ظالمان است»، «مدیران دروغگو، حامی ظالمانند»، «بازنشسته به پا خیز، علیه ظلم و تبعیض» و «دیگه نگید نداریم، خسته از این شعاریم» سر دادند.

شعارهای «فقط کف خیابون، به دست میاد حقمون»، «بازنشسته داد بزن، حقتو فریاد بزن»، «اجرای آیین‌نامه، حق مسلم ماست»، «شرکت پردرآمد، چه بر سر تو آمد» و «تا حق خود نگیریم، دوشنبه‌ها می‌آییم» نیز در این تجمع‌ها شنیده شد.

بازنشستگان مخابرات ۱۸ آبان نیز در سالگرد واگذاری این شرکت به نهادهای حاکمیتی، از جمله ستاد اجرایی فرمان امام و بنیاد تعاون سپاه پاسداران، در شهرهای مختلف تجمع و راهپیمایی کردند.

شرکت مخابرات ایران در سال ۱۳۸۸ به کنسرسیوم توسعه اعتماد مبین واگذار شد؛ کنسرسیومی که با نهادهای وابسته به ستاد اجرایی فرمان امام و بنیاد تعاون سپاه پاسداران ارتباط داشته است.

بازنشستگان می‌گویند پس از این واگذاری، تعهدات شرکت درباره حقوق، مزایا و خدمات رفاهی آنان اجرا نشده و مطالباتشان همچنان بی‌پاسخ مانده است.

آنان خواستار اجرای آیین‌نامه‌های حقوقی و رفاهی، احکام دیوان عدالت اداری، مرحله سوم متناسب‌سازی حقوق، پرداخت معوقات و بهبود بیمه تکمیلی شدند و به افزایش سهم پرداختی بیمه و به‌روز نشدن مزایای غیرنقدی از سال ۱۴۰۰ اعتراض کردند.

100%
یک زن بازنشسته مخابرات در تجمع تهران

در بیجار، بازنشستگان مخابرات برای صد و چهل‌وششمین بار تجمع کردند و خواستار رسیدگی به مطالبات ۱۷ ساله خود شدند.

ایلنا گزارش داد با وجود توافق نمایندگان وزارت ارتباطات، شرکت مخابرات و بازنشستگان در نشست ۲۱ مهر برای بررسی مطالبات و ارائه گزارش ظرف یک ماه، هنوز گزارشی از نتایج این بررسی‌ها منتشر نشده است.

اعتراض کارگران در ایلام و بندر ماهشهر

ایلنا گزارش داد کارگران لایروبی آبفای بندر ماهشهر در اعتراض به بلاتکلیفی قراردادهای کاری و تاخیر در پرداخت حقوق، مقابل فرمانداری این شهر تجمع کردند.

به‌گفته یک منبع کارگری، با خروج پیمانکار قبلی، این کارگران حدود یک ماه بدون کار و درآمد مانده‌اند.

در ایلام نیز کارگران خدماتی شهرداری در اعتراض به پرداخت نشدن نزدیک به دو ماه حقوق و مزایا، مشکلات بیمه تامین اجتماعی و ثبت نشدن اطلاعات نیروهای پیمانکاری در سامانه استخدامی، مقابل شهرداری تجمع کردند.

یکی از اعضای شورای شهر ایلام در جمع معترضان وعده پیگیری مطالبات را داد و کارگران پس از این وعده به تجمع خود پایان دادند.

100%
تجمع اعتراضی کارگران شهرداری ایلام

فشار بر کارگران نیشکر هفت‌تپه برای بازنشستگی پیش از موعد

ایلنا از فشار بر حدود ۶۰ کارگر رسمی شرکت کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه برای بازنشستگی پیش از موعد خبر داد.

یکی از کارگران این مجموعه گفت مدیریت شرکت به کارگرانی که سابقه اشتغال آنان به ۳۰ سال نرسیده، هشدار داده است در صورت امضا نکردن درخواست بازنشستگی، اضافه‌کار و مزایای رفاهی آنان قطع خواهد شد.

این کارگر همچنین از تعلیق دوماهه خود، پرداخت نشدن حقوق و جلوگیری از ورودش به محل کار به دلیل پیگیری مطالبات صنفی خبر داد.

ایلنا نوشت مدیران شرکت این اظهارات را رد کرده‌اند، اما این خبرگزاری اعلام کرد اسناد مربوط به فشار برای بازنشستگی پیش از موعد را در اختیار دارد.

بازنشستگان و کارگران در هفته‌های گذشته نیز بارها در اعتراض به گرانی، کاهش قدرت خرید و مشکلات معیشتی و درمانی، مطالبات معوق و ناامنی شغلی تجمع کرده‌اند.

شماری از معترضان همچنین خواستار آزادی زندانیان سیاسی و پایان دادن به سرکوب، اعدام و سیاست‌های جنگ‌افروزانه حکومت شده‌اند.

از آستانه جنگ تا همکاری؛ چرخش روحانیون حاکم در تهران در رابطه با طالبان کابل

۲۵ آبان ۱۴۰۵، ۱۵:۴۴ (‎+۰ گرینویچ)
•
محبوب‌شاه‌ محبوب
100%

جمهوری اسلامی که سال ۱۳۸۰ برای تشکیل دولتی بدون طالبان در افغانستان با آمریکا همکاری کرد، دو دهه بعد برای محدودکردن نفوذ واشنگتن به همکاری با همان گروه روی آورد و هم‌زمان با حفظ روابط با دولت افغانستان، تماس‌هایش را با طالبان گسترش داد و از بازگشت آن‌ها به قدرت هم استقبال کرد.

۲۳ آبان ۱۳۸۰، روزنامه «جمهوری اسلامی» در تهران، تصویری از دو زن چادری‌پوش کابلی را در صفحه اول خود منتشر کرد و در کنار آن نوشت: «کابل نفس کشید». پیام این تیتر روشن بود: پایان نخستین دوره حکومت طالبان، از نظر این روزنامه نشانه آغاز فصلی تازه در پایتخت افغانستان بود.

