شبکه انبیسی نیوز شنبه ۹ خرداد بهنقل از سه منبع آگاه گزارش داد که جمهوری اسلامی احتمالا از یک موشک دوشپرتاب ساخت چین برای سرنگونی یک جنگنده اف ۱۵ استفاده کرده است. چین همچنین ممکن است یک رادار هشدار زودهنگام دوربرد در اختیار تهران قرار داده باشد.
این رادار توانایی شناسایی هواپیماهای پنهانکار طراحیشده برای گریز از رادار را دارد.
سه منبع آگاه به شبکه انبیسی نیوز گفتند جنگنده اف ۱۵ آمریکایی که ماه گذشته در جنوبغرب ایران سرنگون شد و عملیات نجاتی پرخطر برای خلبانان آن را رقم زد، احتمالا با یک موشک دوشپرتاب ساخت چین هدف قرار گرفته است.
به گفته یکی از این منابع و یک مقام آمریکایی مطلع از موضوع، چین همچنین ممکن است در روزهای نخست جنگ یک رادار هشدار زودهنگام دوربرد در اختیار ایران قرار داده باشد که قادر است هواپیماهای رادارگریز طراحیشده برای فرار از شناسایی را رهگیری کند.
منابع یادشده گفتند مقامهای آمریکایی همچنان در حال بررسی جزئیات مربوط به سرنگونی جنگنده اف ۱۵( F-15E Strike Eagle) در ماه آوریل هستند. این نخستین بار طی چند دهه اخیر بود که یک جنگنده آمریکایی با آتش دشمن سرنگون میشد.
انبیسی نیوز در گزارش خود تاکید کرد که مشخص نیست این تجهیزات نظامی چه زمانی به جمهوری اسلامی تحویل داده شدهاند. اما استفاده تهران از سلاحهای ساخت چین، روابط واشینگتن و پکن را در مقطعی حساس پیچیدهتر میکند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا تلاش کرده از نفوذ چین برای پایان دادن به درگیری استفاده کند. او دو هفته پیش پس از سفر به پکن و دیدار با شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، اعلام کرد که این کشور موافقت کرده است که هیچ سلاحی در اختیار جمهوری اسلامی نگذارد.هد.
دولت ترامپ پیش از این دیدار آتشبس میان تهران و واشینگتن را اعلام کرده بود. چین که بزرگترین خریدار نفت صادراتی ایران است، بارها گفته که جنگ باید پایان یابد.
در زمان سرنگونی جنگنده اف ۱۵ در ماه گذشته، ترامپ گفته بود هواپیما با یک موشک دوشپرتاب هدف قرار گرفته است. این موشکها که حدود دو متر طول و نزدیک به ۱۸ کیلوگرم وزن دارند، با نام «سامانههای پدافند هوایی قابل حمل توسط نفر» یا MANPADS شناخته میشوند و روشی نسبتا ارزان و موثر برای ساقط کردن هواپیماهای کمارتفاع به شمار میروند.
دو خدمه جنگنده اف ۱۵ موفق شدند پیش از سقوط از هواپیما خارج شوند. خلبان ظرف هفت ساعت نجات یافت، اما یافتن و نجات افسر سامانههای تسلیحاتی دو روز طول کشید. به گفته پنتاگون، او در دامنههای کوههای زاگرس مخفی شده بود.
کاخ سفید در پاسخ به پرسش انبیسی نیوز به اظهارات ترامپ در مصاحبهای با شبکه فاکس نیوز اشاره و تاکید کرد شی جینپینگ به رییسجمهوری اسلامی اطمینان داده است که چین هیچ تجهیزات نظامی به ایران ارسال نخواهد کرد.
ترامپ همچنین هفته گذشته در جمع خبرنگاران در کاخ سفید گفته بود: «رییسجمهوری شی به من قول داده که هیچ سلاحی به ایران ارسال نمیکند. این قول زیبایی است. من به حرف او اعتماد دارم و از آن قدردانی میکنم.»
