پایگاه خبری ارمنیوز به نقل از منابع آگاه گزارش داد واشینگتن هرگونه آتشبس با تهران را به دستیابی به تفاهمی جدید درباره تنگه هرمز مشروط کرده است؛ چارچوبی که با کاهش توانمندیهای تهاجمی سپاه پاسداران در اطراف این آبراه راهبردی، «بیطرفسازی نظامی» آن را تضمین کند.
ارمنیوز چهارشنبه ۳۱ تیر نوشت واشینگتن تحقق این شرط را پیشنیاز اصلی برای ازسرگیری مسیر دیپلماتیک میان دو طرف میداند.
بهگفته منابع آگاه، آمریکا به پاکستان بهعنوان یکی از میانجیها اطلاع داده است تا پیش از شکلگیری چارچوبی جدید برای مذاکره با تهران، با ورود به مرحله آتشبس موافقت نخواهد کرد.
بر اساس این گزارش، چارچوب مورد نظر واشینگتن باید ماهیت و نحوه استقرار توانمندیهای نظامی سپاه پاسداران در مواضع حکومت ایران در اطراف تنگه هرمز را مشخص کند، بهگونهای که تهدیدی متوجه کشتیرانی بینالمللی نباشد.
منابع ارمنیوز افزودند کاخ سفید در تماسهای خود با اسلامآباد تاکید کرده است هرگونه کاهش تنش یا آغاز مذاکرات باید با دور کردن توانمندیهای تهاجمی سپاه پاسداران از مسیرهای کشتیرانی و محدود شدن حضور نظامی در این مناطق به «توانمندیهای دفاعی» آغاز شود.
در روزهای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز به تشدید درگیریها در منطقه انجامیده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۷ تیر این حملات را نقض تفاهمنامه اسلامآباد دانست و از پایان آتشبس با جمهوری اسلامی خبر داد.
ارتش ایالات متحده از آن زمان، حملاتی را علیه مواضع جمهوری اسلامی، بهویژه در جنوب ایران، به انجام رسانده است.
تلاش برای دستیابی به آتشبس ۱۰ روزه
ارمنیوز در ادامه گزارش داد میانجیگران منطقهای میکوشند با پیشنهاد یک آتشبس ۱۰ روزه، زمینه احیای تفاهمنامه خردادماه را فراهم کنند.
همزمان، رایزنیهای جاری بر دستیابی به چارچوبی مورد قبول دو طرف درباره امنیت تنگه هرمز متمرکز شده است؛ موضوعی که مهمترین گره در مسیر دستیابی به هرگونه تفاهم جدید میان واشینگتن و تهران به شمار میرود.
بر اساس این گزارش، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در پی آن است که تنگه هرمز در برابر هرگونه تهدید نظامی جمهوری اسلامی مصون بماند.
یک منبع آگاه به ارمنیوز گفت تا زمانی که «توانمندیهای تهاجمی» از مواضعی که امکان تهدید کشتیها در تنگه هرمز را فراهم میکنند دور نشوند، دستیابی به آتشبس واقعبینانه نخواهد بود.
این در حالی است که مقامها و نهادهای جمهوری اسلامی همچنان به تهدیدات خود علیه آمریکا و کشورهای منطقه ادامه میدهند.
سپاه پاسداران ۳۱ تیر در بیانیهای تهدید کرد در صورت ادامه «تجاوزات»، آماده «عملیات پشیمانکنندهای» خواهد شد که به «عزای عمومی» در آمریکا خواهد انجامید.
روبیو: جمهوری اسلامی در «دردسر بزرگی» افتاده است
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ۳۱ تیر در حاشیه نشست آسهآن در مانیل، پایتخت فیلیپین، گفت جمهوری اسلامی «در دردسر بزرگی افتاده» است.
او افزود باز نگه داشتن تنگه هرمز یکی از مفاد کلیدی تفاهمنامه بود که تهران اقدام به نقض آن کرد.