نزدیک به بیست سال بعد، در ۲۴ مرداد ۱۴۰۰، هنگامی که طالبان بار دیگر وارد کابل شدند، روزنامه «وطن امروز» که از حمایت حکومتی برخوردار است، در صفحه اول خود با تیتر «ولایات متحده طالبان» شکست سیاست آمریکا در افغانستان را به تصویر کشید. این عبارت که بازی زبانی با نام «ایالات متحده آمریکا» بود، نمونه‌ای آشکار از روایت شکست آمریکا در رسانه‌های حکومتی ایران به شمار می‌رفت.

تفاوت میان این دو تیتر، پرسشی مهم درباره تغییر سیاست تهران در قبال طالبان مطرح می‌کند: ایران چگونه از کشوری که منافع امنیتی خود را با پایان نخستین حکومت طالبان پیوند زده بود، به وضعیتی رسید که بازگشت طالبان به قدرت را شکست راهبردی آمریکا تعبیر می‌کرد؟

پشت این تغییر، صرفا دگرگونی نگاه ایران به طالبان قرار نداشت. گسترش رقابت ایران با آمریکا، نگرانی تهران از حضور نظامی واشنگتن در افغانستان، رقابت بر سر نفوذ منطقه‌ای و محاسبات امنیتی درباره آینده افغانستان، همگی در این روند نقش داشتند.

با این حال، سیاست جمهوری اسلامی ایران در قبال طالبان یک‌شبه تغییر نکرد. روابط دو طرف از مراحل مختلفی گذشت؛ از دشمنی و تماس‌های محدود گرفته تا تعاملات سیاسی و همکاری بر پایه برخی منافع مشترک.

  • وزیر کشور: درگیری در مرز ایران و افغانستان «مختصر» بود و با طالبان مذاکره شد

    وزیر کشور: درگیری در مرز ایران و افغانستان «مختصر» بود و با طالبان مذاکره شد

دشمنی ایران و طالبان در دوران حکومت ملا عمر

اختلاف ایران و طالبان صرفا به تفاوت‌های مذهبی محدود نمی‌شد. در اواخر دهه ۷۰ شمسی، سیاست‌های سخت‌گیرانه طالبان، وضعیت هزاره‌های شیعه و نگرانی تهران از نفوذ این گروه در افغانستان، روابط دو طرف را به‌شدت متشنج کرده بود.

شهریور ۱۳۷۷، هنگامی که طالبان مزارشریف را تصرف کردند، هشت دیپلمات ایرانی و یک خبرنگار کشته شدند. این رویداد روابط ایران و طالبان را تا آستانه رویارویی نظامی مستقیم پیش برد. تهران نیروهای خود را به مرز افغانستان منتقل کرد و تهدید به اقدام نظامی کرد، اما جنگی رخ نداد.

در تحلیلی که اندیشکده چتم‌هاوس در آذر ۱۳۸۰ منتشر کرد، آمده بود که طالبان در ایران از حمایت اندکی برخوردار بودند و کشته شدن دیپلمات‌های ایرانی، درخواست‌ها برای اقدام نظامی علیه این گروه را در تهران تقویت کرده بود. در همان زمان، ایران خود را از نظر مذهبی و سیاسی نیز در نقطه مقابل طالبان می‌دید.

گزارش سرویس پژوهشی کنگره آمریکا نیز به این بحران اشاره کرده است. بر اساس این گزارش، کشته شدن دیپلمات‌های ایرانی باعث شد تهران احتمال اقدام نظامی علیه طالبان را بررسی کند. اختلافات مذهبی و سیاسی ایران و طالبان نیز بخش مهمی از تنش‌های میان دو طرف بود.

پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ و آغاز عملیات نظامی آمریکا در افغانستان، تهران از برخی جنبه‌های حملات آمریکا انتقاد کرد و نگرانی خود را از تلفات غیرنظامیان ابراز داشت. با این حال، مخالفت ایران با عملیات آمریکا به معنای آن نبود که تهران خواهان ادامه حکومت طالبان باشد.

برعکس، با سقوط طالبان، برخی از نگرانی‌های مهم امنیتی ایران در حال کاهش بود. حکومت طالبان یکی از مخالفان سیاسی و امنیتی ایران به شمار می‌رفت و تهران فرصت می‌دید که گروه‌های سیاسی دارای روابط نزدیک با ایران در ساختار آینده افغانستان نفوذ بیشتری پیدا کنند.

با وجود تنش در روابط ایران و آمریکا، دو کشور در سال ۲۰۰۱ (۱۳۸۱) درباره آینده افغانستان اهداف مشترک محدودی نیز داشتند. ایران از ائتلاف شمال، مخالف طالبان، حمایت می‌کرد و در کنفرانس بن نقش دیپلماتیک مهمی در روند تشکیل دولت جدید افغانستان ایفا کرد. یکی از خواسته‌های تهران نیز این بود که طالبان در دولت جدید مشارکت نداشته باشند.

جیمز دابینز، نماینده پیشین وزارت خارجه آمریکا، بعدها نقش محمدجواد ظریف، نماینده ایران در مذاکرات بن، را مهم توصیف کرد. اسناد دیپلماتیک آمریکا که آرشیو امنیت ملی دانشگاه جورج واشنگتن منتشر کرده است نیز به همکاری محدود واشنگتن و تهران در روند تشکیل دولت جدید افغانستان اشاره دارند.

این همکاری به معنای شکل‌گیری یک اتحاد گسترده میان دو کشور نبود، اما نشان می‌داد که در سال ۲۰۰۱، برخی از اهداف واشنگتن و تهران درباره افغانستان به یکدیگر نزدیک شده بودند.

