حملات موشکی جمهوری اسلامی به پایگاه‌های آمریکا در اردن

زلنسکی شامگاه سه‌شنبه ۱۰ شهریور در پیام ویدیویی خود گفت شرکت‌های هواپیمایی، شرکت‌های بیمه و کسانی که همچنان از فرودگاه‌های اصلی روسیه استفاده می‌کنند باید در نظر داشته باشند که «آسمان روسیه دارد کاملا خطرناک می‌شود».

این هشدار هم‌زمان با اوج‌گیری حملات هوایی دو کشور مطرح شد. شمار کشته‌شدگان ششمین روز حملات سنگین روسیه به کی‌یف و مناطق اطراف آن به ۱۲ نفر افزایش یافت. مقام‌های محلی پیش‌تر تعداد قربانیان ششمین روز تشدید حملات را ۹ نفر اعلام کرده بودند.

زلنسکی در پیام خود تاکید کرد اوکراین هواپیماهای غیرنظامی را تهدید نمی‌کند، اما افزود حضور پهپادهای اوکراینی در آسمان روسیه به سطحی خواهد رسید که نمی‌توان آن را نادیده گرفت.

زلنسکی گفت: «اگرچه مقام‌های روسیه به‌درستی این موضوع را اعلام نمی‌کنند، حریم هوایی روسیه عملا در حال بسته شدن است. جنگی که روسیه آغاز کرد، آسمان خودش را می‌بندد.»

او همچنین هدف حملات اوکراین را اهداف نظامی روسیه و بخش‌هایی از اقتصاد این کشور دانست که به گفته او در خدمت جنگ هستند.

افزایش شمار کشته‌های حملات روسیه به ۱۲ نفر

هشدار زلنسکی پس از ششمین روز متوالی حملات گسترده روسیه به کی‌یف و مناطق اطراف پایتخت اوکراین مطرح شد.

پیش‌تر شمار قربانیان این حملات ۹ کشته و ۱۴ زخمی اعلام شده بود. تازه‌ترین گزارش رویترز بر اساس آمار به‌روزشده مقام‌های اوکراینی می‌گوید شمار کشته‌ها به ۱۲ نفر رسیده است.

به گزارش رویترز، هشت نفر در کی‌یف کشته شدند که بیشتر آن‌ها کارکنان راه‌آهن بودند. در بوریسپیل، در نزدیکی پایتخت، حمله به یک ساختمان مسکونی و چند محل دیگر چهار کشته و ۱۳ زخمی بر جای گذاشت. یک شهروند هندی نیز در میان کشته‌شدگان بود.

در ادامه حملات در روز سه‌شنبه، یک پهپاد به یک مجتمع آپارتمانی در کی‌یف اصابت کرد و باعث آتش‌سوزی شد. ویتالی کلیچکو، شهردار کی‌یف، گفت دست‌کم سه نفر در این حمله زخمی شدند.

روسیه طی روزهای اخیر الگوی حملات خود را نیز تغییر داده و پهپادهای پرسرعت مجهز به موتور جت را به‌صورت گروهی و در ساعات مختلف شبانه‌روز به سوی کی‌یف و مناطق اطراف آن فرستاده است.

یوری ایهنات، سخنگوی نیروی هوایی اوکراین، به رویترز گفت روسیه تنها در ماه اوت (اوایل مرداد تا اوایل شهریور)، بیش از دو هزار و ۸۰۰ پهپاد جت‌دار به سوی اوکراین پرتاب کرده است. استفاده روسیه از این نوع پهپادها در یک ماه منتهی به اوایل مرداد پنج برابر بیش از مدت مشابه قبل شده بود.

نیروی هوایی اوکراین اعلام کرد در حملات شبانه پنج موشک بالستیک روسیه را رهگیری کرده است. هم‌زمان، رویترز گزارش داد ذخیره موشک‌های رهگیر پاتریوت اوکراین که برای مقابله با موشک‌های بالستیک روسیه اهمیت حیاتی دارند، به سطح بسیار پایینی رسیده است.

آندری سیبیها، وزیر امور خارجه اوکراین، از متحدان این کشور خواست فشار اقتصادی بر روسیه را افزایش دهند و سامانه‌های پدافند هوایی و حمایت بیشتری برای حفاظت از زیرساخت‌های انرژی اوکراین فراهم کنند.

گسترش حملات متقابل اوکراین در خاک روسیه

هم‌زمان با تشدید حملات روسیه، اوکراین نیز دامنه حملات پهپادی خود به خاک روسیه را افزایش داده و پالایشگاه‌ها، تاسیسات نفتی و زیرساخت‌های لجستیکی را هدف قرار داده است.

