عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، دوشنبه نهم شهریور در سفر به قرقیزستان و در گفتوگو با خبرنگار صدا و سیمای جمهوری اسلامی اعلام کرد «منطقه متلاطم است» و کشورهای عضو شانگهای باید در این خصوص هم مطلع باشند و هم «مواضع درست و متحد برای مقابله با آن داشته باشند.»
وزیر خارجه جمهوری اسلامی در خصوص اهداف حضور در نشست سران کشورهای عضو سازمان شانگهای گفت: «دنبال احقاق حقوق مردم در رابطه با جنگ و درگیریهای اخیر هستیم.»
بر اساس اطلاعاتی که چند منبع نزدیک به گلسرخی در اختیار ایراناینترنشنال گذاشتند، او ۱۹ دی در جریان اعتراضات شاهرود از ناحیه زانو هدف گلوله قرار گرفت و به بیمارستان منتقل شد.
گلسرخی بهدلیل نگرانی از بازداشت در بیمارستان، با رضایت شخصی مرخص شد و برای ادامه درمان به خانه بازگشت.
گزارشهای پیشین ایراناینترنشنال از ابعاد گسترده سرکوب در شاهرود حکایت دارند.
شاهدان عینی پیشتر گفتهاند دستکم ۲۰۰ نفر در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی در این شهر به دست نیروهای امنیتی کشته شدند و تنها در بیمارستان بهار، کشتهشدن ۲۲ زن ثبت شده بود.
به گفته منابع آگاه، نیروهای امنیتی و ماموران اطلاعات سپاه پاسداران ۲۱ دی (دو روز پس از مجروح شدن گلسرخی)، به محل سکونت خانواده او یورش بردند.
بر اساس این روایتها، اعضای خانواده هدف ضربوشتم قرار گرفتند و ماموران به مادر گلسرخی نیز اسپری فلفل زدند.
شلیک از فاصله نزدیک مقابل چشم خانواده
بر اساس روایت نزدیکان گلسرخی، ماموران در حالی که زانوی او همچنان خونریزی داشت، دستانش را بستند و از خانه خارجش کردند.
منابع ایراناینترنشنال گفتند نیروهای امنیتی ابتدا دو سوی کوچه را مسدود کردند، سپس گلسرخی را به داخل کوچه بردند و از فاصله نزدیک به سر و شکم او شلیک کردند.
مادر گلسرخی و برادرزاده خردسالش شاهد تیراندازی بودند و او پس از اصابت گلولهها در آغوش مادرش جان باخت.
ایراناینترنشنال پیشتر و در هشتم بهمن نیز گزارش داده بود که گلسرخی پس از یورش ماموران اطلاعات سپاه پاسداران به خانهاش و در پی سر دادن شعار «مرگ بر خامنهای»، مقابل چشم مادرش هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد.
یکی از منابع آگاه در توضیح لحظات پیش از تیراندازی گفت گلسرخی در برابر ماموران مقاومت لفظی کرد و علیه علی خامنهای و نیروهای لباسشخصی شعار داد.
گزارشهای دیگر از شاهرود نیز از شلیک مستقیم به معترضان و اعمال محدودیت بر خانواده جانباختگان حکایت دارد.
ایراناینترنشنال پیشتر گزارش داد حسین غریب، ورزشکار ۳۲ ساله اهل این شهر، ۱۹ دی با شلیک ماموران کشته شد و پیکرش تنها با شرط خودداری خانواده از اطلاعرسانی و برگزاری خاکسپاری با حضور حداکثر ۱۰ نفر، تحویل داده شد.
بازداشت برادر و فشار بر خانواده برای خاکسپاری بدون تجمع
پس از کشته شدن سعید گلسرخی، برادر او، نوید گلسرخی، نیز بازداشت شد.
طبق اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، او حدود یک ماه در بازداشت موقت نگه داشته شد.
خانواده گلسرخی بعد از چند روز و با دادن تعهد برای برگزاری خاکسپاری بدون تجمع و مراسم عمومی، موفق شدند پیکر سعید را تحویل بگیرند.
بر اساس اطلاعات رسیده، پیکر او ۲۵ دی تحت تدابیر شدید امنیتی در قطعه ۱۷، ردیف نخست آرامستان وادیالسلام شاهرود به خاک سپرده شد.
به گفته منابع نزدیک به خانواده، نیروهای امنیتی دو سوی کوچه محل سکونت مادر گلسرخی را مسدود کردند تا مردم نتوانند برای ابراز همدردی به خانه او مراجعه کنند و به خانواده نیز اجازه برگزاری مراسم عمومی داده نشد.
