سپاه پاسداران در بیانیهای اعلام کرد که پایگاه هوایی و مرکز فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا در اردن را هدف موشکهای بالستیک قرار داده است.
در این بیانیه آمده است تا زمانی که تهدیدات علیه جمهوری اسلامی ادامه دارد، «مقاومت» هم ادامه خواهد داشت.
رویترز چهارشنبه هفتم مرداد نوشت ارزش قرارداد خرید این سامانهها بین ۶۰ تا ۷۰ میلیون دلار برآورد شده است.
این قرارداد شامل ۳۰۰ تا ۴۰۰ سامانه پدافند هوایی قابلحمل توسط نفر، از جمله موشکهای چینی کیودبلیو-۱۲ و افان-۱۶، میشود.
منابع رویترز بهدلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود. وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز تا زمان انتشار گزارش به درخواست اظهارنظر پاسخی نداد.
این خرید یکی از بزرگترین تلاشهای شناختهشده تهران برای تقویت پدافند هوایی کوتاهبرد خود از زمان آغاز جنگ با آمریکا و اسرائیل به شمار میرود.
این درگیری ضعفهایی را در توانایی حکومت ایران برای حفاظت از تاسیسات نظامی و زیرساختهای راهبردی آشکار کرده است.
یک شرکت هنگکنگی واسطه معامله معرفی شد
به گفته منابع، قرارداد با شرکت «ژونگچینگ بائوشانگ اینترنشنال اینوستمنت» مستقر در هنگکنگ امضا شده است. این شرکت ظاهرا بهعنوان واسطه میان طرف ایرانی و تامینکننده چینی فعالیت میکند.
شرکت مادر آن، «گروه ژونگچینگ بائوشانگ» مستقر در پکن، به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخی نداد.
وزارت امور خارجه چین در واکنش اعلام کرد: «گزارشهای مربوطه کاملا بیاساس است. چین همواره در مسیر ترویج صلح و پایان دادن به درگیری نقش داشته است.»
منابع آگاه تاکید کردند با وجود امضای توافق، برنامه زمانی تحویل، تعداد نهایی سامانهها و دیگر جزییات اجرایی همچنان ممکن است تغییر کند.
مسیر انتقال از چین و پاکستان میگذرد
بر اساس طرح مورد توافق، محمولهها قرار است ابتدا از شهر ارومچی در غرب چین بهصورت هوایی منتقل شوند و سپس با عبور از پاکستان به ایران برسند.
منابع مشخص نکردهاند که انتقال محموله از پاکستان به ایران از مسیر هوایی انجام خواهد شد یا زمینی.
روابط عمومی ارتش پاکستان ادعای مشارکت این کشور در انتقال تسلیحات را رد کرد و گفت: «گمانهزنیها درباره دخالت پاکستان در انتقال تسلیحات پدافند هوایی چین به ایران کاملا ساختگی و نادرست است.»
سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان نیز به درخواستهای رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداد.
دو منبع اطلاعاتی غربی و یک مقام جمهوری اسلامی گفتند تهران استفاده از مسیرهای زمینی را برای انتقال محرمانهتر تجهیزات نظامی و قطعات دارای کاربرد دوگانه از چین بررسی کرده است.
هدف از این اقدام، کاهش خطر شناسایی یا مختل شدن انتقال محمولهها عنوان شده است.
جنگ نیاز حکومت ایران به بازسازی پدافند را افزایش داد
آمریکا و اسرائیل در ماههای گذشته تاسیسات مرتبط با برنامههای موشکی، پهپادی و پدافند هوایی حکومت ایران را هدف قرار دادهاند. تهران نیز با شلیک موجهایی از موشکهای بالستیک و پهپادها پاسخ داده است.
این درگیری دشواری حفاظت از تاسیسات ثابت نظامی و مراکز راهبردی در برابر هواپیماهای پیشرفته و مهمات هدایتشونده دقیق را آشکار کرده است.
واشنگتن پس از حدود دو هفته بمباران، سوم مرداد حملات خود به ایران را ناگهان متوقف کرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با این حال هشدار داده است اگر مذاکرات نتواند به درگیری پنجماهه پایان دهد، حملات از سر گرفته خواهد شد.
