فایننشالتایمز گزارش داد جهش بهای گازوئیل روزانه ۲۰۳ میلیون یورو هزینه اضافی به رانندگان اروپایی تحمیل میکند و آنها اکنون برای هر بار پر کردن باک خودرو، بهطور متوسط حدود ۳۰ یورو بیشتر از ابتدای سال جاری میلادی میپردازند.
این روزنامه چهارشنبه اول مهر نوشت اروپا بیش از دیگر اقتصادهای بزرگ جهان از گرانی گازوئیل آسیب دیده و قیمت این سوخت بهدنبال اختلال در تردد از تنگه هرمز و کاهش عرضه فرآوردههای نفتی پالایشگاههای روسیه، به بالاترین سطح خود رسیده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در روزهای اخیر از اوکراین خواسته است حملات به پالایشگاههای روسیه را متوقف کند.
این درخواست در حالی مطرح شده که گرانی سوخت پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا، جمهوریخواهان را تحت فشار قرار داده است.
تحلیل سازمان غیردولتی «حملونقل و محیط زیست» از دادههای کمیسیون اروپا نشان میدهد رانندگان اروپایی اکنون برای گازوئیل ۴۰ درصد بیشتر از ابتدای سال میپردازند. این افزایش برای یک باک ۵۰ لیتری حدود ۳۰ یورو هزینه بیشتر دارد.
قیمت بنزین نیز در همین مدت ۲۸ درصد افزایش یافته است.
بر اساس این برآورد، از آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، افزایش قیمت گازوئیل روزانه ۲۰۳ میلیون یورو هزینه اضافی بر مصرفکنندگان اروپایی تحمیل کرده است. این رقم کاهش مالیات سوخت در برخی کشورها را در بر نمیگیرد؛ اقدامی که هزینه آن باید با افزایش مالیاتهای دیگر یا استقراض جبران شود.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکرد.
بر اساس دادههای کشتیرانی، تنها سه شناور حامل کالا ۳۱ شهریور از این آبراه عبور کردند. شمار شناورهای عبوری نسبت به روز قبل یک فروند کاهش یافت و پایینتر از میانگین حدود ۱۵ شناور در ۱۰ روز گذشته باقی ماند.
وابستگی بالای اروپا به گازوئیل
فایننشالتایمز در ادامه گزارش داد گازوئیل بیش از ۴۰ درصد مصرف فرآوردههای نفتی در اقتصاد اروپا را تشکیل میدهد؛ سهمی بالاتر از هر منطقه دیگر جهان و حدود دو برابر ایالات متحده.
همین وابستگی، اروپا را در برابر جهش قیمت این سوخت آسیبپذیرتر کرده است.
ژولیت اگال، تحلیلگر ارشد داده در سازمان حملونقل و محیط زیست، گفت اتکای حملونقل جادهای اروپا به موتورهای احتراق داخلی، این قاره را به کالایی پرنوسان وابسته کرده است که کنترل چندانی بر قیمت آن ندارد.
او افزود گسترش حملونقل برقی میتواند تابآوری اروپا را در بحرانها افزایش دهد.
اتحادیه اروپا میخواهد سهم برق در تقاضای انرژی را تا سال ۲۰۴۰ دو برابر کند و به ۴۶ درصد برساند. آژانس بینالمللی انرژی نیز میگوید برقیسازی میتواند هزینه واردات انرژی جهان را بیش از ۴۰۰ میلیارد دلار کاهش دهد.
اورزولا فوندرلاین، رییس کمیسیون اروپا، هفته گذشته گفت واردات سوختهای فسیلی از آغاز جنگ ایران تاکنون ۹۰ میلیارد یورو هزینه اضافی برای اروپا داشته است، «بدون آنکه حتی یک مولکول انرژی بیشتر» در اختیار این قاره قرار گرفته باشد.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، در نامهای به فوندرلاین خواستار آن شد که بروکسل «بهطور موقت و استثنایی» برخی استانداردهای کیفیت سوخت را تسهیل کند.
نزدیک به یکپنجم خودروهای دیزلی اروپا در فرانسه تردد میکنند.
مکرون گفت این اقدام میتواند تولید پالایشگاههای اروپا را پنج تا ۲۰ درصد افزایش دهد. رییسجمهوری فرانسه یادآور شد اتحادیه اروپا در دوران همهگیری کووید-۱۹ نیز برخی محدودیتها را کاهش داده بود.
آنا-کایسا ایتکونن، سخنگوی کمیسیون اروپا، بدون اظهارنظر مستقیم درباره درخواست مکرون گفت تا زمانی که اروپا به سوختهای فسیلی وارداتی وابسته باشد، قیمت انرژی پرنوسان خواهد ماند و بروکسل آماده بررسی اقدامات دیگر است.
