صدای چندین انفجار در قشم، سیریک و میناب شنیده شد
خبرگزاری های حکومتی ایران، در نخستین دقایق بامداد پنجشنبه ۱۹ شهریور گزارش دادند که صدای چندین انفجار در مناطق ساحلی قشم، سیریک و شهرستان میناب شنیده شده است.
بر اساس این گزارشها، استانداری هرمزگان اعلام کرد صداهای شنیدهشده در قشم از سمت دریا بوده است. هنوز گزارشی درباره علت این صداها، اهداف احتمالی یا خسارت و تلفات منتشر نشده است.
همزمان، کانال تلگرامی «وحید آنلاین» به نقل از مخاطبان خود از شنیده شدن صدای انفجار شدید در قشم و بندرعباس خبر داد. شماری از مخاطبان این کانال گفتند شدت انفجارها باعث لرزش ساختمانها، درها، پنجرهها و شیشهها شده است.
بر اساس پیامهای منتشرشده، صداهای انفجار حدود ساعت ۰۰:۲۴ تا ۰۰:۲۶ بامداد پنجشنبه شنیده شدند و شماری از مخاطبان نیز منشا آنها را «سمت دریا» عنوان کردند.
این گزارشها ساعاتی پس از آن منتشر شد که خبرگزاری فارس شامگاه چهارشنبه ۱۸ شهریور از شنیده شدن صدای انفجار از سمت دریا در مناطق جنوبی جاسک خبر داد. استان هرمزگان در روزهای اخیر یکی از کانونهای درگیری بوده است؛ در حملات ۱۰ و ۱۱ شهریور نیز نقاطی در بندرعباس، بندرلنگه، جاسک، سیریک و قشم هدف قرار گرفتند.
به گزارش رویترز، ترامپ شامگاه چهارشنبه ۱۸ شهریور، پیش از سفر به دالاس برای شرکت در گردهمایی انتخاباتی جمهوریخواهان، به خبرنگاران گفت: «فکر میکنم جنگ بلافاصله پس از انتخابات پایان مییابد، چون آنها دیگر نمیتوانند دوام بیاورند.»
او جمهوری اسلامی را متهم کرد که میکوشد با ادامه جنگ بر نتیجه انتخابات میاندورهای تاثیر بگذارد تا در آمریکا مقامهایی روی کار بیایند که فشار کمتری بر تهران وارد کنند.
به گفته ترامپ، حکومت ایران امیدوار است این مقامها جمهوری اسلامی را به حال خود بگذارند و اجازه دهند به سلاح هستهای دست یابد.
توافقی فراتر از پرونده هستهای
رییسجمهوری آمریکا در پاسخ به پرسشی درباره احتمال توافق هستهای با تهران گفت: «توافقی که من انجام میدهم، بسیار فراتر از موضوع هستهای خواهد بود.»
او افزود در هر توافق احتمالی، موضوعات دیگری نیز مطرح خواهد شد که سه ماه پیش روی میز نبودند، اما جزئیات این موضوعات را توضیح نداد.
این اظهارات در حالی مطرح شد که وبسایت میدلایستآی چهارشنبه به نقل از دو منبع نزدیک به دولت جمهوری اسلامی گزارش داد ترامپ از طریق مقامهای پاکستان و قطر به تهران پیام داده است که به تفاهمنامه پیشین بازنخواهد گشت.
بر اساس این گزارش، مقامهای جمهوری اسلامی نیز به میانجیها گفتهاند از تفاهمنامه موجود صرفنظر نمیکنند و حاضر نیستند بر مبنای متنی جدید مذاکره کنند. میدلایستآی نوشت عمان و قطر برای رفع این بنبست و احیای تفاهمنامه با اصلاحاتی تلاش میکنند.
تهدید به افزایش حملات در تنگه هرمز
ترامپ در بخش دیگری از سخنانش گفت: «ما کنترل تنگه هرمز را در دست داریم.»
او در پاسخ به پرسشی درباره حملات روزهای اخیر در این آبراه افزود: «این حملات را ما انجام میدهیم. حملات بسیار بیشتری را هم خواهید دید.»
