سپاه: با موشکهای بالستیک یک ناو هواپیمابر و یک ناوشکن آمریکا را هدف گرفتیم
سپاه پاسداران در بیانیهای اعلام کرد که نیروی هوافضای سپاه «با چند فروند موشک بالستیک» به یک ناو هواپیمابر و یک ناوشکن آمریکا که به گفته این بیانیه، «برای کشتیهای ایرانی مزاحمت ایجاد کرده و در محاصره دریایی شرکت داشتند» حمله کرده است.
سپاه بدون اشاره به نام این ناو هواپیمابر و ناوشکن آمریکایی افزود که آنها «پس از وارد شدن خسارت و ترس از حمله مجدد»، منطقه را ترک کردند.
او خواستار وضع مقررات سختگیرانه و نظارت قضایی بر استفاده نیروهای انتظامی از دستگاههای خودکار پلاکخوان شده است.
بیل در گفتوگو با برنامه «شنبه در آمریکا» در شبکه فاکس نیوز گفت فناوریهایی مانند دوربینهای شرکت «فلاک» میتوانند به نیروهای انتظامی در مبارزه با جرم کمک کنند، اما استفاده از آنها بدون ضوابط روشن، حقوق و حریم خصوصی شهروندان را در معرض خطر قرار میدهد.
او گفت: «باید مراقب باشیم بیش از حد به سوی دیگر نرویم و حکومتی نظارتی شبیه چین ایجاد نکنیم؛ چیزی که قابلیتهای هوش مصنوعی در نهایت امکان آن را فراهم میکنند و همین حالا نیز در حال فراهم کردن آن هستند.»
دوربینهای فلاک پلاک خودروها را بهطور خودکار ثبت میکنند و اطلاعات بهدستآمده را برای استفاده در تحقیقات در اختیار نیروهای انتظامی قرار میدهند. منتقدان نگراناند که گسترش چنین سامانههایی، بدون محدودیتهای قانونی، امکان ردیابی گسترده رفتوآمد شهروندان را فراهم کند.
بیل گفت بهرهبرداری از مزایای امنیتی این فناوری نباید به ایجاد سامانهای فراگیر برای نظارت بر مردم منجر شود. به گفته او، تعیین قواعد روشن درباره نحوه استفاده از اطلاعات و نظارت دادگاهها برای جلوگیری از سوءاستفاده ضروری است.
شرکت «فلاک سیفتی» نیز ضمن دفاع از کاربرد محصولات خود، بر ضرورت ایجاد تعادل میان امنیت و حریم خصوصی تاکید کرده است. گرت لنگلی، مدیرعامل این شرکت، پیشتر در گفتوگو با فاکس نیوز گفته بود بحث درباره امنیت یا حریم خصوصی بهتنهایی کافی نیست و سیاستگذاران باید میان این دو موازنه برقرار کنند.
لنگلی گفت شرکت او پیشنهاد کرده است اطلاعات ثبتشده تنها هفت روز نگهداری شوند و افرادی که از این سامانه سوءاستفاده میکنند، پاسخگو باشند. او همچنین از نبود مقررات و سازوکارهای کافی برای نظارت بر استفاده از فناوریهای مشابه انتقاد کرد.
مدیرعامل فلاک سیفتی افزود این شرکت ممیزی استفاده از سامانه و بهرهگیری از ابزاری برای شناسایی رفتارهای غیرعادی را الزامی کرده است. او از نهادهای ناظر ایالتی خواست بهجای ممنوع کردن کامل این فناوری، بر پاسخگو کردن نیروهای انتظامی تمرکز کنند.
هشدار بیل در حالی مطرح میشود که فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی با سرعت بیشتری وارد فعالیتهای پلیسی و امنیتی میشوند. مناقشه اصلی اکنون بر سر این است که چگونه میتوان از توانایی این ابزارها برای کشف جرم استفاده کرد، بیآنکه امکان نظارت دائمی و گسترده بر زندگی شهروندان فراهم شود.
این مذاکرات در آستانه سفر آنها به کییف و در حالی انجام شد که مسکو و کییف همچنان بر سر شرایط پایان جنگ اختلافهای عمیقی دارند.