  • جیش‌العدل؛ روابط طالبان و ایران چگونه عمیق‌تر می‌شود؟

    جیش‌العدل؛ روابط طالبان و ایران چگونه عمیق‌تر می‌شود؟

«کابل نفس کشید»؛ سقوط نخستین حکومت طالبان و محاسبات ایران

در آستانه پایان نخستین دوره حکومت طالبان، تهران از شکل‌گیری ساختار سیاسی‌ در افغانستان حمایت می‌کرد که گروه‌های قومی و جریان‌های سیاسی مختلف در آن سهم داشته باشند و یک گروه، مانند طالبان، بار دیگر کنترل سراسر کشور را در دست نگیرد.

کمال خرازی، وزیر خارجه وقت ایران، در ۲۳ آبان همان سال گفته بود که مردم افغانستان باید بر اساس اصل دموکراتیک «یک نفر، یک رأی» درباره آینده کشورشان تصمیم بگیرند.

صداوسیمای ایران نیز در تفسیری که در همان روز منتشر کرد، استدلال کرده بود که طالبان باید برای همیشه از دولت آینده افغانستان کنار گذاشته شوند. تهران خواهان مشارکت جریان‌های مختلف قومی و سیاسی در ساختار سیاسی افغانستان بود، اما از بازگشت طالبان به قدرت حمایت نمی‌کرد.

یکی از دیپلمات‌های طالبان در دوره نخست حکومت این گروه در پاکستان، به شرط فاش نشدن نامش، به افغانستان اینترنشنال ـ پشتو گفت که پیش از حمله آمریکا، آنان در اسلام‌آباد با سفارت ایران درباره حملات احتمالی و حمایت تهران گفت‌وگو کرده بودند، اما پاسخ مثبتی دریافت نکردند.

او گفت: «به ما گفته شد که سفارت ایران پیشنهادهای ما را با وزارت خارجه در تهران در میان خواهد گذاشت، اما حملات آمریکا خیلی زود آغاز شد و ما دیگر از سفارت ایران پاسخی دریافت نکردیم. با این حال، در آن زمان می‌دانستیم که ایران هیچ‌وقت از ما حمایت نمی‌کند.»

پشت این موضع، محاسبات مهمی برای ایران وجود داشت. پایان حکومت طالبان فرصتی برای شکل‌گیری دولتی فراهم می‌کرد که تهران بتواند با آن روابط برقرار کند و هم‌زمان نگرانی‌های خود را درباره امنیت مرزها و حفاظت از جوامع شیعه کاهش دهد.

محمد اقبال عزیزی، مشاور پیشین رییس‌جمهوری افغانستان، می‌گوید تهران کاملا با سقوط طالبان موافق بود، اما نمی‌خواست نفوذ آمریکا در آینده افغانستان چنان گسترش یابد که بر محاسبات امنیتی ایران تأثیر بگذارد.

پس از سقوط رژیم طالبان در سال ۲۰۰۱ و در دوران حضور آمریکا در افغانستان، تهران طالبان را ابزاری برای محدود کردن نفوذ آمریکا و وارد کردن هزینه‌های نظامی و اقتصادی به این کشور می‌دانست؛ هدفی که طالبان نیز دنبال می‌کردند.

این هم‌سویی منافع، زمینه حمایت غیرمستقیم ایران از طالبان را فراهم کرد. تهران به این گروه پناهگاه و منابع در اختیار گذاشت تا بتواند جنگی با شدت محدود را ادامه دهد و دولت افغانستان، برخوردار از حمایت غرب، را تضعیف کند. طالبان نیز در کنار پاکستان، یک همسایه دیگر را به‌عنوان حامی خود یافتند.

علاوه بر این، شورش طالبان برای تهران این مزیت را داشت که افغانستان به اندازه‌ای بی‌ثبات بماند که به پایگاهی برای نیروهای ضدایرانی، از جمله جیش‌العدل و دیگر گروه‌های مسلح، تبدیل نشود یا به یک پایگاه نظامی بلندمدت آمریکا در منطقه بدل نگردد.

در همین چارچوب، جمهوری اسلامی ایران در نصرت‌آباد و اشار در استان سیستان‌ و بلوچستان، پیرانج در خراسان رضوی و همچنین همت‌آباد و مهرشهر زاهدان، برای شماری از رهبران طالبان پناهگاه‌ها و مدارس دینی ایجاد کرد.

محمد اشرف غنی، رییس‌جمهور پیشین افغانستان، نیز در یک نشست خبری در ۲۷ اسفند ۱۳۹۴ گفته بود که ایران به طالبان سلاح و مهمات می‌دهد.

سقوط طالبان برای ایران چند پیامد مهم داشت. نخست، گروهی از قدرت کنار رفت که با منافع مذهبی و امنیتی تهران به‌شدت مخالف بود. دوم، ایران فرصتی یافت تا نفوذ متحدان و شرکای سیاسی پیشین خود را در کابل گسترش دهد. سوم، مشارکت تهران در روند تشکیل دولت جدید افغانستان زمینه حفظ نفوذ سیاسی ایران در کشور همسایه را فراهم می‌کرد.

با این حال، استقبال از سقوط طالبان به معنای پذیرش حضور نظامی گسترده آمریکا در افغانستان نبود.

در ماه‌های نخست، همکاری ایران و آمریکا در روند تشکیل دولت جدید افغانستان اهمیت داشت، اما در بهمن ۱۳۸۰، قرار گرفتن ایران در فهرست «محور شرارت» از سوی جورج دبلیو بوش، رییس‌جمهور وقت آمریکا، روابط دو کشور را بیش از پیش متشنج کرد.

از آن پس، حضور نظامی بلندمدت آمریکا در افغانستان به نگرانی امنیتی مستقلی برای تهران تبدیل شد. ایران به گسترش حضور نظامی آمریکا در شرق و غرب خود از منظر امنیت ملی می‌نگریست و افزایش نفوذ واشنگتن در افغانستان را بخشی از رقابت منطقه‌ای می‌دانست.