سفارت چین در آمریکا نیز در پاسخ به پرسش شبکه انبیسی درباره سرنگونی جنگنده اف ۱۵ آمریکا اعلام کرد: «چین همواره در صادرات محصولات نظامی با احتیاط و مسئولیتپذیری عمل میکند و مطابق قوانین و مقررات کنترل صادرات خود و تعهدات بینالمللی، نظارت سختگیرانهای اعمال میکند. چین با اتهامزنیهای بیاساس و ارتباط دادنهای مغرضانه مخالف است.»
این شبکه پیشتر نیز گزارش داده بود که اطلاعات محرمانه آمریکا نشان میدهد چین در حال برنامهریزی برای ارسال سامانههای جدید پدافند هوایی به ایران در هفتههای آینده بوده است.
برخی مقامهای سابق امنیت ملی معتقدند که احتمالا این اطلاعات عمدا از سوی مقامهای آمریکایی افشا شده تا برنامههای چین آشکار شود؛ تاکتیکی که دولتهای پیشین آمریکا نیز از آن استفاده کرده بودند.
هنوز مشخص نیست موشک دوشپرتابی که احتمالا جنگنده آمریکایی را ساقط کرده، بهتازگی به جمهوری اسلامی تحویل داده شده یا از ذخایر تسلیحاتی بوده که سالها پیش به ایران منتقل شدهاند.
همچنین مشخص نیست که رادار مورد اشاره، موسوم به YLC-8B، در طول جنگ عملیاتی شده بوده یا خیر.
اوایل همین ماه، دولت ترامپ چین را متهم کرد که با فراهم کردن دسترسی جمهوری اسلامی به ماهوارههای چینی، به تهران برای هدفگیری نیروهای آمریکایی در منطقه کمک کرده است.
وزارت امور خارجه آمریکا سه شرکت ماهوارهای چینی را تحریم و اعلام کرد این شرکتها تصاویر و دادههایی در اختیار حکومت ایران قرار دادهاند که به حملات علیه نیروهای آمریکایی در خاورمیانه کمک کرده است. چین این اتهام را رد کرد.
یک مقام آمریکایی مطلع از این پرونده نیز به شبکه انبیسی نیوز گفت واشینگتن از تمامی اقدامات چین در حمایت از جمهوری اسلامی آگاه است.
او با اشاره به اینکه پکن پیش از جنگ نیز از تهران حمایت میکرده، افزود: «این حمایتها در سطحی نبود که تاثیر تعیینکنندهای بر میدان نبرد داشته باشد. پشتیبانی چین قابل توجه نبود و هیچ اثر عملیاتی سرنوشتسازی نداشت.»
چین در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ حجم زیادی سلاح، از جمله موشکهای بالستیک، موشکهای ضدکشتی، تانکها، توپخانه و جنگندهها، به جمهوری اسلامی فروخت اما پس از اعمال تحریم تسلیحاتی سازمان ملل علیه تهران در سال ۲۰۰۶، پکن از فروش عمده سلاح فاصله گرفت و بیشتر به تامین قطعات و فناوریهایی پرداخت که کاربرد دوگانه، یعنی هم غیرنظامی و هم نظامی، دارند.
او در یک سخنرانی در چتمهاوس لندن گفت حمله دو هفته پیش به نیروگاه هستهای براکه در ابوظبی، موجب شده سفر برنامهریزیشده او به امارات و کشورهای حوزه خلیج فارس اهمیت بیشتری پیدا کند.
گروسی که در لندن و در جریان کارزار انتخاباتی خود برای دبیرکلی آینده سازمان ملل سخن میگفت، افزود: «اینکه کسی یک نیروگاه هستهای را هدف قرار دهد، موضوعی فوقالعاده جدی است.»
یک پهپاد که روز ۱۷ مه از عراق به سوی امارات پرتاب شده بود، به یک ژنراتور در خارج از محدوده داخلی نیروگاه براکه، نخستین نیروگاه هستهای تجاری جهان عرب، اصابت کرد و باعث آتشسوزی شد.
