رسانه وابسته به سپاه: فرمانده قرارگاه سجاد سراوان در درگیری با افراد مسلح کشته شد
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، چهارشنبه اول مهر خبر داد که حسین ظریفی، فرمانده قرارگاه عملیاتی سجاد سراوان، در درگیری چهارشنبه با افراد مسلح کشته شده است.
همزمان حال‌وش خبر داد دستکم ۱۳ نیروی نظامی به شدت زخمی شده‌اند.
روابط عمومی قرارگاه قدس نیروی زمینی سپاه پاسداران اعلام کرد تعدادی از افراد مسلح دستگیر و پنج نفر از آنها کشته شدند.
بانک مرکزی امارات چهارشنبه یکم مهر اعلام کرد همه شعب بانک ملی در این کشور از انجام تراکنش‌های مالی از مبداء ایران یا به مقصد آن، از جمله تامین مالی تجارت و انتقال وجه، منع می‌شوند.
در اطلاعیه این نهاد «رعایت نکردن قوانین مبارزه با پول‌شویی، تامین مالی تروریسم و تامین مالی اشاعه سلاح‌های کشتار جمعی» از جمله تخلفات بانک ملی اعلام شده است.
این تصمیم پس از تحریم مدیر شعبه دبی بانک ملی در اوایل شهریور گرفته شد. وزارت خزانه‌داری آمریکا او و یک شرکت مستقر در هنگ‌کنگ را به اتهام پول‌شویی برای یک صرافی ایرانی تحت تحریم، به فهرست تحریم‌ها افزود.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، دوم شهریور هنگام اعلام آغاز کارزار «طرد اقتصادی»، به‌طور مشخص خواستار تعطیلی همه شعب بانک ملی در جهان شده بود.
او هشدار داد نهادهای تسهیل‌کننده پول‌شویی برای جمهوری اسلامی از نظام مالی مبتنی بر دلار کنار گذاشته خواهند شد.
بر اساس اطلاعات وب‌سایت بانک ملی، این بانک فعالیت خود را در امارات از سال ۱۹۶۹ آغاز کرد و در امارت‌های مختلف این کشور هفت شعبه دارد.
با این حال، به‌گزارش رویترز هنوز روشن نیست تصمیم تازه امارات بخشی از تشدید گسترده‌تر محدودیت‌ها در پی تحریم‌های آمریکا باشد.
وزارت امور خارجه امارات متحده عربی ۲۹ مرداد از تصمیم این کشور برای تعلیق تمام مبادلات تجاری و مالی با جمهوری اسلامی تا اطلاع ثانوی خبر داد.
این کشور اعلام کرد این تصمیم «با توجه به تشدید تنش‌های منطقه‌ای که صلح و امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی را تضعیف می‌کند» اتخاذ شده است.
تصمیم ابوظبی اندکی پس از آن اعلام شد که وزارت دفاع امارات متحده عربی، حکومت ایران را به شلیک دو موشک بالستیک به سوی این کشور متهم کرد.
پیش از تعلیق روابط تجاری و مالی امارات متحده عربی با جمهوری اسلامی، این کشور فعالیت مدرسه‌ها و مراکز آموزشی وابسته به جمهوری اسلامی را نیز متوقف کرده بود.
ایران‌اینترنشنال اسفند ۱۴۰۴ از دستور تعطیلی مدارس ایرانی و دانشگاه آزاد در دبی خبر داد. پلیس دبی ۲۶ اسفند همان سال «بیمارستان ایرانیان» را نیز تعطیل و بیماران بستری را به مراکز دیگر منتقل کرد.
گسترش محدودیت‌های بانکی از امارات تا ترکیه و بریتانیا
بانک ملی، با هفت شعبه و دفتر اصلی در دبی، در کشوری فعالیت می‌کرد که از مهم‌ترین مجراهای ارتباط اقتصادی ایران با جهان خارج بود. فشار آمریکا بر این مجرا، بانک‌های خارجی طرف معامله با جمهوری اسلامی را نیز در بر گرفته است.
وزارت خزانه‌داری آمریکا ششم شهریور، شعب اماراتی بانک مصر را به پردازش تراکنش‌های مرتبط با شبکه بانکداری سایه جمهوری اسلامی متهم کرد و پیشنهاد قطع دسترسی این شعب به نظام بانکی آمریکا را ارائه داد.
