دانشمندان منظومهای غیرمتعارف و استثنایی در کهکشان راه شیری کشف کردهاند؛ ساختاری چنان متفاوت از منظومه شمسی که اخترشناسان حتی در نامگذاری و توصیف اجرام آن با چالش روبهرو شدهاند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، این منظومه از یک ستاره کوتوله سرخ با جرمی حدود ۴۰ درصد جرم خورشید تشکیل شده است که یک کوتوله قهوهای به دور آن میگردد؛ جرمی آسمانی که از نظر ویژگیها در مرز میان سیاره و ستاره قرار دارد.
ساختار این منظومه پیچیدهتر از این است. جرمی گازی تقریبا هماندازه مشتری به دور این کوتوله قهوهای میچرخد؛ جرمی که به تازگی با استفاده از «تلسکوپ بسیار بزرگ» رصدخانه جنوبی اروپا در شیلی شناسایی شده است.
بر اساس تعاریف رایج که عمدتا بر مبنای منظومه شمسی شکل گرفتهاند، جرمی که به دور جرم دیگری میگردد و آن جرم نیز خود به دور یک ستاره در گردش است، باید «قمر» نامیده شود.
اگر چنین جرمی خارج از منظومه شمسی باشد، میتوان آن را «قمر فراخورشیدی» نامید.
با این حال، جرم تازه کشفشده از نظر اندازه و ترکیب به هیچ یک از قمرهای شناختهشده منظومه شمسی شباهت ندارد.
قمرهای منظومه شمسی عمدتا اجرامی نسبتا کوچک و سنگی یا یخی هستند، در حالی که جرم تازه کشفشده یک غول گازی با جرمی نزدیک به مشتری است.
یافتههای این پژوهش در مجله علمی «نیچر» منتشر شده است.
معمای نامگذاری جرم جدید
کوین هوی، دانشجوی دکترای اخترفیزیک در دانشگاه دیهگو پورتالس شیلی و نویسنده اصلی این پژوهش، گفت: «بیشتر اخترشناسان در حال حاضر با استفاده از اصطلاح "ماهواره فراخورشیدی" موافق هستند؛ دستکم بهعنوان نامی موقت تا زمانی که تعاریف رسمی برای چنین اجرامی تدوین شود.»
او افزود در مواجهه با این منظومه، دانشمندان عملا به مرزهای کاربرد واژههایی رسیدهاند که برای توصیف منظومه شمسی ابداع شده بودند.
این منظومه حدود ۷۱ سال نوری از زمین فاصله دارد. یک سال نوری مسافتی است که نور در مدت یک سال طی میکند و معادل حدود ۹.۵ تریلیون کیلومتر است.
این «ماهواره فراخورشیدی» دستکم از ۹۰ درصد جرم مشتری برخوردار است؛ غولی گازی که بزرگترین سیاره منظومه شمسی به شمار میرود.
این جرم هر ۱۷۰ روز یک بار به دور کوتوله قهوهای میگردد و فاصله مداری آن حدود یکپنجم فاصله میان زمین و خورشید است.
آلیس زورلو، اخترفیزیکدان دانشگاه دیهگو پورتالس و از نویسندگان این پژوهش، کشف این منظومه غیرمعمول را به باز شدن «جعبه پاندورا» برای جامعه علمی تشبیه کرد.
او گفت: «این نوع جرم کاملا جدید و غیرمعمول است و واقعا با آنچه در منظومه شمسی خود میشناسیم، تفاوت دارد. اکنون باید با استفاده از مدلهای نظری دریابیم این نوع اجرام چگونه شکل میگیرند و آیا رایج هستند یا خیر.»
«جعبه پاندورا» اصطلاحی برگرفته از اساطیر یونان است که به رخدادی با پیامدهای گسترده، پیچیده و پیشبینیناپذیر اشاره دارد که میتواند زمینهساز چالشها و مسائل تازه شود.