گروسی ضمن تمجید از نحوه مدیریت بحران در این نیروگاه، هشدار داد که حملات به تاسیسات هستهای که میتوانند پیامدهای عظیم پرتوزایی داشته باشند، در حال تبدیل شدن به بخشی از الگوهای جنگی هستند.
او که طی سالهای اخیر بهشدت درگیر بحران نیروگاه زاپوریژیا در اوکراین بوده است، همچنین به حملات اخیر در نزدیکی نیروگاه بوشهر ایران اشاره کرد.
گروسی گفت: «این پدیدهای است که در حال گسترش است و فوقالعاده خطرناک و بیملاحظه است.»
درباره عامل حمله
گروسی تاکید کرد که آژانس هنوز مدارک کافی برای متهم کردن جمهوری اسلامی به انجام این حمله را در اختیار ندارد.
او گفت: «گمانهزنیهایی وجود دارد، اما تعیین منشاء این حمله با اطمینان صد در صدی ممکن نیست. ما به شواهد ملموس برای مشخص کردن منشاء یک حمله نیاز داریم.»
گروسی با اشاره به به سخنرانی خود در شورای امنیت سازمان ملل در هفته گذشته بار دیگر چنین حملاتی را «غیرقابل قبول» خواند و گفت این موضع را در گفتوگوهای خود با دولتها نیز تکرار کرده است.
نقش بازدارنده آژانس
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در پاسخ به این پرسش که آیا هشدارهای آژانس از سوی طرفهای درگیر نادیده گرفته میشود یا نه، گفت که حضور آژانس در محل، خود عاملی بازدارنده در برابر حملات احتمالی است.
او گفت: «آنچه ما میگوییم بیاهمیت نیست و این را با نهایت احتیاط میگویم، زیرا این درگیریها همچنان ادامه دارند.»
گروسی افزود: «تقریبا هر روز شاهد یک حادثه هستیم. اما روشن است که حضور آژانس در زاپوریژیا، در دیگر نیروگاههای هستهای اوکراین و شاید اکنون در براکه، یک عامل بازدارنده بسیار قدرتمند باشد.»
سفر به امارات و کشورهای خلیج فارس
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در این گفتوگو اعلام کرد که به ابوظبی سفر خواهد کرد تا از نیروگاه براکه بازدید کند.
او گفت مدیریت نیروگاه و نهادهای نظارتی هستهای امارات تعمیرات لازم را «بسیار کارآمد و بسیار حرفهای» انجام دادهاند و همین امر باعث شد نیروگاه تنها ظرف ۱۲ ساعت دوباره به مدار فعالیت بازگردد.
پس از آن، گروسی به کویت، عربستان سعودی و قطر سفر خواهد کرد.
او گفت: «بدیهی است که این موضوع میتواند پیامدهای فرامرزی بالقوهای داشته باشد. به همین دلیل به چند کشور دیگر نیز سفر خواهم کرد؛ کشورهایی که از آژانس خواستهاند حضور داشته باشد تا مشخص شود چه نوع حمایت فنی و راهنماییهایی میتوان ارائه داد.»
روابط با جمهوری اسلامی
گروسی همچنین گفت که نسبت به احیای روابط آژانس با جمهوری اسلامی خوشبین است. این روابط پس از آنکه تهران گروسی را متهم کرد به اسرائیل بهانه حمله به تاسیسات هستهای ایران را داده است، دچار تنش شد.
جمهوری اسلامی پس از تصویب قانونی برای تعلیق همکاری با آژانس، هنوز همکاری کامل خود با این نهاد سازمان ملل را از سر نگرفته است.
گروسی گفت: «مطمئن هستم که به آن نقطه خواهیم رسید. در حال حاضر حداقل سطحی از گفتوگو و تبادل نظر وجود دارد، اما بسیار محدود است.»
او افزود: «دیدگاه آنها این است که تا زمانی که درگیری ادامه دارد، زمان برای از سرگیری همکاری کامل مناسب نیست.»
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پیشتر پنجشنبه هفت خرداد از امضای تفاهمنامه میان جمهوری اسلامی و آمریکا استقبال کرده و گفته بود این اقدام میتواند به حل پرونده هستهای کمک کند.