اعمال محدودیت بر مراسم جانباختگان اعتراضات تنها به خانواده گلسرخی محدود نبود.
ایراناینترنشنال در روزهای پس از سرکوب دیماه گزارشهایی درباره تحویل پیکرها در ساعات شب، اجبار خانوادهها به خاکسپاری محدود و جلوگیری از برگزاری مراسم عمومی منتشر کرد.
ورزشکار پاورلیفتینگ و صاحب فروشگاه پوشاک
سعید گلسرخی ۳۱ ساله، ورزشکار و از فعالان رشته پاورلیفتینگ در شاهرود بود.
او یک فروشگاه پوشاک داشت.
به گفته نزدیکانش، او به خاندان پهلوی علاقه داشت و تصویر رضاشاه پهلوی را روی بازوی خود تتو کرده بود.
حدود ۲۰ هزار و ۴۰۰ نفر در این نظرسنجی آنلاین شرکت کردند و تنها حدود نیمی از آنها گفتند حاضر به خرید خانه در ایران هستند.
در مقابل نیمی دیگر گفتند نمیخواهند بخش بزرگی از آینده مالیشان را به ماندن در ایران گره بزنند.
از نظر جنسیت، ۶۷ درصد شرکتکنندگان در نظرسنجی مرد و ۳۳ درصد زن هستند.
بیشترین رده سنی پاسخدهندگان با ۳۶.۶ درصد، مربوط به ۲۵ تا ۳۴ سال است.
رده سنی ۳۵ تا ۴۴ سال ۳۰.۱ درصد، ۴۵ تا ۵۴ سال ۱۲.۸ درصد و ۱۸ تا ۲۴ سال ۱۱.۴ درصد از پاسخها را تشکیل میدهند.
علاوه بر پاسخ آری/خیر، کاربران همچنین دو هزار کامنت نیز برای این پست ثبت کردند و از دلایل خود برای تصمیمشان گفتند.
تحلیل نظرات ثبتشده در این نظرسنجی نشان میدهد تصمیم به خرید خانه در ایران برای بسیاری از مخاطبان صرفا انتخابی اقتصادی نیست. تعلق به وطن، امید به تغییر شرایط سیاسی، تمایل به مهاجرت، دشواریهای معیشتی و نگرانی از امنیت سرمایه، مهمترین محورهای مطرحشده در پاسخها هستند.
خانه بدون آینده امن، هرگز
پرتکرارترین استدلال مخالفان این است که در نبود ثبات سیاسی و اقتصادی، برخورداری از پول کافی، امکان مهاجرت و آغاز زندگی در کشوری دیگر را فراهم میکند.
یک شهروند در نظری که بازتاب زیادی داشت، نوشت: «اگر پول کافی داشتم، اصلا در ایران نبودم.»
کاربر دیگری گفت: «پول کافی در این موقعیت یعنی بهترین زندگی در خارج از کشور.»
پیشتر ۸۳ درصد از شهروندان شرکتکننده در نظرسنجی اینستاگرامی ایراناینترنشنال، گفته بودند در صورت فراهم بودن شرایط، تصمیم به مهاجرت و ترک ایران میگیرند.
حدود ۱۰۰ هزار نفر طی یک شبانهروز در این نظرسنجی شرکت کرده بودند. بررسی هزاران کامنت ثبت شده پای آن پست نشان میداد عوامل اقتصادی، محدودیتهای اجتماعی، وضعیت سیاسی و چشمانداز مبهم آینده، از جمله دلایل مهاجرت در میان ایرانیان است.
برخی نیز زندگی در ایران را با ناامنی، تحریم، تورم، قطعی برق و نبود آرامش و فرصت تامین نیازهای اولیه زندگی مرتبط دانستند و گفتند ترجیح میدهند سرمایه خود را در کشوری باثباتتر صرف کنند.
شهروندی در همین زمینه نوشت: «خانه احتیاج به یک آسمان آبی بالای سرش، درخت شاداب با برگهای سبز روشن در حیاطش، تنفس هوای بدون سرب از پنجرههایش، یک وعده غذای بدون درد وجدان و فروش شرف در آشپزخانهاش و اعصاب راحت به خاطر امنیتش دارد. وطن جایی است که شب بتوانم به ستارهها نگاه کنم بدون اینکه صبحش بغض کرده و تحقیر شده باشم.»