به گزارش رویترز، دیدار ویتکاف و کوشنر با رییسجمهوری روسیه حدود سه ساعت طول کشید. پوتین در آغاز مذاکرات، وضعیت اوکراین را «دشوار» توصیف کرد و از تلاشهای ترامپ برای پایان دادن به جنگ چهارسالونیمه تمجید کرد.
ترامپ یک روز پیش از این دیدار گفته بود آمریکا پیشنهاد تازهای برای پایان دادن به جنگ دارد، اما جزئیاتی درباره آن ارائه نکرد. به گزارش رویترز، پوتین نیز گفت رییسجمهوری آمریکا با وجود آگاهی از پیچیدگی شرایط، تلاشهایش برای کمک به حل مناقشه روسیه و اوکراین را ادامه میدهد.
همزمان اکسیوس گزارش داد که هدف ویتکاف و کوشنر از این ماموریت، از سرگیری مذاکرات مستقیم روسیه و اوکراین است؛ مذاکراتی که شش ماه پیش متوقف شد و پس از آن، در آستانه زمستان، شدت درگیریها افزایش یافت.
بر اساس همین گزارش، پوتین در این نشست به فرستادگان ترامپ گفت که به میانجیگری آمریکا میان روسیه و اوکراین «اعتماد کامل» دارد. ویتکاف نیز از رییسجمهوری روسیه بهدلیل آزادی رابرت گیلمن، تفنگدار پیشین نیروی دریایی آمریکا، و موافقت با توقف موقت حملات هوایی در زمان سفر مذاکرهکنندگان آمریکایی به کییف تشکر کرد.
اکسیوس نوشت که مسکو و کییف با توقفی کوتاه در حملات هوایی موافقت کردهاند تا سفر فرستادگان آمریکا انجام شود. این رسانه افزود پوتین گفته است این وقفه از نیمهشب شنبه به وقت مسکو آغاز میشود و اوکراین نیز از شدت حملات خود کاسته است.
با این حال، روایت رویترز نشان میدهد که این توافق به معنای برقراری یک آتشبس فراگیر نیست. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گفت پوتین به ارتش روسیه دستور داده است از نیمهشب شنبه به مدت سه روز به کییف حمله نکند، اما روسیه هنوز با آتشبس گستردهتر سهروزه موافقت نکرده است.
به نوشته رویترز، ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، نیز گفت با ویتکاف و کوشنر گفتوگو کرده و کییف آماده است تا پایان روز دوشنبه از حمله به مسکو خودداری کند.
پوتین وعده داد امنیت فرستادگان آمریکا در جریان سفر آنها به کییف تامین شود. اکسیوس به نقل از او نوشت: «تمام تلاش خود را برای تامین امنیت مذاکرات به کار خواهیم بست.»
این توقف محدود پس از چند روز حملات سنگین رخ میدهد. اکسیوس گزارش داد که روسیه در روزهای منتهی به این دیدار، حملات پهپادی و موشکی خود علیه کییف و دیگر شهرهای بزرگ اوکراین را بهشدت افزایش داده بود.
در سوی دیگر، وزارت دفاع روسیه روز شنبه از شناسایی ۵۳ پهپاد اوکراینی در حریم هوایی این کشور خبر داد؛ رقمی که به نوشته رویترز، بهطور محسوسی کمتر از میانگین ماههای اخیر بود. این کاهش همزمان با برگزاری جشنهای روز شهر مسکو و حضور صدها هزار نفر در برنامههای فضای باز پایتخت روسیه روی داد.
کریل دمیتریف، نماینده پوتین در امور سرمایهگذاری که در مذاکرات حضور داشت، پس از پایان نشست آن را «سفری مهم برای برقراری صلح» توصیف کرد. رویترز گزارش داد که دمیتریف همراه با یوری اوشاکوف، دستیار سیاست خارجی پوتین، در جلسه حاضر بود و پس از مذاکرات نیز فرستادگان آمریکایی را در فرودگاه مسکو بدرقه کرد.
ویتکاف و کوشنر قرار است پس از مسکو راهی کییف شوند. اکسیوس این سفر را عالیرتبهترین دیدار مقامهای آمریکایی از اوکراین از زمان آغاز دومین دوره ریاستجمهوری ترامپ توصیف کرد. به نوشته این رسانه، اگر هواپیمای دولت آمریکا حامل این دو فرستاده در اوکراین فرود بیاید، نخستین پرواز بینالمللی ورودی به این کشور از زمان آغاز جنگ در فوریه ۲۰۲۲ خواهد بود.