به این ترتیب، میان رضایت ایران از سقوط طالبان و مخالفتش با حضور گسترده آمریکا در افغانستان تناقضی شکل گرفت. تهران با پایان حکومت نخست طالبان موافق بود، اما نمی‌خواست ساختار سیاسی و امنیتی آینده افغانستان کاملاً زیر نفوذ آمریکا قرار گیرد.

از دشمنی تا تماس‌های سیاسی؛ تغییر روابط در طول دو دهه

روابط ایران و طالبان پس از سقوط سال ۲۰۰۱ نیز ثابت نماند. با ادامه حضور نظامی آمریکا و وخامت روابط تهران و واشنگتن، اهمیت طالبان در محاسبات ایران به‌تدریج تغییر کرد.

در گزارش‌های سرویس پژوهشی کنگره آمریکا و پژوهشگران امور منطقه، به تماس‌های ایران و طالبان و حمایت احتمالی از برخی عناصر این گروه اشاره شده است. گزارش‌ها درباره گسترش روابط ایران و طالبان، به‌ویژه در ۹۰ شمسی، افزایش یافتند.

یکی از محورهای مهم این روابط، هم‌سویی منافع دو طرف در مخالفت با حضور نظامی آمریکا بود. طالبان می‌خواستند به حضور بین‌المللی به رهبری آمریکا پایان دهند؛ ایران نیز می‌کوشید نفوذ نظامی و سیاسی واشنگتن را در کشور همسایه خود محدود کند.

با این حال، این وضعیت را نباید به معنای همسانی کامل اهداف دو طرف دانست. حاکمیت کامل طالبان بر افغانستان برای ایران نیز خطرهایی در پی داشت. تهران درباره امنیت جوامع شیعه، موج مهاجرت، امنیت مرزها و فعالیت دیگر گروه‌های مسلح افراطی نگرانی‌هایی داشت.

از همین رو، یکی از ویژگی‌های مهم سیاست ایران این بود که از یک سو روابط رسمی خود را با دولت افغانستان حفظ می‌کرد و از سوی دیگر، تماس‌هایش با طالبان را گسترش می‌داد.

شهریور ۱۴۰۰، حدود یک ماه پیش از بازگشت طالبان به قدرت، ایران میزبان گفت‌وگوهایی میان نمایندگان دولت افغانستان و طالبان شد. این نشست نشان می‌داد که تهران پیش از بازگشت طالبان به قدرت، وارد مرحله تعامل سیاسی با این گروه شده بود.

شورای امور جهانی هند در مقاله‌ای تحلیلی نوشته است که موضع ایران در قبال طالبان طی دهه گذشته به‌تدریج تغییر کرده است. بر اساس این تحلیل، واقعیت‌های امنیتی منطقه و رقابت ایران با آمریکا، از اهمیت نسبی اختلافات مذهبی در محاسبات تهران درباره طالبان کاسته بود.

به این ترتیب، سیاست ایران در قبال طالبان از دشمنی کامل به سمت تماس‌های محدود و همکاری بر پایه برخی منافع مشترک حرکت کرد. با این حال، این تغییر به معنای از میان رفتن همه اختلافات دو طرف نبود.

  • منابع امنیتی افغانستان: طالبان در مشورت با ایران و روسیه تصمیم به قطع اینترنت گرفت

    منابع امنیتی افغانستان: طالبان در مشورت با ایران و روسیه تصمیم به قطع اینترنت گرفت

بیست سال بعد: «ولایات متحده طالبان»

۲۴ مرداد ۱۴۰۰، هنگامی که طالبان وارد کابل شدند و نظام جمهوری افغانستان سقوط کرد، نخستین اظهارات مقام‌های ایرانی عمدتا بر شکست آمریکا و امنیت آینده افغانستان متمرکز بود.

ابراهیم رئیسی، رییس‌جمهور وقت ایران، در ۱۶ اوت گفت شکست نظامی آمریکا و خروج این کشور از افغانستان باید به فرصتی برای بازگشت زندگی، امنیت و صلح پایدار به این کشور تبدیل شود.

رئیسی در اظهارات خود مستقیما نام طالبان را ذکر نکرد. او از گروه‌های افغان خواست برای دستیابی به توافق ملی تلاش کنند. بنابراین، پیام رییس‌جمهور ایران بر تعبیر خروج آمریکا به‌عنوان یک شکست نظامی تأکید داشت، اما نمی‌توان آن را تأیید همه‌جانبه حکومت طالبان دانست.

روزنامه «وطن امروز» در ۲۴ مرداد ۱۴۰۰ با تیتر «ولایات متحده طالبان» شکست سیاست آمریکا در افغانستان را به تصویر کشید. این روزنامه استدلال می‌کرد که آمریکا افغانستان را بدون ساختار سیاسی باثبات و ارتشی قدرتمند که توانایی دفاع از نظام را داشته باشد، ترک کرده است.

روزنامه محافظه‌کار دیگر ایران، «کیهان»، نیز نتیجه بیست سال حضور آمریکا را در قالب فساد، ناامنی و بازگشت طالبان به قدرت به تصویر کشید.

تمرکز اصلی این تیترها نه حمایت همه‌جانبه از حکومت طالبان، بلکه شکست راهبرد آمریکا بود. در روایت سیاسی ایران، مهم‌ترین پیام تحولات افغانستان این بود که آمریکا پس از بیست سال حضور نظامی نتوانست نظامی را حفظ کند که برای پشتیبانی از آن منابع گسترده‌ای هزینه کرده بود.

علی شمخانی، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی ایران، نیز خروج نیروهای آمریکایی را به بیرون رانده شدن تحقیرآمیز اشغالگران تعبیر کرد. اظهارات او بر روایت شکست آمریکا در بحث سیاسی ایران تأکید داشت. سفارت ایران در کابل نیز به‌طور غیرمستقیم از به قدرت رسیدن طالبان ابراز خرسندی کرد.