زورلو افزود پژوهشگران عمدا تصمیم گرفتهاند این جرم را «قمر» ننامند، زیرا نه تنها بسیار پرجرمتر از قمرهای شناختهشده منظومه شمسی است، بلکه به دور یک سیاره نیز نمیگردد و میزبان آن یک کوتوله قهوهای است.
به گفته این پژوهشگر، از آنجا که تاکنون منظومهای کاملا مشابه این نمونه مشاهده نشده است، دانشمندان هنوز در تلاشاند مناسبترین تعریف و اصطلاح را برای توصیف آن پیدا کنند.
اگرچه تا به حال بیش از ۶۳۰۰ سیاره فراخورشیدی، یعنی سیارات خارج از منظومه شمسی، کشف شدهاند، شناسایی قمرهای فراخورشیدی بسیار دشوارتر بوده است و تاکنون تنها چند نامزد جدی برای قرار گرفتن در این دسته شناسایی شدهاند.
ابهام درباره چگونگی شکلگیری این منظومه نامتعارف
پژوهشگران اکنون میکوشند چگونگی شکلگیری جرم گازی تازه کشفشده و رابطه آن با کوتوله قهوهای میزبانش را مشخص کنند.
زورلو گفت یک احتمال این است که این جرم از قرص گاز و غبار پیرامون کوتوله قهوهای شکل گرفته باشد؛ فرایندی مشابه آنچه در زمان شکلگیری سیارات در اطراف ستارگان رخ میدهد.
احتمال دیگر این است که این جرم بهطور مستقل شکل گرفته و سپس بر اثر نیروی گرانش کوتوله قهوهای در دام آن افتاده باشد.
به گزارش رویترز، کوتولههای قهوهای نه کاملا ستارهاند و نه سیاره و از نظر جرم و ویژگیهای فیزیکی، در محدودهای میان این دو قرار میگیرند.
این اجرام را میتوان ستارگانی دانست که در مراحل شکلگیری نتوانستهاند جرم کافی برای آغاز پایدار همجوشی هستهای، مشابه فرایندی که انرژی ستارگان را تامین میکند، به دست آورند. با این حال، جرم آنها از بزرگترین سیارات نیز بیشتر است.
کوتوله قهوهای این منظومه حدود ۳۳ برابر مشتری جرم دارد، اندازه آن حدود ۵۰ درصد بزرگتر از مشتری است و دمای آن نیز بهمراتب بالاتر است.
زورلو گفت از آنجا که این منظومه بسیار جوان است، کوتوله قهوهای همچنان با گرمای باقیمانده از دوران شکلگیری خود میدرخشد.
از زمان کشف نخستین سیارات فراخورشیدی در دهه ۱۹۹۰، دانشمندان با طیف گستردهای از منظومههای سیارهای روبهرو شدهاند.
برخی از آنها ساختاری نسبتا مشابه منظومه شمسی دارند و برخی دیگر در مقایسه با الگوهای آشنای اخترشناسی، تفاوت چشمگیری از خود نشان میدهند.
منظومه بررسیشده در این پژوهش یکی از نامتعارفترین نمونههای شناختهشده است؛ پدیدهای که نه تنها درک دانشمندان از چگونگی شکلگیری اجرام آسمانی را به چالش میکشد، بلکه نشان میدهد تعاریف و اصطلاحات رایج اخترشناسی ممکن است برای توصیف تنوع منظومههای موجود در کهکشان کافی نباشند.
منطقه آبسنگ اسکاربرو، یکی از مناقشهبرانگیزترین مناطق دریایی آسیا و از نقاط بالقوه درگیری است که هم فیلیپین و هم چین، ادعای مالکیت آن را دارند.
چین این آبسنگ را «هوانگیان دائو» مینامد.
گارد ساحلی چین پنجشنبه اول مرداد در بیانیهای اعلام کرد: «ما از فیلیپین میخواهیم فورا اقدامات تحریکآمیز و ناقض حقوق خود را متوقف کند.»
این نهاد همزمان بار دیگر بر حاکمیت چین بر آبسنگ مورد مناقشه تاکید کرد.