در ترکیه نیز نهاد ناظر بانکی ۲۵ شهریور اعمال حقوق سهام‌داران اصلی بانک گلدن گلوبال، به‌جز دریافت سود، را به صندوق بیمه سپرده‌ها واگذار کرد. آمریکا پیش‌تر این بانک را به تسهیل تراکنش‌های نیروی قدس سپاه و انتقال درآمد نفتی ایران متهم و تحریم کرده بود. گلدن گلوبال این اتهام‌ها را رد کرده است.
در بریتانیا نیز بانک ملی پی‌ال‌سی، زیرمجموعه بریتانیایی بانک ملی ایران، با محدودیت‌های گسترده روبه‌روست. بر اساس گزارش پیشین ایران‌اینترنشنال، این بانک با مجوز عمومی خزانه‌داری بریتانیا تنها اجازه پرداخت برخی هزینه‌ها، از جمله حقوق و بازنشستگی کارکنان بریتانیایی، خدمات فناوری اطلاعات و دستمزد حسابدار را دارد. اعتبار این مجوز ۳۰ مهر ۱۴۰۵ پایان می‌یابد و تصمیم درباره تمدید آن با خزانه‌داری بریتانیاست.
صنعت هوایی در کنار شبکه بانکی، هدف فشار آمریکا
در کنار محدود کردن دسترسی بانکی، آمریکا خدمات‌رسانی به صنعت هوایی ایران را نیز هدف کارزار طرد اقتصادی قرار داده است. وزارت خزانه‌داری ۱۷ شهریور، ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و شماری از شرکت‌ها و واسطه‌های خارجی را تحریم کرد و به ارائه‌دهندگان خدمات درباره خطر قطع دسترسی به نظام مالی جهانی هشدار داد.
در پی این فشارها، شرکت هواپیمایی ماهان اعلام کرد بنا بر تصمیم مراجع هوانوردی عمان و ترکیه، پروازهایش به مسقط از ۲۶ شهریور و به استانبول و آنکارا از ۳۰ شهریور متوقف می‌شود. گرجستان نیز از توقف پرواز شرکت‌های هواپیمایی ایرانی از ۳۰ شهریور خبر داد.
دو منبع دولتی عراق هم به خبرگزاری فرانسه گفتند بغداد پرواز شرکت‌های ایرانی را از بامداد ۳۱ شهریور، در راستای تصمیم وزارت خزانه‌داری آمریکا، تعلیق می‌کند. این محدودیت‌ها همزمان مسیرهای ارتباط هوایی ایران با کشورهای اطراف و امکان دسترسی جمهوری اسلامی به خدمات مالی بین‌المللی را کاهش داده‌اند.
او در نشستی خبری در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در پاسخ به سوالی درباره قلدر خواندن ترامپ و مغایر بودن سخنرانی او در روز سه‌شنبه ۳۱ شهریور در مجمع عمومی سازمان ملل با منشور این سازمان از سوی پزشکیان، گفت حکومتی که مردم خود را قتل‌عام می‌کند و به حاکمیت ملی، مناطق غیرنظامی و زیرساخت‌های انرژی همسایگان خود حمله می‌کند و منشور سازمان ملل متحد را زیر پا می‌گذارد، صلاحیت اظهارنظر درباره قوانین بین‌المللی و موعظه دیگران را ندارد.
رییس دولت در جمهوری اسلامی سخنان دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، را نشانه «خوی قلدری و منطق زور» و مغایر با منشور سازمان ملل خواند.
روبیو در جریان این نشست خبری، بارها در پاسخ به سوالات مربوط به تحولات خاورمیانه، انگشت اتهام را به سوی جمهوری اسلامی گرفت و گفت: «همه چیز در خاورمیانه به نیروهای شرور وابسته به جمهوری اسلامی برمی‌گردد.»
سپاه، عامل شکست مذاکرات
او با اشاره به اختلافات داخلی در جمهوری اسلامی گفت تصمیم‌گیری نهایی در حکومت ایران در حال حاضر در دست افرادی است که «به‌شدت به انقلاب باور دارند» و این ساختار یکی از موانع جدی در مسیر مذاکرات با تهران است.
روبیو افزود: «فکر می‌کنم این موضوع برای همه کاملا روشن است. من ادعا نمی‌کنم که متخصص سازوکارهای داخلی حکومت ایران هستم، اما به اندازه کافی درباره آن می‌دانم که بگویم، و فکر می‌کنم همه ما می‌پذیریم که در نهایت و در شرایط فعلی، تصمیم‌گیری نهایی در ایران در دست افرادی است که به‌شدت به انقلاب، و نه به کشور، باور دارند.»