پیشتر در خردادماه، خبرگزاری رویترز گزارش داد افزایش قیمت سوخت در پی جنگ ایران، تقاضا برای خودروهای برقی نو و دستدوم را در سراسر اروپا افزایش داده است.
میراث سیاست قدیمی حمایت از خودروهای دیزلی
فایننشالتایمز نوشت آسیبپذیری امروز اروپا در برابر قیمت گازوئیل، تا حدی میراث سیاستهایی است که در دهههای ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ استفاده از خودروهای دیزلی را تشویق میکردند.
در آن سالها، بهرهوری بیشتر موتورهای دیزلی، انتشار کمتر دیاکسید کربن و هزینه پایینتر برای رانندگان را در مقایسه با خودروهای بنزینی به همراه داشت.
با روشنتر شدن نقش خودروهای دیزلی در آلودگی هوا، این سیاست بهتدریج کنار گذاشته شد؛ بهویژه پس از رسوایی «دیزلگیت».
این رسوایی در سال ۲۰۱۵ و پس از افشای دستکاری نرمافزاری فولکسواگن برای کمتر نشان دادن آلایندگی خودروهای دیزلی شکل گرفت.
با این حال، دادههای سازمان حملونقل و محیط زیست حاکی از آن است که چهار خودرو از هر ۱۰ خودرو در اروپا همچنان با گازوئیل کار میکنند.
این سازمان برای کاهش کوتاهمدت تقاضای گازوئیل به پیشنهادهای آژانس بینالمللی انرژی اشاره کرده است؛ از جمله کاهش ۱۰ کیلومتر بر ساعت از سقف سرعت در بزرگراهها و تشویق دورکاری در مشاغلی که امکان آن وجود دارد.
سازمان حملونقل و محیط زیست همچنین از بروکسل خواسته است با وجود فشار صنعت خودروسازی اروپا، از برنامه کنار گذاشتن تدریجی موتورهای احتراق داخلی عقبنشینی نکند.
در هفتههای اخیر، پیشروی حوثیهای یمن در مناطق اطراف تنگه بابالمندب و حملات آنها به عربستان سعودی، به نگرانیها درباره امنیت مسیرهای انتقال انرژی و چشمانداز بازار جهانی نفت دامن زده است.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه اول مهر به نقل از دادههای اولیه شرکت ردیابی کشتی کپلر گزارش داد هر سه شناور، از جمله یک نفتکش پاناماکس، در حال خروج از تنگه هرمز بودند.
این آمار ممکن است تغییر کند، زیرا برخی کشتیها معمولا هنگام عبور از تنگه هرمز فرستندههای خود را خاموش میکنند.
دادههای کپلر و شرکت الاسایجی همچنین نشان داد نفتکش الانجی «المفیار» که بدون محموله در حرکت بود، سهشنبه بار دیگر در داخل تنگه هرمز مشاهده شد. این شناور آخرین بار ۲۸ شهریور در خارج از این آبراه دیده شده بود.
پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، یکپنجم نفت و گاز جهان از تنگه هرمز عبور میکرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۳۱ شهریور ضمن تهدید جمهوری اسلامی به «نابودی» در صورت نرسیدن به توافق برای پایان جنگ، از احتمال توافق در آینده نزدیک سخن گفت و خواستار انزوای کامل اقتصادی تهران تا توقف حملات به کشتیها، جاهطلبیهای هستهای و حمایت از تروریسم شد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رییسجمهوری آمریکا، نیز در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل گفتوگو کردند.
شروط تهران برای بازگشایی تنگه هرمز شامل رفع فوری محاصره دریایی، پرداخت فوری اموال مسدودشده جمهوری اسلامی و پایان جنگ در همه جبهههای مقاومت، اعلام شد.
دادههای کشتیرانی همچنین نشان داد سهشنبه ۲۲ شناور حامل کالا از تنگه بابالمندب عبور کردند. شمار شناورهای عبوری پایینتر از میانگین حدود ۲۶ شناور در ۱۰ روز گذشته ماند.
تنگه بابالمندب در جنوبیترین بخش غربی یمن، یکی دیگر از گلوگاههای دریایی و مسیر حیاتی تجارت نفت میان دریای سرخ و خلیج عدن است.
از ۲۲ شناور عبوری، ۱۴ شناور به سمت دریای سرخ و هشت شناور به سوی خلیج عدن حرکت کردند. از جمله این شناورها پنج نفتکش پاناماکس، شش شناور سوپراماکس، چهار نفتکش افراماکس، یک نفتکش سوئزمکس و یک نفتکش بسیار بزرگ حمل نفت خام بودند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، شامگاه ۳۱ شهریور اعلام کرد در دیدار با عراقچی درباره پایان جنگ و بازگشایی کامل تنگه هرمز گفتوگو کرده و تاکید کرد عبور از این آبراه باید بدون عوارض و کشتیرانی در تنگه هرمز و بابالمندب، آزاد و بدون مانع باشد.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، نیز به ایبیسی نیوز گفت هدف اصلی دیدار دوشنبه او با ترامپ، دستیابی به توافقی مناسب برای بازگشایی تنگه هرمز و رسیدگی به بحران فزاینده انرژی در جهان بود.