گارد ساحلی چین افزود برای دور کردن شناورهای فیلیپینی، اقداماتی ضروری از جمله ردیابی، نظارت و رهگیری انجام داده و این اقدامات را «استاندارد، حرفهای و قانونی» توصیف کرد.
خبرگزاری رویترز نوشت گارد ساحلی فیلیپین و سفارت این کشور در پکن به درخواستها برای اظهار نظر پاسخ ندادند.
اعتراض متقابل چین و فیلیپین
در پی رویارویی پکن و مانیل در آبسنگ توماس دوم، یکی دیگر از نقاط مورد مناقشه در مسیر پرتردد دریای چین جنوبی، دو طرف در هفته جاری به یکدیگر اعتراض کردند.
وزیران خارجه چین و فیلیپین ۳۱ تیر در حاشیه نشست اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا، آسهآن، اعتراضهای خود را درباره برخورد قبلی در دریای چین جنوبی مطرح کردند.
وانگ یی، وزیر خارجه چین، به مانیل هشدار داد در صورتی که «با حمایت قدرتهای خارجی» در پی تحریک پکن باشد، با «پیامدهای تلخی که خود به وجود آورده است» روبهرو خواهد شد.
آغاز رزمایش با مهمات جنگی در تنگه تایوان
از سوی دیگر، چین از اول مرداد رزمایشی دو روزه با مهمات جنگی را در بخشهایی از تنگه تایوان، نزدیک سواحل استان فوجیان در جنوب شرق این کشور، آغاز کرد.
این خبر یک روز پس از گفتوگوی مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، با وزیر خارجه چین درباره مجموعهای از موضوعات، از جمله تایوان، منتشر شد.
تایوان دارای حکومتی دموکراتیک است، اما چین، این کشور را بخشی جداییناپذیر از قلمرو خود میداند و بارها تهدید کرده است در صورت لزوم، برای الحاق این جزیره به سرزمین خود به زور متوسل خواهد شد.
دولت تایوان ادعای حاکمیت چین را رد میکند.
شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، چهارم آذر ۱۴۰۴ در یک تماس تلفنی با دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، «بازگشت تایوان به چین» را «بخشی از چشمانداز پکن برای نظم جهانی» خواند.
مقامهای دریایی چین در اطلاعیهای اعلام کردند رزمایش این کشور هر روز از ساعت شش صبح تا شش عصر به وقت محلی در اطراف جزیره دونگشان، در نزدیکی استان گوانگدونگ، برگزار خواهد شد.
چین دی ماه ۱۴۰۴، پس از آن که آمریکا بسته تسلیحاتی بیسابقهای به ارزش ۱۱ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار برای تایوان اعلام کرد، گستردهترین رزمایش نظامی خود را در اطراف این جزیره برگزار کرد.
شاخص دلار که ارزش این ارز را در برابر سبدی از ارزهای معتبر، از جمله یورو و ین، اندازهگیری میکند، روز پنجشنبه، اول مرداد، در سطح ۱۰۱.۱۱ تثبیت شد.
افزایش دوباره تنش میان حکومت ایران و آمریکا، قیمت نفت را بالا برده و نگرانی سرمایهگذاران درباره تشدید تورم را افزایش داده است. این شرایط تقاضا برای دلار را بهعنوان یکی از داراییهای امن بازارهای جهانی تقویت کرده است.
بهای معاملات آتی نفت خام برنت با بیش از ۱.۳ درصد افزایش به ۹۵ دلار و ۳۱ سنت در هر بشکه رسید. این افزایش پس از آن روی داد که ارتش آمریکا اعلام کرد دور تازهای از حملات را علیه حکومت ایران آغاز کرده است.
همزمان، حوثیهای همسو با حکومت ایران اعلام کردند در چارچوب محاصره دریایی عربستان سعودی، دو نفتکش سعودی را در دریای سرخ هدف قرار دادهاند. این حملات نگرانیها درباره اختلال بیشتر در انتقال نفت از مسیر دریای سرخ را افزایش داده است.