تمایل به حفظ سرمایههایی با امکان نقدشوندگی بالا
گروهی از مخاطبان یادآوری کردند برخلاف سالهای گذشته که خرید خانه یک سرمایهگذاری نسبتا امن برای آینده بود، حالا ترجیح میدهند سرمایه خود را به کالایی مانند ارز و طلا تبدیل کنند که امکان «نقدشوندگی و قابلیت خروج» بالاتری داشته باشد.
بخشی دیگر از کاربران، خرید خانه در ایران را از منظر اقتصادی پرریسک دانستند.
یکی از مخاطبان نوشت: «سرمایهگذاری در یک اقتصاد ورشکسته حتما اشتباه است، زیرا قیمتها غیرواقعی، کاذب و مانند حبابی توخالی هستند.»
در اقتصادی با تورم مزمن، مسکن سالها یکی از ابزارهای حفظ ارزش دارایی بوده و اساسا املاک در بلندمدت میتوانند پوششی در برابر تورم باشند.
با وجود آن که ملک همچنان برای بخشی از مردم ابزار حفظ ارزش دارایی است اما گزارشهای بینالمللی نشان میدهند ایرانیان در شرایط نامطمئن، به داراییهای قابل حمل و سریعالنقد مثل طلا و ارز روی آوردهاند.
آسوشیتدپرس در جریان جنگ ۱۲ روزه، این روند را با تعبیر «ثروت قابل حمل» توصیف کرده بود. شورای جهانی طلا هم افزایش شدید تقاضای سرمایهگذاری برای طلا در ایران را در ۲۰۲۵ ثبت کرده است.
بررسی پیامها نشان میدهد خانه ممکن است هنوز ارزش اقتصادی داشته باشد، اما ویژگیای را که در شرایط بحرانی اهمیت پیدا میکند، ندارد؛ یعنی نمیتوان آن را برداشت و با خود برد. فروشش زمان میبرد، سرمایه را به جغرافیای ایران گره میزند و اگر فرد به مهاجرت، جنگ، تشدید بحرانهای داخلی یا خروج ناگهانی فکر کند، از قدرت انعطاف او کم میکند.
موافقان: وطن در اولویت است
در میان موافقان، وطن و هویت ایرانی پررنگترین دلیل برای خرید خانه است.
شماری از پاسخدهندگان، خانه در ایران را نه فقط یک ملک، بلکه بخشی از پیوند خود با سرزمین، خانواده و گذشتهشان توصیف کردند.
یکی از مخاطبان نوشت «آری، من ایران را با هیچ جای دنیا عوض نمیکنم» و کاربر دیگری گفت «ایران مادر ماست؛ کسی مادر را در شرایط سخت رها نمیکند».
برخی نیز تاکید کردند حتی وجود مشکلات فراوان باعث نمیشود کشور خود را ترک کنند.
یک پاسخدهنده نوشت: «انتخاب اول و آخرم ایران است. ایمان دارم روزهای خوبی پیش رو داریم.»
با این حال، تمام پاسخهای مثبت به معنای رضایت از شرایط کنونی نیست.
رضایت مشروط به ماندن
گروهی از مخاطبان، خرید خانه را به آزادی، آبادانی یا تغییر وضعیت سیاسی ایران مشروط کردند.
عبارتهایی مانند «هر موقع ایران آزاد شد، ۱۰۰ درصد»، «در ایران آزاد، بله» و «بعد از آزادی ایران بله، ولی در این شرایط نه»، در میان پاسخها تکرار شدهاند.
این نظرات نشان میدهند برای بخشی از موافقان، تعلق به ایران همچنان پابرجاست، اما تصمیم به سرمایهگذاری، به آینده سیاسی کشور بستگی دارد.
بخش دیگری از کامنتها، خود فرض برخورداری از «پول کافی» را با توجه به وضعیت اقتصادی دور از واقعیت دانستند.
کاربرانی گفتند مردم در تامین غذا، اجاره، هزینه درمان یا سایر نیازهای روزانه مشکل دارند و خرید خانه برای بسیاری به آرزویی دستنیافتنی تبدیل شده است.
شهروندی نوشت: «ما مستاجریم و آرزوی خرید خانه را به گور میبریم.»
آسوشیتدپرس دوشنبه نهم شهریور بر اساس تازهترین آمار نهاد مدیریت بحران نپال گزارش داد جانباختن ۹۰۳ نفر در این کشور تایید شده و چهار هزار و ۲۴۷ نفر، از جمله ۵۹۲ تبعه خارجی، همچنان مفقودند.