ساعاتی پیش از آن، رویترز به نقل از دیپلماتها گزارش داد فرانسه با هماهنگی آمریکا تدوین پیشنویس قطعنامهای در شورای امنیت را برای ایجاد ماموریتی بینالمللی با هدف ازسرگیری تردد در تنگه هرمز آغاز کرده است.
ویتکاف در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «امروز در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد، از طریق میانجیهایی که در طول روز میان دو طرف در رفتوآمد بودند، گفتوگوهایی طولانی با هیات ایرانی داشتیم.»
او افزود: «آنها یک دور از گفتوگوها را با موفقیت به پایان رساندند که امیدواریم سازنده و امیدبخش باشد. میانجیها به کار خود ادامه خواهند داد.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، بامداد چهارشنبه به خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا، گفت: «تعامل صورت گرفته با طرف آمریکایی از طریق میانجی قطری بود.»
او در مورد خبر مذاکره جمهوری اسلامی و آمریکا در نیویورک گفت این تعامل با «هدف ابلاغ شرایط ایران»، از جمله پایان جنگ در همه جبههها، توقف عملیات نظامی آمریکا، محاصره دریایی و جنگ اقتصادی، و همچنین آزادی داراییهای جمهوری اسلامی انجام شد.
ویتکاف در پست خود درباره جزییات گفتوگوها و میانجیها توضیحی نداده نبود و مشخص نکرده بود که مقامهای کدام کشور در تبادل پیام بین دو هیات نقش داشتهاند. در ماههای اخیر عمان، قطر و پاکستان بهعنوان میانجی بین تهران و واشینگتن عمل کردهاند.
پیشتر و پس از آنکه دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از گفتوگوی سه ساعته استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان ویژه خود، با هیات جمهوری اسلامی خبر داد، این گمان تقویت شده بود که دو طرف بهطور مستقیم با یکدیگر دیدار و مذاکره کردهاند.
در گزارشی که صدا و سیمای جمهوری اسلامی سهشننبه شب از این مذاکرات داد نیز اشارهای به غیرمستقیم بودن مذاکرات و حضور میانجیها نشده بود و این تصور را تقویت می کرد که دیدار دو طرف مستقیم بوده است.
صدا و سیمای جمهوری اسلامی در گزارش خود تاکید کرد که دیدار عراقچی با ویتکاف، با اصرار نماینده آمریکا انجام شده و ابلاغ شروط جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه هرمز دلیل پذیرش درخواست ویتکاف برای این دیدار بوده است.
براساس این گزارش در این دیدار مواضع قاطع تهران به نماینده آمریکا ابلاغ و گفته شده که رفع فوری محاصره دریایی، پرداخت فوری همه اموال مسدود شده ایران و پایان جنگ در همه جبهه های مقاومت از جمله شروط تهران برای بازگشایی تنگه هرمز است.
در همین حال برخی رسانههای منطقه نیز بهنقل از مقامهای آمریکایی حاضر در این دیدار، جزییاتی از محور گفتوگوها را منتشر کردند.
شبکه العربیه بهنقل از یک مقام آمریکایی حاضر در این جلسه به شبکه العربیه گفت که هیات آمریکایی درخواست جمهوری اسلامی برای رفع محاصره دریایی را رد کرده است.
الحدث نیز بهنقل از یک مقام آمریکایی حاضر در این نشست گزارش داد که همچنان اختلافاتی عمده و موانعی مهم میان دو طرف وجود دارد و شانس دستیابی به توافق محدود است.
پیش از آنکه خبر مذاکرات ویتکاف و عراقچی منتشر شود، خبرگزاری رویترز سهشنبه ۳۱ شهریور بهنقل از یک مقام ارشد حکومت ایران که نامش اعلام نشد، گزارش داد هیات جمهوری اسلامی که بهمنظور شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک حضور دارد، برای ازسرگیری دیپلماسی با آمریکا از «اختیار کامل» برخوردار است.
او گفت: «مجمع عمومی سازمان ملل فرصتی طلایی برای آمریکا است تا به مسیر دیپلماسی بازگردد. اگر واشینگتن گامهای ملموسی بردارد، تهران از احیای دیپلماسی استقبال خواهد کرد.»
او افزود جزییات توافق احتمالی برای پایان دادن به درگیریها میان تهران و واشینگتن میتواند از طریق میانجیها در نیویورک مورد بحث قرار گیرد.