بهگفته روبیو، ایالات متحده به از بین بردن قابلیتهای نظامی حکومت ایران که ناوبری دریایی را تهدید میکنند، ادامه میدهد و اجازه نخواهد داد حملات جمهوری اسلامی به شناورها در تنگه هرمز به یک رویه تبدیل شود.
روبیو همچنین در واکنش به تهدید حوثیهای یمن به هدف قرار دادن کشتیها در دریای سرخ گفت چنین چالشی پیشتر نیز وجود داشته و جمهوری اسلامی «مرکز این تهدید» به شمار میرود.
وزیر امور خارجه آمریکا همچنین از دیگر کشورها خواست برای حمایت از آزادی کشتیرانی به ایالات متحده بپیوندند.
حوثیهای یمن ۲۹ تیر از آغاز محاصره دریایی عربستان سعودی خبر دادند؛ اقدامی که میتواند جبههای تازه در درگیریها بگشاید و تهدیدها علیه جریان انرژی و تجارت جهانی را به فراتر از خلیج فارس گسترش دهد.
حوثیهای یمن، از گروههای نیابتی جمهوری اسلامی، ۲۹ تیر اعلام کردند اجازه نخواهند داد کشتیها در بنادر عربستان سعودی دست به بارگیری بزنند یا تخلیه بار کنند؛ اقدامی که میتواند صادرات نفت این کشور را تحت تاثیر قرار دهد و عرضه هفت درصد دیگر از نفت جهان را مختل کند.
عربستان سعودی که میزبان نیروهای آمریکایی است، تاکنون از واشینگتن درخواست کمک نظامی نکرده است.
با این حال، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۳۰ تیر اعلام کرد اقدام حوثیها برای اختلال در کشتیرانی در دریای سرخ، یکی از مسیرهای حیاتی تجارت جهانی، ممکن است پای ایالات متحده را به درگیری باز کند.
ترامپ به خبرنگاران گفت: «اگر چنین اتفاقی بیفتد، به آن رسیدگی خواهیم کرد. قبلا هم با حوثیها این کار را کردهایم.»
چالشی تازه برای ارتش آمریکا
رویترز نوشت برای ارتش آمریکا، ماجرا ممکن است به این سادگی نباشد، زیرا حوثیها بهعنوان نیروهایی سرسخت و چابک شناخته میشوند که توانستهاند در برابر کارزارهای نظامی پیشین ریاض و واشینگتن مقاومت کنند.
بر اساس این گزارش، مقابله با این گروه نیابتی تهران به معنای وارد آمدن فشار بیشتر بر منابع نظامی آمریکا خواهد بود؛ توانی که هماکنون بر جنگ با جمهوری اسلامی و محاصره بنادر ایران متمرکز شده است.
جیسون کمپبل، از مقامهای ارشد پیشین پنتاگون، گفت مقابله با تهدیدها در دریای سرخ ممکن است مستلزم انتقال ناوهای جنگی آمریکا از خلیج فارس به مناطق نزدیکتر به یمن باشد تا ارتش بتواند علیه حوثیها دست به عملیات بزند و در برابر موشکهای آنها اقدامات دفاعی انجام دهد.
رویترز افزود اگر ناوها و هواپیماهای آمریکایی مستقر در منطقه ناچار شوند برای سرنگونی پهپادها و موشکهای حوثیها اقدام کنند، این امر میتواند فشار بر ذخایر مهمات و موشکهای رهگیر پدافند هوایی آمریکا را افزایش دهد.
حوثیها از سال ۲۰۱۴ کنترل صنعا را در دست دارند. با این حال، سازمان ملل متحد، آمریکا و اتحادیه اروپا، حکومت این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی را به رسمیت نمیشناسند.
ایالات متحده و اسرائیل حوثیها را در فهرست گروههای تروریستی قرار دادهاند.
کارزارهای نظامی پیشین علیه حوثیها
رویترز در ادامه نوشت کارزار چندساله ائتلافی به رهبری عربستان سعودی علیه حوثیها نتوانست این گروه را شکست دهد. حوثیها همچنین در برابر حملات ایالات متحده مقاومت کردند.