تحویل صدها سامانه دوشپرتاب میتواند موجودی تسلیحات پدافند کوتاهبرد حکومت ایران را به میزان قابلتوجهی افزایش دهد. در صورت انجام معامله، این خرید همچنین میتواند نشانهای از تعمیق روابط نظامی تهران و پکن باشد.
سامانههای دوشپرتاب از تاسیسات حساس محافظت میکنند
حکومت ایران در دو دهه گذشته سرمایهگذاری زیادی در ساخت موشک، پهپاد و رادار انجام داده است.
کارشناسان نظامی معتقدند سامانههای پدافند هوایی قابلحمل میتوانند بخشی از خلا دفاعی جمهوری اسلامی را پوشش دهند.
این سامانهها را میتوان بهسرعت پراکنده کرد، با گروههای کوچک به کار گرفت و مرتب جابهجا کرد. همین ویژگیها آنها را در مقایسه با آتشبارهای ثابت پدافند هوایی کمتر آسیبپذیر میکند.
سامانههای کیودبلیو-۱۲ و افان-۱۶ از موشکهای زمینبههوای دوشپرتاب با هدایت فروسرخ استفاده میکنند. این موشکها برای مقابله با هواپیماهای ارتفاع پایین، بالگردها و پهپادها طراحی شدهاند.
قابلیت جابهجایی سریع، امکان استقرار آنها را در اطراف پایگاههای نظامی، زیرساختهای انرژی و دیگر مکانهای حساس فراهم میکند.
تحلیلگران دفاعی کیودبلیو-۱۲ را ضعیفتر از نمونههای جدیدتر این خانواده، از جمله کیودبلیو-۱۸ و کیودبلیو-۱۹، ارزیابی میکنند.
با این حال، این سامانه همچنان میتواند یک لایه دفاعی کوتاهبرد موثر در برابر پهپادها و اهداف ارتفاع پایین ایجاد کند.
گزارشها از مذاکرات برای خرید مدلهای دیگر حکایت دارد
یک منبع امنیتی اروپایی به رویترز گفت مقامهای کشورش از چند قرارداد در دست مذاکره برای فروش احتمالی سامانههای خانواده کیودبلیو به جمهوری اسلامی اطلاع دارند.
این مذاکرات مدلهای کیودبلیو-۱۲، کیودبلیو-۱۸ و کیودبلیو-۱۹ را در بر میگیرد.
یک منبع امنیتی دیگر در خاورمیانه نیز گفت حکومت ایران در پی خرید موشکهای کیودبلیو-۱۲ و کیودبلیو-۱۸ بوده، اما او از نهاییشدن قرارداد اطلاعی نداشته است.
این خرید احتمالی نشان میدهد جمهوری اسلامی با وجود سالها تحریم و محدودیت بر واردات دفاعی، همچنان به ترکیبی از تولید داخلی و تامینکنندگان خارجی متکی است.
رویترز پیشتر نیز گزارش داده بود حکومت ایران به امضای توافق جداگانهای با چین برای خرید موشکهای کروز ضدکشتی نزدیک شده است. این خبرگزاری نتوانسته مشخص کند که آیا آن قرارداد نهایی شده است یا نه.
در ایران نیز طی سالهای اخیر، بارها چنین همزمانیهایی رخ داده است. این رویدادها نارضایتی را از میان نبردهاند، اما پرسشی مهم را پیش روی تحلیلگران گذاشتهاند: در عصر اقتصاد توجه، تغییر اولویت افکار عمومی تا چه اندازه میتواند بر مسیر بحرانهای سیاسی اثر بگذارد؟
وقتی دستور کار جامعه عوض میشود
در تحلیل تحولات سیاسی ایران، معمولا سه عامل بیش از همه مورد توجه قرار میگیرد؛ سرکوب، انسجام نهادهای امنیتی و ضعف سازماندهی مخالفان.
این عوامل بیتردید نقش مهمی در بقای جمهوری اسلامی داشتهاند، اما تصویر را بهتنهایی کامل نمیکنند.
هر جنبش اجتماعی، علاوه بر نارضایتی، به ظرفیت بسیج، استمرار کنش جمعی و حفظ توجه افکار عمومی نیاز دارد. اگر یکی از این عناصر تضعیف شود، توان یک جنبش نیز کاهش مییابد؛ حتی اگر علت آن، رویدادی خارج از عرصه سیاست باشد.