به گفته او، پیشنهاد حکومت ایران در این زمینه ۲۵ شهریور از طریق میانجیها به ایالات متحده ارائه شده است.
بهگفته این مقام ارشد جمهوری اسلامی، اگر ایالات متحده فشار نظامی خود را کاهش دهد و محاصره بنادر جنوبی ایران را لغو کند، جمهوری اسلامی میتواند ظرف هفت روز تنگه هرمز را بازگشایی کند.
او گفت: «آمریکا باید اعلام کند که خواهان حلوفصل موضوع از طریق دیپلماسی است، این موضع را رسما مطرح کند و سپس درباره جدول زمانی چگونگی پیشبرد این روند به توافق برسد.»
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز سهشنبه ۳۱ شهریور در مصاحبه با شبکه انبیسی اعلام کرد واشینگتن آماده گفتوگو با مقامهای جمهوری اسلامی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل است اما در حال حاضر هیچ دیداری برنامهریزی نشده است.
او افزود: «قطعا از چنین دیداری استقبال میکنیم، بهویژه اگر چشماندازی برای رسیدن به نتیجهای مثبت و در نهایت تحقق هدف اصلی این ماجرا داشته باشد.»
روبیو هدف اصلی دولت دونالد ترامپ را جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای عنوان کرد.
این تصمیمها در آستانه اجرایی شدن موج تازه تحریمهای آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران اتخاذ شده و شبکه پروازهای خارجی ایران را بیش از پیش محدود کرده است.
سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری ایران گفت که فرودگاه بغداد از نیمهشب سهشنبه خدمات به پروازهای ایرانی ارائه نمیدهد و مقامهای ایرانی در حال رایزنی هستند تا پروازهای مقصد بغداد را به فرودگاه نجف هدایت کنند.
پروازها به نجف که مقصد زیارتی مهمی برای ایرانیان است، فعلا برقرار ماندهاند.
اخوان افزود پذیرش مسافران ایرانی در فرودگاه عمان نیز متوقف شده و مذاکرات برای حل این موضوع ادامه دارد.
او تاکید کرد سایر پروازهای خارجی طبق برنامه انجام میشود و از مسافران خواست پیش از سفر وضعیت پرواز خود را از شرکت هواپیمایی یا آژانس مسافرتی پیگیری کنند.
توقف پروازها به جمهوری آذربایجان
جمهوری آذربایجان نیز سهشنبه ۳۱ شهریور پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایرانی را متوقف کرد.
خبرگزاری رسمی آذرتاج به نقل از شرکت هواپیمایی آذربایجان (آزال) گزارش داد که پروازهای ایرانی به این کشور از روز سهشنبه تعلیق شده است.
رسانههای آذربایجانی این اقدام را به تحریمهای جدید آمریکا علیه بخش هوانوردی ایران نسبت دادند. مسیرهای تهران، تبریز و مشهد به باکو از جمله خطوطی هستند که تحت تاثیر قرار گرفتهاند و زمان پایان این محدودیت اعلام نشده است.
این توقفها بخشی از پیامدهای تحریمهای گسترده آمریکا است که وزارت خزانهداری ایالات متحده در۱۷ شهریور تحت عنوان «عملیات طرد اقتصادی» علیه ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی که پیشتر مشمول تحریم نبودند و همچنین ۹ نهاد خارجی مرتبط اعمال کرد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز دوشنبه هشدار داد که ازاول مهر شرکتهای هواپیمایی ایرانی در سراسر جهان با مشکل جدی مواجه خواهند شد؛ زیرا ارائهدهندگان خدمات فرودگاهی، سوخترسانی و فروش بلیت در صورت همکاری با این شرکتها از نظام مالی دلاری کنار گذاشته میشوند.
او تصریح کرد که اگر هواپیمای ایرانی در فرودگاهی فرود بیاید، نمیتوان به آن سوخت داد، خدمات زمینی ارائه کرد یا بلیت فروخت.
با اجرای کامل تهدیدهای آمریکا از اول مهر، احتمال گسترش این محدودیتها به مقاصد دیگر نیز وجود دارد.
محدودیتهای فزاینده
اعمال محدودیت برای شرکتهای هواپیمایی ایرانی از هفتههای گذشته آغاز شده بود. شرکت هواپیمایی ماهان که از سالها پیش تحت تحریم آمریکا قرار دارد، پروازهای خود به مسقط را از ۲۶ شهریور و پروازهای استانبول و آنکارا را از ۳۰ شهریور تا اطلاع ثانوی متوقف کرد.
ماهان این تصمیم را به درخواست مقامهای هوانوردی عمان و ترکیه نسبت داد.