با وجود تحرکات دیپلماتیک تازه، فاصله میان مواضع مسکو و کییف همچنان چشمگیر است. کرملین روز جمعه بار دیگر تاکید کرد که اوکراین باید تمام قلمرو چهار منطقه مورد ادعای روسیه را واگذار کند و از برنامه پیوستن به ناتو دست بکشد؛ موضعی که به نوشته رویترز، مسکو آن را «تزلزلناپذیر» میداند.
اوکراین واگذاری مناطقی را که با تحمل هزینههای سنگین از آنها دفاع کرده است، رد میکند و چنین شروطی را هممعنای تسلیم میداند. تحلیلگران نظامی غربی نیز با توجه به سرعت پایین پیشروی نیروهای روسیه، تصرف کامل مناطق مورد نظر مسکو را بعید ارزیابی میکنند.
یک منبع نزدیک به کرملین پیش از انتشار خبر سفر فرستادگان ترامپ به رویترز گفت پوتین همچنان قصد دارد مناطق بیشتری را تصرف کند و تا پیش از تسلط روسیه بر بخش باقیمانده منطقه دونتسک، توافق بر سر خط مقدم را ممکن نمیداند. این منبع افزود پوتین بر اساس گزارش فرماندهانش انتظار دارد این هدف تا پایان سال محقق شود.
از زمان توقف آخرین مذاکرات صلح در فوریه، روسیه و اوکراین حملات دوربرد در عمق خاک یکدیگر را تشدید کردهاند و درگیریها در دریا نیز افزایش یافته است. رویترز گزارش داد که خطوط مقدم زمینی عمدتا ثابت مانده و روسیه در تلاش برای تصرف سراسر دونباس تنها پیشرویهای تدریجی داشته است.
اکنون فرستادگان ترامپ پس از شنیدن مواضع مسکو، راهی کییف میشوند تا با مقامهای اوکراینی گفتوگو کنند. نتیجه این سفر مشخص خواهد کرد که آیا توقف محدود حملات میتواند به ازسرگیری مذاکرات مستقیم منجر شود یا شکاف عمیق میان خواستههای دو طرف، بار دیگر تلاشهای دیپلماتیک را متوقف خواهد کرد.
این روزنامه شنبه ۱۴ شهریور نوشت بر اساس گزارشها و ارزیابیهای اسرائیلی، تهران در حال آماده شدن برای یک حمله گسترده و هماهنگ علیه اسرائیل بهطور همزمان در چند جبهه است؛ سناریویی که به حملهای در آینده به سبک هفتم اکتبر شباهت دارد، اما از همان ابتدا بهگونهای طراحی شده است که تمام اجزای محور جمهوری اسلامی را در کنار یکدیگر قرار دهد.
بهنوشته اورشلیمپست، بر اساس این ارزیابیها جمهوری اسلامی در پی آن است که نیروهای خود به همراه با حزبالله لبنان، حماس، حوثیهای یمن و شبهنظامیان طرفدار حکومت ایران در عراق را در قالب یک کارزار واحد به کار گیرد.
در هفتم اکتبر، حماس حمله خود را بدون آنکه جبهههای دیگر بهطور همزمان و با هماهنگی کامل وارد عمل شوند، آغاز کرد. ایده یک جنگ گسترده منطقهای علیه اسرائیل حتی پیش از آن نیز مطرح شده بود. اسناد داخلی حماس که پس از حمله در نوار غزه به دست آمد، نشان میداد یحیی سنوار در پی گسترش رویارویی و کشاندن جبهههای دیگری به آن بوده است.
یکی از اسناد مربوط به برنامهریزی بر ضرورت «متصل کردن و آمادهسازی جبهههای خارجی»، یعنی لبنان، سوریه و صحرای سینا، تاکید کرده بود و همچنین خواستار توافق از پیش بر سر سازوکارهای ارتباطی، هم برای دورههای عادی و هم برای زمان جنگ، شده بود.