ادامه جنگ و افزایش خطر اختلال در عرضه انرژی در شرایطی رخ میدهد که سطح ذخایر نفت و گاز نسبت به آغاز درگیریها در پنج ماه پیش کاهش یافته است.
جوزف کاپورسو، رییس بخش اقتصاد بینالملل و بازار ارز بانک کامنولث استرالیا، به خبرگزاری رویترز گفت کاهش ذخایر باعث میشود هرچه درگیری بیشتر ادامه یابد، احتمال کمبود نفت و گاز افزایش پیدا کند.
به گفته او، افزایش قیمت انرژی آثار منفی بیشتری بر اقتصاد خواهد گذاشت و همین مساله میتواند به تقویت ارزش دلار آمریکا کمک کند.
افزایش قیمت نفت همچنین بر بازار اوراق قرضه آمریکا اثر گذاشته است. بازده اوراق خزانهداری دوساله این کشور روز چهارشنبه به بالاترین سطح در ۱۷ ماه اخیر رسید.
سرمایهگذاران نگراناند که رشد هزینه انرژی، فشارهای تورمی را تشدید کند و احتمال افزایش دوباره نرخ بهره از سوی فدرال رزرو را بالا ببرد. انتظار برای اتخاذ موضعی انقباضیتر در نشست هفته آینده فدرال رزرو نیز از ارزش دلار حمایت کرده است.
ین در پایینترین سطح از سال ۱۹۸۶ باقی ماند
ین ژاپن روز پنجشنبه اندکی تقویت شد و با رشد ۰.۰۲ درصدی در سطح ۱۶۳.۱ ین در برابر هر دلار قرار گرفت، اما نتوانست افزایش ارزش خود را حفظ کند.
ارزش پول ملی ژاپن روز سهشنبه تا سطح ۱۶۳.۲۳ ین در برابر هر دلار کاهش یافته بود که پایینترین میزان از دسامبر ۱۹۸۶ به شمار میرود.
افت ین در حالی ادامه دارد که بلومبرگ گزارش داده است مقامهای بانک مرکزی ژاپن احتمال افزایش نرخ بهره با سرعتی بیشتر از پیشبینی اقتصاددانان را بررسی میکنند.
رویترز نیز به نقل از سه منبع آگاه گزارش داد بانک مرکزی ژاپن نسبت به احتمال افزایش بیش از انتظار تورم هوشیار است؛ تحولی که ممکن است این بانک را به افزایش سریعتر نرخهای بهره وادار کند.
با این حال، سرمایهگذاران همچنان نگران جهتگیری اقتصادی دولت سانائه تاکایچی، نخستوزیر ژاپن، هستند. دولت او تاکنون نتوانسته است انتظارها مبنی بر احتمال اعمال فشار بر بانک مرکزی برای به تاخیر انداختن افزایش نرخ بهره را برطرف کند.
وزیر دارایی ژاپن بارها درباره احتمال مداخله در بازار ارز هشدار داده است. توکیو در ماههای آوریل و مه نیز با خرید ین برای حمایت از ارزش پول ملی مداخله کرد، اما روند کلی این ارز تغییر چندانی نکرده است.
تحلیلگران قدرت گسترده دلار و پایین ماندن نرخهای بهره در ژاپن را از عوامل اصلی ضعف ین میدانند.
تونی سیکامور، تحلیلگر بازار در موسسه «آیجی استرالیا»، به رویترز گفت با توجه به افزایش قیمت انرژی و انتظار برای اتخاذ موضعی سختگیرانهتر از سوی فدرال رزرو، بعید است مقامهای ژاپنی پیش از نشست هفته آینده کمیته بازار آزاد فدرال در بازار ارز مداخله کنند.
بازارها در انتظار تصمیم بانک مرکزی اروپا ماندند
در دیگر بازارهای ارز، یورو با ۰.۰۲ درصد افزایش در سطح ۱.۱۴۱۲ دلار معامله شد. انتظار میرود بانک مرکزی اروپا در نشست روز پنجشنبه نرخهای بهره را بدون تغییر نگه دارد.