همزمان گرجستان از ۳۰ شهریور پرواز همه شرکتهای هواپیمایی ایرانی مشمول تحریم را متوقف کرد و آخرین پروازها روز ۲۹ شهریور انجام شد. سازمان هواپیمایی گرجستان اعلام کرده بود که مقررات تحریمی بینالمللی را رعایت میکند. مسیرهای تفلیس و باتومی که برای گردشگران ایرانی محبوب بودند، عملا بسته شدند.
ترکیه نیز محدودیتهای بیشتری اعمال کرده است. علاوه بر توقف پروازهای ماهان، شرکتهای ترکیش ایرلاینز، پگاسوس و ایجت پروازهای خود به ایران را از ۲۳ شهریور تا دستکم اسفند امسال به حالت تعلیق درآوردهاند.
شرکت هواپیمایی امارات نیز اعلام کرده است دیگر به تهران پرواز نمیکند. لوفتهانزا و هواپیمایی اتریش هم اعلام کردهاندپروازهای رفتوبرگشت به ایران دستکم تا دوم آبان، ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶، متوقف میماند و ازسرگیری آنها پس از این تاریخ قطعی نیست.
هواپیمایی قطر نیز اعلام کرد پروازهایش به ایران بهدلیل محدودیتهای حریم هوایی متوقف شده است. بهگفته این شرکت، ازسرگیری این پروازها بهطور موقت برای هشتم آذر، ۲۹ نوامبر ۲۰۲۶، برنامهریزی شده اما این تاریخ ممکن است تغییر کند.
این اقدامات بهدلیل خطر تحریمهای ثانویه و نگرانی از قطعات آمریکایی هواپیماها صورت گرفته است. در روزهای اخیر بررسی سایتهای فروش بلیت نشان میداد که امکان صدور بلیت از تهران به مقاصدی مانند گرجستان، عمان، بحرین، قطر، کویت و عراق محدود یا قطع شده، در حالی که برخی مسیرها به ترکیه و امارات با قیمتهای بسیار بالا همچنان فعال ماندهاند.
صنعت هوانوردی ایران سالهاست با تحریمهای آمریکا در زمینه خرید هواپیما، قطعات یدکی، تعمیر و نگهداری و دریافت خدمات در فرودگاههای خارجی مواجه است. گسترش این تحریمها به همه شرکتهای فعال و تهدید فرودگاههای میزبان، شبکه بینالمللی پروازهای ایرانی را بهشدت کوچک کرده است. مسافران ایرانی که برای زیارت، تجارت یا گردشگری به کشورهای همسایه سفر میکردند، اکنون ناچار به استفاده از مسیرهای جایگزین، پروازهای غیرمستقیم یا شرکتهای خارجی هستند که خود با محدودیتهایی روبهرو شدهاند.
مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با انتقال پروازها به فرودگاههایی مانند نجف، بخشی از ظرفیت پروازی خود را حفظ کنند، اما کارشناسان هشدار میدهند که اگر کشورهای بیشتری از ترس تحریمهای ثانویه خدمات خود را قطع کنند، انزوای هوایی ایران تشدید خواهد شد.
سازمان هواپیمایی کشوری ایران اعلام کرده که رایزنیها ادامه دارد و مسافران باید آخرین وضعیت را بررسی کنند. این تحولات در شرایطی رخ میدهد که تنشهای منطقهای و جنگ اخیر نیز از ماهها پیش بر پروازهای بینالمللی ایران تاثیر گذاشته و ظرفیت پروازهای بینالمللی را به شکل قابل توجهی کاهش داده است.
ترامپ، که بعدازظهر سهشنبه ۳۱ شهریور به وقت شرق آمریکا در دیدار با رهبران ۱۲ کشور منطقه شامل اعضای شورای همکاری خلیج فارس به همراه مصر، ترکیه، عراق، اردن، سوریه و لبنان سخن میگفت، افزود «تحرک زیادی» برای دستیابی به توافق ایجاد و دیدار دیگری برای آینده نزدیک برنامهریزی شده است.
او توضیح بیشتری درباره زمان و مکان این دیدار نداد.
همزمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی خبر داد که دیدار عراقچی با ویتکاف، با اصرار نماینده آمریکا انجام شده و ابلاغ شروط جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه هرمز دلیل پذیرش درخواست ویتکاف برای این دیدار بوده است.
صدای و سیمای جمهوری اسلامی در گزارش خود تاکید کرد که مواضع قاطع ایران در این دیدار به نماینده آمریکا ابلاغ شده و رفع فوری محاصره دریایی، پرداخت فوری همه اموال مسدود شده ایران و پایان جنگ در همه جبهه های مقاومت از جمله شروط تهران برای بازگشایی تنگه هرمز است.
با این حال، یک مقام آمریکایی حاضر در این جلسه به شبکه العربیه گفت که هیات آمریکایی درخواست جمهوری اسلامی برای رفع محاصره دریایی را رد کرده است.