در جهان امروز، رسانهها، شبکههای اجتماعی و تولیدکنندگان محتوا بیش از هر زمان دیگری برای تصاحب زمان و تمرکز مخاطبان رقابت میکنند.
به همین دلیل، کاهش توجه عمومی الزاما به معنای کاهش اهمیت یک بحران نیست؛ بلکه گاهی فقط نشان میدهد موضوع دیگری، سهم بیشتری از گفتوگوی عمومی را به خود اختصاص داده است.
پژوهشگران ارتباطات این پدیده را با مفاهیمی مانند «اقتصاد توجه» و «چرخه توجه» به مسائل توضیح میدهند؛ فرایندی که در آن، حتی مهمترین بحرانهای سیاسی نیز دیر یا زود با موضوعات و رویدادهای تازه برای جلب توجه افکار عمومی رقابت میکنند.
اعتراضات خونین آبان ۱۳۹۸ نمونهای روشن از این وضعیت بود. چند ماه بعد، همهگیری کرونا معادلات را تغییر داد.
قرنطینه، ممنوعیت تجمع، تعطیلی دانشگاهها و تمرکز جامعه بر بحران سلامت، امکان استمرار بسیاری از اشکال کنش خیابانی را محدود کرد.
نارضایتی از میان نرفت، اما اولویت افکار عمومی تغییر کرد. از منظر جامعهشناسی سیاسی، کرونا را میتوان وقفهای ناخواسته در چرخه بسیج اجتماعی دانست؛ وقفهای که مسیر اعتراضات را دگرگون کرد، بیآنکه علتهای شکلگیری آنها را از میان ببرد.
برنامههایی که جام و خنده تعارف میکردند
سالها بعد، جامعه ایران بار دیگر با دورهای از بحرانهای پیدرپی روبهرو شد. وقایع خونین دیماه و سپس جنگ، حجم سنگینی از اضطراب، نااطمینانی و فشار روانی را بر جامعه تحمیل کرد.
روانشناسان این وضعیت را با مفاهیمی مانند آسیب جمعی، فرسودگی ناشی از بحران و اضافهبار شناختی توضیح میدهند؛ شرایطی که در آن، جامعه همچنان نسبت به مسائل سیاسی حساس است، اما توان دنبال کردن مداوم اخبار تلخ را بهتدریج از دست میدهد.
در چنین فضایی، آغاز جام جهانی فقط شروع یک رقابت ورزشی نبود. همزمان، فضای رسانهای فارسیزبان با موجی از ویژهبرنامههای فوتبالی، برنامههای طنز، گفتوگوهای زنده، پادکستها، واکنش به مسابقات و محتوای سرگرمکننده در یوتیوب، شبکههای اجتماعی، رسانههای ورزشی و پلتفرمهای نمایش خانگی روبهرو شد.
برای چند هفته، فوتبال به یکی از مهمترین موضوعات گفتوگوی عمومی تبدیل شد.
بسیاری از این برنامهها با اشارهای کوتاه به روزهای سخت یا شرایط کشور آغاز میشدند، اما محور اصلی آنها فوتبال، شوخی، رقابت و سرگرمی بود.
از دل این همزمانی، یک پرسش تحلیلی شکل میگیرد: هنگامی که میلیونها نفر بخش قابل توجهی از زمان و توجه خود را صرف یک رویداد جهانی میکنند، چه سهمی برای موضوعاتی باقی میماند که تنها چند هفته پیش در مرکز توجه افکار عمومی قرار داشتند؟
طنز نیز در چنین شرایطی صرفا وسیلهای برای خندیدن نیست. در روانشناسی اجتماعی، طنز یکی از شناختهشدهترین راههای کاهش فشار روانی و کنار آمدن با اضطراب جمعی است.
از این منظر، استقبال گسترده از برنامههای طنز و سرگرمی پس از دورههای طولانی بحران، میتواند واکنشی طبیعی به فرسودگی روانی جامعه باشد.
مدیریت افکار عمومی؛ میان سیاست و سرگرمی
جمهوری اسلامی در چهار دهه گذشته بارها از رسانه، محصولات فرهنگی و سرگرمی برای اثرگذاری بر افکار عمومی استفاده کرده است؛ از مجموعههای تلویزیونی و مستندهای سفارشی گرفته تا تولیدات مناسبتی و کارزارهای تبلیغاتی.