با این حال، جهش دوباره قیمت انرژی ممکن است فشار صعودی بیشتری بر تورم منطقه یورو وارد کند. از این رو، بانک مرکزی اروپا احتمال افزایش نرخ بهره در ماه سپتامبر را منتفی نخواهد دانست.
دلار استرالیا در برابر دلار آمریکا ۰.۱ درصد کاهش یافت و به ۰.۶۹۸۹ دلار رسید. دلار نیوزیلند نیز نزدیک به ۰.۱ درصد افت کرد و در سطح ۰.۵۸۱۱ دلار قرار گرفت. پوند بریتانیا نیز در آخرین معاملات با نرخ ۱.۳۳۷۳ دلار معامله شد.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا شامگاه چهارشنبه ۳۱ تیر از حمله به یک نفتکش در دریای سرخ، در نزدیکی شهر ساحلی الشقیق عربستان سعودی و در شمال سواحل یمن، خبر داد.
خبرگزاری حکومتی تسنیم در ایران گزارش داد کشتی هدفگرفتهشده یک نفتکش سعودی حامل حدود ۵۰۰ هزار بشکه نفت خام بوده که موشکی شلیکشده از خاک یمن به آن اصابت کرده است.
پس از انتشار این گزارشها، یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، مسئولیت حمله را برعهده گرفت و اعلام کرد نیروهای این گروه دو نفتکش [عربستان] سعودی را در دریای سرخ با موشک و پهپاد هدف قرار دادهاند.
حوثیها نام این دو نفتکش را «انسلیا» و «لیلا» اعلام کردند. هنوز اطلاعات مستقلی درباره میزان خسارت واردشده به کشتیها، وضعیت خدمه یا احتمال نشت نفت منتشر نشده است.
سریع گفت: «پس از آنکه دو نفتکش [عربستان] سعودی محاصره دریایی را نقض کردند، آنها را با موشک و پهپاد هدف قرار دادیم. افزون بر این، ۱۰ کشتی دیگر را وادار کردیم مسیر خود را تغییر دهند و بازگردند.»
به گفته سخنگوی نظامی حوثیها، گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی، این حملات بخشی از تلاش این گروه برای اجرای محاصره دریایی عربستان سعودی است؛ محاصرهای که او دوشنبه از آغاز فوری آن خبر داده بود.
اعلام محاصره دریایی و حمله به نفتکشها، شدیدترین مرحله تنش میان حوثیها و عربستان سعودی از زمان برقراری آتشبس سال ۲۰۲۲ به شمار میرود. این تحولات همزمان با ادامه جنگ آمریکا با حکومت ایران و افزایش تنشها در منطقه روی داده است.
سریع هنگام اعلام محاصره دریایی تهدید کرد که اگر عربستان سعودی عملیات نظامی خود را تشدید کند، حوثیها نیز حملات تلافیجویانه انجام خواهند داد.
او گفت: «نیروهای حوثی براساس معادله چشم در برابر چشم، محاصره دریایی دشمن سعودی را اعلام میکنند؛ محاصرهای که بلافاصله پس از انتشار این بیانیه به اجرا درمیآید.»
سریع افزود حوثیها برای خود این حق را قائلاند که «به محاصره با محاصره و به هرگونه تشدید تنش با تشدید متقابل» پاسخ دهند.
عربستان سعودی در واکنش اعلام کرد برای حفاظت از کشتیهای خود از همه اقدامات قانونی مجاز براساس حقوق بینالملل استفاده خواهد کرد.
دور تازه تنشها پس از درگیری شدید دو هفته پیش میان حوثیها و نیروهای دولت یمن در جنوب استان حدیده آغاز شد. در آن درگیریها دستکم ۵۰ عضو حوثی کشته و دهها نفر دیگر زخمی شدند.