آنچه پس از جنگ روشن شد این بود که این هدف بلندپروازانه پیش از حمله با هماهنگی کامل همراه نشده بود. بر اساس ارزیابیهای منتشرشده آمریکا و اسرائیل، جمهوری اسلامی و حزبالله از قبل در جریان تمام جزییات حمله هفتم اکتبر یا تاریخ دقیق اجرای آن قرار نگرفته بودند.
بر اساس این ارزیابی، سنوار معتقد بود موفقیت حمله اولیه متعاقبا حزبالله و جمهوری اسلامی را وارد به یک کارزار گستردهتر خواهد کرد. حزبالله در جبهه شمالی آتش گشود، اما همان صبح و همزمان با حمله حماس، حملهای گسترده را آغاز نکرد.
طرح تهران: عملیات چندجبههای علیه اسرائیل
اورشلیمپست در ادامه گزارش خود و با اشاره به گزارشهای رسانههای عربی افزود تهران اکنون ظاهرا در پی آن است که دقیقا همین خلاء را برطرف کند.
براساس این گزارش طرحی که در دست بررسی است، با هدف فراهم کردن امکان فعالیت همزمان چند جبهه علیه اسرائیل طراحی شده تا یک کارزار چندجبههای از همان ابتدا بخشی از راهبرد باشد.
تغییر در رهبری حماس نیز در این زمینه اهمیت دارد. خلیل الحیه که در ماه ژوئیه بهعنوان رهبر کل حماس انتخاب شد، فردی دارای روابط خوب با جمهوری اسلامی تلقی میشود و سالها یکی از چهرههای اصلی این سازمان در حفظ ارتباط با تهران بوده است.
الحیه که از جناح مستقر در غزه حماس است و به سنوار نزدیک بود، در درون رهبری این سازمان، جناحی را که خواهان حفظ روابط نزدیک راهبردی با جمهوری اسلامی است، تقویت میکند.
نشانههایی نیز از تلاش تهران برای بازسازی «محور مقاومت» و احیای سازوکارهای هماهنگی میان جبهههای مختلف دیده شده است.
گزارشی که ماه گذشته منتشر شد، حاکی از آن بود که ارتش اسرائیل ازسرگیری هماهنگی میان حماس و حزبالله با کمک جمهوری اسلامی را شناسایی کرده است؛ اقدامی که بخشی از تلاش برای افزایش همزمان فشار بر اسرائیل از شمال و جنوب محسوب میشود.
بر اساس ارزیابی منتشرشده ارتش اسرائیل، حماس و حزبالله در هفتههای اخیر و با کمک تهران، هماهنگی برای افزایش فعالیتهای خود را آغاز کرده بودند.
ازسرگیری گفتوگوها با گروههای مسلح
اورشلیمپست همچنین با اشاره به برخی گزارشها نوشت که مقامهای ارشد نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با فرماندهان حزبالله، حوثیها و شبهنظامیان عراقی درباره گسترش رویارویی گفتوگو کردهاند.
طبق این گزارشها، دو افسر ارشد سپاه پاسداران گفتهاند که در یک دوره آرامش پیشین، مقامهای ارشد نیروی قدس تماسهای کنفرانسی با فرماندهان سه جبهه برگزار کرده بودند و مشاوران ایرانی نیز در میدان با آنها همکاری میکردند.
در همان دوره، گزارشهایی نیز درباره تلاش تهران برای سرعت بخشیدن به تولید موشکها و پهپادها و احیای قابلیتهایی که آسیب دیده بودند، منتشر شد.
این تلاش برای بازسازی در شرایطی انجام میشود که توازن قدرت در درون محور نیز در حال تغییر است. بر اساس ارزیابیها، خسارتهای واردشده به حزبالله و سقوط حکومت اسد در سوریه، اهمیت شبهنظامیان عراق و حوثیهای یمن را افزایش داده است.
برای مشتریان عراقی و اماراتی، این تحول در درجه اول به معنای دسترسی به راه و روشی تازه برای اتصال به اینترنت است. اما برای کاربران ایرانی، موضوع معنای متفاوتی دارد: آیا قانونیشدن استارلینک در نزدیکی مرزهای ایران میتواند مقابله با سانسور و خاموشی اینترنت را آسانتر کند؟
گسترش خدمات استارلینک در منطقه، زمانی اتفاق افتاده که اسپیسایکس در ژانویه ۲۰۲۶ هزینه اشتراک پایانههای فعال در ایران را بخشید و این هزینه در ماههای اخیر همچنان رایگان مانده است. کاربر ایرانی در حال حاضر مشکلی برای هزینه اشتراک استارلینک ندارد. مانع اصلی او دسترسی به خود تجهیزات است.