با این حال، در اظهارات مقام‌های ایرانی درباره حکومت طالبان احتیاط نیز دیده می‌شد. تهران در مواضع علنی خود خواستار توافق سیاسی، ثبات و مشارکت گروه‌های مختلف در افغانستان بود. این موضع نشان می‌داد که رضایت ایران از خروج آمریکا، خودبه‌خود به معنای تأیید تمام سیاست‌های طالبان نیست.

خروج آمریکا برای ایران فرصتی راهبردی بود، اما بازگشت طالبان به قدرت پرسش‌های امنیتی و سیاسی تازه‌ای نیز ایجاد کرد. تهران به‌سرعت کوشید این نگرانی‌ها را در چارچوب تعامل و همکاری قابل‌کنترل با طالبان تعریف کند.

سیاست منافع در پسِ ابراز خرسندی

برای درک تغییر موضع ایران میان سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۰ سه عامل اهمیت دارد.

نخست، محاسبات امنیتی بود. نخستین حکومت طالبان از نظر مذهبی و امنیت مرزی نگرانی‌های جدی برای ایران ایجاد کرده بود. پس از سقوط طالبان، حضور نظامی بلندمدت آمریکا به منبعی از فشار راهبردی برای تهران تبدیل شد. خروج آمریکا در سال ۱۴۰۰ فرصتی برای کاهش این فشار فراهم کرد.

دوم، رقابت با واشنگتن بود. در سال ۱۳۸۰، هنگام تشکیل دولت جدید افغانستان، ایران و آمریکا اهداف مشترک محدودی داشتند. اما پس از وخامت روابط دو کشور، محدود کردن نفوذ آمریکا در افغانستان به یکی از اهداف مهم منطقه‌ای تهران تبدیل شد. تماس‌های ایران با طالبان در چارچوب این رقابت گسترده‌تر اهمیت یافت.

سوم، حفظ نفوذ بر آینده افغانستان بود. ایران نمی‌خواست آینده سیاسی و امنیتی افغانستان صرفاً از سوی آمریکا یا دیگر رقبای منطقه‌ای تعیین شود. روابط رسمی با دولت‌های افغانستان و تماس با طالبان، دو وجه از همین محاسبه گسترده تهران بود.

با وجود این، روابط ایران و طالبان همچنان با اختلافات مهمی همراه است. حفاظت از جوامع شیعه، امنیت مرزها، وضعیت مهاجران، تقسیم منابع آب و اختلاف بر سر ساختار سیاسی افغانستان، از جمله مسائلی هستند که می‌توانند بر آینده روابط دو طرف تأثیر بگذارند.

تفاوت میان «کابل نفس کشید» در سال۱۳۸۰ و «ولایات متحده طالبان» در سال ۱۴۰۰، نشانه‌ای آشکار از تغییر سیاست ایران است. اما این تغییر صرفا حاصل دگرگونی نگاه تهران به یک گروه نبود؛ بلکه نتیجه بیست سال تحول در نگرانی‌های امنیتی، رقابت منطقه‌ای و تلاش برای حفظ نفوذ بر آینده افغانستان بود.

در سال ۱۳۸۰، سقوط طالبان برای ایران به معنای پایان حاکمیت گروهی بود که آن را تهدیدی امنیتی می‌دانست. در سال ۱۴۰۰، خروج آمریکا نشانه پایان حضور نظامی‌ای بود که تهران سال‌ها آن را فشاری بر امنیت منطقه‌ای خود تلقی می‌کرد.

هر دو رویداد تاریخی از منظر منافع ایران قابل ارزیابی بودند. در محاسبات تهران، دشمنی و همکاری اهدافی ثابت نبودند، بلکه ابزارهایی برای مواجهه با شرایط متغیر منطقه به شمار می‌رفتند.

از این رو، روابط ایران و طالبان را نمی‌توان صرفا داستان دو دشمن قدیمی دانست که ناگهان به دوست تبدیل شدند. این رابطه، روایت تعامل دو طرفی است که اختلافات مذهبی و سیاسی‌شان از میان نرفته، اما برخی منافع مشترک درباره حضور آمریکا و آینده افغانستان، مسیر روابطشان را تغییر داده است.

واکنش‌های انتقادی به برخورد تحقیرآمیز مدیر مدرسه‌ای در شهرستان جم با یک دانش‌آموز

۲۵ آبان ۱۴۰۵، ۱۴:۳۱ (‎+۰ گرینویچ)
•
بهاران آزادی
100%

انتشار ویدیویی از برخورد تحقیر‌آمیز مدیر یک مدرسه با دانش‌آموزی در شهر ریز شهرستان جم در استان بوشهر، واکنش‌های انتقادی بسیاری را به دنبال داشت.

در این ویدیو، مدیر مدرسه «مهد علم» دانش‌آموزی را به‌دلیل همراه داشتن تلفن همراه مجبور می‌کند گوشی خود را در سطل آب بیندازد و پس از خودداری دانش‌آموز، با ضربه به دست او، گوشی را داخل آب می‌اندازد. تصاویر منتشر شده همچنین از آسیب‌دیدگی دست دانش‌آموز حکایت دارد.

در پی انتشار ویدیو این برخورد، روابط عمومی مدیریت آموزش‌وپرورش شهرستان جم اعلام کرد مدیر مدرسه برای ارائه توضیحات دعوت شده و موضوع در دست بررسی است. آموزش‌وپرورش جم همچنین از پیگیری جبران خسارت احتمالی واردشده به دانش‌آموز و خانواده او خبر داد.

شماری از مخاطبان ایران‌اینترنشنال با محکوم کردن این برخورد، از تحقیر دانش‌آموزان، هزینه سنگین خرید تلفن همراه، شیوه گزینش و پیامدهای روانی تنبیه کودکان انتقاد کردند.

پیام‌های رسیده‌ به ایران‌اینترنشنال حاکی است مدیر مدرسه خودش از این برخورد ویدیو تهیه کرده و در صفحه واتساپ مدرسه به اشتراک گذاشته است.