حوثیها هفته گذشته مدعی شدند نیروهای سعودی فرودگاه بینالمللی صنعا را هدف حملات هوایی قرار دادهاند. عربستان سعودی مسئولیت این حمله را نپذیرفت و دولت بهرسمیتشناختهشده یمن اعلام کرد که حمله را برای رهگیری یک هواپیمای ایرانی در حال ورود به یمن انجام داده است.
نیروهای حوثی در واکنش، موشکهایی بهسوی جنوب غربی عربستان سعودی و منطقهای در نزدیکی فرودگاه ابها شلیک کردند.
حوثیهای مورد حمایت حکومت ایران بخشهایی از یمن، از جمله صنعا، پایتخت این کشور، را در کنترل دارند. حملات تازه این گروه به نفتکشهای سعودی میتواند خطر گسترش درگیریها و اختلال در کشتیرانی و انتقال انرژی از مسیر دریای سرخ را افزایش دهد.
این وزارتخانه چهارشنبه ۳۱ تیر اعلام کرد سفارت بریتانیا در تهران، با وجود خروج کارکنان، فعالیت خود را از راه دور ادامه خواهد داد. در اطلاعیه لندن آمده است که به دلیل شرایط امنیتی، ارائه خدمات حضوری کنسولی در ایران امکانپذیر نیست و حمایت دولت بریتانیا از اتباع خود در این کشور «بهشدت محدود» است.
وزارت خارجه بریتانیا از شهروندان بریتانیایی که بهعنوان مسافر یا مقیم در ایران حضور دارند خواست ادامه حضور خود در این کشور و خطرات ناشی از ماندن را با دقت ارزیابی کنند.
این وزارتخانه همچنین درباره «خطر بسیار بالای» بازداشت، بازجویی یا حبس شهروندان بریتانیایی و دوتابعیتیهای بریتانیاییـایرانی هشدار داد. در این اطلاعیه آمده است که داشتن گذرنامه بریتانیایی یا حتی تصور وجود ارتباط با بریتانیا ممکن است برای بازداشت افراد از سوی مقامهای جمهوری اسلامی کافی باشد.
براساس این هشدار، افراد بازداشتشده در ایران ممکن است ماهها یا سالها در زندان بمانند و دولت بریتانیا نیز در صورت بروز مشکل، امکان ارائه کمک حضوری به آنها را نخواهد داشت.
تصمیم لندن برای خارج کردن کارکنان سفارت در حالی اتخاذ شده است که به گفته وزارت خارجه بریتانیا، وضعیت خاورمیانه با وجود یادداشت تفاهم میان آمریکا و حکومت ایران، همچنان پیشبینیناپذیر است.
در اطلاعیه بریتانیا آمده است که از هشتم ژوئیه [۱۷ تیر]، حکومت ایران در چند نقطه منطقه حملات تلافیجویانهای را علیه زیرساختهای نظامی و غیرنظامی آمریکا انجام داده و احتمال حملات بیشتر و تشدید پیشبینینشده درگیریها همچنان وجود دارد.
وزارت خارجه بریتانیا میگوید آمریکا و اسرائیل نیز در جریان جنگ اخیر زیرساختهایی را در نقاط مختلف ایران هدف قرار دادهاند. براساس گزارشهای مورد اشاره این وزارتخانه، بنادر، جادهها، خطوط راهآهن، پلها، تاسیسات انرژی، مراکز تولید نفت، سامانههای آبرسانی و فرودگاهها از جمله بخشهایی هستند که ممکن است آسیب دیده باشند.
لندن همچنین به شهروندان خود در سراسر خاورمیانه هشدار داد که برای لغو احتمالی پروازها، بسته شدن دورهای حریمهای هوایی و اختلال در سفر آماده باشند. از آنها خواسته شده است اخبار محلی و بینالمللی را دنبال کنند، از مراکز نظامی و امنیتی فاصله بگیرند و مدارک و برنامههای خروج خود را بهروز نگه دارند.