همین سابقه باعث شده است که هرگاه موجی از محتوای سرگرمی با یک بحران سیاسی همزمان میشود، این پرسش نیز مطرح شود که چه میزان از این تغییر در دستور کار عمومی، حاصل روند طبیعی بازار رسانه و چه میزان نتیجه سیاستگذاری آگاهانه است.
پاسخ به این پرسش، نیازمند بررسی هر مصداق بر پایه شواهد است و نمیتوان همه تولیدات رسانهای را در یک دسته قرار داد.
با این حال، یک واقعیت کمتر محل تردید است: موجهای بزرگ رسانهای، صرفنظر از منشا آنها، بر توزیع توجه افکار عمومی اثر میگذارند.
اگر چنین موجی همزمان با راهبردهای رسانهای حکومت حرکت کند، میتواند سهم بحرانهای سیاسی را در گفتوگوی عمومی کاهش دهد؛ حتی اگر همه تولیدکنندگان محتوا هدف یا انگیزه مشترکی نداشته باشند.
در عصر اقتصاد توجه، رقابت سیاسی دیگر تنها بر سر قدرت یا روایت نیست؛ رقابتی است بر سر زمان، تمرکز و ذهن مخاطب.
هر رویدادی که بتواند حتی برای مدتی کوتاه، سهم بیشتری از توجه افکار عمومی را به خود اختصاص دهد، ناگزیر بر اولویتهای جامعه نیز اثر میگذارد.
این به معنای تغییر باورها یا از میان رفتن مطالبات نیست، بلکه نشان میدهد جابهجایی توجه میتواند بر نحوه تجربه، پیگیری و تداوم بحرانهای سیاسی اثر بگذارد.
شاید به همین دلیل، پرسش اصلی امروز دیگر این نباشد که مردم به چه چیزی میاندیشند؛ بلکه این باشد که چه چیزی فرصت اندیشیدن را از موضوعات دیگر میگیرد.
در عصر رقابت بیوقفه روایتها، آنچه افکار عمومی را شکل میدهد، تنها محتوای یک پیام نیست؛ بلکه موضوعی است که بیشترین سهم را از زمان، ذهن و گفتوگوی جامعه به خود اختصاص میدهد.
شاید پاسخ به همین پرسش، یکی از مهمترین کلیدهای فهم سیاست در ایران امروز باشد.
سپاه پاسداران ساعاتی پس از حمله موشکی به نیروهای آمریکایی در اردن در بامداد چهارشنبه هفتم مرداد، اعلام کرد سه نفتکش را در تنگه هرمز هدف قرار داده است.
فرماندهی نیروی دریایی سپاه بامداد چهارشنبه هفت مرداد در بیانیهای اعلام کرد: «ساعاتی پیش، سه نفتکش متخلف که بیتوجه به اخطارهای ما به حرکت در مسیر ناامن و غیرقانونی ادامه میدادند، مورد اصابت قرار گرفته و متوقف شدند.»
سپاه با تاکید بر ادامه «مدیریت کامل» تنگه هرمز افزود: «مداخلات و امر و نهیهای» ارتش آمریکا به شناورها در منطقه بیپاسخ نخواهد ماند.
در این بیانیه، جزییاتی درباره نام، پرچم و مالکیت نفتکشها، محل دقیق حمله، میزان خسارت یا تلفات احتمالی منتشر نشد.
حمله موشکی به پایگاه آمریکا در اردن
پیش از انتشار این بیانیه از سوی سپاه، فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، اعلام کرد سپاه در ساعت یک و ربع بامداد چهارشنبه هفتم مرداد به وقت تهران، در تلاش برای انجام یک حمله غافلگیرانه، چند موشک بالستیک را از خاک ایران بهسوی نیروهای آمریکایی در خاورمیانه شلیک کرد.
سنتکام افزود: «تمام موشکهای شلیکشده از خاک ایران با موفقیت رهگیری و منهدم شدند. نیروهای آمریکایی همچنان هوشیارند و در بالاترین سطح آمادگی رزمی قرار دارند.»
سنتکام محل هدف حمله و شمار دقیق موشکها را اعلام نکرد، اما یک مقام آمریکایی به اورشلیمپست گفت سپاه دستکم چهار موشک بهسوی یک پایگاه نظامی آمریکا در اردن شلیک کرد.