این سخنان پس از دور تازه حملات متقابل آمریکا و جمهوری اسلامی بیان شد. فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرد سهشنبه پنج نفتکش دیگر ایران را که مرتبط با سپاه پاسداران توصیف کرد، منهدم کرده است.
سنتکام این عملیات را پاسخ به تلاش جمهوری اسلامی برای حمله موشکی به یک ناو جنگی آمریکا دانست. در مقابل، سپاه پاسداران از حمله به یک پایگاه آمریکا در اردن خبر داد.
رویترز نیز چهارشنبه گزارش داد جمهوری اسلامی مدعی حمله به ۱۰ کشتی در نزدیکی تنگه هرمز شده است. این خبرگزاری تبادل حملات به کشتیها را بزرگترین موج اعلامشده از آغاز جنگ توصیف کرد.
جنگ و قیمت سوخت در آستانه انتخابات
ترامپ همزمان گفت کاهش قیمت نفت احتمالا تا پس از انتخابات میاندورهای به تعویق خواهد افتاد، اما پیشبینی کرد با پایان جنگ، قیمتها بهشدت پایین بیایند. بهای نفت برنت چهارشنبه، در پی تشدید درگیریها، بار دیگر از ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد.
انتخابات میاندورهای آمریکا ۱۲ آبان، سوم نوامبر، برگزار میشود. در این انتخابات، همه کرسیهای مجلس نمایندگان و حدود یکسوم کرسیهای سنا به رای گذاشته میشوند و نتیجه آن ترکیب سیاسی کنگره را برای دو سال پایانی دوره ریاستجمهوری ترامپ تعیین میکند.
رویترز پیشتر، ۱۱ شهریور، به نقل از چهار فرد مطلع گزارش داده بود مقامهای ارشد کاخ سفید، از جمله جیدی ونس و مارکو روبیو، خواهان مهار شدت جنگ دستکم تا انتخابات هستند.
بر اساس آن گزارش، مخالفت افکار عمومی آمریکا با جنگ، افزایش قیمت انرژی و فشار بر ذخایر برخی تسلیحات ارتش، از عوامل موثر بر این محاسبات بودهاند.
رویترز چهارشنبه ۱۸ شهریور گزارش داد این پیام در حالی به تهران منتقل شده که گسترش درگیریها، نگرانی از تبدیل جنگ با حوثیها به بحرانی گستردهتر در منطقه را افزایش داده است.
یک دیپلمات ارشد منطقهای به این خبرگزاری گفت پاکستان طی ۲۴ ساعت گذشته از تهران خواسته است از نفوذ خود برای توقف حملات حوثیها به عربستان سعودی استفاده کند.
یک مقام ارشد ایرانی نیز تایید کرد اسلامآباد سهشنبه ۱۷ شهریور این پیام را منتقل کرده است. به گفته او، تهران در پاسخ گفته است: «ما حوثیها را کنترل نمیکنیم.»
با این حال، دو منبع ایرانی به رویترز گفتند تهران هفته گذشته از حوثیها خواسته بود به عربستان سعودی حمله کنند و وعده تامین منابع مالی و تسلیحات بیشتر را داده بود.
بنا بر روایت این دو منبع، چند فرمانده سپاه پاسداران نیز برای کمک به هماهنگی حملات به یمن رفته بودند.
حملات متقابل و تهدید به ادامه درگیری
حوثیها سهشنبه یک پایگاه هوایی در خمیس مشیط و زیرساختهای نفتی در شهرهای اطراف را هدف قرار دادند. این حملات ۷۳ زخمی بر جای گذاشت.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، چهارشنبه گفت جنگندههای عربستان سعودی در ۱۲ ساعت، ۵۴ حمله هوایی در چند استان یمن انجام دادهاند. او تهدید کرد این حملات بیپاسخ نخواهد ماند.
در مقابل، ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف به رهبری عربستان سعودی، گفت مراکز غیرنظامی و اقتصادی این کشور هدف قرار گرفتهاند و ائتلاف همه تدابیر عملیاتی لازم را برای بازداشتن حوثیها و مقابله با حملات آنان به کار خواهد گرفت.
رایزنی با پاکستان و ترکیه
رایزنیهای نظامی در ریاض در چارچوب پیمان دفاعی سه کشور انجام میشود؛ پیمانی که ماه گذشته میلادی امضا شد و بر اساس آن، حمله مسلحانه به هر یک از اعضا، حمله به هر سه کشور تلقی میشود.