به‌گفته وزیر امور خارجه آمریکا، همین مساله تعامل با تهران را دشوار می‌کند، زیرا طرف آمریکایی می‌تواند با کسانی که نماینده «ایران به‌عنوان یک دولت» هستند وارد مذاکره شود، درباره برخی مسائل به توافق برسد و حتی درباره امکان توافق در موضوعات دیگر گفت‌وگو کند، اما این توافق‌ها در نهایت باید به داخل ایران و به سطحی که او از آن با عنوان «ایرانِ انقلابی» یاد کرد، بازگردانده شود.
او افزود: «اغلب درست در همان‌جاست که [توافق‌ها] شکست خورده‌اند.»
روبیو تفاهم‌نامه اسلام‌آباد میان دو طرف را نمونه‌ای روشن از این وضعیت دانست و گفت: «صرف‌نظر از اینکه مردم چه نظری درباره تفاهم‌نامه داشته باشند، این تفاهم‌نامه به این دلیل پایان یافت که ایرانِ انقلابی آن را نقض کرد. تفاهم‌نامه در حال اجرا بود و سپس سپاه پاسداران تصمیم گرفت کشتیرانی را هدف قرار دهد و این اقدام توافق‌هایی را که تا آن مقطع حاصل شده بود، از بین برد.»
او این مساله را «چالشی مداوم» و عاملی موثر در مذاکرات با جمهوری اسلامی خواند و در عین حال تاکید کرد که واشینگتن تلاش برای دستیابی به توافق را کنار نگذاشته است.
روبیو افزود اگر فرصتی برای انجام کاری وجود داشته باشد، آمریکا همچنان تلاش خواهد کرد، اما باید تاکید کرد که این مساله یک مانع واقعی در مذاکرات است.
اجماع کشورهای منطقه درباره جمهوری اسلامی
او گفت میان کشورهای منطقه درباره حکومت ایران به‌عنوان یک «نیروی مخرب» اجماع گسترده وجود دارد.
روبیو گفت گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی طی سال‌های گذشته کشورهای همسایه را تهدید کرده‌اند و کشورهای حاشیه خلیج فارس و دیگر کشورهای منطقه بر ضرورت باز ماندن تنگه هرمز و جلوگیری از هرگونه حمله به آن تاکید دارند.
وزیر امور خارجه آمریکا افزود این کشورها با دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای مخالف‌اند و بسیاری از آنها از تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی آمریکا علیه تهران حمایت می‌کنند.
به‌گفته روبیو، واشینگتن در هماهنگی نزدیک با این کشورهاست؛ کشورهایی که هم می‌توانند در اعمال فشار اقتصادی بر ایران نقش داشته باشند و هم خود مستقیما از اقدامات تهران متاثر و تهدید می‌شوند.
روبیو در بخش دیگری از سخنانش گفت: «ایرانی‌ها و نیروهای نیابتی آنها به اماکن دیپلماتیک حمله کردند که اقدامی بی‌سابقه است؛ آنها سفارت ما در کویت را بمباران کردند.»
روبیو افزود: «فکر می‌کنم ایرانی‌ها دچار این تصور هستند که دموکرات‌ها در نوامبر پیروز خواهند شد و ترامپ دیگر قادر نخواهد بود علیه آنها اقدامی انجام دهد؛ فکر نمی‌کنم آنها ما را به‌خوبی درک کرده باشند.»
وزیر خارجه آمریکا درباره ذخایر تسلیحاتی این کشور گفت: «برای دستیابی به اهدافمان در ارتباط با ایران مهمات کافی داریم، اما فقط در ایران حضور نداریم. در منطقه هند و اقیانوس آرام تعهداتی داریم، تعهدات ما در حوزه فرماندهی جنوبی نیز در حال افزایش است و در قبال ناتو و شرکایمان هم تعهداتی داریم.»
او افزود: «در هر نقطه‌ای از جهان که به آنها بگویید پنج سرباز آمریکایی و دو هواپیما کمتر حضور خواهند داشت، همه نگران می‌شوند.»
روبیو درباره وضعیت تنگه هرمز نیز گفت مسیر جنوبی تنگه باز است و روزانه نفت بیشتری از آن عبور می‌کند و این روند ادامه خواهد یافت.
وزیر امور خارجه آمریکا تاکید کرد واشینگتن به دفاع از منافع خود و باز نگه داشتن تنگه‌ها ادامه خواهد داد.
واکنش به مذاکرات عراقچی و ویتکاف
مارکو روبیو همچنین در واکنش به مذاکرات عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، در روز سه‌شنبه ۳۱ شهریور در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد گفت: «نمی‌خواهم گفت‌وگوهای دیروز را یک پیشرفت بزرگ توصیف کنم، اما در عین حال فکر می‌کنم همین که دستکم گفت‌وگویی انجام شد، مهم بود.»