این نخستین حمله موشکی بالستیک جمهوری اسلامی به یک پایگاه آمریکایی در منطقه از زمان توقف حملات آمریکا به ایران بود. دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، جمعه سوم مرداد عملیات نظامی علیه اهدافی در ایران را متوقف کرد تا فرصت دیگری به دیپلماسی بدهد.
حمله موشکی جمهوری اسلامی به یکی از پایگاههای آمریکا در منطقه که ۲۶ تیر انجام شد، به کشته شدن سه نیروی نظامی آمریکایی انجامید و تشدید حملات آمریکا را در پی داشت.
وبسایت اکسیوس نوشت حمله جدید میتواند وقفه شکننده در درگیریها را از بین ببرد و ترامپ را ناچار کند درباره ازسرگیری عملیات نظامی تصمیم بگیرد.
ترامپ دوشنبه پنجم مرداد به اکسیوس گفته بود آمریکا در حال انجام «مذاکراتی بسیار جدی» با ایران است، اما هشدار داده بود در صورت شکست دیپلماسی، بار دیگر به «اقدام نظامی بسیار شدید» روی خواهد آورد.
او درباره مهلت مذاکرات گفت: «زمان زیادی وجود ندارد. یا خیلی سریع پیش میرود یا اصلا پیش نخواهد رفت.»
حملات موشکی و دریایی سپاه تنها چند ساعت پس از دیدار ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در کاخ سفید صورت گرفت؛ دیداری که ایران موضوع اصلی آن بود.
حمله جدید موشکی جمهوری اسلامی در میانه توقف حملات و تنها چند ساعت پس از آن انجام شد که ترامپ در کاخ سفید با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دیدار کرد. تمرکز اصلی این دیدار مساله ایران بود.
کاخ سفید و نخستوزیر اسرائیل این نشست را «مثبت و سازنده» توصیف کردند.
در تحولی دیگر که نشاندهنده رویکرد سرسختانه جمهوری اسلامی است، کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت تهران بازگشت این آبراه به وضعیت پیش از جنگ را نمیپذیرد.
غریبآبادی سهشنبه ششم مرداد در یک مصاحبه تلویزیونی گفت طرح پیشنهادی عمان بر این تمرکز داشت که ۵۰ درصد مسیرهای تردد دریایی در اختیار جمهوری اسلامی و ۵۰ درصد دیگر در اختیار عمان قرار گیرد.
بهگفته او، این طرح به وضعیتی پایان میدهد که در آن همه مسیرهای عبور از آبهای سرزمینی عمان میگذشت.
غریبآبادی تاکید کرد پیشنهاد عمان نگرانیهای امنیت ملی جمهوری اسلامی را برطرف نمیکند و تهران حتی در صورت برقراری صلح نیز حاضر نیست به ساز و کار پیش از جنگ، شامل تفکیک ترافیک دریایی و کریدور میانی، بازگردد.
غریبآبادی افزود تهران با ارائه یک طرح جایگزین، پیشنهاد کرده است تمام مسیر ورود کشتیها و بخشی از مسیر خروج آنها از آبهای سرزمینی ایران بگذرد.
بهگفته او، این طرح به جمهوری اسلامی امکان میدهد بر تردد شناورها نظارت موثر داشته باشد و از پایداری صلح و نبود تهدید امنیتی از مسیر تنگه هرمز اطمینان یابد.
حمله آمریکا و عربستان به نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در عراق
فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، و نیروهای مسلح عربستان سعودی شامگاه سهشنبه ششم مرداد در بیانیه دیگری از انجام حملاتی دقیق در عراق خبر دادند و اعلام کردند که گروههای تروریستی وابسته به جمهوری اسلامی را هدف قرار دادهاند.
در این بیانیه گفته شده که سپاه پاسداران این گروهها را برای حمله به نیروهای آمریکایی و زیرساختهای انرژی عربستان سعودی هدایت کرده بود.
جنگندههای آمریکایی و سعودی چندین مرکز لجستیکی و انبارهای تسلیحاتی این گروهها را در مناطق مختلف شرق عراق بمباران کردند.
این حملات در واکنش به بیش از ۳۰ حمله پهپادی انجام شد که طبق این بیانیه، سپاه پاسداران طی ۷۲ ساعت گذشته هدایت کرده بود.