یک منبع پاکستانی به رویترز گفت مقامهای عربستان با نمایندگان ارشد نظامی پاکستان و ترکیه برای هماهنگی واکنش خود دیدار کردهاند. به گفته او، سه کشور توافق کردهاند نیروهایشان وارد یمن نشوند و هرگونه واکنش از خاک عربستان انجام شود.
منبع پاکستانی دیگری تاکید کرد هنوز تصمیمی درباره مشارکت اسلامآباد در حملات تلافیجویانه گرفته نشده است.
او گفت پیمان نظامی با عربستان سعودی ماهیت دفاعی دارد و نیروهای پاکستانی میتوانند در داخل این کشور حمایت نظامی، فنی، زمینی یا هوایی ارائه کنند، اما در عملیات رزمی در خاک کشورهای دیگر شرکت نخواهند کرد.
خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، نیز گفت حمله به هر یک از سه کشور، حمله به هر سه تلقی خواهد شد و گسترش حملات به خاک عربستان میتواند سازوکار امنیتی مشترک را فعال کند.
هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، هنگام اعلام این پیمان گفته بود توافق علیه ایران یا کشور دیگری نیست و اعضا درباره میزان و شکل حمایت از یکدیگر، در صورت وقوع حمله، مشورت خواهند کرد.
نگرانی از تاثیر تنشها بر بازار نفت
تشدید حملات حوثیها همزمان با اختلال در کشتیرانی تنگه هرمز، مسیر جایگزین صادرات نفت عربستان را نیز تهدید میکند.
بر اساس ارزیابی اداره اطلاعات انرژی آمریکا، عربستان سعودی با انتقال نفت از طریق خط لوله شرق به غرب به بندر ینبع در دریای سرخ، بخشی از جریان صادرات خود را از تنگه هرمز دور کرده است.
نفتکشهایی که از دریای سرخ به سوی خلیج عدن و اقیانوس هند حرکت میکنند، باید از بابالمندب بگذرند. به این ترتیب، ناامنی در این آبراه میتواند استفاده از مسیر جایگزین هرمز را نیز دشوار کند.
در روزهای گذشته، نبرد در غرب یمن نیز با تلاش حوثیها برای نزدیک شدن به نقاط مشرف به بابالمندب شدت گرفته است.
منابع نظامی دولت یمن به خبرگزاری فرانسه گفتند هدف این عملیات، قطع ارتباط بندر المخا با دیگر مناطق تحت کنترل دولت و پیشروی به سوی ارتفاعات مشرف به تنگه است. حوثیها مناطق مجاور بابالمندب را در اختیار ندارند، اما بر بندر حدیده، در شمال المخا، مسلط هستند.
خبرگزاری فرانسه ۱۴ شهریور، با استناد به منابع نظامی و درمانی، شمار کشتهشدگان درگیریهای دو روز پیش از آن را ۱۲۹ نفر اعلام کرد. دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل نیز از آوارگی حدود هزار و ۷۹۰ خانواده در تعز طی دو روز خبر داد.
احتمال یک جنگ گسترده دوباره در یمن
درگیری تازه در حالی رخ میدهد که آتشبس سال ۲۰۲۲ با میانجیگری سازمان ملل، شدت جنگ یمن را بهطور محسوسی کاهش داده بود.
ائتلاف به رهبری عربستان از مارس ۲۰۱۵، در حمایت از دولت به رسمیت شناختهشده یمن، وارد جنگ با حوثیها شد. توافق آتشبس در آوریل ۲۰۲۲، پس از سالها نبرد، فرصتی برای کاهش خشونت و پیگیری راهحل سیاسی فراهم کرد.
آدام بارون، کارشناس یمن در اندیشکده نیو آمریکا، به آسوشیتدپرس گفت حوثیها حاضرند برای دستیابی به منافع بلندمدت، از جمله گسترش نفوذ در امتداد ساحل دریای سرخ، هزینههای کوتاهمدت را تحمل کنند. او با اشاره به تمرکز آمریکا بر ایران و بیمیلی عربستان سعودی به مداخله دوباره در یمن، درباره بازگشت به جنگی تمامعیار هشدار داد.