مایکل مالروی، معاون پیشین دستیار وزیر دفاع آمریکا در امور خاورمیانه در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، گفت: «حوثیها در گذشته بارها نشان دادهاند توانایی و اراده ایجاد اختلال در تردد دریایی در دریای سرخ و تنگه بابالمندب را دارند.»
در دوران ریاستجمهوری جو بایدن، ایالات متحده برای باز نگه داشتن مسیر تجاری دریای سرخ، حملاتی هوایی علیه مواضع حوثیها انجام داد.
ترامپ سال گذشته این عملیات را تشدید کرد و حوثیها را که به ناوهای جنگی آمریکا و کشتیهای تجاری در آبهای منطقه حمله میکردند، هدف بمباران قرار داد.
رویترز به نقل از کارشناسان نوشت هیچ یک از این دو کارزار نتوانست توانایی حوثیها را برای تهدید کشتیرانی از بین ببرد.
با این حال، عملیات دو ماهه آمریکا در سال ۲۰۲۵ نیازمند حجم قابل توجهی از توان نظامی آمریکا بود؛ از جمله دو ناو هواپیمابر، چندین ناو جنگی، جنگندهها و هواگردهای راهبردی مانند بمبافکنهای بی۲.
محدودیت منابع نظامی آمریکا در میانه جنگ ایران
به گزارش رویترز، هرچند ارتش آمریکا بیشترین بودجه نظامی را در جهان در اختیار دارد، اما همچنان با محدودیت منابع و تجهیزات روبهروست و بسیاری از سامانههایی که احتمالا برای عملیات علیه حوثیها مورد نیاز خواهند بود، در جنگ ایران به کار گرفته شدهاند.
یک مقام آمریکایی در همین رابطه گفت: «همین حالا هم حسابی درگیر هستیم.»
او افزود بهدلیل شدت بالای عملیات، ابتدا در کارائیب و اکنون در خاورمیانه، برخی ناوهای جنگی مدتزمانی بیش از حد معمول در دریا ماندهاند.
ادامه ماموریتهای طولانی فشار بیشتری بر نیروهای نظامی وارد میکند و ناوها نیز در نهایت باید برای تعمیر و آمادهسازی مجدد به بندر بازگردند.
در حال حاضر بیش از ۲۰ ناو جنگی نیروی دریایی آمریکا و صدها هواگرد نظامی این کشور در خاورمیانه فعالیت میکنند.
یک مقام دیگر آمریکایی خبر داد نیروهای بیشتری نیز برای کمک به عملیات مرتبط با جنگ ایران راهی منطقه هستند.
رویترز نوشت این وضعیت میتواند نیروها و تجهیزاتی را که برای درگیری احتمالی در نزدیکی یمن در دسترس هستند، محدود کند.
بر اساس این گزارش، چنین نبردی به منابع چشمگیر دریایی و هوایی نیاز خواهد داشت و بخشی از ظرفیتهای اطلاعاتی آمریکا را نیز به خود اختصاص خواهد داد، زیرا توانمندیهای حوثیها که ممکن است از سال گذشته تغییر کرده باشند، باید شناسایی و مکانیابی شوند.
مارک کانسیان، افسر بازنشسته تفنگداران دریایی ایالات متحده، تایید کرد گشوده شدن جبههای دیگر در دریای سرخ، فشار را بر نیروی دریایی آمریکا افزایش خواهد داد.
او در عین حال گفت حوثیها نیز برای تامین مجدد تسلیحات و تجهیزات خود با مشکلاتی روبهرو خواهند شد، زیرا حکومت ایران بهعنوان حامی اصلی این گروه در محاصره قرار دارد.
کانسیان ادامه داد: «محاصره آمریکا ۱۰۰ درصد موثر نیست، اما بسیار موثر است. در نتیجه، حوثیها ممکن است برای تداوم یک کارزار طولانیمدت با دشواری جدی مواجه شوند.»