در این بیانیه آمده است که این حملات «غیرقابل توجیه» علیه نیروهای آمریکایی موفقیتی در پی نداشت.
در ادامه بیانیه یادآوری شده است که در فاصله اسفند ۱۴۰۴ تا اردیبهشت ۱۴۰۵، بیش از ۶۰۰ تلاش برای حمله علیه شهروندان و تاسیسات آمریکایی در عراق از سوی گروههای شبهنظامی وابسته به جمهوری اسلامی انجام شده است.
سنتکام در پایان بیانیه خود تاکید کرد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیروهای نیابتی آن باید این حملات را متوقف کنند تا از اقدامات نظامی بیشتر آمریکا جلوگیری شود.
عربستان سعودی نیز با انتشار بیانیهای حملات به گروههای نیابتی جمهوری اسلامی در عراق را تایید کرد.
پیشتر صدا و سیمای جمهوری اسلامی به نقل از یک منبع نظامی که نامش را اعلام نکرد، گزارش داده بود که حکومت ایران هرگونه ارتباط با پرتابههایی را که از کشورهای دیگر به سمت اهدافی در عربستان سعودی شلیک شدهاند، رد میکند.
سنتکام در بیانیه خود افزود: «تمام موشکهای شلیکشده از خاک ایران با موفقیت رهگیری و منهدم شدند. نیروهای آمریکایی همچنان هوشیارند و در بالاترین سطح آمادگی رزمی قرار دارند.»
یک مقام آمریکایی به اورشلیمپست گفت که سپاه دستکم چهار موشک به سمت یک پایگاه نظامی آمریکا در اردن شلیک کرد.
حملات موشکی جمهوری اسلامی به یک پایگاه آمریکا در هفته گذشته به کشته شدن سه نیروی نظامی آمریکایی منجر شد و در نتیجه به تشدید حملات آمریکا انجامید.
این نخستین حمله موشکی بالستیک جمهوری اسلامی به یک پایگاه آمریکایی در منطقه از زمانی است که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، روز جمعه حملات علیه اهدافی در خاک ایران را متوقف کرد تا فرصت دیگری به دیپلماسی بدهد.
وبسایت اکسیوس در گزارشی نوشت این حمله میتواند وقفه شکننده در درگیریها را از بین ببرد و ترامپ را ناچار کند تصمیم بگیرد که آیا عملیات نظامی را از سر بگیرد یا خیر.
ترامپ دوشنبه پنجم مرداد به اکسیوس گفته بود که آمریکا در حال انجام «مذاکراتی بسیار جدی» با ایران است، اما هشدار داد که اگر دیپلماسی شکست بخورد، بار دیگر به «اقدام نظامی بسیار شدید» روی خواهد آورد.
او در پاسخ به این پرسش که چه مدت حاضر است به مذاکرات فرصت بدهد، گفت: «زمان زیادی وجود ندارد. یا خیلی سریع پیش میرود یا اصلا پیش نخواهد رفت.»
حمله جدید موشکی جمهوری اسلامی در میانه توقف حملات و تنها چند ساعت پس از آن انجام شد که ترامپ در کاخ سفید با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دیدار کرد؛ دیداری که تمرکز اصلی آن بر ایران بود.
کاخ سفید و نخستوزیر اسرائیل این نشست را «مثبت و سازنده» توصیف کردهاند.
حمله آمریکا و عربستان به نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در عراق
فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، و نیروهای مسلح عربستان سعودی شامگاه سهشنبه ششم مرداد در بیانیه دیگری از انجام حملاتی دقیق در عراق خبر دادند و اعلام کردند که گروههای تروریستی وابسته به جمهوری اسلامی را هدف قرار دادهاند.
در این بیانیه گفته شده که سپاه پاسداران این گروهها را برای حمله به نیروهای آمریکایی و زیرساختهای انرژی عربستان سعودی هدایت کرده بود.
جنگندههای آمریکایی و سعودی چندین مرکز لجستیکی و انبارهای تسلیحاتی این گروهها را در مناطق مختلف شرق عراق بمباران کردند.
این حملات در واکنش به بیش از ۳۰ حمله پهپادی انجام شد که طبق این بیانیه، سپاه پاسداران طی ۷۲ ساعت گذشته هدایت کرده بود.
در این بیانیه آمده است که این حملات «غیرقابل توجیه» علیه نیروهای آمریکایی موفقیتی در پی نداشت.