مقام‌های محلی روسیه اعلام کردند حملات هوایی باعث آتش‌سوزی در محدوده بندر اوست‌لوگا، یکی از مراکز مهم صادراتی روسیه در شمال غرب این کشور، و وارد آمدن خسارت به تاسیسات غیرنظامی در منطقه سامارا، محل استقرار شماری از پالایشگاه‌های نفت، شده است.

مقام‌های روسیه همچنین گفتند یک غیرنظامی در حمله‌ای به منطقه بلگورود، در مرز اوکراین، کشته شد.

نیروهای دفاعی استونی نیز اعلام کردند پهپادهایی که در یکی از حملات اوکراین به روسیه به کار رفته بودند، برای مدتی کوتاه وارد حریم هوایی استونی شدند.

هانو پوکور، وزیر دفاع استونی، گفت این حادثه بار دیگر اهمیت تجهیز اوکراین به امکانات پدافند هوایی را نشان می‌دهد.

تنش تازه روسیه و آلمان بر سر حمله پهپادی

هم‌زمان با تشدید جنگ پهپادی روسیه و اوکراین، تنش میان مسکو و برلین نیز بر سر یک حمله پهپادی در خاک آلمان افزایش یافت.

دولت آلمان سه‌شنبه ۱۰ شهریور اعلام کرد بر اساس یافته‌های پلیس و نهادهای اطلاعاتی به این نتیجه رسیده است که روسیه مسئول تلاش برای انجام یک حمله پهپادی به فرودگاه لایپزیگ/هاله در ماه گذشته بوده است.

الکساندر دوبرینت، وزیر کشور آلمان، گفت یافته‌های اطلاعاتی نشان می‌دهد افراد دخیل در این عملیات از سوی نهادهای دولتی روسیه فعالیت می‌کردند. وزیر خارجه آلمان نیز گفت برلین این حادثه را رویدادی منفرد نمی‌داند و آن را بخشی از الگوی گسترده‌تر «عملیات ترکیبی روسیه در اروپا» تلقی می‌کند.

آلمان در واکنش به این حادثه اعلام کرد کنسولگری کل روسیه در بن را تعطیل و توافق مربوط به فعالیت مرکز فرهنگی «خانه روسیه» در برلین را لغو خواهد کرد.

سفارت روسیه در آلمان این اتهام‌ها را رد کرد و آن‌ها را «بی‌اساس، پوچ و خلاف عقل سلیم» خواند.

سفارت روسیه همچنین اعلام کرد اقدامات برلین تنش در روابط روسیه و آلمان را به شکلی بی‌سابقه افزایش می‌دهد و هشدار داد این اقدامات بدون پاسخ نخواهد ماند.

این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که حملات هوایی روسیه به اوکراین طی ماه‌های اخیر شدت گرفته و هم‌زمان کی‌یف نیز عملیات پهپادی خود را در عمق خاک روسیه گسترش داده است؛ روندی که اکنون علاوه بر زیرساخت‌های نظامی و اقتصادی، امنیت هوانوردی و تنش روسیه با کشورهای اروپایی را نیز بیش از پیش تحت تاثیر قرار داده است.

با این حال، پژوهشگران تاکید دارند شواهد برای اعلام کشف ماده تاریک کافی نیست.

خبرگزاری رویترز سه‌شنبه ۱۰ شهریور گزارش داد این رویداد در مرکز تحقیقات زیرزمینی سنفورد ثبت شده است. این مرکز در یک معدن طلای متروکه در منطقه بلک هیلز ایالت داکوتای جنوبی قرار دارد.

پژوهشگران احتمال می‌دهند ذره‌ای فرضی به نام «ویمپ»، مخفف «ذره جرم‌دار با برهم‌کنش ضعیف»، در این رویداد دخیل بوده باشد. ویمپ یکی از نامزدهای اصلی برای تشکیل ماده تاریک به شمار می‌رود.

ماده‌ای نادیدنی با آثاری آشکار

ماده معمولی تشکیل‌دهنده ستارگان، سیارات، انسان‌ها و همه چیزهایی است که می‌توان دید، اما سهم آن از کل ماده موجود در جهان تنها حدود ۱۵ درصد است.

دانشمندان معتقدند ۸۵ درصد باقی‌مانده را ماده تاریک تشکیل می‌دهد.

ماده تاریک نوری از خود گسیل نمی‌کند و نوری را هم بازنمی‌تاباند؛ به همین دلیل با چشم یا تلسکوپ دیده نمی‌شود.

با وجود این، تاثیر گرانشی آن بر حرکت ستارگان، کهکشان‌ها و خوشه‌های کهکشانی دانشمندان را از وجود جرمی نادیدنی در کیهان مطمئن کرده است.