مقامهای چینی نیز تا هشتم شهریور مرگ ۱۶ نفر و مفقود شدن ۵۴۶ نفر را در شهرستان گیرونگ در تبت تایید کردند.
به این ترتیب، مجموع قربانیان در دو سوی مرز به دستکم ۹۱۹ نفر و شمار مفقودشدگان به چهار هزار و ۷۹۳ نفر رسیده است.
افزایش آمار پس از دریافت فهرستهای تازه از مناطق دورافتاده و طرحهای برقآبی ثبت شد.
هفتم شهریور شمار جانباختگان ۶۳۳ نفر و مفقودان دو هزار و ۹۸۰ نفر اعلام شده بود.
در میان مفقودان تبت، ۲۶۱ تبعه خارجی از ۲۳ کشورند و بیش از ۱۰۰ نفر آنان نپالیاند.
در نپال نیز نام ۱۲۷ شهروند این کشور که همراه گردشگران خارجی سفر میکردند، در فهرست مفقودشدگان قرار دارد.
مقامهای نپالی اعلام کردند ۲۶۷ نفر مجروح شدهاند و ۱۵۶ نفر پس از درمان از بیمارستان مرخص شدهاند.
تاکنون ۱۰ هزار و ۴۵۱ نفر از مناطق سیلزده نجات یافتهاند.
نزدیک به ۲۱ هزار نیروی ارتش، پلیس و نیروی پلیس در عملیات امداد و جستوجو مشارکت دارند.
جستوجو برای افراد گرفتار در تونلها
تمرکز اصلی عملیات بر تونلهای مسدودشده نیروگاههای برقآبی است. نام ۹۳۳ نفر از کارکنان این طرحها در فهرست مفقودشدگان قرار دارد و مقامها میگویند دستکم ۹۰ نفر در تونلهای چند نیروگاه گرفتارند.
خبرگزاری رویترز گزارش داد متخصصان هندی و چینی برای کمک به تیمهای نپالی اعزام شدهاند. امدادگران با ماشینآلات سنگین در حال باز کردن ورودی تونلها هستند و قرار است پس از ایجاد مسیر، با دوربین و تجهیزات اکسیژن وارد بخشهای داخلی شوند.
سیل حدود ۱۰ درصد ظرفیت تولید برق نپال را از مدار خارج کرده و به چندین نیروگاه در حال ساخت آسیب زده است.
زمین کوهستانی، حجم آوار و خطر سیلاب دوباره، عملیات را کند کرده است.
دفن موقت پیکرهای شناسایینشده
صدها پیکر پس از انتقال با جریان سیل از کوهستان به مناطق پاییندست، در هوای گرم و مرطوب دچار فساد شدهاند. با کمبود ظرفیت سردخانهها، مقامها دفن موقت پیکرهای شناسایینشده را آغاز کردهاند.
پیش از دفن، از پیکرها عکس و نمونه دیانای گرفته و مشخصات و محل قبرها ثبت میشود تا خانوادهها بتوانند پس از شناسایی، آنها را برای اجرای مراسم مذهبی تحویل بگیرند.
مقامهای هند نیز ۱۷ جسد را از رودخانههای ایالت اوتار پرادش بیرون آوردهاند که گمان میرود با جریان آب از نپال منتقل شده باشند.
این اجساد در آمار رسمی قربانیان محاسبه نشدهاند.
عامل فاجعه و خطر سیلاب دوباره
بررسی تصاویر ماهوارهای نشان میدهد سنگبستر زیر یک یخچال در ارتفاعات هیمالیا فرو ریخت و بخشی از یخچال را با خود به پایین کشید. ریزش سنگ چنان گسترده بود که دستگاههای لرزهنگاری آن را رویدادی با بزرگی ۵.۲ ثبت کردند.
سنگها و آب حاصل از ذوب یخ، رودخانههای درههای پاییندست را متورم کرد و موجی از آب، گل و آوار را به سوی روستاها، پلها و نیروگاهها فرستاد.
رانش سنگ و یخ در نخستین بررسیها عامل محتمل سیلاب معرفی شده بود.
پس از افزایش دوباره سطح آب رودخانه بوتکوشی، به ساکنان مناطق پاییندست هشدار داده شد آماده رفتن به ارتفاعات باشند.
چین نیز نپال را از افزایش جریان آب در بالادست آگاه کرده است.
صلیب سرخ شمار آسیبدیدگان این فاجعه را بیش از ۹۰ هزار نفر برآورد کرده است.