انتقاد از خشونت و تحقیر دانش‌آموزان

شماری از مخاطبان ایران‌اینترنشنال با انتقاد از رفتار مدیر مدرسه، بر ضرورت آموزش شیوه‌های صحیح برخورد با دانش‌آموزان تاکید کردند.

یکی از مخاطبان نوشت: «وقتی یک بزرگسال نمی‌تواند رفتار هیجانی‌اش را مدیریت کند، چه انتظاری از بچه باید داشت؟»

شهروندی هم گفته است وقتی حامیان حکومت با رانت و رابطه به مدارس راه پیدا می‌کنند و سیستم گزینش براساس میزان اعتقادات مذهبی است، برخورد بهتری هم انتظار نمی‌رود.

مخاطب دیگری گفت: «هر گناهی هم کرده باشد، بچه است و رفته مدرسه تا تربیت شود.»

برخی از مخاطبان هم خواستار برگزاری دوره‌های روانشناسی برای معلمان و مدیران، حضور مشاوران تربیتی در مدارس و انجام آزمون‌های روان‌شناختی هنگام استخدام کارکنان آموزش‌وپرورش شدند.

در میان واکنش‌ها، نگرانی از آسیب روانی وارد شده به دانش‌آموز نیز مطرح شده است.

یکی از مخاطبان نوشت: «خسارت روحی و روانی این دانش‌آموز چه می‌شود؟ فقط بحث آسیب مالی نیست. این بچه در این سن تحقیر شده است. چنین برخوردی از یک معلم در برابر چشم دیگر دانش‌آموزان بعید است.»

پدر زحمت کشیده این گوشی را خریده

بخش دیگری از واکنش‌ها به هزینه سنگین خرید تلفن همراه در شرایط اقتصادی کنونی ایران اختصاص داشت.

به گفته آنان، در شرایطی که خانواده‌ها با مشکلات معیشتی بسیار و تورم افسارگسیخته دست و پنجه نرم می‌کنند چنین رفتارهایی شرایط خانوارها را دشوارتر می‌کند.

یکی از شهروندان خطاب به مدیر مدرسه نوشت: «به این فکر نکردی که پدر بیچاره این دانش‌آموز اگر کارمند باشد، حقوق حداقل دو ماه کاملش را باید برای خرید این گوشی کنار بگذارد؟»

مخاطب دیگری گفت: «من یک گوشی برای پسرم خریدم و تا دو سال باید ماهی ۱۰ میلیون تومان قسط بپردازم، این مدیر می‌داند چقدر گوشی خریدن سخت است؟»

شماری نیز با اشاره به ضرورت استفاده دانش‌آموزان از تلفن همراه برای آموزش مجازی، از برخورد مدیر انتقاد کردند.

یکی از مخاطبان نوشت: «آموزش را مجازی کردید و همه ناچار شدند برای بچه‌های خود گوشی بخرند، حالا همان گوشی‌ را از دست بچه می‌گیرید و در سطل آب می‌اندازید.»

فردی که خود را مدیر مدرسه معرفی کرد، نوشت: «ما در مدرسه بر اساس بخشنامه‌های موجود، اگر گوشی را از دانش‌آموزان بگیریم، چند روزی آن را ضبط کرده و در نهایت به والدین او تحویل می‌دهیم.»

مقررات آموزش‌وپرورش درباره همراه داشتن تلفن همراه

برخی مخاطبان با اشاره به اظهارات اخیر مسئولان شورای عالی آموزش‌وپرورش، ممنوعیت همراه داشتن تلفن همراه در مدارس را پیش کشیدند.

موسی‌الرضا کفاش، معاون دبیرکل شورای عالی آموزش‌وپرورش، دوم آبان اعلام کرد تصمیم‌گیری درباره آوردن تلفن همراه به مدرسه، محل نگهداری، زمان و محدوده مجاز استفاده از آن و تعیین تنبیهات مربوط به تخطی از مقررات بر عهده شورای مدرسه است.

از سویی دیگر، بر اساس تبصره اول ماده ۱۲۰ آیین‌نامه اجرایی مدارس استفاده آموزشی از وسایل و تجهیزات الکترونیکی در کلاس درس با تایید شورای مدرسه بلامانع است.

با این حال، این مقررات به معنای مجاز بودن استفاده آزادانه از تلفن همراه در همه مدارس نیست و تصمیم‌گیری درباره شرایط همراه داشتن آن به شورای مدرسه واگذار شده است.

این همان مساله‌ای است که اکثریت مخاطبان ایران‌اینترنشنال در پیام‌های خود به آن اشاره کردند، در شرایطی که به همراه داشتن تلفن همراه ممنوع باشد هم مدیر مدرسه با آموزش‌هایی که از پیش دیده باید این وضعیت را مدیریت کرده و از خسارت مالی به خانواده دانش‌آموز ممانعت می‌کرد.

منازل پنج خانواده بهائی در ایران تفتیش و دو شهروند بهائی دیگر به حبس محکوم شدند

۲۵ آبان ۱۴۰۵، ۱۴:۲۲ (‎+۰ گرینویچ)
100%

در ادامه فشارهای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی بر بهائیان، ماموران اطلاعات منازل پنج خانواده را در سمنان تفتیش و سه نفر را بازداشت کردند. همچنین یک شهروند بهائی در قائم‌شهر به سه سال حبس و هشت سال محرومیت از حقوق اجتماعی محکوم و حکم دو سال حبس شهروند بهائی دیگری در تهران تایید شد.

سایت حقوق بشری هرانا دوشنبه ۲۵ آبان گزارش داد ماموران اداره اطلاعات ۲۴ آبان منازل پنج خانواده بهائی در سمنان و محل کسب یکی از آنان را تفتیش کردند و بهفر خانجانی، حسام تبیانیان و زهره نیک‌آیین را بازداشت کردند.