سم اریکسن، فیزیک‌دان ذرات دانشگاه بریستول بریتانیا و نویسنده اصلی این پژوهش، گفت رویداد ثبت‌شده می‌تواند نخستین نشانه از مشاهده ماده تاریک باشد.

تصور می‌شود ماده تاریک به‌ندرت با ماده معمولی برهم‌کنش داشته باشد. آزمایش «لوکس-زپلین» یا «ال‌زد» که همچنان ادامه دارد، برای ثبت همین برهم‌کنش‌های کمیاب و یافتن ذرات ویمپ طراحی شده است.

100%

درخششی ضعیف در زنون مایع

به گزارش رویترز، در این آزمایش، ۱۰ تن زنون مایع درون یک آشکارساز استوانه‌ای و بزرگ نگهداری می‌شود. مدیریت این دستگاه را آزمایشگاه ملی لارنس برکلی، وابسته به وزارت انرژی آمریکا، بر عهده دارد.

آشکارساز دستگاهی است که وجود یا تغییر یک پدیده، ماده، ذره یا سیگنال را شناسایی می‌کند و نتیجه را به‌صورت علامتی قابل مشاهده یا اندازه‌گیری نشان می‌دهد.

پژوهشگران به‌دنبال ثبت برخورد ذرات ماده تاریک با اتم‌های زنون هستند. چنین برخوردی درخشش کوتاهی به وجود می‌آورد که بررسی ویژگی‌های آن می‌تواند به شناسایی ذره برخوردکننده کمک کند.

محققان ۱۰ شهریور در کنفرانسی علمی در ژاپن اعلام کردند برهم‌کنشی میان یک اتم زنون و ذره‌ای دیگر ثبت کرده‌اند.

این رویداد ظاهرا با الگویی که برای برهم‌کنش ذرات ویمپ پیش‌بینی می‌شود، مطابقت دارد.

به گفته آن‌ها، ممکن است یک ذره ویمپ با هسته اتم زنون برخورد کرده و مقدار اندکی انرژی به آن انتقال داده باشد.

این برخورد درخششی ضعیف از نور فرابنفش پدید آورد که آشکارساز آن را به ثبت رساند. هسته اتم نیز بر اثر برخورد به جلو پرتاب شد؛ پدیده‌ای که «پس‌زنی هسته‌ای» نام دارد.

یک رویداد و پرسش‌های بسیار

پژوهشگران گفتند این برهم‌کنش ویژگی‌های مورد انتظار از برخورد یک ویمپ را داشت، اما شواهد هنوز به آستانه آماری لازم برای اعلام کشف ماده تاریک نرسیده است.

اریکسن در همین رابطه گفت: «نکته مهم این است که چون تنها یک رویداد ثبت شده، ادعا نمی‌کنیم با ماده تاریک سروکار داریم.»

پژوهشگران اکنون سرگرم بررسی دیگر توضیح‌های احتمالی درباره این رخداد هستند.

آلوین کاماها، اخترفیزیک‌دان دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس و از نویسندگان پژوهش، گفت: «ممکن است با پدیده‌ای خارق‌العاده مواجه شده باشیم، اما پیش از رسیدن به چنین نتیجه‌ای باید همه جوانب را با دقتی بسیار بالا بررسی کنیم.»

رویترز نوشت دانشمندان هنوز ماهیت ماده تاریک را نمی‌شناسند. بر پایه یکی از فرضیه‌های اصلی، این ماده از نوعی ذره تشکیل شده که در آغاز شکل‌گیری جهان پدید آمده و تاکنون باقی مانده است.

کاماها افزود رفتار کهکشان‌ها و خوشه‌های کهکشانی نشان می‌دهد جرم آن‌ها بسیار بیشتر از ماده قابل مشاهده است.

به گفته او، هرچند ماده تاریک دیده نمی‌شود، آثار نیروی گرانش آن را می‌توان در سراسر کیهان مشاهده کرد.

بر اساس این گزارش که سه‌شنبه ۱۰ شهریور منتشر شد، وزارت خارجه آمریکا در دو مقطع حساس از سال جاری میلادی، بی‌سروصدا معافیت تحریمی صداوسیما را تمدید کرد.

این سازمان در ماه‌های گذشته اعترافات اجباری معترضان ایرانی را پخش کرده و برنامه‌هایی را در حمایت از ترور مقام‌های آمریکایی و اعضای خانواده ترامپ روی آنتن برده است.

اسناد غیرعلنی ارسال‌شده به کنگره که فری‌بیکن به آن‌ها دست یافته، نشان می‌دهد تازه‌ترین معافیت را مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ۱۱ تیر امضا کرده است. این سند یک هفته بعد در اختیار کنگره قرار گرفت. روبیو ۱۶ دی ۱۴۰۴ نیز معافیتی تقریبا مشابه را تایید کرده بود.