در این توصیهنامه آمده است که حریم هوایی ایران ممکن است بدون اطلاع قبلی بسته شود. بنادر و مرزهای زمینی نیز تحت کنترل مقامهای ایرانی قرار دارند و احتمال بسته شدن ناگهانی آنها وجود دارد. اختلال در ارتباطات و محدودیت دسترسی به اینترنت در ایران از دیگر مخاطرات ذکر شده است.
وزارت خارجه بریتانیا به افرادی که قصد خروج زمینی از ایران را دارند توصیه کرد پیش از حرکت، محدودیتهای مرزی، مقررات ورود و شرایط صدور روادید کشورهای همسایه را بررسی کنند. این وزارتخانه تاکید کرد که عبور از مرزهای زمینی ایران آسان نیست و مقررات ممکن است با فاصله زمانی کوتاهی تغییر کند.
براساس این راهنما، مرز ایران و ترکیه برای دارندگان گذرنامه بریتانیایی یا ایرانی همچنان بدون نیاز به روادید و برای اقامت حداکثر ۹۰روزه باز است، اما شهروندان بریتانیایی باید پیش از حرکت با وزارت خارجه این کشور تماس بگیرند. مقامهای ترکیه نیز اعلام کردهاند گذرگاه سرو ـ اسندره در سمت ایران برای رفتوآمد روزانه بازرگانان محلی بسته شده است.
شهروندان بریتانیایی برای عبور از مرز ایران و جمهوری آذربایجان به ثبت قبلی اطلاعات و دریافت کد ویژه، همراه با روادید، نیاز دارند. عبور از مرز ترکمنستان نیز منوط به دریافت مجوز قبلی از مقامهای این کشور و داشتن پرواز تایید شده برای ادامه مسیر است.
بریتانیا سفر به افغانستان و عراق و همچنین استان بلوچستان پاکستان در نزدیکی مرز ایران را ممنوع اعلام کرده و به شهروندانش توصیه کرده است از این مسیرها برای خروج استفاده نکنند.
وزارت خارجه بریتانیا همزمان توصیههای سفر به اسرائیل را نیز بهروزرسانی کرده و از شهروندان خود خواسته است به بخشهایی از این کشور سفر نکنند.
این وزارتخانه هشدار داد سفر برخلاف توصیه رسمی دولت ممکن است اعتبار بیمه مسافرتی افراد را از بین ببرد. با این حال، از کسانی که تصمیم دارند با وجود هشدارها به ایران سفر کنند خواسته شده است بیمهای تهیه کنند که مسیر سفر، فعالیتهای برنامهریزیشده و هزینههای احتمالی شرایط اضطراری را پوشش دهد.
نتایج این مطالعه که در «نورولوژی»، نشریه پزشکی آکادمی عصبشناسی آمریکا، منتشر شد، نشان میدهد مصرف شماری از جایگزینهای کمکالری یا بدون کالری شکر ممکن است با افت سریعتر عملکرد مغز ارتباط داشته باشد.
با این حال، پژوهشگران تاکید کردند این مطالعه مشاهدهای است و نمیتواند ثابت کند شیرینکنندههای مصنوعی عامل افت تواناییهای شناختیاند.
بهگفته آنها، ممکن است عوامل دیگری نیز در شکلگیری این ارتباط نقش داشته باشند.
در این پژوهش که با مشارکت سه دانشگاه برزیلی انجام شد، وضعیت ۱۲ هزار و ۷۷۲ بزرگسال ساکن مناطق مختلف برزیل بهمدت حدود هشت سال پیگیری شد. میانگین سنی شرکتکنندگان در آغاز مطالعه ۵۲ سال بود.
پژوهشگران مصرف هفت شیرینکننده رایج شامل آسپارتام، ساخارین، آسهسولفام پتاسیم (شیرینکنندههای مصنوعی)، اریتریتول، زایلیتول، سوربیتول (الکلهای قندی) و تاگاتوز (نوعی قند کم کالری) را بررسی کردند.
این مواد در بسیاری از محصولات فوقفرآوریشده، از جمله نوشابههای رژیمی، آبهای طعمدار، نوشیدنیهای انرژیزا، ماستها و دسرهای کمکالری وجود دارند. برخی از آنها نیز جداگانه برای افزودن به قهوه و چای یا استفاده در آشپزی و شیرینیپزی فروخته میشوند.