گروسی در گفتوگویی با شبکه تلویزیونی جهانی چین (CGTN) در لندن گفت از امضای چنین تفاهمنامهای، در صورت صحت گزارشها، استقبال میکند؛ زیرا این امر به آژانس بینالمللی انرژی اتمی فرصت خواهد داد تا درک بهتری از وضعیت هستهای ایران به دست آورد.
او گفت: «ما بهشدت درگیر این موضوع بودهایم و تلاش کردهایم راهحلی قابل قبول، صلحآمیز و دیپلماتیک برای بحران پیرامون برنامه هستهای ایران پیدا کنیم. بنابراین اگر این تفاهمنامه امضا شود، خبر بسیار خوبی خواهد بود؛ زیرا دستکم بر اساس آنچه اعلام شده، ۶۰ روز فرصت وجود خواهد داشت تا به جنبههای هستهای موضوع پرداخته شود؛ موضوعی که مدتهاست روی آن کار میکنیم. بهنظر من بخش قابل توجهی از زمینههای لازم درباره آنچه باید در یک توافق هستهای مورد رسیدگی قرار گیرد، از پیش فراهم شده است. امیدوارم بتوانیم سهم خود را در این روند ایفا کنیم.»
با این حال، مدیرکل آژانس هشدار داد که همچنان چندین موضوع کلیدی درباره توانمندیهای هستهای ایران نیازمند مذاکره است.
او افزود: «ما همچنان شاهد حوزههای مهمی از اختلاف میان دو طرف هستیم؛ بهویژه درباره سرنوشت اورانیوم با غنای بالا که هنوز در ایران نگهداری میشود و همچنین درباره نوع فعالیتهایی که ممکن است پس از آن ادامه یابد.»
کارزار برای دبیرکلی سازمان ملل
گروسی که نامزد دبیرکلی آینده سازمان ملل است، پیشتر نیز از «غیبت» این سازمان در بحرانهای جهانی، از جمله جنگ ایران، انتقاد کرده بود.
او برای شرکت در یک نشست انتخاباتی در لندن حضور داشت؛ نشستی که سه نامزد دیگر، میشل باشله رییسجمهوری پیشین شیلی، ماریا فرناندو اسپینوسا دیپلمات اکوادوری و رییس سابق مجمع عمومی سازمان ملل و ربکا گرینسپن، معاون پیشین رییسجمهوری کاستاریکا نیز در آن حضور داشتند.
گروسی امیدوار است تجربه گستردهاش در میانجیگری میان طرفهای درگیر در پروندههای هستهای، از جمله ایران، اسرائیل، آمریکا، روسیه و اوکراین، بتواند اعتماد به توانایی سازمان ملل برای ایفای نقش صلحساز را احیا کند.
او گفت: «امیدوارم با توجه به سابقه گستردهای که در خاورمیانه دارم، بتوانیم از این تجربه بهگونهای استفاده کنیم که روندهای سیاسی از جامعیت لازم برخوردار شوند.»
بحران پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای
جنگ همچنین نگرانیهایی درباره آینده رژیم جهانی عدم اشاعه هستهای ایجاد کرده است.
کنفرانس بازنگری پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) که هر پنج سال یکبار برگزار میشود، امسال برای دومین بار پیاپی نتوانست به یک بیانیه اجماعی دست یابد.
اختلافات عمدتا بر سر نحوه اشاره به برنامه هستهای ایران بود.
گروسی در سخنرانی خود در موسسه چتم هاوس گفت: «پیمان منع گسترش در معرض تهدید قرار دارد، اما نتیجه نشست هفته گذشته به معنای تضعیف آن نیست.»
او افزود: «فرآیند بازنگری بهآسانی تحت تاثیر بحرانهای منطقهای قرار میگیرد. در گذشته موضوع خاورمیانه بود، بعد جنگ اوکراین و اکنون حملات به نیروگاههای هستهای.»