هگست به قانونگذاران گفت این رقم شامل برخی جنبههای جنگ و همچنین هزینههای پیشبینیشده تا ۳۰ سپتامبر است.
رویترز در گزارش خود تاکید کرده که مشخص نیست پنتاگون چگونه به رقم ۳۷.۵ میلیارد دلار رسیده است. یک منبع در ماه مارس به رویترز گفته بود دولت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برآورد کرده است که شش روز نخست جنگ دستکم ۱۱.۳ میلیارد دلار هزینه داشته است.
وزیر جنگ آمریکا گفت: «جهانی خطرناک، نیازمند اقداماتی جسورانه و سریع است.»
هگست افزود پنتاگون برای رسیدگی به نیازهای فوری خود به «تزریق منابعی فوری و ضروری» نیاز دارد.
هگست همچنین به قانونگذاران گفت بدون افزایش فوری بودجه، لازم خواهد بود آموزشهای نظامی محدود شود.
این نخستین بار است که هگست، که همراه با ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، در برابر کمیته تخصیص بودجه سنا حاضر شد، از زمان ازسرگیری عملیات ارتش آمریکا علیه جمهوری اسلامی در اوایل ماه جاری، بهطور علنی با پرسشهای قانونگذاران روبهرو میشود.
این اظهارات در حالی مطرح شده که تنها شش ماه تا انتخابات میاندورهای باقی مانده است؛ انتخاباتی که در آن جمهوریخواهان ترامپ ممکن است برای حفظ اکثریت خود در مجلس نمایندگان با نبردی دشوار روبهرو شوند. دموکراتها در نظرسنجیهای عمومی وضعیت خوبی دارند و میکوشند جنگ ایران را به مساله هزینههای زندگی پیوند دهند.
آتشبسی شکننده میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی در اوایل ماه جاری فروپاشید و از آن زمان دو طرف هر روز حملاتی علیه یکدیگر انجام دادهاند.
بهگفته رییسجمهوری آمریکا تعداد نیروهای آمریکایی کشتهشده در جنگ ایران در آخر هفته به ۱۸ نفر رسید. دستکم دو نفر از این ۱۸ نفر در حمله اخیر جمهوری اسلامی به پایگاه آمریکا در اردن کشته شدند و مقامها در حال بررسی بقایای یک سرباز دیگر هستند که پس از حمله به یک پایگاه در اردن مفقود شده بود.
در همین حال، ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، شامگاه سهشنبه اعلام کرد که مایکل امانوئل سوینتون، از نیروهای فرماندهی دفاع فضایی و موشکی ارتش آمریکا، سومین نظامی آمریکایی است که در پی حملههای اخیر جمهوری اسلامی در عراق و اردن کشته شده است.
پیشتر گزارش شده بود که یک سرباز آمریکایی هنگام خنثی کردن بقایای یک پهپاد ایرانی در عراق کشته شده است.
از زمان آغاز درگیری در ۹ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون، حدود ۴۳۰ نیروی آمریکایی زخمی شدهاند. پنتاگون دوشنبه اعلام کرد از ۷ ژوئیه تاکنون ۱۰۰ نظامی زخمی شدهاند، اما ۹۶ درصد آنها به خدمت بازگشتهاند.
ترامپ طی هفته گذشته تهدید کرده است دامنه اهداف مورد حمله در ایران را گسترش دهد و نیروگاههای انرژی و پلها را نیز شامل کند، نیروهای زمینی برای تصرف مرکز نفتی جزیره خارک ایران اعزام کند و یک سایت عمیق زیرزمینی مرتبط با برنامه هستهای موسوم به «کوه کلنگ» را بمباران کند.
ترامپ روز سهشنبه گفت آمریکا تاسیسات واقع در این کوه را «خیلی زود» از بین خواهد برد.