در هر دو سند آمده است تعلیق تحریم‌ها و صدور مجوز تراکنش‌های مالی برای تامین «اتصال زمینی» و خدمات مخابراتی صداوسیما، برای امنیت ملی آمریکا «حیاتی» است.

واشینگتن در حالی صداوسیما را مشمول معافیت تحریمی دانسته که معافیت مربوط به ارائه خدمات آموزشی و دانشگاهی به ایرانیان را لغو کرده است.

دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا، اوفَک، دوم شهریور اعلام کرد مجوز عمومی جی که از سال ۲۰۱۴ امکان ارائه مجموعه‌ای از خدمات آموزشی و دانشگاهی به ایرانیان را فراهم می‌کرد، «به‌طور نامحدود» تعلیق شده است.

• 

  خشم عمومی علیه سخنرانان حکومتی و صداوسیما به‌دلیل تئوریزه کردن کشتار با زبان دین

معافیتی با پیشینه‌ای ۱۳ ساله

واشینگتن فری‌بیکن در ادامه گزارش داد نسخه‌های مختلف معافیت تحریمی صداوسیما از سال ۲۰۱۳ در دولت‌های جمهوری‌خواه و دموکرات ایالات متحده تمدید شده‌اند.

بر پایه این گزارش، ریشه این سیاست به توافقی محرمانه میان دولت باراک اوباما و جمهوری اسلامی بازمی‌گردد.

دولت نخست ترامپ در سال ۲۰۱۸ به‌دلیل تمدید این معافیت با انتقاد شماری از جمهوری‌خواهان و مخالفان حکومت ایران مواجه شد.

دولت جو بایدن نیز در سال ۲۰۲۴، هم‌زمان با تجلیل رسانه‌های حکومتی ایران از حمله هفتم اکتبر حماس به اسرائیل، این سیاست را ادامه داد.

یک مقام پیشین آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، به واشینگتن فری‌بیکن گفت این معافیت عملا به‌طور خودکار تمدید می‌شود، مگر آنکه فردی در روند آن مداخله کند.

او افزود مشخص نیست مقام‌های کنونی ایالات متحده بررسی کرده باشند که آیا هنوز چنین ضرورتی وجود دارد یا نه.

این معافیت به صداوسیما اجازه می‌دهد تراکنش‌هایی انجام دهد که در حالت عادی، بر اساس تحریم‌های آمریکا ممنوع هستند.

این تحریم‌ها از سال ۲۰۱۳ به‌دلیل نقش صداوسیما در نقض حقوق بشر و پخش اعترافات اجباری و دادگاه‌های نمایشی اعمال شده‌اند.

• 

  پخش اعترافات اجباری کودکان از صداوسیما و روایت امنیتی با نادیده‌انگاری سهم حکومت در سرکوب

ابهام درباره دلایل تصمیم واشینگتن

کاخ سفید و وزارت خارجه آمریکا درباره دلایل تمدید معافیت اظهارنظر نکرده‌اند. به گزارش واشینگتن فری‌بیکن، برخی منابع احتمال داده‌اند این تصمیم ادامه سیاستی باشد که هدف آن حفظ راهی برای توافق با جمهوری اسلامی است.

احتمال دیگری نیز مطرح شده است. نهادهای اطلاعاتی آمریکا ممکن است رصد رسانه‌های حکومتی ایران را راهی برای شناخت دیدگاه‌ها، محاسبات و تصمیم‌های مقام‌های جمهوری اسلامی بدانند.

واشینگتن فری‌بیکن افزود معافیت تیرماه ممکن است در حکم چراغ سبزی به تهران بوده باشد، زیرا کاخ سفید در آن مقطع برای حفظ آتش‌بس با جمهوری اسلامی تلاش می‌کرد؛ توافقی که اکنون عملا از میان رفته است.

معافیت اخیر حدود دو ماه پیش از رونمایی دولت ترامپ از عملیات «طرد اقتصادی» صادر شد؛ کارزاری چندجانبه که هدف آن درهم شکستن شبکه‌های مالی جمهوری اسلامی از طریق تحریم حکومت و حامیان بین‌المللی آن عنوان شده است.

واشینگتن فری‌بیکن نوشت ادامه معافیت صداوسیما می‌تواند این کارزار را تضعیف کند، زیرا فشارها را بر یکی از قدرتمندترین نهادهای حکومتی کاهش می‌دهد. اعمال تحریم‌های مالی و محدودیت‌های فنی می‌تواند پخش برون‌مرزی برنامه‌های صداوسیما و حتی فعالیت‌های داخلی آن را مختل کند.