الحدث نیز بهنقل از یک مقام آمریکایی حاضر در این نشست گزارش داد که همچنان اختلافاتی عمده و موانعی مهم میان دو طرف وجود دارد و شانس دستیابی به توافق محدود است.
هشدار و امیدواری همزمان ترامپ
با این حال، رییسجمهوری آمریکا بار دیگر هشدار داد ممکن است زمانی برسد که «خیلی دیر» شود و آمریکا دیگر فرصتی برای اجازه دادن به بقای ایران «بهعنوان یک کشور» نداشته باشد.
رییسجمهوری آمریکا افزود وضعیت ایران ممکن است درست پس از انتخابات میاندورهای آمریکا و شاید حتی پیش از آن پایان یابد.
او در عین حال گفت خواهان بقای ایران است و رهبران حاضر در نشست نیز همین خواسته را دارند.
ترامپ با اشاره به سخنرانی خود در نشست سازمان ملل متحد گفت: «شما سخنرانی من را هم شنیدید. لازم نیست دوباره همه آن را مرور کنم، اما ما ضربه بسیار سنگینی به آنها زدهایم. دربارهاش لاف نمیزنیم، اما اقتصادشان واقعا در وضعیت بسیار بدی است و امیدوارم کاری انجام دهند که واقعا برای مردمشان خوب باشد. فکر میکنم واقعا این کار را خواهند کرد. واقعا همینطور فکر میکنم. گزینه دیگر، گزینه قابل قبولی برای هیچکس نیست.»
رییسجمهوری آمریکا افزود اقتصاد ایران نابود شده، تورم از ۳۰۰ درصد فراتر رفته و پول این کشور بیارزش شده است.
او گفت آمریکا در قالب «عملیات طرد اقتصادی» با هدایت اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، بهدنبال انزوای کامل مالی حکومت ایران و افزایش فشار بر تهران است.
ترامپ ساعاتی پیش از دیدار با رهبران ۱۲ کشور منطقه، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد گفت درباره ایران با یک «تصمیم بزرگ» روبهروست: یا توافقی حاصل میشود که به ایران امکان بازسازی بدهد، یا جمهوری اسلامی را «بهسرعت نابود» خواهد کرد تا دیگر فرصت کشتن مردم و ویران کردن کشورها را نداشته باشد.
رییسجمهوری آمریکا، صبح سهشنبه ۳۱ شهریور به وقت محلی در مقر سازمان ملل در نیویورک، بخش قابل توجهی از سخنرانی خود در مجمع عمومی را به مساله ایران اختصاص داد و گفت در برابر جمهوری اسلامی دو گزینه میبیند: دستیابی به توافق یا اقدام برای نابودی سریع آن.
ترامپ گفت: «من یک تصمیم بزرگ پیش رو دارم. آیا توافقی با ایران حاصل میشود که به آنها اجازه دهد بازسازی کنند و کشوری بسیار بزرگتر از هر زمان دیگری بسازند، شاید یکی از بزرگترین کشورهای خاورمیانه یا حتی جهان؛ یا جمهوری اسلامی را نابود کنم و این کار را سریع انجام دهم، بدون اینکه دوباره فرصتی برای کشتن مردم و ویران کردن کشورها داشته باشند.»
تهدید به حمله به کوه کلنگ گزلا
رییسجمهوری آمریکا بعدازظهر سهشنبه در نشست خود با رهبران کشورهای منطقه در حاشیه نشست سازمان ملل متحد در نیویورک بار دیگر برنامه هستهای ایران را چالش دیرینه خاورمیانه خواند و گفت آمریکا اجازه نخواهد داد ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند.
ترامپ گفت شاید ۹۹ درصد اقدامات آمریکا با هدف جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای انجام شده باشد.
او افزود: «تاسیسات مرتبط با برنامه هستهای ایران منهدم شدهاند اما ممکن است مجبور شویم یکی دیگر، یعنی کوه کلنگ گزلا، را منفجر کنیم. در حال حاضر فعالیت زیادی در آنجا نمیبینیم، اما اگر ببینیم، بلافاصله آن را منفجر خواهیم کرد.»
رییسجمهوری آمریکا تاکید کرد تصمیمهایش درباره ایران ارتباطی با انتخابات ندارد و وقتی به تهدید هستهای ایران فکر میکند، فقط به پایان دادن به آن تهدید میاندیشد.
ترامپ همچنین گفت «عملیات خشم حماسی» نیروی دریایی ایران را از بین برده و هر ۱۵۹ کشتی آن اکنون در کف دریا قرار دارند.
او افزود ایران دیگر نیروی هوایی موثری ندارد، بیش از ۹۰ درصد کارخانههای تسلیحاتی آن هدف قرار گرفته، ۴۵۰ مرکز ذخیره موشک بالستیک و ۸۰۰ مرکز ذخیره پهپاد نابود شده و سامانههای پدافند هوایی و بخش بزرگی از رهبری تروریستی حکومت، از بین رفتهاند.