قانونیشدن استارلینک در عراق و امارات میتواند فشار را از همین گلوگاه بردارد. سختافزاری که تاکنون باید از به صورت قاچاق و با چندین واسطه تهیه میشد، حالا در دو بازار همسایه به کالایی قانونی و در دسترس تبدیل شده است. این اتفاق میتواند مسیر انتقال دستگاهها را کوتاهتر کند و قیمت آنها را در بازار سیاه ایران کاهش دهد.
تاثیر ورود هر دستگاه، تنها بر خریدارش محدود نخواهد ماند. برخی دارندگان استارلینک در ایران، اتصال خود را به شکل فیلترشکن یا VPN در اختیار دیگران قرار میدهند. بنابراین افزایش تعداد دیش های استارلینک میتواند به اتصال طیف بزرگتری از کاربران ایرانی به اینترنت منجر شود.
تجهیزات استارلینک حتی پیش از صدور مجوز عمومی امارات نیز در مناطق آزاد تجاری دبی پیدا میشدند. بخشی از دستگاههای موجود در ایران از همین مناطق تهیه و از طریق واسطهها، بنادر و لنجها وارد کشور میشدند. صدور مجوز عمومی امارات این مسیر را سهلتر خواهد کرد.
یک کیت استاندارد استارلینک اکنون در امارات با قیمتی حدود ۴۰۰ دلار عرضه میشود. تقاضای اولیه در دبی و ابوظبی اما به اندازهای بوده که ظرفیت برخی مناطق به سرعت تکمیل شد؛ اتفاقی که نشان میدهد بازار قانونی منطقه از مرحله وعده و صدور مجوز عبور کرده و فروش واقعی آغاز شده است.
از آن سو دو کشور ایران و عراق مرز زمینی طولانی، تجارت گسترده و رفتوآمدی دائمی دارند. کالاهای مختلف سالهاست بدون عبور از گمرک رسمی، از عراق و بهویژه اقلیم کردستان وارد بازار ایران میشوند.
احمد احمدیان، فعال اینترنت آزاد و مدیر موسسه غیرانتفاعی Holistic Resilience که برای گسترش دسترسی ایرانیان به استارلینک فعالیت میکند، میگوید اربیل از مبادی مهم ورود غیررسمی تجهیزات ارتباطی به ایران بوده است.
بهگفته او، قانونیشدن استارلینک در عراق میتواند پای تجار محلی، رانندگان، خودروهای مسافربری و افرادی را که مرتب میان دو کشور رفتوآمد میکنند، به این بازار باز کند. در دورههایی مانند اربعین، زیارت سالانه شیعیان که میلیونها مسافر میان ایران و عراق جابهجا میشوند، کنترل دقیق همه بارها دشوارتر میشود.
احمدیان پیشبینی میکند برخی مسافران و کاروانها، تجهیزات استارلینک را برای مصرف شخصی یا فروش به ایران بیاورند. به تعبیر او، این دستگاهها حتی ممکن است به نوعی «سوغاتی» سفر عراق تبدیل شوند.
اندازه دیش استارلینک نیز مهم است. مدل مینی تقریبا به اندازه یک لپتاپ است و پنهانکردنش، بهویژه در خودرو، آسانتر از دیشهای استاندارد است. عرضه رسمی مینی در عراق هنوز تایید نشده است، اما گسترش بازار قانونی استارلینک در خلیج فارس میتواند دسترسی منطقهای به مدلهای مختلف را افزایش دهد.
بهایی که با خاموشی بالا میرود
بازار سیاه استارلینک در ایران به وضعیت سیاسی و مدت خاموشی اینترنت واکنش مستقیم نشان میدهد.
بر اساس دادههای گردآوریشده Starlink4Iran، قیمت فروش یک کیت استاندارد در ایران در اوج خاموشی اینترنت در ژانویه ۲۰۲۶، به حدود سه هزار دلار و قیمت مینی به حدود ۲۳۰۰ دلار رسید. پس از بازگشت ناقص اینترنت، قیمتها کاهش یافتند، اما تا پایان ماه اوت، قیمتها در بازار سیاه حدود ۲۱۰۰ دلار برای مدل استاندارد و ۱۸۵۰ دلار برای مینی بودند.