بر اساس این گزارش، ماموران خانجانی را در خیابان متوقف کردند و پس از ضرب‌وشتم و دستبند زدن، او را به منزلش بردند. تفتیش خانه او شش ساعت ادامه داشت و تلفن‌های همراه و لپ‌تاپ‌های خانواده ضبط شد.

ماموران همچنین پس از تفتیش منزل تبیانیان و نیک‌آیین، این زوج را بازداشت کردند و مغازه تبیانیان و منزل مادرش را نیز بازرسی کردند. منازل لیدا پیراسته و همسرش بدیع نوبخت و همچنین بابک و پروانه شبیریان نیز تفتیش شد. پیراسته به اداره اطلاعات احضار شد و به خانواده شبیریان نیز اعلام شد که احضار خواهند شد.

در جریان این بازرسی‌ها، تلفن‌های همراه، لپ‌تاپ‌ها، کتاب‌ها و اقلام مرتبط با آیین بهائی ضبط شد. دلایل تفتیش و بازداشت‌ها هنوز مشخص نیست. خانجانی و نیک‌آیین پیش‌تر نیز سابقه برخورد قضایی و تحمل حبس داشته‌اند.

فشار نهادهای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی بر شهروندان بهائی در شهرهای مختلف ایران در هفته‌های گذشته ادامه داشته است. این فشارها شامل بازداشت، تفتیش منازل، ضبط و مصادره اموال، صدور و تایید احکام حبس و محرومیت از حقوق اجتماعی بوده است.

  • ماموران امنیتی به‌طور هم‌زمان به چند خانه بهائیان در اصفهان یورش بردند

    ماموران امنیتی به‌طور هم‌زمان به چند خانه بهائیان در اصفهان یورش بردند

محکومیت نازنین عابدینی به حبس و محرومیت از حقوق اجتماعی

نازنین عابدینی کفشگری، شهروند بهائی و مربی موسیقی کودکان ساکن قائم‌شهر، با حکم شعبه اول دادگاه انقلاب ساری به سه سال حبس و هشت سال محرومیت از حقوق اجتماعی محکوم شد.

بر اساس دادنامه صادرشده در ۱۹ آبان، دادگاه فعالیت‌های آموزشی و مذهبی او، از جمله آموزش اعتقادات آیین بهائی به کودکان و فعالیت در فضای مجازی را مصداق بند دوم ماده ۵۰۰ مکرر قانون مجازات اسلامی دانسته است.

در این پرونده اتهام‌های «تبلیغ علیه نظام» و «تبلیغ به نفع گروه‌ها یا سازمان‌های مخالف نظام» مطرح شده بود.

یک منبع نزدیک به خانواده عابدینی گفت پرونده او تنها به دلیل آموزش موسیقی به کودکان تشکیل شده و دادگاه انقلاب ساری بدون برگزاری جلسه رسیدگی جدید و دریافت دفاعیات مجدد متهم و وکیلش، حکم صادر کرده است.

عابدینی چهارم تیر ۱۴۰۴ با اعمال خشونت بازداشت و پس از حدود یک ماه آزاد شده بود.

ماموران امنیتی همچنین ۳۱ شهریور همان سال هنگام بازگشت او از ترکیه، گذرنامه، تلفن‌های همراه، کتاب‌ها و نت‌های موسیقی او را بدون ارائه حکم قضایی در فرودگاه خمینی ضبط کردند.

تایید حکم دو سال حبس میثاقیان

در پرونده‌ای دیگر، شعبه ۲۱ دادگاه تجدیدنظر استان تهران حکم دو سال حبس آرمان میثاقیان، شهروند بهائی، را عینا تایید کرد.

میثاقیان تیرماه سال جاری از سوی علی مظلوم، رییس شعبه ۲۹ دادگاه انقلاب تهران، به اتهام‌های «تبلیغ علیه نظام» و «توهین به رهبری»، برای هر اتهام به یک سال حبس تعزیری محکوم شده بود.

دادگاه همچنین به‌عنوان مجازات تکمیلی، او را به مدت دو سال از رانندگی، امضای اسناد تجاری و عضویت در گروه‌ها محروم کرده است.

حکم دادگاه تجدیدنظر اواخر هفته گذشته به میثاقیان ابلاغ شد و تاکنون جزییاتی درباره مصادیق اتهام‌های مطرح‌شده علیه او منتشر نشده است.

هرانا ۱۱ آبان گزارش داد از ابتدای فروردین تا پایان مهرماه، دست‌کم ۱۱۸ شهروند بهائی در ۱۱ استان ایران با برخوردهای امنیتی و قضایی، از جمله بازداشت، احضار و بازجویی، پلمب محل کسب و محرومیت از تحصیل مواجه شدند.

جمعیت بهائیان ایران بیش از ۳۰۰ هزار نفر برآورد می‌شود، اما قانون اساسی جمهوری اسلامی آیین بهائی را برخلاف اسلام، مسیحیت، یهودیت و دین زرتشتی، به رسمیت نمی‌شناسد.

بهائیان از زمان انقلاب ۱۳۵۷ با سرکوب سیستماتیک، محرومیت از تحصیل، تعطیلی کسب‌وکارها، تخریب اموال و نفرت‌پراکنی حکومتی روبه‌رو بوده‌اند.

بر اساس گزارش سالانه مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۲٫۴۱ درصد از موارد گزارش‌شده نقض حقوق اقلیت‌های مذهبی مربوط به بهائیان بوده است.

تضعیف زودهنگام گردابه قطبی؛ آیا زمستان سردی در راه است؟

۲۵ آبان ۱۴۰۵، ۱۳:۵۰ (‎+۰ گرینویچ)
100%
عکس آرشیوی

گردابه قطبی شمالگان حلقه‌ای از بادهای شدید است که هوای سرد را در قطب شمال نگه می‌دارد. این گردابه امسال زودتر از معمول ضعیف شده و به گفته هواشناسان، ممکن است بخش‌هایی از نیمکره شمالی زمستانی سردتر و خشک‌تر از معمول داشته باشند.