حوثیها که شمال و غرب یمن، از جمله ساحل واقع در دهانه دریای سرخ را در کنترل دارند، دوشنبه از برقراری محاصره دریایی علیه عربستان سعودی خبر دادند. این اقدام، جبههای بالقوه تازه در جنگ علیه جمهوری اسلامی گشود.
حوثیها در نامهای خطاب به شرکتهای کشتیرانی تهدید کردند هر کشتی را که نفت عربستان را بارگیری یا تخلیه کند، هدف قرار خواهند داد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفت حوثیها هنوز بابالمندب، تنگه موسوم به «دروازه اشکها» که به دریای سرخ راه دارد، را نبستهاند و تهدید کرد در صورت انجام چنین اقدامی علیه آنها وارد عمل خواهد شد.
ترامپ گفت: «تا این لحظه چنین اتفاقی نیفتاده است. اگر چنین چیزی رخ دهد، به آن رسیدگی میکنیم.»
رییسجمهوری آمریکا همچنین تایید کرد که تاکنون ۱۸ نظامی آمریکایی کشته شدهاند؛ از جمله چهار نفر که طی چند روز گذشته در حملات جمهوری اسلامی به پایگاههای نظامی آمریکا در اردن و عراق جان باختند.
به نظر میرسد اعلامیه حوثیها از هماکنون نیز تاثیر خود را گذاشته باشد. دو نفتکش که بهتازگی در بندر ینبع عربستان در دریای سرخ، نفت خام عربستان را به مقصد چین و هند بارگیری کرده بودند، سهشنبه دور زدند و به جای خروج از بابالمندب به سوی اقیانوس هند، مسیر خود را به سمت کانال سوئز تغییر دادند.
گروه بریتانیایی مدیریت ریسک دریایی ونگارد روز سهشنبه گفت: «این تحولات نخستین تغییرات تاییدشده در مسیر حرکت نفتکشهای تجاری پس از تحریم اعلامشده از سوی حوثیها محسوب میشود و احتمالا اختلال در صادرات نفت خام عربستان و الگوهای کشتیرانی منطقهای را افزایش خواهد داد.»
در حالی که جنگ تنگه هرمز، مسیر خروج از خلیج فارس، را مسدود کرده است، دریای سرخ به مسیر جایگزین اصلی برای انتقال روزانه میلیونها بشکه نفت عربستان تبدیل شده؛ نفتی که از طریق خط لوله به ینبع منتقل میشود.
قیمت نفت روز سهشنبه بیش از ۲ درصد افزایش یافت؛ نفت خام برنت به بالای ۹۱ دلار در هر بشکه رسید و قیمت بنزین در آمریکا بار دیگر از چهار دلار در هر گالن عبور کرد.
حملات آمریکا به جنوب و غرب ایران
در همین فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد در دور تازه حملات خود در بامداد سهشنبه، مراکز فرماندهی نظامی ایران، توانمندیهای دریایی، محلهای پرتاب موشک و پهپاد و سامانههای دفاع هوایی را هدف قرار داده است. این حملاتتا کنون ۱۰ شب متوالی ادامه داشته است.
رسانههای حکومتی در ایران گزارش دادند صدای انفجارهایی در اطراف شهر شیراز در جنوب ایران شنیده شده است. بر اساس گزارشهای رسانهای، کنارک و چابهار در سواحل جنوبی و یک محل غیرنظامی در خارج از شهر آبدانان در غرب نیز هدف حمله قرار گرفتند.
ترامپ سهشنبه بار دیگر تهدید کرد که «خیلی زود» تاسیسات هستهای ایران در نطنز را دوباره هدف قرار خواهد داد.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در جلسهای در سنا به قانونگذاران گفت این جنگ که کنگره مجوز آن را صادر نکرده، تاکنون ۳۷.۵ میلیارد دلار هزینه داشته است.
او از سناتورها خواست ۷۰ میلیارد دلار دیگر در قالب بودجه «تکمیلی» تصویب کنند که بخشی از آن برای جایگزین کردن ذخایر موشکی مصرفشده خواهد بود.