در این میان، دیپلمات ارشد منطقهای که با رویترز گفتوگو کرده، هدف تلاش پاکستان را مهار تنش پیش از رسیدن به مرحلهای دانست که عربستان سعودی خواستار نقش نظامی فعالتر اسلامآباد شود.
یک منبع منطقهای دیگر نیز به این خبرگزاری گفت پاسخ نظامی عربستان سعودی بر حوثیها متمرکز خواهد ماند، نه بر خود ایران. به گفته او، ریاض انتظار ندارد این حملات به هدف گستردهتر تهران، یعنی پایان دادن به محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا، منجر شود.
به گزارش خبرنگار ایراناینترنشنال، این قطعنامه چهارشنبه ۱۸ شهریور در نشست شورای حکام در وین، با ۲۳ رای موافق، سه رای مخالف و هشت رای ممتنع تصویب شد.
قطعنامه از رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، میخواهد این مصوبه و قطعنامههای پیشین مربوط به برنامه هستهای ایران را به شورای امنیت ارسال کند.
آسوشیتدپرس گزارش داد آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان این قطعنامه را پیشنهاد کردهاند. چین، روسیه و نیجر به آن رای مخالف دادند و یک عضو شورای ۳۵نفره نیز بهدلیل بدهی مالی حق رای نداشت.
تصمیم تازه در ادامه اختلافی چندساله درباره مواد و فعالیتهای هستهای اعلامنشده در ایران گرفته شد؛ اختلافی که پیش از حملات نظامی به تاسیسات هستهای نیز وجود داشت.
شورای حکام در قطعنامه ۲۲ خرداد ۱۴۰۴، خودداری مکرر جمهوری اسلامی از همکاری کامل و بهموقع درباره مواد و فعالیتهای هستهای در مکانهای اعلامنشده را مصداق عدم پایبندی به موافقتنامه پادمان دانسته بود.
در آن قطعنامه، از تهران خواسته شده بود برای وجود ذرات اورانیوم در مکانهای اعلامنشده توضیح فنی معتبر ارائه کند، محل کنونی مواد هستهای یا تجهیزات آلوده را مشخص کند و دسترسی لازم برای بررسی و نمونهبرداری را فراهم آورد.
موافقتنامه پادمان چارچوبی برای نظارت آژانس بر مواد و فعالیتهای هستهای است تا بتواند بررسی کند این مواد از کاربردهای صلحآمیز منحرف نشدهاند.
شورای حکام در قطعنامه ۲۰ خرداد امسال نیز از ادامه رفعنشدن موارد عدم پایبندی ابراز تاسف کرده و خواستار ارائه اطلاعات کامل درباره موجودی مواد هستهای و دسترسی بازرسان برای راستیآزمایی آن شده بود.
بیش از یک سال ابهام درباره ذخایر اورانیوم
همزمان با اختلاف بر سر فعالیتهای اعلامنشده، محدودیت دسترسی بازرسان پس از حملات نظامی، نظارت بر تاسیسات و مواد هستهای اعلامشده ایران را نیز با مشکل مواجه کرده است.
گروسی دوشنبه ۱۶ شهریور در سخنرانی افتتاحیه نشست شورای حکام گفت آژانس در دوره گزارشدهی اخیر، نه اطلاعاتی درباره وضعیت مواد و تاسیسات هستهای اعلامشده از ایران دریافت کرده و نه برای انجام راستیآزمایی میدانی به این تاسیسات دسترسی داشته است.
او افزود بیش از یک سال از زمانی میگذرد که آژانس پیوستگی اطلاعات خود درباره ذخایر اورانیوم کمغنا و با غنای بالا در تاسیسات هدفگرفتهشده در حملات خرداد ۱۴۰۴ را از دست داده است. گروسی این وضعیت را موجب نگرانی جدی از نظر اشاعه هستهای دانست و خواستار رسیدگی فوری شد.
بر اساس گزارش رسمی آژانس در خرداد امسال، برآورد ذخیره اورانیوم با غنای تا ۶۰ درصد ایران در آستانه حملات خرداد ۱۴۰۴، معادل ۴۴۰٫۹ کیلوگرم بود.