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت: «ارزش پیمان انپیتی در دستاوردهایی است که برای ما به ارمغان آورده و نباید آنها را بدیهی فرض کنیم. امروز خطرات و چالشهایی متوجه این پیمان است.»
کارزار برای دبیرکلی سازمان ملل
گروسی که نامزد دبیرکلی آینده سازمان ملل است، پیشتر نیز از «غیبت» این سازمان در بحرانهای جهانی، از جمله جنگ ایران، انتقاد کرده بود.
او برای شرکت در یک نشست انتخاباتی در لندن حضور داشت؛ نشستی که سه نامزد دیگر، میشل باشله رییسجمهوری پیشین شیلی، ماریا فرناندو اسپینوسا دیپلمات اکوادوری و رییس سابق مجمع عمومی سازمان ملل و ربکا گرینسپن، معاون پیشین رییسجمهوری کاستاریکا نیز در آن حضور داشتند.
گروسی امیدوار است تجربه گستردهاش در میانجیگری میان طرفهای درگیر در پروندههای هستهای، از جمله ایران، اسرائیل، آمریکا، روسیه و اوکراین، بتواند اعتماد به توانایی سازمان ملل برای ایفای نقش صلحساز را احیا کند.
او گفت: «امیدوارم با توجه به سابقه گستردهای که در خاورمیانه دارم، بتوانیم از این تجربه بهگونهای استفاده کنیم که روندهای سیاسی از جامعیت لازم برخوردار شوند.»
در این اطلاعیه که شنبه ۹ خرداد منتشر شد، آمده است: «محاصره نظامی بندرهای ایران همچنان برقرار است و تمامی ترددهای ورودی و خروجی این بندرها را محدود میکند... بهدلیل عملیات محاصره، سطح تهدید امنیتی در تنگه هرمز همچنان بحرانی است.»
بر اساس این اطلاعیه، کشتیهایی که با انجام عملیات «انتقال کشتی به کشتی»، به شناورهای ناقض محاصره بندرهای ایران کمک کنند، خود نیز ناقض مقررات محسوب خواهند شد.
عملیات «کشتی به کشتی» به انتقال سوخت، نفت یا سایر محمولهها میان دو شناور در دریا بدون نیاز به پهلوگیری در بندر گفته میشود.
مرکز مشترک اطلاعات دریایی هشدار داد در صورت «عدم تبعیت فوری» شناورها از دستورات نیروهای محاصرهکننده، اقدامات اجرایی از جمله «از کار انداختن» کشتیها و حتی استفاده از «آتش تخریبی» علیه آنها ممکن است در دستور کار قرار گیرد.
این اطلاعیه در شرایطی صادر شد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، هشتم خرداد اعلام کرده بود در صورت به نتیجه رسیدن مذاکرات و دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی، محاصره دریایی لغو خواهد شد.
سرنوشت تنگه هرمز و محاصره دریایی، پرونده هستهای تهران و ذخایر اورانیوم غنیشده، رفع تحریمها، آزادسازی داراییهای بلوکهشده جمهوری اسلامی و همچنین موضوع پایان جنگ و تنشهای منطقهای از محورهای اصلی مذاکرات عنوان شدهاند.
ارتش آمریکا محاصره دریایی بندرهای جنوبی ایران را از ۲۴ فروردین آغاز کرد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، ۹ خرداد در حاشیه نشست «شانگریلا» در سنگاپور، ضمن تاکید بر ادامه محاصره دریایی ایران، آن را موثر ارزیابی کرد و گفت: «جمهوری اسلامی میخواهد ادعا کند که کنترل تنگه را در اختیار دارد، اما واقعیت این است که ما کنترل آن را در دست داریم.»
«هر تهدیدی علیه نیروهای آمریکایی با پاسخ متناسب روبهرو میشود»
مرکز مشترک اطلاعات دریایی در ادامه اطلاعیه خود، نسبت به تردد در محدوده تعیینشده در خلیج فارس هشدار داد و اعلام کرد هرگونه شناور یا هواپیمایی که تهدیدی علیه نیروهای دریایی ایالات متحده به شمار آید، ممکن است با «اقدامات متناسب در چارچوب دفاع مشروع» روبهرو شود.