اطمینان خاطر به متحدان منطقهای
ترامپ همچنین گفت نیروی دریایی آمریکا مینهای کارگذاشته شده از سوی جمهوری اسلامی را از تنگه هرمز پاک کرده و به ازسرگیری جریان نفت کمک میکند.
بهگفته او، آمریکا در دوره اخیر بیش از یک میلیارد بشکه نفت را از خلیج اسکورت کرده و اکنون میزان عبور نفت از تنگه هرمز بسیار بیشتر از هر زمان دیگری از آغاز درگیری است.
او همچنین گفت محاصره ایران با «دیوار فولادی»، قویترین محاصرهای است که تاکنون دیده شده است.
ترامپ حملات جمهوری اسلامی به کشتیهای تجاری و کشورهای همسایه را دلیلی برای کاهش وابستگی زیرساختهای انرژی خاورمیانه به نقاط تحت کنترل ایران دانست و گفت دولت او بهشدت از کریدور اقتصادی هند ـ خاورمیانه ـ اروپا و دیگر مسیرهای انتقال نفت حمایت میکند.
او ایران را کشوری خواند که ۵۱ سال «قلدر خاورمیانه» بوده است، اما تاکید کرد این وضعیت دیگر پایان یافته است.
ترامپ ظرفیت خاورمیانه را از بالاترین ظرفیتهای هر منطقه جهان دانست و گفت این ظرفیت فقط ناشی از نفت نیست، بلکه به «ذهنها، درخشش و نبوغ» مردم منطقه نیز مربوط میشود. او رهبران حاضر در نشست را دوستان خود خواند و گفت آمریکا «صددرصد» در کنار آنها خواهد بود.
ترامپ همچنین آمریکا را «داغترین کشور جهان» توصیف کرد و گفت این کشور بهترین و قدرتمندترین ارتش جهان را دارد و از این قدرت برای کمک به دوستان خود استفاده میکند.
رییسجمهوری آمریکا در بخش دیگری از سخنانش از کشورهای حاضر بهدلیل سرمایهگذاری در آمریکا تشکر کرد و گفت میزان سرمایهگذاریها به رکورد ۲۱ تریلیون دلار رسیده و بازار سهام آمریکا طی یک سال و نیم ۸۰ بار رکورد تاریخی ثبت کرده است.
او همچنین به نشست سال گذشته درباره جنگ غزه اشاره کرد و گفت تقریبا همین گروه از رهبران در آن حضور داشتند و چند هفته بعد یک «توافق صلح تاریخی» حاصل شد که بهگفته او جان صدها هزار نفر را نجات داد.
ترامپ افزود شورای امنیت سازمان ملل به اتفاق آرا طرح صلح ۲۰ مادهای غزه و ایجاد «هیئت صلح» را تصویب کرد و کشورهای حاضر میلیاردها دلار برای بازسازی غزه و کمک به مردم آن اختصاص دادند.
او همچنین مدعی شد همه گروگانها، چه زنده و چه جانباخته، بازگردانده شدند و کشورهای حاضر در نشست نقش مهمی در تحقق این هدف داشتند.
ترامپ در این نشست از مارکو روبیو وزیر امور خارجه، اسکات بسنت وزیر خزانهداری، استیو ویتکاف و جرد کوشنر نمایندگان ویژه خود، مایک والتز سفیر آمریکا در سازمان ملل متحد و بن بلک مدیر عامل شرکت مالی توسعه بینالمللی ایالات متحده تقدیر کرد.
او ویتکاف را «هنری کیسینجر جونیور» نامید و با اشارهای طنزآمیز به کیسینجر گفت تفاوت این است که ویتکاف اطلاعات را درز نمیدهد.
ترامپ همچنین گفت ویتکاف و کوشنر نزد هر دو طرف و بهویژه ایرانیها از احترام برخوردارند و ابراز اطمینان کرد که آنها خواهند توانست مساله را به نتیجه برسانند.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، سهشنبه ۳۱ شهریور در سخنرانی خود تاکید کرد آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز نباید به «ابزاری برای باجگیری» تبدیل شود.
او گفت: «این یک اصل اساسی حقوق بینالملل است و به نفع همه ماست که کشتیها بتوانند با امنیت از این تنگه عبور کنند و منافع انرژی همه کشورهای ما نیز تضمین شود.»
مکرون ادامه داد: «بازگشایی تنگه هرمز یک اولویت است. احترام به حقوق بینالملل هم یک اولویت است. این موضوع به نفع همه است و فرانسه به آن متعهد است.»
خبرگزاری رویترز ۳۱ شهریور به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داد فرانسه با هماهنگی ایالات متحده، در حال تدوین پیشنویس قطعنامهای در شورای امنیت سازمان ملل است که هدف آن ایجاد ماموریتی بینالمللی برای ازسرگیری تردد کشتیها در تنگه هرمز است.