این رقم، برآورد مربوط به پیش از حملات است. آژانس در همان گزارش تصریح کرد بهدلیل نبود اطلاعات و دسترسی، نمیتواند اندازه، ترکیب یا محل کنونی ذخایر اورانیوم غنیشده ایران را مشخص کند یا تایید کند فعالیتهای مرتبط با غنیسازی متوقف شدهاند.
پاسخ تهران؛ راستیآزمایی پس از پایان جنگ
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، شامگاه چهارشنبه ۱۸ شهریور گفت ارجاع پرونده هستهای جمهوری اسلامی به شورای امنیت سازمان ملل «اساسا موضوعیت ندارد، زیرا تهران مرتکب هیچگونه عدم پایبندی نشده است».
بقائی گفت مواردی که در قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی بهعنوان عدم پایبندی مطرح شده، «ناشی از حملات آمریکا و اسرائیل» است.
او اقدام کشورهای غربی را «متناقض» خواند و گفت آنها پیشتر در چارچوب مکانیسم ماشه از بازگشت قطعنامههای شورای امنیت علیه ایران سخن گفته بودند.
بقائی درباره رای مثبت ژاپن و عربستان سعودی به این قطعنامه گفت: «قطعا هیچ نتیجهای با این قطعنامه به دست نمیآورند.»
کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی این وزارتخانه هم خارجه جمهوری اسلامی، در واکنش به صدور این قطعنامه در صفحه ایکس خود نوشت: «به تاسیسات هستهای تحت پادمان ایران حمله میکنند، روند عادی راستیآزمایی را مختل میکنند و بعد همان اختلال را دستاویز صدور قطعنامه در شورای حکام قرار میدهند.»
غریبآبادی افزود: «با این فضاسازیها نه میتوانید شکست سیاستها و اقدامات خود را جبران کنید و نه میتوانید در شورای امنیت کاری از پیش ببرید.»
رضا نجفی، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی در وین هم پیشتر در واکنش به گزارش ارائهشده به شورای حکام گفت با پایان جنگ، زمینه برای فعالیتهای راستیآزمایی آژانس در ایران فراهم خواهد شد.
او افزود موافقتنامه پادمان جامع مقررات مشخصی برای اجرای آن در شرایط جنگی ندارد و آژانس نباید انتظار داشته باشد اقدامات پادمانی در این شرایط به همان شکل دوران عادی اجرا شوند.
نجفی گفت: «تهران به تعهدات خود پایبند بوده، اما حملات نظامی آمریکا و اسرائیل و تهدیدهای مستمر آنها، اجرای پادمان در ایران را بهشدت تحت تاثیر قرار داده است.»
در مقابل، شورای حکام در قطعنامه خرداد امسال تاکید کرده بود که موافقتنامه پادمان ایران را نمیتوان بهصورت یکجانبه اصلاح یا تعلیق کرد.
گروسی نیز در سخنرانی این هفته خود، ضمن درخواست همکاری سازنده تهران، بازگشت به دیپلماسی و مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران را ضروری دانست و آمادگی آژانس را برای پشتیبانی از این تلاشها اعلام کرد.
ارجاع پرونده چه پیامدی دارد؟
طبق اساسنامه آژانس، شورای حکام باید موارد عدم پایبندی را به اعضای آژانس، شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل گزارش کند. تصمیم تازه، این سازوکار را درباره اختلاف پادمانی با جمهوری اسلامی به جریان میاندازد.
تصمیم درباره اقدامات جدید در شورای امنیت، از جمله تحریم، به رایگیری جداگانه نیاز دارد و اعضای دائم این شورا، از جمله روسیه و چین، حق وتو دارند.
پرونده هستهای ایران پیشتر در بهمن ۱۳۸۴ نیز از سوی شورای حکام به شورای امنیت گزارش شده بود. پس از آن، این شورا مجموعهای از قطعنامهها درباره برنامه هستهای و تحریمهای ایران تصویب کرد.