او افزود دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی نیازمند کار سخت و زمان برای مذاکره است.
وزیر امور خارجه آمریکا در عین حال گفت دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، گزینه‌های متعددی در اختیار دارد و گزینه نظامی نیز همچنان روی میز است.
مذاکره عباس عراقچی و استیو ویتکاف که گفته شده با میانجی‌گری قطر واکنش‌های تندی را در میان نیروهای نزدیک به سپاه پاسداران برانگیخته است.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، با استناد به سخنان روز چهارشنبه اول مهر محسن رضایی، دبیرشورای عالی امنیت ملی، نوشت مذاکره با ویتکاف بدون هماهنگی وکسب مجوز از نهادهای سیاستگذار و مسئول از جمله شورای عالی امنیت ملی صورت گرفته است.
این خبرگزاری، حضور عراقچی در این مذاکرات را «تعامل و اقدام غلط» خواند و تاکید کرد که برخی ادعاها مبنی بر هماهنگ بودم این اقدام درست نیست و ضروری است که عراقچی درباره این اقدام غلط که مخالف مصالح و منافع ملی است به نهادهای مربوط و ملت ایران پاسخگو باشد که با چه محاسبه‌ای مرتکب این «خطای بزرگ» شده است.
شماری از نمایندگان مجلس نیز با انتقاد شدید از عباس عراقچی خواستار پاسخگویی و معذرت‌خواهی او شده‌اند.
پزشکیان چهارشنبه اول مهر در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک گفت: «صلحی که برای همه نباشد، صلح نیست. یا امنیت را با هم خواهیم ساخت یا ناامنی را با یکدیگر تحمل خواهیم کرد.»
او در سخنان خود بارها بر قدرت جمهوری اسلامی تاکید کرد و گفت که نداشتن قدرت خطرناک است.
همزمان، یک مقام ارشد حکومت به رویترز گفت تهران در حال بررسی پاسخ واشینگتن به پیشنهاد جمهوری اسلامی برای پایان دادن به درگیری‌ها است و در گفت‌وگوهای غیرمستقیم سه‌شنبه ۳۱ شهریور، بازگشایی تنگه هرمز و رفع محاصره دریایی آمریکا بررسی شد.
به‌گفته این مقام، تهران پیشنهاد کرده است در صورت کاهش فشار نظامی و رفع محاصره بندرهای ایران، تنگه هرمز ظرف هفت روز بازگشایی شود.
او پایان دائمی خصومت‌ها و رفع محاصره را از اولویت‌های تهران دانست و گفت با وجود اختلاف‌های زیاد، روند دیپلماتیک ادامه دارد.
پزشکیان نیز در سخنرانی خود، بهره‌مندی دیگر کشورها از تنگه هرمز در شرایط بسته بودن راه کشتیرانی ایران را نپذیرفت و گفت استقرار ناوگان‌های متخاصم و گسترش جنگ، امنیت کشتیرانی را تامین نمی‌کند.
او با نسبت دادن آغاز جنگ به آمریکا و اسرائیل گفت جمهوری اسلامی «با قدرت» دفاع کرد، اما «برای صلح از مذاکره نمی‌گریزد».
پزشکیان درباره برنامه هسته‌ای نیز گفت ایران انحصار دانش هسته‌ای در چند کشور را نمی‌پذیرد و سلاح هسته‌ای را عامل امنیت نمی‌داند.
رییس دولت جمهوری اسلامی سخنان دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، را نشانه «خوی قلدری و منطق زور» و مغایر با منشور سازمان ملل خواند.
او گفت پس از سخنان ترامپ و «تروریست» خواندن جمهوری اسلامی، تصمیم گرفت عکس علی خامنه‌ای، رهبر کشته‌شده جمهوری اسلامی، و دانش‌آموزان مدرسه میناب را به حاضران نشان دهد.
همزمان با آغاز سخنرانی پزشکیان در دومین روز مجمع عمومی سازمان ملل، هیات‌های نمایندگی برخی کشورها از جمله ایالات متحده و اسرائیل جلسه را ترک کردند. دختر پزشکیان به‌عنوان یکی از اعضای هیات ایرانی هنگام سخنرانی پدرش در صحن سازمان ملل حضور داشت.