• 

  سرویس مخفی آمریکا: از انتشار ویدیوی تهدیدآمیز تهران علیه بارون ترامپ آگاهیم

اعترافات اجباری و تهدید خانواده ترامپ

در هفته‌های اخیر، رسانه‌های زیرمجموعه صداوسیما تهدیدهایی علیه ترامپ، همسرش ملانیا و پسر ۲۰ ساله‌اش، بارون، منتشر کرده‌اند.

اوایل سال جاری نیز این سازمان نزدیک به ۱۰۰ اعتراف اجباری از مخالفان جمهوری اسلامی پخش کرد. گزارش‌ها حاکی از آن است که این افراد اغلب پیش از ضبط اعترافات، شکنجه شده بودند.

جیسون برودسکی، مدیر سیاست‌گذاری سازمان «اتحاد علیه ایران هسته‌ای»، خواستار لغو معافیت خدمات ماهواره‌ای صداوسیما شد.

او گفت این سازمان فقط یک شبکه خبری حکومتی نیست، بلکه بازوی نهادهای امنیتی و اطلاعاتی جمهوری اسلامی است و علیه مردم ایران، آمریکا و متحدانش به کار گرفته می‌شود.

برودسکی هشدار داد تهران ممکن است با انتشار این تهدیدها در پی جذب افراد افراطی دارای امکان ورود یا دسترسی به آمریکا باشد.

او حمله سال ۲۰۲۲ به سلمان رشدی در نیویورک را نمونه‌ای از پیامدهای فتواها و جایزه‌های تعیین‌شده از سوی جمهوری اسلامی دانست.

چین نفت ایران را تا زمانی می‌خرد که ارزان، قابل تحویل و از نظر اقتصادی جذاب باشد. هرگاه یکی از این مزیت‌ها از میان برود، پالایشگاه‌های چینی بدون تعهد سیاسی به فروشنده ایرانی، گزینه‌های دیگر را بررسی می‌کنند.

در سال‌های گذشته، پالایشگاه‌های مستقل چین از انزوای نفتی جمهوری اسلامی بهره برده‌اند.

ایران که به‌دلیل تحریم‌ها بخش عمده بازارهای رسمی خود را از دست داده بود، ناچار شد نفت را با تخفیف، از طریق واسطه‌ها و شبکه نفتکش‌های سایه و غالبا با دریافت یوان به چین بفروشد.

در چنین رابطه‌ای، چین حق انتخاب داشت، اما گزینه‌های ایران بسیار محدود بود. بنابراین آنچه در تهران «همکاری راهبردی» معرفی می‌شد، در عمل رابطه‌ای نامتوازن میان یک فروشنده تحت فشار و خریداری قدرتمند بود.

چین طی سال‌های اخیر مقصد بیش از ۸۰ درصد نفت صادراتی ایران بوده است. این رقم در ظاهر می‌تواند نشانه اهمیت ایران برای چین تلقی شود، اما در واقع بیش از آنکه وابستگی پکن به تهران را نشان دهد، وابستگی جمهوری اسلامی به تنها مشتری عمده باقی‌مانده خود را آشکار می‌کند.

• 

  رویترز: محاصره دریایی آمریکا صادرات نفت ایران را تقریبا متوقف کرده است

چین می‌تواند نفت مورد نیازش را از کشورهای مختلف تامین کند، اما ایران برای فروش نفت تحریم‌شده خود بازار جایگزین گسترده‌ای در اختیار ندارد.

شرکت‌های بزرگ دولتی چین از سال ۲۰۱۹ عمدتا از خرید رسمی نفت ایران فاصله گرفته‌اند، زیرا با نظام بانکی و بازارهای غربی ارتباط دارند و نمی‌خواهند با خطر تحریم‌های ثانویه آمریکا روبه‌رو شوند.

بخش مهمی از نفت ایران را پالایشگاه‌های مستقل چین، موسوم به «تی‌پات»، خریداری می‌کنند.

این محموله‌ها معمولا از طریق شبکه‌ای از واسطه‌ها، انتقال کشتی‌به‌کشتی و اعلام غیرشفاف منشا نفت وارد بازار چین می‌شوند و گاه در اسناد تجاری به‌عنوان نفت مالزیایی یا اندونزیایی معرفی می‌شوند.

پکن در سطح سیاسی با تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا مخالفت می‌کند و بر حق خود برای تجارت تاکید دارد، اما مواضع دیپلماتیک چین را نباید با رفتار اقتصادی شرکت‌ها و پالایشگاه‌های آن یکسان دانست.