به این ترتیب، دستگاهی که اکنون در امارات حدود ۴۰۰ دلار فروخته میشود، در بازار سیاه ایران بیش از پنج برابر قیمت دارد. این اختلاف فقط مربوط به سود فروشنده نیست. تعدد واسطهها، خطر مصادره دستگاه، مجازات احتمالی فروشنده، هزینه انتقال پنهانی و افزایش ناگهانی تقاضا، همگی در قیمت نهایی نقش دارند.
بازارهای قانونی عراق و امارات همه این هزینهها را از بین نخواهد برد، اما میتوانند از تعداد واسطهها بکاهند و بخشی از هزینه انتقال را کاهش دهند. پایینآمدن قیمت و افزایش حاشیه سود هم ممکن است افراد بیشتری را به قاچاق این تجهیزات ترغیب کند.
برای بسیاری از روزنامهنگاران، فعالان مدنی، کسبوکارها و خانوادههای ایرانی، استارلینک دیگر فقط ابزاری برای دور زدن فیلترینگ نیست. پس از تجربه خاموشیهای مکرر، این فناوری به نوعی مسیر اتصال پشتیبان، در برابر خاموشی اینترنت به دست حکومت تبدیل شده است. پس احتمالا میزان تقاضا همچنان بالا خواهد ماند.
یک دستگاه برای دهها نفر
جمهوری اسلامی بارها در بحران ارتباط کاربران ایرانی را با اینترنت قطع کرده و همزمان شبکه داخلی و خدمات مورد تایید حکومت را باز نگه داشته است. این ساختار که در ایران با عنوان «شبکه ملی اطلاعات» یا NIN شناخته میشود، اجازه میدهد در مواقع قطعی اینترنت، برخی از خدمات داخلی کار کند.
برخی فعالان حوزه دسترسی اینترنت، راهی یافتهاند تا بتوان از شبکه ملی اطلاعات برای رسیدن به یک اتصال استارلینک استفاده کرد. برای نمونه، NasNet Connect میتواند اینترنت داخلی و استارلینک را روی یک روتر ترکیب کند. کاربران از طریق شبکه ملی اطلاعات (NIN) به یک دروازه یا گیت متعلق به صاحب دیش متصل میشوند و ترافیک بینالمللی آنان، از استارلینک خارج میشود.
در این معماری، ممکن است که ارتباط اولیه کاربر با دروازه محلی، همچنان از زیرساخت مخابراتی ایران عبور کند، اما راه خروج از زیرساخت مخابراتی به دروازههای بینالمللی اینترنت، دیگر تحت کنترل حکومت نیست چون از دیش استارلینک خارج میشود.
یک دیش استارلینک میتواند برای پیامرسانی، مرور وب و استفادههای سبک، ترافیک حدود ۲۰ تا ۳۰ کاربر را بر دوش بکشد. بدیهی است که تماشای ویدئو، تماس تصویری و دانلود سنگین میتواند تعداد کاربران را کاهش دهد.
اما در این بین مدلی تجاری پدیدار میشود. صاحب دیش میتواند با فروش فیلترشکن یا VPN، بخشی از هزینه خرید را جبران و حتی به طور ثابت درآمدزایی کند. این حاشیه سود ممکن است افراد بیشتری را به خرید، قاچاق و راهاندازی فیلترشکنهای مبتنی بر استارلینک ترغیب کند.
البته چنین شبکههایی کاملا غیرقابل شناسایی نیستند. حکومت میتواند پروتکلهای ارتباطی را مختل، سرورها را شناسایی یا برای یافتن محل دیش تلاش کند. با این حال، توزیع مسیرهای اتصال در بین تعداد زیادی از دیشهای خصوصی، مقابله متمرکز با آنها را دشوار خواهد کرد.
بازار چهلتکه عراق
تبدیل عراق به بازاری برای فراهم کردن تجهیزات استارلینک برای کاربران ایرانی، البته بیمانع و فوری نیست. مجوز استارلینک را هیات ارتباطات و رسانه عراق صادر کرده، اما وزارت ارتباطات این کشور میگوید قرارداد مستقلی با اسپیسایکس امضا نشده و با بخشهایی از طرح، از جمله قیمتگذاری، عبور ترافیک از قطر و نبود ایستگاه زمینی در عراق، مخالف است.