بر اساس این اطلاعیه، اگر چه منطقه هشدار دریایی با هدف محدود کردن تردد «کشتیهای تجاری یا بیطرف» ایجاد نشده است، اما شناورها باید نیت خود را بهطور شفاف اعلام کنند و بهویژه نشان دهند که قصد ورود به بنادر ایران یا خروج از آنها را ندارند.
این مرکز همچنین به کشتیها و هواپیماهای عبوری توصیه کرد با «احتیاط» در منطقه تردد کنند و در صورت امکان، از ورود به این محدوده خودداری کنند.
مرکز مشترک اطلاعات دریایی در فوریه ۲۰۲۴ برای اشتراکگذاری اطلاعات دقیق و بهموقع درباره حملات حوثیها به کشتیهای تجاری تاسیس شد.
این مرکز با مشارکت چندین نهاد نظامی، ضمن تجمیع اطلاعات متنباز و غیرمحرمانه، گزارشهای حوادث را معمولا ظرف ۲۴ ساعت همراه با توصیههای عملیاتی منتشر میکند و همچنین بهصورت هفتگی تحلیلها و بهروزرسانیهای دریایی ارائه میدهد.
این روزنامه نوشت با وجود تداوم تنشها در تنگه هرمز، بخشی از تردد دریایی همچنان برقرار است و در هفتههای اخیر برخی کشتیها، از جمله شماری از بزرگترین نفتکشهای حامل نفت و گاز طبیعی مایع جهان، از این گذرگاه راهبردی عبور کردهاند.
بر اساس این گزارش، برخی کشتیها برای کاهش خطر حملات احتمالی، بهصورت «خاموش» تردد میکنند؛ به این معنا که چراغها و سامانه شناسایی خودکار خود را غیرفعال میکنند تا ردیابی الکترونیکی آنها دشوارتر شود.
والاستریت ژورنال افزود برخی شناورها در هماهنگی با ارتش ایالات متحده از تنگه هرمز عبور میکنند؛ نیروهای آمریکایی با استفاده از رادار، پهپاد و دیگر سامانههای نظارتی، وضعیت تردد دریایی را زیر نظر دارند و اطلاعات لازم را برای تردد ایمن کشتیها در اختیار آنها قرار میدهند.
همچنین مقامهای آمریکایی به کشتیها توصیه میکنند چه زمانی سامانههای شناسایی خود را خاموش کنند و در صورت مواجهه با تهدیدهای احتمالی از سوی حکومت ایران، چه اقداماتی انجام دهند.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
از زمان آغاز مناقشه کنونی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، اختلال در تردد شناورها در این آبراه موجب برهم خوردن جریان انرژی جهانی و افزایش قیمت نفت شده است.
خطرات تردد نفتکشها با سامانههای شناسایی خاموش
عبور ایمن کشتیها از تنگه هرمز به شاخصی برای سنجش میزان نفوذ جمهوری اسلامی بر بازارهای جهانی انرژی تبدیل شده است.
این موضوع همچنین نشاندهنده میزان قدرت چانهزنی تهران در مذاکرات با واشینگتن است؛ جایی که موضوع آزادی ناوبری همچنان یکی از محورهای اصلی اختلاف میان دو طرف به شمار میرود.
والاستریت ژورنال در ادامه نوشت حرکت کشتیها بدون استفاده از سامانه شناسایی خودکار، خطراتی به همراه دارد. در چنین شرایطی، شناورها قادر به مشاهده موقعیت یکدیگر یا تعیین موقعیت خود روی نقشههای الکترونیکی نیستند و ناچارند برای ناوبری به رادار تکیه کنند.
دریانوردان میگویند هرچند رادار ابزاری قابل اعتماد است، اما استفاده ایمن از آن نیازمند حضور افراد باتجربه در هدایت کشتی است و این افراد باید بتوانند رفتار و مسیر احتمالی سایر شناورها را پیشبینی کنند.