• 

  در پی محاصره دریایی بنادر، بارگیری نفت خام ایران به یک‌هفتم سطح پیش از جنگ سقوط کرد

شرکت چینی زمانی وارد معامله می‌شود که سود حاصل از تخفیف نفت ایران از هزینه و خطر تحریم، حمل‌ونقل و تامین مالی بیشتر باشد.

به بیان دیگر، مخالفت سیاسی چین با تحریم‌های آمریکا به معنای تعهد آن کشور به خرید نفت ایران در هر شرایطی نیست.

محاصره دریایی اخیر این واقعیت را آشکارتر کرده است. بر اساس گزارشی که رویترز دهم شهریور منتشر کرد، همین‌طور بر اساس داده‌های شرکت‌های ورتکسا، کپلر و تانکرترکرز، از زمان برقراری مجدد محاصره دریایی در ۲۳ تیر، هیچ محموله تازه و قابل‌توجه نفت خام ایران نتوانسته با عبور از تنگه هرمز خود را به چین برساند.

در نتیجه، خریدهای محدود چین اکنون باید از نفتی تامین شود که پیش‌تر از ایران خارج شده و در نفتکش‌ها یا مخازن شناور اطراف مالزی و دیگر نقاط آسیایی قرار گرفته است.

این وضعیت به معنای توقف کامل تحویل نفت ایران به چین نیست. بخشی از ذخایر شناور قبلی همچنان از طریق انتقال کشتی‌به‌کشتی به نفتکش‌های واسطه منتقل و سپس راهی بنادر چین می‌شود.

اما این ذخایر قابل تجدید نیست، زیرا نفتکش تازه‌ای از ایران به آن‌ها نمی‌پیوندد. بنابراین چین می‌تواند از نفتی که از قبل در نزدیکی بازار آن قرار گرفته استفاده کند، اما برای آزاد کردن نفتکش‌های گرفتار جمهوری اسلامی یا باز کردن مسیر صادرات ایران، هزینه و ریسک ویژه‌ای نپذیرفته است.

• 

  محاصره دریایی آمریکا صادرات نفت ایران به چین را کاهش داده است

بر اساس داده‌های مقدماتی کپلر که رویترز ۳۰ مرداد منتشر کرد، دریافت نفت ایران در چین تا آن مقطع از ماه اوت به حدود ۵۳۴ هزار بشکه در روز کاهش یافته بود؛ در حالی که متوسط خرید چین در سال گذشته حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز برآورد می‌شد.

این کاهش نشان می‌دهد بازار چین برای نفت ایران تضمین‌شده نیست و پالایشگاه‌های چینی در صورت اختلال در تحویل، منتظر جمهوری اسلامی نمی‌مانند.

گزارش‌ها حاکی از آن است که یکی از پالایشگاه‌های مستقل چین نفت لاپای برزیل را خریداری کرده است و پالایشگاه‌های دیگری نیز نفت بصره عراق و گزینه‌های سایر تولیدکنندگان را بررسی کرده‌اند.

نفت روسیه نیز یکی از منابعی است که پالایشگاه‌های چینی می‌توانند در سبد خرید خود جای دهند.

تصمیم این پالایشگاه‌ها بیش از هر چیز به قیمت، کیفیت نفت، هزینه حمل‌ونقل، حاشیه سود پالایش و اطمینان از تحویل وابسته است.

چین به نفت ایران نیاز مطلق ندارد؛ این جمهوری اسلامی است که برای تامین درآمد ارزی خود به خریدار چینی وابسته شده است.

اگر نفت ایران به‌موقع نرسد، پالایشگاه چینی می‌تواند نفت عراق، روسیه، برزیل یا دیگر تولیدکنندگان را خریداری کند.

اما اگر نفت ایران روی آب باقی بماند و حکومت برای دریافت ارز تحت فشار قرار گیرد، خریدار چینی می‌تواند تخفیف بیشتر، شرایط پرداخت طولانی‌تر و انتقال بخش بزرگ‌تری از هزینه و ریسک معامله به فروشنده ایرانی را مطالبه کند.

• 

  کوکتل نفتی آمریکا و ونزوئلا؛ رقیب جدید نفت روسیه در اروپا و الگویی برای آینده ایران

در چنین شرایطی، نفت محبوس ایران از دو جهت ارزش اقتصادی خود را از دست می‌دهد: نخست به‌دلیل هزینه نفتکش، بیمه، نگهداری، انتقال کشتی‌به‌کشتی، واسطه‌گری و خوابیدن سرمایه، و دوم به‌دلیل افزایش قدرت چانه‌زنی خریدار.