توافق هستهای سال ۱۳۹۴، برجام، محدودیتهایی بر برنامه هستهای ایران در برابر رفع تحریمها برقرار کرد؛ اما آمریکا در سال ۱۳۹۷ از آن خارج شد و جمهوری اسلامی نیز در ادامه، محدودیتهای توافق را کنار گذاشت . در نهایت، تحریمهای قطعنامههای پیشین در پایان سپتامبر ۲۰۲۵ از طریق سازوکار بازگشت تحریمها دوباره اعمال شدند.
تصمیم درباره نحوه رسیدگی به گزارش تازه شورای حکام، در شورایی مطرح میشود که اعضای آن همچنان بر سر وضعیت حقوقی و شیوه برخورد با پرونده هستهای ایران اختلاف دارند.
الزیدی پس از دیدار ماه ژوئیه با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در کاخ سفید متعهد شد این گروههای قدرتمند را تا ۳۰ سپتامبر خلع سلاح کند؛ همان تاریخی که برای خروج نیروهای باقیمانده ائتلاف بینالمللی به رهبری آمریکا از عراق تعیین شده است.
اما نخستوزیر عراق با مقاومت شدید نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در عراق روبهرو است؛ گروههایی که با حمله به اهداف آمریکا در جنگ خاورمیانه، از تهران حمایت کردهاند.
الزیدی با چه موانعی روبهرو است و چرا؟
در سال ۲۰۲۵، چند گروه شبهنظامی قدرتمند مورد حمایت جمهوری اسلامی در عراق برای نخستین بار اعلام کردند که آمادهاند سلاحهای خود را تحویل دهند تا از خطر تشدید درگیری با دولت ترامپ در آمریکا جلوگیری شود.
اما این وعدهها هرگز عملی نشد و پس از آنکه الزیدی در ماه مه به قدرت رسید، وظیفه حساس مهار این گروهها که به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران پاسخگو هستند، بر عهده او قرار گرفت.
بهنوشته رویترز الزیدی که یک مولتیمیلیونر است، در مقایسه با بسیاری از پیشینیان خود از حمایت بسیار بیشتری از سوی یک رییسجمهوری آمریکا برخوردار شده است. اما او نیز مانند همه رهبران عراق به حمایت تهران نیاز دارد؛ کشوری که از طریق روابط خود با شبهنظامیان و سیاستمداران شیعه، بهتدریج نفوذ گستردهای در عراق به دست آورده است. بنابراین، الزیدی ناچار است با احتیاط حرکت کند.
در ۱۷ اوت، نیروهای ویژهای که مستقیما به نخستوزیر گزارش میدهند، رییس اطلاعات حرکت النجباء، یک گروه همسو با جمهوری اسلامی را که آمریکا آن را سازمانی تروریستی معرفی کرده است، بازداشت کردند. بر اساس یک سند امنیتی که رویترز آن را بررسی کرده و همچنین اظهارات سه منبع دولتی، او به دست داشتن در حملات پهپادی علیه منافع آمریکا متهم شده بود.
این بازداشت که ۴۸ ساعت طول کشید، باعث شد این گروه تهدید به تلافی کند و در پی آن با مداخله سیاستمداران ارشد شیعه تنشها کاهش یافت.
یک هفته بعد، نیروهای ویژه عراق چهار عضو شبهنظامی، از جمله یک فرمانده محلی، را به اتهام کمک به انجام حملات علیه منافع آمریکا بازداشت کردند؛ اقدامی که موانع سیاسی و امنیتی پیش روی کارزار نخستوزیر برای خلع سلاح این گروهها را برجسته کرد.
سیاستمداران ارشد شیعه هشدار دادهاند که اتخاذ تدابیر سختگیرانه علیه شبهنظامیان، خلع سلاح آنها را غیرممکن خواهد کرد و میتواند به بیثباتی منجر شود. آنها استدلال میکنند گروههای مسلح در زمانی که در جنگ علیه آمریکا از تهران حمایت میکنند، نمیتوانند سلاحهای خود را تحویل دهند.
شبهنظامیان در گذشته نیز تمایلی به خلع سلاح نداشتند و میگفتند تا زمانی که نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا در عراق حضور دارند، نمیتوانند سلاحهای خود را تحویل دهند.