روایت تهران و واشینگتن از گفت‌وگوهای نیویورک
سخنان پزشکیان درباره آمادگی برای گفت‌وگو در حالی مطرح شد که مذاکرات عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، در حاشیه مجمع عمومی با انتقاد شماری از مقام‌ها و رسانه‌های وابسته به سپاه پاسداران روبه‌رو شد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت این تعامل از طریق میانجی قطری صورت گرفت و هیات ایرانی دیدگاه‌ها و شروط خود را درباره تنگه هرمز، امنیت منطقه و دیپلماسی به طرف آمریکایی منتقل کرد.
او تاکید کرد این مواضع تازه نبود و حضور هیات در نیویورک فرصتی برای ابلاغ دوباره آن بود.
ویتکاف نیز بامداد اول مهر در ایکس نوشت میانجی‌ها در طول روز میان دو طرف در رفت‌وآمد بودند و یک دور گفت‌وگو را به پایان رساندند. او ابراز امیدواری کرد مذاکرات سازنده و نویدبخش باشد و گفت تلاش میانجی‌ها ادامه دارد.
ترامپ ۳۱ شهریور از نشست سه‌ساعته هیات‌های دو کشور خبر داده و آن را «بسیار خوب» و «بسیار سازنده» توصیف کرده بود. او همچنین از برنامه‌ریزی برای نشست دیگری در آینده نزدیک خبر داد.
خبرگزاری صدا و سیما پس از اظهارات ترامپ، به نقل از یک «منبع اختصاصی» گزارش داد عراقچی درخواست ویتکاف را برای ابلاغ شروط بازگشایی تنگه هرمز پذیرفت. این منبع رفع فوری محاصره دریایی، پرداخت همه اموال مسدودشده ایران و پایان جنگ در همه «جبهه‌های مقاومت» را از این شروط برشمرد.
در مقابل، یک منبع آمریکایی حاضر در نشست به العربیه گفت واشینگتن درخواست تهران برای رفع محاصره را رد کرد و اختلاف‌ها و موانع عمده‌ای همچنان باقی است.
درخواست عذرخواهی و تهدید به استیضاح عراقچی
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، چهارشنبه در گفت‌وگو با شبکه خبر صدا و سیما گفت در جلسه‌ای با پزشکیان و عراقچی تصمیم گرفته شد شروط جمهوری اسلامی در آمریکا ابلاغ شود.
او تاکید کرد شرط تازه‌ای مطرح نشده و تا زمان تحقق خواسته‌های تهران، تنگه هرمز باز نمی‌شود و مذاکره‌ای صورت نمی‌گیرد.
با این حال، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، ابلاغ شروط را توجیه مناسبی برای آنچه «دیدار» عراقچی و ویتکاف خواند، ندانست و خواستار عذرخواهی رسمی وزیر امور خارجه شد. تسنیم این اقدام را «هدیه بزرگی به ترامپ» توصیف کرد و از عراقچی خواست توضیح دهد با چه مجوزی آن را انجام داده است.
تسنیم همچنین در خبری نوشت مذاکره عباس عراقچی با استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا، بدون هماهنگی وکسب مجوز از نهادهای سیاستگذار و مسئول از جمله شورای عالی امنیت ملی صورت گرفته است.
این خبرگزاری، حضور عراقچی در این مذاکرات را «تعامل و اقدام غلط» خواند و تاکید کرد که برخی ادعاها مبنی بر هماهنگ بودم این اقدام درست نیست و ضروری است که عراقچی درباره این اقدام غلط که مخالف مصالح و منافع ملی است به نهادهای مربوط و ملت ایران پاسخگو باشد که با چه محاسبه‌ای مرتکب این «خطای بزرگ» شده است.
ابراهیم رضایی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، نیز اول مهر در ایکس نوشت شروط تهران پیش‌تر ابلاغ شده و «ملاقات غیرقانونی به بهانه شروط» نشانه ضعف است.
او خواستار توضیح عراقچی درباره مجوز و مبنای این اقدام شد.
حسینعلی حاجی‌دلیگانی، نایب‌رییس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس، هم در گفت‌وگو با فارس اعلام کرد مجلس از همه ابزارهای نظارتی، از جمله استیضاح عراقچی، استفاده خواهد کرد.
او حضور نماینده جمهوری اسلامی هنگام سخنرانی ترامپ را نیز «مایه ننگ» و «تاسف» خواند.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، همچنین در یادداشتی درباره سفر هیات ایرانی هشدار داد «تله‌های دیپلماتیک» باید جدی گرفته شود و مذاکره را از نگاه سیاستمداران آمریکایی «ابزار فریب» توصیف کرد.