در ادامه بیانیه یادآوری شده است که در فاصله اسفند ۱۴۰۴ تا اردیبهشت ۱۴۰۵، بیش از ۶۰۰ تلاش برای حمله علیه شهروندان و تاسیسات آمریکایی در عراق از سوی گروههای شبهنظامی وابسته به جمهوری اسلامی انجام شده است.
سنتکام در پایان بیانیه خود تاکید کرد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیروهای نیابتی آن باید این حملات را متوقف کنند تا از اقدامات نظامی بیشتر آمریکا جلوگیری شود.
افزایش دوباره بهای نفت در آمریکا
پس از آنکه ارتش آمریکا حمله موشکی بالستیک جمهوری اسلامی به نیروهای آمریکایی در خاورمیانه را تایید کرد، قیمت قراردادهای آتی نفت خام آمریکا بیش از چهار درصد افزایش یافت و از ۸۲ دلار در هر بشکه فراتر رفت.
قیمت نفت پیشتر در روز سهشنبه، پس از توقف ناگهانی حملات هوایی آمریکا علیه ایران در روز شنبه، کاهش یافته بود.
در پی تازهترین حمله ایران به نیروهای آمریکایی، قیمت قراردادهای آتی نفت خام برنت نیز افزایش یافت و اکنون به بیش از ۸۸ دلار در هر بشکه رسیده است.
رد پیشنهاد عمان؛ تهران سهم بیشتری از تنگه هرمز را میخواهد
در تحولی دیگر که نشاندهنده رویکرد سرسختانه جمهوری اسلامی است، کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت تهران بازگشت این آبراه به وضعیت پیش از جنگ را نمیپذیرد.
غریبآبادی سهشنبه ششم مرداد در یک مصاحبه تلویزیونی گفت طرح پیشنهادی عمان بر این تمرکز داشت که ۵۰ درصد مسیرهای تردد دریایی در اختیار جمهوری اسلامی و ۵۰ درصد دیگر در اختیار عمان قرار گیرد.
بهگفته او، این طرح به وضعیتی پایان میدهد که در آن همه مسیرهای عبور از آبهای سرزمینی عمان میگذشت.
غریبآبادی تاکید کرد پیشنهاد عمان نگرانیهای امنیت ملی جمهوری اسلامی را برطرف نمیکند و تهران حتی در صورت برقراری صلح نیز حاضر نیست به ساز و کار پیش از جنگ، شامل تفکیک ترافیک دریایی و کریدور میانی، بازگردد.
غریبآبادی افزود تهران با ارائه یک طرح جایگزین، پیشنهاد کرده است تمام مسیر ورود کشتیها و بخشی از مسیر خروج آنها از آبهای سرزمینی ایران بگذرد.
بهگفته او، این طرح به جمهوری اسلامی امکان میدهد بر تردد شناورها نظارت موثر داشته باشد و از پایداری صلح و نبود تهدید امنیتی از مسیر تنگه هرمز اطمینان یابد.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت این دیدار پشت درهای بسته نزدیک به یک ساعت و نیم طول کشید و «مثبت و سازنده» بود.
کاخ سفید هنوز جزئیات بیشتری از این دیدار و گفتوگوهای ترامپ و نتانیاهو منتشر نکرده است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشت این دیدار در شرایطی انجام شد که هر دو رهبر با فشارهای فزاینده داخلی روبهرو هستند. نتانیاهو در آستانه انتخابات قرار دارد و بخشی از مشکلات سیاسی او به وخامت روابطش با ترامپ مربوط میشود. ترامپ نیز برای پایان دادن به جنگی نامحبوب تحت فشار است؛ جنگی که خسارتهای اقتصادی گستردهای به بار آورده و پیش از انتخابات میاندورهای ماه نوامبر موجب افزایش قیمتها شده است.
با وجود نشانههای تنش میان دو طرف پیش از دیدار، نتانیاهو پس از آن در پستی در اینستاگرام با شور و حرارت از ملاقات سخن گفت و تاکید کرد که «تمام تیم ارشد» ترامپ نیز در جلسه حضور داشتند.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، که پیشتر از اسرائیل انتقاد کرده و در ماه ژوئن به مقامهای اسرائیلی هشدار داده بود ترامپ تنها دوست آنها در میان رهبران جهان است، نیز در این جلسه حضور داشت.