شبهنظامیان چه میخواهند؟
رویترز بهنقل از چهار منبع سیاسی شیعه و سه منبع امنیتی آگاه از تلاشها برای خلع سلاح نوشت پنج گروه مسلح همسو با جمهوری اسلامی بهطور قاطع ضربالاجل ۳۰ سپتامبر دولت برای تحویل سلاحهایشان، انحلال تشکیلات خود و ادغام در نیروهای امنیتی دولتی را رد کردهاند.
در ماه اوت، کتائب حزبالله، که قدرتمندترین گروه شبهنظامی تحت حمایت جمهوری اسلامی محسوب میشود، با صدور بیانیهای از الزیدی انتقاد و برای آغاز گفتوگو شروطی تعیین کرد؛ از جمله تضمین اینکه نیروهای آمریکایی هرگز به عراق بازنگردند و اتخاذ اقداماتی که عراق را از هرگونه نفوذ آمریکا بر تصمیمگیریهای سیاسی یا اقتصادی رها کند.
گروههای مسلح تا چه اندازه قدرتمندند؟
این شبهنظامیان بخشی از مقاومت اسلامی عراق هستند؛ گروهی چتری متشکل از حدود ۱۰ گروه مسلح تندرو شیعه که بهگفته دو مقام امنیتی ناظر بر فعالیت شبهنظامیان، در مجموع حدود ۵۰ هزار نیروی مسلح را فرماندهی میکنند و زرادخانههایی شامل موشکهای دوربرد و تسلیحات ضدهوایی در اختیار دارند.
مقاومت اسلامی عراق که یکی از ارکان اصلی شبکه نیروهای نیابتی منطقهای جمهوری اسلامی محسوب میشود، مسئولیت دهها حمله موشکی و پهپادی علیه اسرائیل و نیروهای آمریکایی در عراق و سوریه را طی سالهای اخیر بر عهده گرفته است.
این شبهنظامیان در اجرای حملات دقیق پهپادی نیز بهطور فزایندهای پیشرفته شدهاند.
این گروهها همچنین در بخشهای ساختوساز، املاک و مستغلات و صرافیها منافع تجاری دارند.
به گزارش سیانان در روز چهارشنبه ۱۸ شهریور، تحلیل تصاویر ماهوارهای از سوی مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی نشان میدهد فعالیتهای عمرانی در کلنگ گزلا طی سال جاری میلادی «بهوضوح افزایش یافته است».
تحلیلگران این اندیشکده احتمال میدهند تاسیسات زیرزمینی کلنگ گزلا بهعنوان پناهگاهی امن برای برنامه هستهای جمهوری اسلامی طراحی شده باشد.
کوه کلنگ گزلا در نزدیکی مجتمع هستهای نطنز و حدود ۲۲۵ کیلومتری جنوب تهران قرار دارد. این سایت مدتهاست مورد توجه نهادهای اطلاعاتی قرار گرفته است و مکانی احتمالی برای حفاظت از فعالیتهای آینده برنامه هستهای تهران به شمار میرود.
اطلاعات اسرائیل نیز حاکی از آن است که حکومت ایران ممکن است در چارچوب برنامه غنیسازی اورانیوم، در پی انتقال سانتریفیوژها به این سایت باشد.
تاسیساتی دور از دسترس بمبهای کنونی
بهگفته تحلیلگران مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، نفوذ به این کوه گرانیتی حتی با «سنگینترین بمبهای غیرهستهای» پنتاگون نیز دشوار است.
سیانان گزارش داد کوه کلنگ گزلا تنها تاسیسات هستهای ایران نیست که احتمال میرود تسلیحات نسل کنونی توانایی انهدام آن را نداشته باشند.
بر اساس این گزارش، نشانههایی از تلاش واشینگتن برای یافتن راهی بهمنظور حمله به چنین تاسیساتی وجود دارد.
کمی پیش از آغاز عملیات «خشم حماسی»، یکی از مدیران نهادی کمتر شناختهشده در پنتاگون که مامور مقابله با سلاحهای کشتار جمعی است، توجیهنامه اضطراری قراردادی به ارزش ۱.۲ میلیون دلار را امضا کرد.
هدف این قرارداد، تعمیر یک «تاسیسات آزمایشی زیرزمینی ویژه» در میدان موشکی وایت سندز در نیومکزیکو بود.
قرار بود در این مکان یک «آزمایش شلیک واقعی برای ارزیابی توانمندیهای محرمانه در برابر تهدیدهای نوظهور و فزاینده» انجام شود.