هرچه نفت ایران مدت بیشتری بدون مقصد قطعی روی آب باقی بماند، قدرت جمهوری اسلامی برای تعیین قیمت و شرایط پرداختْ کمتر می‌شود و از سوی دیگر توان خریدار چینی برای تحمیل شرایط افزایش می‌یابد.

روابط راهبردی واقعی معمولا در روزهای بحران آزموده می‌شوند. اگر چین خود را شریک راهبردی صنعت نفت ایران می‌دانست، انتظار می‌رفت برای حفظ جریان صادرات، تامین مالی یا کاهش فشار بر فروشنده ایرانی اقدامی فراتر از موضع‌گیری سیاسی انجام دهد.

اما تا این مرحله، شواهد موجود نشان نمی‌دهد که پکن حاضر شده باشد برای نجات صادرات نفت جمهوری اسلامی، هزینه اقتصادی یا خطر مستقیم قابل توجهی بپذیرد.

بهتر است رابطه نفتی جمهوری اسلامی و چین را نه یک «اتحاد شرقی»، بلکه معامله‌ای مبتنی بر فرصت و عدم توازن توصیف کنیم.

ایران نفت ارزان و پرریسک عرضه می‌کند و چین تا زمانی آن را می‌خرد که تخفیف دریافتی از هزینه و خطر معامله بیشتر باشد.

به محض آنکه تحویل نفت نامطمئن شود یا فروشنده دیگری پیدا شود که شرایط مناسب‌تری ارائه می‌کند، شعارهای سیاسی جای خود را به محاسبه سرد اقتصادی می‌دهند.

واقعیت بازار نفت ساده است: چین دوست دائمی هیچ فروشنده‌ای نیست؛ مشتری نفت ارزان، مطمئن و قابل تحویل است.

تهران این رابطه تجاری نامتوازن را «شراکت راهبردی» نامیده، اما رفتار پکن نشان می‌دهد چین نه ناجی صنعت نفت ایران، بلکه یکی از اصلی‌ترین بهره‌برداران از انزوای نفتی جمهوری اسلامی بوده است.

سنتکام حوالی هشت شب سه‌شنبه ۱۰ شهریور به وقت ایران در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد این عملیات در واکنش به تلاش‌های اخیر سپاه برای حمله به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز و نظامیان آمریکایی مستقر در منطقه انجام می‌گیرد.

در سوی دیگر، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داد صدای انفجار در بندرعباس، قشم، چابهار، سیریک و کنارک شنیده شده است.

علی خلیل‌آبادی، معاون امنیتی و انتظامی استاندار سیستان و بلوچستان، از اصابت «چهار پرتابه» به شهرستان‌های چابهار و کنارک خبر داد.

یکی از مخاطبان ایران‌اینترنشنال در پیامی نوشت: «بندرعباس را سنگین زدند؛ ناحیه هوایی، نبوت، شقو، الهیه، طلاییه و پردیس.»

شهروندی دیگر گفت ساعت ۱۹:۵۰ به وقت محلی، صدای چندین انفجار در بخش بمانی شهرستان سیریک شنیده شد.

هشدار ترامپ به تهران درباره حمله تلافی‌جویانه

دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، پس از آغاز حملات با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروث‌سوشال اعلام کرد عملیات اخیر ارتش ایالات متحده در واکنش به «تلاش ناکام» جمهوری اسلامی برای مین‌گذاری در تنگه هرمز انجام می‌شود.

به گفته او، این حملات همچنین پاسخی به اقدام پیشین حکومت ایران در شلیک هشت موشک به پایگاه نظامی آمریکا در اردن است که همگی با موفقیت رهگیری شدند.

ترامپ افزود: «اگر کشور شکست‌خورده ایران در واکنش به این حمله کاملا موجه، اقدامی انجام دهد، بار دیگر و این بار در سطحی بسیار شدیدتر و بالاتر هدف قرار خواهد گرفت. اما آن نیز بزرگ‌ترین حمله نخواهد بود.»

رییس‌جمهوری آمریکا ادامه داد: «بزرگ‌ترین حمله در راه است و پس از پایان آن، چیز چندانی از جمهوری اسلامی ایران باقی نخواهد ماند.»

در سوی دیگر، سپاه پاسداران، ستاد کل نیروهای مسلح و قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا تهدید کردند حکومت ایران به حملات تازه آمریکا پاسخ خواهد داد.

سخنگوی سپاه در همین رابطه گفت آمریکا از حملات جدید خود «پشیمان خواهد شد» و «تنبیه سختی» در انتظار آن خواهد بود.

• 

  چرا جنگ منطقه‌ای همچنان اولین گزینه جمهوری اسلامی برای مواجهه با آمریکاست

چرخه حمله و پاسخ میان تهران و واشینگتن

حملات سپاه پاسداران به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز طی روزهای اخیر به تنش‌های منطقه‌ای دامن زده است.