تهدیدهای نظامی در کنار مذاکرات
در کنار این مخالفت‌ها، مقام‌های نظامی جمهوری اسلامی به تهدیدهای ترامپ پاسخ دادند. رییس‌جمهوری آمریکا ۳۱ شهریور گفت در صورت مشاهده فعالیت در مجموعه زیرزمینی کوه کلنگ گزلا، نزدیک تاسیسات نطنز، آمریکا به آن حمله خواهد کرد.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، به العربیه گفت جمهوری اسلامی دیپلماسی را رد نمی‌کند، اما به حمله آمریکا به هر نقطه‌ای از ایران پاسخ خواهد داد. ستاد کل نیروهای مسلح و قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا نیز در بیانیه‌ای، آمریکا و اسرائیل را به ضربات «شدیدتر» و «غیرقابل‌پیش‌بینی» تهدید کردند.
محسن رضایی نیز در واکنش به طرح آمریکا برای تحریم هواپیماهای ایرانی، از کشورهای منطقه خواست با واشینگتن همراه نشوند. او به‌طور تلویحی صنعت مسافربری کشورهای منطقه را تهدید کرد و گفت: «اگر نگذارند هواپیماهای ایران سفر کنند فرودگاه‌های آنان هم نمی‌توانند پرواز داشته باشند.»
عمده پیام‌ها نشون می‌دهد که حضور سران جمهوری اسلامی در نیویورک، برای بسیاری از شهروندان، نه یک رویداد دیپلماتیک، بلکه آزمونی برای مساله پاسخگویی درباره سرکوب داخلی است.
پرتکرارترین واکنش، مطالبه بازداشت پزشکیان و عراقچی در آمریکاست؛ مخاطبان حضور آنها در نیویورک را فرصتی برای پاسخگو کردن مقام‌های جمهوری اسلامی در قبال جنایاتشان دانستند.
شماری از شهروندان، زهران ممدانی، شهردار نیویورک، را خطاب قرار دادند و پرسیدند او که قبلا بارها پیگیر بازداشت بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در صورت ورود به این شهر شده بود، حالا قصد دارد درباره دستگیری عاملان و آمران کشتار هزاران ایرانی سکوت کند؟
درخواست بازداشت پزشکیان و عراقچی
یکی از مخاطبان از فردیس کرج، با اشاره به گزارش‌های اخیر نهادهای حقوق بشری، پرسید چرا مقام‌های جمهوری اسلامی که در سرکوب ۴۰ هزار معترض دی مسئولیت داشته‌اند، در نیویورک بازداشت نمی‌شوند.
مخاطب دیگری نیز نوشت حالا که در نیویورک هستند، فرصت خوبی است تا پزشکیان و عراقچی را بازداشت کنند.
هیات حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران در گزارش تازه خود اعلام کرد بسیاری از موارد نقض حقوق بشر در سرکوب اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، از جمله قتل، حبس و محرومیت شدید از آزادی، در حد «جنایت علیه بشریت» بوده‌اند.
سارا حسین، رییس این هیات، گفت شمار واقعی قربانیان می‌تواند «به‌طور قابل توجهی» بیش از آمار اعلام‌شده حکومت باشد.
این یافته‌ها در پیام‌های مخاطبان نیز بازتاب داشت.
یک شهروند پیشنهاد کرد همزمان با حضور مقام‌های جمهوری اسلامی در سازمان ملل، تصاویر و اسناد مربوط به کشتار معترضان در اختیار این نهاد قرار گیرد.
برخی مخاطبان مستقیما دونالد ترامپ را خطاب قرار دادند و از او خواستند به جای میزبانی یا مذاکره با این گروه، درباره اتهام‌های مربوط به سرکوب اقدام کند.
شهروندی نیز گفت: «شهردار نیویورک که می‌خواست نتانیاهو را بازداشت کند، احیانا قصد ندارد جنایتکاران کت شلواری که عضو شعام هستند و امضایشان پای قتل‌عام ۱۹-۱۸ دی ثبت شده را دستگیر کند؟»
انتقاد از صدور روادید آمریکا برای هیات جمهوری اسلامی
شماری از مخاطبان از آنچه «استاندارد دوگانه غرب» خواندند، انتقاد کردند؛ یعنی محکوم کردن نقض حقوق بشر از یک سو و پذیرش مقام‌های جمهوری اسلامی از سوی دیگر.
یک مخاطب پرسید: «سوال من این است که مگر آقای ترامپ همیشه از کشتار دی نمی‌گفت؟ پس چرا به سر دسته‌های قاتلان فرزندان ایران ویزا داده است؟»
وزارت امور خارجه آمریکا پیش‌تر گفته بود صدور مجوز ورود اعضای اصلی هیات جمهوری اسلامی به سازمان ملل، در چارچوب تعهدات واشینگتن به‌عنوان کشور میزبان سازمان ملل انجام شده، هرچند محدودیت‌هایی برای رفت‌وآمد هیات اعمال شده است.