نتانیاهو به زبان عبری گفت: «وقتی میگویم عالی، منظورم تعریف سطحی نیست. این گفتوگویی در چارچوب شراکت کامل، حمایت متقابل و درک هدف مشترک برای اطمینان از آن بود که ایران به سلاح هستهای دست پیدا نکند؛ در کنار اهداف دیگر. این یکی از بهترین گفتوگوهایی بود که با رییسجمهوری ایالات متحده، دوستمان دونالد ترامپ، داشتهام.»
نتانیاهو بعدتر در مراسم خاکسپاری سناتور لیندسی گراهام به ونس و ترامپ پیوست. در این مراسم، نخستوزیر اسرائیل در حال گفتوگو با ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، دیده شد؛ زلنسکی نیز پیشتر در همان روز با ترامپ دیدار کرده بود.
ترامپ پیش از دیدار از نتانیاهو ابراز نارضایتی کرد
ترامپ پیش از ملاقات، بخشی از تنش موجود با نتانیاهو را آشکار کرد و از گزارشهایی گلایه کرد که میگفتند رهبر اسرائیل قصد دارد درباره فعالیتهای ایران در کوه کلنگ گزلا، سایتی بالقوه هستهای که رییسجمهوری آمریکا بارها تهدید به بمباران آن کرده است، اطلاعاتی ارائه کند.
ترامپ در گفتوگو با برنامه «فاکس اند فرندز» (Fox & Friends) گفت: «من دقیقا میدانم در کوه کلنگ گزلا چه میگذرد.»
او اصرار کرد هر کاری که جمهوری اسلامی در آنجا انجام میدهد «مشکل بزرگی نیست» و افزود: «بیبی این را به من میگوید چون میخواهد من همچنان درگیر بمانم.»
ترامپ با آشکار کردن نارضایتی خود از متحدش افزود: «چرا باید این موضوع را به تمام جهان اعلام کنید؟»
بهنوشته آسوشیتدپرس، روابط ترامپ و نتانیاهو در طول سالها فراز و فرود داشته است، اما پس از بازگشت ترامپ به کاخ سفید در سال گذشته، ائتلاف آنها قویتر از همیشه به نظر میرسید.
زمانی که این دو در ۹ اسفند ۱۴۰۴ جنگ مشترک با جمهوری اسلامی راآغاز کردند، موضعی متحد داشتند و میگفتند ارتشهای دو کشور بهطور کاملا هماهنگ برای از میان بردن رهبری جمهوری اسلامی و فراهم کردن زمینه روی کار آمدن حکومتی نزدیکتر به غرب عمل میکنند.
بهنوشته آسوشیتدپرس اما جمهوری اسلامی با فرستادن پهپادها و موشکها به سوی پایگاههای آمریکا و کشورهای خلیج فارس و بستن تنگه هرمز ترامپ را در داخل آمریکا و از سوی متحدان منطقهای تحت فشار شدید قرار داد تا به درگیری پایان دهد.
از آن زمان، نتانیاهو که خواهان ادامه جنگ ایران و علیه متحد آن، حزبالله لبنان، بود، به حاشیه رانده شد؛ در حالی که ترامپ برای دستیابی به توافق با تهران تلاش میکرد، اختلافات میان نتانیاهو و ترامپ و همچنین ونس بر سر جنگ ایران و موضوعات دیگر آشکارتر شد.
آمیت سگال، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی اسرائیلی، دوشنبه در روزنامه «اسرائیل هیوم» نوشت: «آمریکاییها برای اسرائیلیها روشن کردهاند که آنها هستند که جنگ را اداره میکنند. برای همه روشن است که اسرائیل روی صندلی عقب نشانده شده است.»
یک منبع مطلع به آسوشیتدپرس گفت نخستوزیر اسرائیل قصد داشت اطلاعات اسرائیل درباره برنامه هستهای تهران را در اختیار ترامپ قرار دهد.
این خبرگزاری همچنین بهنقل از یک مقام کاخ سفید افزود قرار بود دو رهبر درباره توافق چارچوبی امضاشده میان آمریکا و اسرائیل با لبنان در ارتباط با جنگ اسرائیل و حزبالله و همچنین گسترش پیمانهای ابراهیم گفتوگو کنند.