طبق اسناد موجود، «آمادهسازی سریع آزمایش» باید بهدلیل صدور «یک دستورالعمل فوری امنیت ملی» ظرف دو تا سه هفته تکمیل میشد.
سه منبع آگاه به سیانان گفتند برنامهریزی برای این آزمایش با جنگ ایران ارتباط داشت. هدف این آزمایش احتمالا یافتن راهی برای حمله به عمیقترین تاسیسات زیرزمینی جمهوری اسلامی و شبیهسازی حملات آمریکا به برخی سایتهای اتمی بود.
۱۳ شهریور، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد ایالات متحده ممکن است بهزودی تاسیسات زیرزمینی کوه کلنگ گزلا در ایران را هدف قرار دهد.
او پیشتر در تیرماه نیز دو بار هشدار داده بود این سایت ممکن است هدف حملات سنگین ایالات متحده قرار گیرد.
محدودیت بمبهای سنگرشکن در جنگ ۱۲ روزه
در جریان جنگ ۱۲ روزه، سه سایت هستهای نطنز، فردو و اصفهان هدف حملات آمریکا و اسرائیل قرار گرفتند.
یکی از فرماندهان ارشد ارتش آمریکا سال گذشته گفت حمله به تاسیسات اصفهان در جریان جنگ ۱۲ روزه، تنها ورودیهای این مجموعه زیرزمینی را مسدود کرد.
بهگفته او، پنتاگون به این نتیجه رسیده بود که بمب سنگرشکن موجود با نام «نفوذگر مهمات انبوه» توانایی انهدام این تاسیسات را ندارد.
سیانان افزود ارتش آمریکا در حال ساخت بمب «نفوذگر نسل آینده» است تا جایگزین بمب سنگرشکن کنونی شود و توانایی هدف قرار دادن تاسیسات مدفون در اعماق بیشتر را داشته باشد.
بر پایه سوابق قراردادهای فدرال، شرکت «پیت کانستراکشن» ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ برآورد هزینه عملیات آزمایشی را ارائه کرد و یک روز بعد قرارداد را به دست آورد.
بهگزارش سیانان، فعالیتها در بخش دورافتادهای از میدان موشکی وایت سندز تا اواخر اسفند ادامه یافت و توده خاک حاصل از حفاری بهتدریج بزرگتر شد. تصاویر ماهوارهای نشان میدهد این مرحله از عملیات در آن زمان متوقف شد.
یک ارزیابی زیستمحیطی نشان میدهد سایت آزمایشی وایت سندز مانند کوه کلنگ گزلا در دل سنگهای گرانیتی ساخته شده است.
سیانان نتوانست بهطور مستقل تایید کند که آزمایش موردنظر انجام شده است.
ادامه برنامهریزی برای حمله به تاسیسات زیرزمینی
یک منبع آگاه گفت ارتش آمریکا طرحهایی عملیاتی برای حمله به کوه کلنگ گزلا در اختیار دارد.
سیانان در ادامه گزارش داد تلاشها برای تدوین طرحهایی با هدف وارد کردن ضربهای تعیینکننده به تاسیسات زیرزمینی ایران همچنان ادامه دارد.
بر اساس این گزارش، بخشهایی از وزارت دفاع آمریکا بهتازگی نشست فشردهای برای برنامهریزی درباره این موضوع برگزار کردهاند.
خبرگزاری آسوشیتدپرس سهشنبه ۱۷ شهریور گزارش داد که پیشنویس قطعنامه آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان برای ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل بهدلیل عدم پایبندی این کشور به تعهدات منع اشاعه هستهای آماده شده اما هنوز به آژانس بینالمللی انرژی اتمی ارائه نشده است.
پیشنویس قطعنامهای که آسوشیتدپرس آن را مشاهده کرده و رویترز نیز پیشتر درباره آن گزارش داده بود، از رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، میخواهد: «این قطعنامه و قطعنامههایی را که پیشتر تصویب شدهاند مطابق با مقررات مربوطه در اساسنامه آژانس بینالمللی انرژی اتمی، به تمامی اعضای آژانس و همچنین شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل متحد ارسال کند.»