دولت آمریکا همچنین با درخواست حفاظت امنیتی عراقچی در مدت حضورش موافقت کرده بود.
شهروندی در همین زمینه خطاب به رییس‌جمهوری آمریکا نوشت: «نهادهای وابسته به سازمان ملل می‌گویند سران جمهوری اسلامی مرتکب جنایت علیه بشریت شده‌اند. چرا الان آزادانه و حتی با اسکورت شما در آمریکا و سازمان ملل هستند؟»
شماری از مخاطبان این وضعیت را نشانه سیاست یک بام و دو هوای دولت‌های غربی دانستند.
مخاطبی نیز گفت شاید برای غرب امکان دستگیری مقام‌های جمهوری اسلامی وجود ندارد، و پیشنهاد داد ایرانیان خارج از کشور با تجمع مقابل مقر سازمان ملل، اعتراض خود را بیان کنند.
«پزشکیان عروسک خیمه‌شب‌بازی است»
یکی از محورهای پررنگ پیام شهروندان درباره پزشکیان این است که او مستقل نیست و اختیاری ندارد و حضورش در سازمان ملل، بیشتر نمایشی از ساختار قدرت جمهوری اسلامی است.
شهروندان در این پیام‌ها بارها از پزشکیان با عنوان «عروسک خیمه‌شب‌بازی»، «عروسک کوکی» و «آبدارچی مافیای قدرت» یاد کردند و کلیت این حضور، را «سیرک» جمهوری اسلامی برای نمایش مشروعیت خواندند.
برخی به حضور بی‌فایده این هیئت در نیویورک اشاره کردند.
شهروندی نوشت سال‌ها دستاورد جمهوری اسلامی از حضور در سازمان ملل، خرید از فروشگاه‌های نیویورک بود که به لطف ترامپ آن هم از بین رفت.
مخاطبی دیگر گفت: «از قدیم گفته‌اند طرف را در ده راه نمی‌دادند، سراغ خانه کدخدا را می‌گرفت؛ حکایت این‌ها در سازمان ملل است.»
شهریور سال گذشته وزارت امور خارجه آمریکا از اعمال محدودیت در دسترسی هیات اعزامی جمهوری اسلامی به فروشگاه‌های عمده‌فروشی و کالاهای لوکس حین اقامت آنها در نیویورک برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل خبر داده بود.
در تعدادی از پیام‌ها همچنین ترس از «معامله» با جمهوری اسلامی دیده می‌شود.
برخی این نگرانی را مطرح کردند که پرونده سرکوب و کشتار، در برابر ملاحظات دیپلماتیک به حاشیه رانده شود.
خبرگزاری فرانسه چهارشنبه اول مهر گزارش داد این دو ایرانی سپتامبر ۲۰۱۵ در القریتین سوریه اعدام شدند و دادگاه گاریدو را در ارتباط با این پرونده به قتل دو نفر در قالب گروه سازمان‌یافته مجرم شناخت.
بر اساس حکم، دو سوم محکومیت گاریدو مشمول دوره امنیتی است؛ به این معنا که او در ۲۰ سال نخست حبس امکان آزادی زودهنگام ندارد. دادستان خواستار حبس ابد با دوره امنیتی ۲۲ ساله برای گاریدو شده بود.
دادگاه در عین حال گاریدو را از اتهام قتل عمد برنامه‌ریزی‌شده تبرئه کرد. این اتهام بر پایه تصویری بود که مردی با صورت نیمه‌پوشیده را با سر بریده‌ای مقابل پایش و جسد قربانی در پس‌زمینه نشان می‌داد.
این تصویر در تلفن همراهی که گفته می‌شد متعلق به همسر گاریدو است، پیدا شد؛ تلفنی که نیروهای آمریکایی پس از شکست داعش در سوریه در سال ۲۰۱۹ به دست آورده بودند.
داعش در سال‌های اوج قدرت خود بخش‌های وسیعی از شمال و شرق سوریه، از جمله مناطقی در رقه، دیرالزور، حلب و حسکه را در اختیار داشت. این گروه در سال ۲۰۱۵ تدمر و القریتین در استان حمص را نیز تصرف کرد و در مناطق تحت کنترل خود دست به اعدام و تخریب آثار تاریخی زد.
ائتلاف تحت رهبری آمریکا در سال ۲۰۱۹ آخرین پایگاه این گروه در سوریه را تصرف کرد، اما اعضای داعش در سال‌های بعد به حملات پراکنده در این کشور ادامه دادند.