در هفتههای اخیر، تنشهای دیپلماتیک میان تهران و پاریس افزایش یافته است. ۲۹ شهریور، دستگاه قضایی جمهوری اسلامی اعلام کرد مرکز آموزش زبان فرانسه، وابسته به سفارت فرانسه در تهران، با دستور دادستانی پلمب شده است.
در واکنش، وزارت خارجه فرانسه سفیر جمهوری اسلامی در پاریس را احضار کرد.
قطر: بازگشایی هرمز و احیای مذاکرات راه خروج از بحران است
تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، دیگر رهبری بود که در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل به موضوع تنگه هرمز پرداخت.
او گفت بحران خلیج فارس را میتوان از مسیر دیپلماسی، بازگشایی تنگه هرمز به روی کشتیرانی و احیای مذاکرات حل کرد تا از وقوع جنگ جلوگیری شود.
امیر قطر افزود بحران کنونی امکان بسته شدن آبراهی را فراهم کرده است که نزدیک به یکچهارم تجارت انرژی جهان از آن عبور میکند و شریانهای حیاتی اقتصاد جهانی را به «ابزاری برای فشار و چانهزنی» تبدیل کرده است.
او هشدار داد مردم در سراسر جهان، با وجود فاصله داشتن از عوامل شکلگیری این درگیری، هزینه آن را از جمله با افزایش قیمت مواد غذایی و دارو میپردازند.
امیر قطر همچنین خواستار ایجاد یک نظام منطقهای برای تامین امنیت جمعی شد؛ نظامی که به حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی کشورها احترام بگذارد، حل مسالمتآمیز اختلافات را ترویج کند و مانع مداخله در امور داخلی کشورها شود.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که جمهوری اسلامی همچنان بر سیاستهای تنشآفرین خود در منطقه تاکید دارد.
خبرگزاری ایرنا ۳۱ شهریور به نقل از حسن قشقاوی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، گزارش داد مواد ۱۳، ۱۴ و ۱۵ طرح «اقدام راهبردی تامین امنیت و پیشرفت پایدار تنگه هرمز و خلیج فارس» در این کمیسیون به تصویب رسیده است.
قشقاوی گفت بر اساس ماده ۱۳ این طرح، شناورهایی که مقررات جمهوری اسلامی برای عبور از تنگه هرمز را رعایت نکنند، با مجازاتی معادل ۲۰ درصد محموله یا ارزش آن روبهرو خواهند شد و تا زمان پرداخت این مبلغ، بهطور موقت توقیف میشوند.
گوترش: آزادی کشتیرانی باید بهطور کامل احیا شود
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در سخنرانی خود از رهبران جهان خواست از فرصت مجمع عمومی برای کاهش تنشها استفاده کنند.
گوترش با اشاره به تشدید درگیریها در خاورمیانه گفت آنچه «آتشبس» خوانده میشود، چیزی بیش از کاهش شدت درگیریها نبوده و غیرنظامیان همچنان بهای آن را میپردازند.
او خواستار توقف جنگ، انتقال آزادانه کمکهای بشردوستانه و «احیای کامل حقوق و آزادیهای کشتیرانی مطابق با قوانین بینالمللی» شد.
در هفتههای اخیر، پیشروی حوثیهای یمن در مناطق اطراف تنگه بابالمندب و حملات آنها به عربستان سعودی، نگرانیها درباره امنیت مسیرهای انتقال انرژی و چشمانداز بازار جهانی نفت را افزایش داده است.
اردوغان: گسترش دامنه درگیری به سود هیچکس نیست
رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل به بحران خلیج فارس اشاره کرد و گفت: «تلاش خطرناک برای گسترش این درگیریها و منازعات به مناطق همجوار، به نفع هیچکس نیست.»
اردوغان افزود ترکیه برای پایان دادن به درگیریها در خلیج فارس با همه طرفها در تماس است.
او خواستار انجام اصلاحات در شورای امنیت شد و هشدار داد سازمان ملل دیگر قادر به انجام وظیفه خود در حفظ صلح نیست.
همزمان، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، گمانهزنیها درباره سرنوشت رویارویی تهران و واشینگتن بالا گرفته است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفت مقامهای آمریکایی ۳۱ شهریور نشستی سهساعته با هیات جمهوری اسلامی داشتهاند.
ترامپ این نشست را «بسیار خوب» و «بسیار سازنده» توصیف کرد و افزود نشست دیگری نیز برای «آینده بسیار نزدیک» برنامهریزی شده است.
ایالات متحده در هفتههای اخیر کارزار فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را تشدید کرده و در پی محدود کردن شریانهای مالی حکومت ایران بوده است.