افت سریعتر حافظه و عملکرد شناختی
شرکتکنندگان بر اساس میزان مصرف روزانه شیرینکنندهها در سه گروه قرار گرفتند. میانگین مصرف در گروه دارای کمترین میزان مصرف، روزانه ۲۰ میلیگرم و در گروه دارای بیشترین مصرف، روزانه ۱۹۱ میلیگرم بود.
میزان آسپارتام مصرفشده در گروه دارای بالاترین مصرف (۱۹۱ میلیگرم در روز)، تقریبا با آسپارتام موجود در یک قوطی نوشابه رژیمی برابری میکرد.
شرکتکنندگان در آغاز، میانه و پایان مطالعه در آزمونهایی برای سنجش حافظه فعال، یادآوری واژهها، روانی کلامی و سرعت پردازش اطلاعات شرکت کردند.
پژوهشگران پس از در نظر گرفتن عواملی مانند سن، جنسیت، فشار خون بالا و بیماریهای قلبیعروقی دریافتند سرعت افت کلی حافظه و تواناییهای شناختی در گروه دارای بیشترین مصرف، ۶۲ درصد بیشتر از گروه دارای کمترین مصرف بود.
سرعت افت در گروه دارای مصرف متوسط نیز ۳۵ درصد بیشتر از گروه دارای کمترین میزان مصرف بود. پژوهشگران این تفاوت را معادل حدود ۱.۳ سال پیری بیشتر دانستند.
این ارتباط در افراد زیر ۶۰ سال مشاهده شد، اما پژوهشگران در میان شرکتکنندگان بالای ۶۰ سال ارتباط مشابهی نیافتند. ارتباط میان مصرف شیرینکنندهها و افت سریعتر تواناییهای شناختی در مبتلایان به دیابت نیز قویتر بود.
افراد مبتلا به دیابت ممکن است بیشتر از جایگزینهای شکر استفاده کنند، زیرا معمولا به آنها توصیه میشود مصرف محصولاتی را که قند خون را بهسرعت افزایش میدهند، محدود کنند.
ارتباط شش شیرینکننده با تغییرات حافظه
بررسی جداگانه شیرینکنندهها نشان داد مصرف آسپارتام، ساخارین، آسهسولفام پتاسیم، اریتریتول، سوربیتول و زایلیتول با افت سریعتر عملکرد شناختی، بهویژه حافظه، ارتباط داشت.
تاگاتوز تنها شیرینکننده بررسیشده در این مطالعه بود که پژوهشگران میان مصرف آن و افت تواناییهای شناختی ارتباطی نیافتند.
کلودیا کیمیه سوئموتو، پژوهشگر دانشگاه سائوپائولو و نویسنده اصلی این مطالعه، گفت: «شیرینکنندههای کمکالری و بدون کالری اغلب جایگزینی سالم برای شکر تلقی میشوند، اما یافتههای ما نشان میدهد برخی شیرینکنندهها ممکن است در درازمدت بر سلامت مغز اثر منفی بگذارند.»
او خواستار انجام پژوهشهای بیشتر برای تایید نتایج و بررسی جایگزینهایی مانند پوره سیب، عسل، شربت افرا و شکر نارگیل شد.
اطلاعات غذایی این مطالعه بر اساس گزارش خود شرکتکنندگان جمعآوری شده بود و احتمال فراموشی مواد غذایی یا برآورد نادرست میزان مصرف وجود داشت. این پژوهش همه شیرینکنندههای موجود در مواد غذایی و نوشیدنیها را نیز بررسی نکرد؛ بنابراین نتایج آن را نمیتوان به همه جایگزینهای شکر تعمیم داد.
وزارت بهداشت برزیل، وزارت علوم، فناوری و نوآوری این کشور و شورای ملی توسعه علمی و فناوری، حامیان مالی این پژوهش بودند.