علاوه بر این، رادار نام کشتیهای اطراف را نمایش نمیدهد؛ موضوعی که برقراری ارتباط، هماهنگی میان شناورها و اجرای مانورهای لازم برای جلوگیری از برخورد را با چالش بیشتری مواجه میکند.
نقش «پروژه آزادی»
والاستریت ژورنال گزارش داد با وجود توقف «پروژه آزادی» آمریکا در خلیج فارس، برخی نفتکشها همچنان از مسیر نسبتا امنی که در جریان این ماموریت ایجاد شد، برای عبور از منطقه استفاده میکنند.
این عملیات که با اسکورت دریایی و هوایی ایالات متحده انجام میگرفت، پس از تشدید حملات جمهوری اسلامی به کشتیها و تصمیم عربستان سعودی برای محدود کردن دسترسی آمریکا به پایگاهها و حریم هوایی خود متوقف شد.
با این حال، پاکسازی مینهای دریایی توسط نیروهای آمریکایی در هفتههای پیش از آغاز عملیات، یک کریدور نسبتا امن در آبهای خلیج فارس بر جای گذاشت.
بر اساس این گزارش، یک ابرنفتکش یونانی حامل دو میلیون بشکه نفت خام که از اوایل ماه مارس در خلیج فارس متوقف مانده بود، هفته گذشته با هماهنگی آمریکا از مسیر نزدیک به سواحل عمان عبور کرد و اکنون در مسیر هند قرار دارد.
مالکان دو کشتی یونانی نیز اعلام کردند مشتریان آنها خواستار بررسی امکان استفاده از همین مسیر برای انتقال محمولههای خود هستند.
با این حال، دادههای شرکت ردیابی دریایی کپلر نشان میدهد بیشتر عبورهای ثبتشده از تنگه هرمز در ماه جاری از مسیر مورد تایید جمهوری اسلامی و در نزدیکی سواحل ایران انجام شده است. برخی شناورها نیز با خاموش کردن سامانههای ردیابی خود تردد کردهاند که رهگیری آنها را دشوار میکند.
در مقابل، تنها شمار محدودی از کشتیها از مسیر تعیینشده آمریکا در امتداد سواحل عمان استفاده کردهاند.
هفتم خرداد، وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» را که جمهوری اسلامی برای مدیریت عبور کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده، در فهرست تحریمهای خود قرار داده است.
افزایش دستمزد خدمه و نرخ بیمه
الساندرو جلی، کارگزار نفتکش در شرکت بیآراس شیپبروکرز، به والاستریت ژورنال گفت صدها کشتی متوقفشده در خلیج بهدلیل فشار هزینههای سنگین عملیاتی، انگیزه مالی بالایی برای ترک سریع منطقه دارند.
به گفته تحلیلگران حوزه دریایی، نگهداری نفتکشهای بزرگ حامل نفت خام در حالت انتظار، روزانه بین ۱۰ تا ۱۵ هزار دلار هزینه سوخت و خدمه به اپراتورها تحمیل میکند.
علاوه بر این، پرداخت حقالزحمههای اضافی بهدلیل شرایط جنگی موجب شده است هزینه بهکارگیری خدمه بهطور قابل توجهی افزایش یابد و دستمزد آنها تا دو برابر برسد.
والاستریت ژورنال افزود نرخ بیمه کشتیها در شرایط فعلی به ۲.۵ تا ۴ درصد ارزش شناور رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با نرخ معمول حدود ۰.۲۵ درصدی در دوران پیش از جنگ، افزایش چشمگیری را نشان میدهد.
بر این اساس، یک کشتی به ارزش ۱۰۰ میلیون دلار ممکن است برای عبور از تنگه حدود ۳ میلیون دلار حق بیمه پرداخت کند.
با این حال، در صورت عبور موفق و بدون حادثه از مسیر، بخشی از این مبلغ به مالک کشتی بازگردانده میشود؛ به گونهای که نمونه کشتی ۱۰۰ میلیون دلاری، حدود ۱.۵ میلیون دلار از حق بیمه پرداختی قابل استرداد خواهد بود.