شامگاه هشتم شهریور، ارتش ایالات متحده دو سکوی پرتاب موشک سپاه پاسداران را در جزیره لارک هدف قرار داد.

نیروهای مسلح جمهوری اسلامی نیز در پاسخ، به پایگاه‌های نظامی در اردن و امارات متحده عربی حمله کردند.

رییس‌جمهوری آمریکا ۹ شهریور هشدار داده بود واشینگتن حمله سپاه به نیروهای آمریکایی در اردن را بی‌پاسخ نخواهد گذاشت و «ضربه سختی» به جمهوری اسلامی وارد خواهد کرد.

افزایش فشار بر منابع مالی سپاه پاسداران

هم‌زمان با درگیری‌های نظامی، کارزار فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی نیز ادامه دارد و آمریکا می‌کوشد شریان‌های مالی حکومت ایران را بیش از پیش محدود کند.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، ۱۰ شهریور بر ادامه فشارها بر تهران تاکید کرد و گفت: «ما در حال دفن کردن سر مار سمی ایران هستیم. مار هنوز نمی‌داند که مرده است، اما وقتی خورشید غروب کند، دیگر تکان نخواهد خورد.»

او خطاب به مقام‌های جمهوری اسلامی افزود: «ما در حال ردیابی دارایی‌های سپاه پاسداران هستیم. می‌دانیم حساب‌هایتان در شرکت‌های تراستی در جزایر ویرجین بریتانیا کجاست و خانه‌های صد میلیون دلاری شما در سراسر جهان را هم می‌شناسیم.»

حمله به نفتکش‌ها و افت شدید تردد در تنگه هرمز

خبرگزاری رویترز در گزارشی حمله به دو نفتکش حامل نفت عربستان سعودی و کاهش ۵۰ درصدی تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز را نشانه‌های تازه‌ از گسترش ناامنی دریایی در منطقه ارزیابی کرد.

شرکت‌های اطلاعات و ردیابی کشتیرانی مریسکس و کپلر سه‌شنبه ۱۰شهریور اعلام کردند دو ابرنفتکش حامل نفت عربستان سعودی شامگاه ۹ شهریور هنگام خروج از تنگه هرمز و با فاصله چند دقیقه از یکدیگر، هدف پرتابه‌های ناشناس قرار گرفتند.

هر یک از این دو کشتی هفته گذشته دو میلیون بشکه نفت خام عربستان سعودی را در پایانه جعیمه بارگیری کرده بودند.

شرکت آرامکوی عربستان سعودی در هفته‌های گذشته بارگیری و فروش نفت از داخل تنگه هرمز را از سر گرفته بود.

نفتکش «سدر» با پرچم عربستان سعودی در شمال‌شرق خصب عمان هدف قرار گرفت. دقایقی بعد، سه پرتابه به نفتکش «سنگال پراسپریتی» اصابت کرد؛ شناوری با پرچم لیبریا که تحت بهره‌برداری یک شرکت کره جنوبی قرار دارد.

• 

  رویترز: محاصره دریایی آمریکا صادرات نفت ایران را تقریبا متوقف کرده است

تنگه هرمز پیش از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حدود یک‌پنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور می‌کرد.

داده‌های کشتیرانی از کاهش چشمگیر رفت‌وآمد در این آبراه حکایت دارند. ۹ شهریور، تنها پنج مورد تردد به ثبت رسید؛ چهار کشتی وارد خلیج فارس شدند و تنها یک کشتی از آن خارج شد. هشتم شهریور، شمار عبور شناورها از این گذرگاه ۱۰ مورد بود.

تلاش میانجی‌ها برای مهار بحران

تلاش‌های دیپلماتیک هنوز به توافقی برای بازگشایی کامل تنگه هرمز منجر نشده است. ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، ۱۰ شهریور اعلام کرد دوحه تماس‌های خود را برای بازگرداندن تهران و واشینگتن به میز مذاکره شدت بخشیده است.

او هشدار داد ادامه بحران در تنگه هرمز به تمامی طرف‌ها آسیب خواهد زد.

کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، نیز گفت تلاش‌های دیپلماتیک تاکنون بی‌نتیجه مانده‌اند و تاکید کرد آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز باید رعایت شود.

توقف تقریبا کامل صادرات نفت ایران، کاهش چشمگیر تردد کشتی‌ها و حملات متوالی به نفتکش‌ها نشان می‌دهد مناقشه بر سر تنگه هرمز دیگر تنها یک رویارویی نظامی نیست و این آبراه به یکی از مهم‌ترین اهرم‌های فشار اقتصادی دو طرف تبدیل شده است.