کارشناسان هرگز به‌طور قطعی تایید نکردند مرد حاضر در تصویر گاریدو است، اما دادستانی با استناد به لباس، حالت قرار گرفتن و فرم بدن او استدلال کرد این فرد گاریدو است.
در مقابل، دادگاه مشارکت او در اعدام دو ایرانی در القریتین را محرز دانست. تصاویر موجود در تلفن همراه، گاریدو را ابتدا در وانت حامل دو محکوم و سپس در کنار عمر دیاو و یاسین رتون، دو عضو فرانسوی داعش، نشان می‌داد.
دیاو و رتون که اکنون هر دو کشته شده‌اند، عاملان سربریدن دو ایرانی بودند. در یکی از تصاویر، گاریدو در حالی که دست‌هایش را روی شانه‌های آنها گذاشته، همراه با این دو نفر با لبخند در برابر اجساد سربریده دیده می‌شود.
شماری از شهروندان فرانسوی در سال‌های اوج فعالیت داعش برای پیوستن به این گروه به سوریه رفتند.
سه مهاجم سالن باتاکلان در حملات نوامبر ۲۰۱۵ پاریس نیز فرانسوی و دارای سابقه سفر به سوریه بودند. صلاح عبدالسلام، تنها بازمانده گروه عامل این حملات، سال ۲۰۲۲ در فرانسه به حبس ابد بدون امکان آزادی مشروط محکوم شد.
خانواده‌ای با سابقه افراط‌گرایی
محاکمه گاریدو ۱۴ سپتامبر آغاز شد. او یکی از حدود هزار و ۵۰۰ فرانسوی بود که در دهه ۲۰۱۰ برای پیوستن به داعش راهی سوریه و عراق شدند.
گاریدو در دادگاه گفت در خانواده‌ای به‌شدت مذهبی و زیر سلطه پدری که به اسلام گرویده بود بزرگ شده است و خود را «افراط‌گرا از بدو تولد» توصیف کرد.
دادستان نیز در جریان محاکمه به نقش پررنگ پدر اشاره کرد و خانواده گاریدو، شامل سه برادر و دو خواهر را خانواده‌ای منزوی و افراط‌گرا توصیف کرد.
گاریدو بخشی از کودکی خود را میان فرانسه و مراکش، زادگاه مادرش، گذراند و تنها چند سال در دوره نوجوانی به مدرسه رفت. او سپس همراه پدرش در بازار لا پایاد در مون‌پلیه کار کرد که در آن زمان به‌عنوان یکی از کانون‌های سلفی‌گری شهرت داشت.
دادستانی گفت گاریدو و اوبی، برادر بزرگ‌ترش، از نخستین اعضای خانواده بودند که راهی سوریه شدند و دیگر اعضای خانواده بعدا به آنها پیوستند.
وکلای گاریدو با استناد به ارزیابی کارشناسان گفتند سازوکارهای فرقه‌ای حاکم بر خانواده، رهایی او از این محیط را ناممکن کرده بود. گاریدو هنگام رفتن به سوریه در سال ۲۰۱۲، ۱۸ سال داشت.
خرداد سال جاری نیز دادگاهی در هلند زنی را که فرزندان نوجوانش را به مناطق تحت کنترل داعش در سوریه برده بود، به هفت سال زندان محکوم کرد.
پسر او در ۱۴ سالگی به پلیس نظامی داعش پیوسته بود و دو سال بعد، هنگام خدمت در یکی از واحدهای نظامی این گروه، کشته شد.
بحث درباره فاصله گرفتن از افراط‌گرایی
گاریدو در جریان محاکمه گفت در دوران زندان تحصیل کرده، تحت مراقبت روان‌شناختی قرار گرفته و از ایدئولوژی جهادی فاصله گرفته است.
کارشناسان نیز فاصله گرفتن گاریدو از ایدئولوژی جهادی را تایید کردند، اما دادستانی این روند را «مشکوک» و تقریبا بیش از حد بی‌نقص ارزیابی کرد.
لوئیز ال‌یافی، وکیل انجمن فرانسوی قربانیان تروریسم و از طرف‌های مدنی پرونده، گفت گاریدو نه یک جهادگر کاملا معتقد است و نه فردی که به‌طور کامل از گذشته خود فاصله گرفته باشد.
او درباره اینکه گاریدو دیدگاه‌های واقعی خود را پنهان می‌کند یا در این تغییر صادق است، افزود: «نمی‌دانم و شاید خودش هم نداند.»