در مقابل، نهاد تنظیم مقررات عراق میگوید مجوز معتبر است و ضمیمه امنیتی آن امکان شناسایی دستگاهها و پاسخ به درخواستهای قانونی را فراهم میکند.
بنابراین و براساس گزارش ۹۶۴ مدیا درباره اختلاف نهادهای عراقی، خرید قانونی استارلینک در عراق لزوما خریدی ناشناس نخواهد بود.
طبق آخرین موضع اعلامشده دولت اقلیم کردستان،این اقلیم نیز مقررات جداگانه خود را دارد. تا اوایل سپتامبر، توافق نهایی میان دولت اقلیم و اسپیسایکس اعلام نشده بود و مقامهای اقلیم خواستار تعطیلی فروشگاههای بدون مجوز و جلوگیری از ورود دستگاههای ثبتنشده شده بودند.
با این حال، بازار واقعی همین حالا هم شکل گرفته و بهگفته مقامات عراقی، پیش از صدور این مجوز، حدود ۴۰ هزار پایانه غیرقانونی در عراق فعال بودند و نزدیک به ۲۰۰ هزار نفر از آنها استفاده میکردند.
براساس آمار بازار غیررسمی عراق، در میان این کاربران مقامات دولتی و نهادهای امنیتی هم حضور دارند.
به همین دلیل شبکه خرید، نصب و پشتیبانی استارلینک در عراق از قبل وجود داشته است. اختلافات میان مقامات این کشور ممکن است رشد بازار رسمی را کند کند، اما بعید است شبکهای با دهها هزار دستگاه را از بین ببرد.
رایگان، اما بدون تضمین
استارلینک در ایران مجوز رسمی ندارد و خرید یک دستگاه در عراق یا امارات تضمین نمیکند که آن پایانه با همان حساب در ایران کار کند. کنترل نهایی فعالسازی و ادامه فعالیت همچنان در اختیار اسپیسایکس است.
این شرکت در ژانویه ۲۰۲۶، همزمان با قطع گسترده اینترنت ایران، هزینه اشتراک پایانههای فعال در داخل کشور را بخشید. آسوشیتدپرس در آن زمان گزارش داد که دارندگان دیش استارلینک در ایران، میتوانند بدون پرداخت هزینه ماهانه متصل شوند. اسپیسایکس جزئیات این تصمیم و مدت اعتبار آن را اعلام نکرد.
احمدیان میگوید پایانههای فعال در ایران در ماههای اخیر همچنان هزینه اشتراک نپرداختهاند. بهگفته او، برخی حسابهایی که پیشتر به دلیل پرداختنشدن هزینه غیرفعال شده بودند نیز دوباره به شبکه متصل شدند.
این وضعیت به معنای تضمین فعالشدن هر دستگاه تازهوارد نیست. روشن نیست که این معافیت تا چه زمانی ادامه خواهد داشت یا اسپیسایکس برای پایانههایی که از عراق یا امارات وارد ایران میشوند نیز، بهطور خودکار سرویس رایگان فراهم کند.
با این حال استفاده از استارلینک در ایران همچنان پر خطر است و جرمانگاری شده. جمهوری اسلامی این تجهیزات را غیرقانونی میداند و برای پارازیتاندازی، ارسال سیگنالهای جعلی موقعیتیاب و یافتن و مجازات کاربران تلاش کرده است.
استارلینک عراق و امارات جایگزین اینترنت عمومی ایران نخواهد شد. تجهیزات همچنان برای بسیاری از مردم گراناند و استفاده از آنها میتواند خطر امنیتی جدی داشته باشد.
اما رایگان ماندن این سرویس در ایران و نزدیکترشدن بازار قانونی تجهیزات استارلینک به مرزهای این کشور، همزمان دو مانع موجود در مسیر را کوتاهتر کردهاند.
این تحولات کلید خاموشی اینترنت ایران را از چنگ متولیاناش خارج نمیکنند، اما میتوانند تعداد درهایی را که با چرخاندن آن قفل میشوند، کمتر کنند.