یک منبع آگاه شنبه ۹ خرداد در مصاحبه با بلومبرگ گفت سامانههای پدافند هوایی کویت موفق به رهگیری یک فروند موشک «فاتح ۱۱۰» جمهوری اسلامی شدند، اما بقایای آن به پایگاه هوایی علی السالم برخورد کرد.
او افزود در پی این حمله، حدود پنج نفر، از جمله نیروهای نظامی و پیمانکاران حاضر در پایگاه، زخمی شدند که جراحات آنها سطحی بوده است.
این منبع بهدلیل حساسیت موضوع خواست هویتش فاش نشود.
بر پایه اطلاعات مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، فاتح ۱۱۰ یک موشک بالستیک کوتاهبرد است که میتواند کلاهک ۵۰۰ کیلوگرمی حمل کند.
بلومبرگ در ادامه نوشت در حمله موشکی جمهوری اسلامی به کویت، همچنین یک فروند پهپاد «امکیو-۹ ریپر» بهطور کامل منهدم شد و دستکم یک پهپاد دیگر نیز خسارت سنگینی دید. ارزش هر یک از این پهپادها حدود ۳۰ میلیون دلار برآورد میشود.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) تاکنون به درخواست بلومبرگ برای اظهار نظر درباره این گزارش پاسخی نداده است.
بلومبرگ افزود جمهوری اسلامی از زمان آغاز درگیریها در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بیش از ۱۸۵۰ موشک بالستیک به سمت اهداف مختلف در منطقه شلیک کرده است.
با وجود برقراری آتشبس میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده از ۱۹ فروردین، درگیریهای پراکنده میان دو طرف همچنان ادامه دارد.
بامداد هفتم خرداد، ارتش آمریکا چند پهپاد جمهوری اسلامی را در نزدیکی تنگه هرمز سرنگون کرد و یک سایت نظامی مرتبط با پرتاب پهپادها را هدف قرار داد.
در سوی دیگر، سپاه پاسداران اعلام کرد در واکنش به حمله آمریکا، یک پایگاه هوایی این کشور را هدف قرار داده است. همزمان، ارتش کویت از رهگیری حملات موشکی و پهپادی «خصمانه» خبر داد، اما درباره عامل این حملات توضیحی ارائه نکرد.
تداوم تنشها در میانه مذاکرات
بلومبرگ در ادامه گزارش داد حمله اخیر جمهوری اسلامی به پایگاه نظامی آمریکا در کویت در شرایطی رخ داد که رایزنیهای دیپلماتیک میان تهران و واشینگتن برای دستیابی به توافق همچنان ادامه دارد.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره چشمانداز مذاکرات و مفاد توافق احتمالی میان تهران و واشینگتن بالا گرفته است.
ترامپ هشتم خرداد اعلام کرد در جلسه اتاق وضعیت کاخ سفید شرکت خواهد کرد تا «تصمیم نهایی» را در مورد نوع مواجهه با جمهوری اسلامی اتخاذ کند.
روزنامه نیویورکتایمز ساعاتی بعد به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد نشست دو ساعته ترامپ درباره مناقشه ایران بدون اتخاذ تصمیم نهایی پایان یافت.
بلومبرگ نوشت جنگ ایران ذخایر تسلیحات ارزشمند ایالات متحده را کاهش داده است؛ از جمله موشکهای کروز تاماهاک و جیایاساسام-ایآر، و همچنین موشکهای سامانههای دفاع هوایی شامل تاد، پاتریوت پیایسی-۳ و اسام-۳ بلاک.
با این حال، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، ۹ خرداد در سخنرانی خود در نشست «گفتوگوی شانگریلا» در سنگاپور تاکید کرد ذخایر نظامی ایالات متحده برای ازسرگیری احتمالی کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی کفایت میکند.
او افزود ترامپ همچنان رویکردی «صبورانه» در پیش گرفته و به دنبال «توافق خوبی» است تا اطمینان حاصل شود تهران به سلاح هستهای دست پیدا نخواهد کرد.