خبرگزاری رویترز دوشنبه ۲۵ آبان گزارش داد این تغییر لزوما نشانه زمستانی سخت نیست و پیامدهای آن به دیگر الگوهای جوی بستگی دارد؛ الگوهایی که می‌توانند اثر تضعیف گردابه را تشدید یا خنثی کنند.

گردابه قطبی چیست؟

اصطلاح گردابه قطبی می‌تواند به دو سامانه جوی متفاوت اشاره داشته باشد: یکی در لایه استراتوسفر و دیگری در لایه تروپوسفر.

آنچه اکنون توجه هواشناسان را جلب کرده، گردابه استراتوسفری است؛ حلقه‌ای از بادهای شدید در ارتفاع حدود ۱۰ تا ۵۰ کیلومتری زمین که از غرب به شرق بر فراز شمالگان می‌وزد.

این بادها به نگه داشتن هوای بسیار سرد در منطقه قطبی کمک می‌کنند. تغییر قدرت آن‌ها می‌تواند بر جریان‌های جوی در ارتفاعات پایین‌تر اثر بگذارد و زمینه ورود هوای سرد به بخش‌هایی از اروپا و آمریکای شمالی را فراهم کند.

100%

سرمای قطبی چگونه به جنوب می‌رسد؟

گردابه در حالت معمول قدرتمند باقی می‌ماند و هوای سرد را در شمالگان نگه می‌دارد. جنیفر فرانسیس، دانشمند علوم جو، تضعیف یا اختلال آن در برخی زمستان‌ها را به فرفره‌ای تشبیه می‌کند که تعادلش به هم خورده است.

به گفته او، با برهم خوردن این تعادل، هوای سرد قطبی به سمت جنوب جابه‌جا می‌شود و اغلب شرایط سخت زمستانی در اوراسیا و آمریکای شمالی به همراه می‌آورد.

یکی از علت‌های اصلی این اختلال «گرمایش ناگهانی استراتوسفر» است؛ پدیده‌ای که طی آن دما در لایه‌های بالایی جو بر فراز شمالگان به‌سرعت افزایش می‌یابد.

پیامدهای تضعیف گردابه گاهی یک تا دو هفته بعد به بادهای نزدیک‌تر به سطح زمین می‌رسد.

در این شرایط، هوای سرد می‌تواند از شرق به اروپا راه یابد و جریان معمول بادهای ملایم و مرطوب اقیانوس اطلس را برهم بزند؛ تغییری که خطر سرمای زیر صفر، یخبندان و برف را افزایش می‌دهد.

100%

چرا اختلال امسال زودهنگام است؟

اختلال در گردابه قطبی بیشتر در ژانویه و فوریه رخ می‌دهد. آدام اسکیف، مسئول پیش‌بینی‌های بلندمدت اداره هواشناسی بریتانیا، می‌گوید فروپاشی گردابه در نوامبر سابقه داشته، ولی هرگز تا این اندازه زود در این ماه ثبت نشده است.

مرکز ملی علوم جوی بریتانیا توضیح داده که شرایط برهم‌زننده گردابه امسال زودتر از موعد معمول شکل گرفته است.

علت دقیق همچنان در دست بررسی است، ولی دانشمندان ترکیبی از آشفتگی‌های جوی و گرمای غیرمعمول آب‌های شمالگان را از عوامل احتمالی می‌دانند.

ال‌نینوی بسیار قدرتمندی که امسال در حال شکل‌گیری است، یکی از این عوامل احتمالی به شمار می‌رود. این پدیده با تغییر الگوی بارش بر فراز اقیانوس آرام، امواج بزرگ جوی به وجود می‌آورد که می‌توانند به سوی قطب شمال حرکت کنند و به تضعیف بادهای گردابه بینجامند.

البته تاثیر ال‌نینو معمولا در ادامه زمستان به اوج می‌رسد؛ بنابراین بعید به نظر می‌رسد به‌تنهایی بتواند توضیحی برای اختلال زودهنگام امسال باشد.

گرمای غیرمعمول آب‌های شمال اسکاندیناوی و غرب روسیه نیز ممکن است در بروز این پدیده نقش داشته باشد. پژوهش‌های تازه حاکی از آن است که کاهش یخ‌های دریایی در این منطقه، انتقال گرما از اقیانوس به جو را افزایش می‌دهد و احتمالا گردابه را مختل می‌کند.

  • تهدید خاموش در بستر اقیانوس آرام، پیامدهای سوپر ال‌نینو از گرما و سیلاب تا امنیت غذایی

    تهدید خاموش در بستر اقیانوس آرام، پیامدهای سوپر ال‌نینو از گرما و سیلاب تا امنیت غذایی

آیا زمستان سرد قطعی است؟

تضعیف گردابه احتمال سرما را بیشتر می‌کند، ولی به‌تنهایی برای پیش‌بینی کافی نیست. بر اساس پژوهش‌ها، پس از حدود دو سوم موارد گرمایش ناگهانی استراتوسفر، شمال و شمال‌غرب اروپا شرایطی سردتر و خشک‌تر از معمول را تجربه می‌کند.

هنوز شواهد روشنی وجود ندارد که نشان دهد تغییرات اقلیمی باعث تقویت یا تضعیف بلندمدت گردابه شده است. قدرت این سامانه به‌طور طبیعی در سال‌ها و دهه‌های مختلف به‌شدت تغییر می‌کند.

دوره‌های ضعف پایدار گردابه، مانند اوایل دهه ۱۹۶۰، با برخی از سردترین زمستان‌های اروپا هم‌زمان بوده است.

در مقابل، قدرت بیشتر آن در دهه ۱۹۹۰ با زمستان‌های ملایم‌تر و پربارش‌تر همراه شد. به گفته پژوهشگران، برای روشن شدن ارتباط میان تغییرات اقلیمی و قدرت گردابه قطبی، به مشاهدات بیشتری نیاز است.