حملات ایران در سراسر منطقه
آمریکا و جمهوری اسلامی از زمان فروپاشی توافق آتشبس موقت چند هفتهای در ماه جاری، در حال آزمودن مرزهای تشدید تنش هستند.
حکومت ایران سهشنبه حملات تازهای را در سراسر منطقه خلیج فارس آغاز کرد؛ جایی که حملات اخیر به تاسیسات آبشیرینکن، نگرانیها درباره کمبود آب در کشورهای بیابانی را افزایش داده است؛ کشورهایی که برای تامین آب آشامیدنی تقریبا بهطور کامل به شیرینسازی آب دریا وابستهاند.
کویت اعلام کرد سهشنبه در حال مقابله با حمله پهپادی و موشکی بوده است. این کشور در روزهای اخیر از حملاتی خبر داده که به تولید برق در نیروگاههایی که همزمان آب شیرین نیز تولید میکنند، آسیب رسانده است.
رسانههای حکومتی در ایران گزارش دادند نیروهای مسلح جمهوری اسلامی همچنین به تاسیسات نظامی آمریکا در بحرین، کویت و اردن حمله کردهاند.
هدف گرفتن نفتکشها
سازمان امنیت دریایی بریتانیا سهشنبه اعلام کرد یک نفتکش در تنگه هرمز گزارش داده که یک پرتابه به آن اصابت کرده و خدمه را وادار کرده که کشتی را ترک کنند و سوار قایق نجات شوند.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز اعلام کرد دو نفتکش هنگام تلاش برای عبور از مسیر کشتیرانی جنوبی تنگه، پس از وقوع انفجار دچار آتشسوزی شدند.
آمریکا کشتیها را تشویق کرده است از مسیر جنوبی استفاده کنند. جمهوری اسلامی در مقابل خواستار آن است که کشتیها از مسیر جایگزین شمالی در نزدیکی سواحل ایران عبور کنند؛ مسیری که تهران در نهایت قصد دارد بابت عبور از آن هزینه دریافت کند.
دادههای شرکت کپلر نشان داد دوشنبه تنها چهار کشتی حامل کالا از تنگه هرمز عبور کردند که بیشتر آنها از مسیر شمالی نزدیک سواحل ایران استفاده کردند؛ این رقم در روز قبل هفت کشتی بود.
عربستان سعودی در طول جنگ تا حدی از اختلالات کشتیرانی در امان ماند، زیرا نفت خود را از طریق خط لوله به ینبع در دریای سرخ منتقل میکرد. اما بسته شدن کامل این مسیر جایگزین از سوی حوثیها میتواند عرضه جهانی نفت را کاهش دهد، زیرا در آن صورت بخش عمده صادرات نفت عربستان عملا گرفتار خواهد شد.
یک مقام ارشد جمهوری اسلامی دوشنبه به رویترز گفت تهران پیشنهادی از سوی میانجیها برای برقراری آتشبس ۱۰ روزه دریافت کرده است؛ پیشنهادی با هدف نجات توافق آتشبس موقت امضاشده در ماه ژوئن که جایگزین آتشبس قبلی در ماه آوریل شده بود.
بهنوشته او این پایگاهها میراثی از تصمیمات گذشته درباره استقرار نیروها در زمانی هستند که ارتش آمریکا با دشمنانی بهمراتب کمتوانتر روبهرو بود. اکنون که جنگ این آسیبپذیری را آشکار کرده، استدلالها برای انتقال نیروهای آمریکایی به نقاطی دورتر از برد موشکی و پهپادی حکومت ایران در حال تقویت شدن است.
الیوت آبرامز در مقالهای که در سایت اندیشکده شورای روابط خارجی منتشر شده، نوشته است درگیری میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی، جنبهای از سیاست آمریکا را آشکار کرده که تا پیش از امسال توجه چندانی به آن نمیشد: الگوی استقرار پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه.
بهنوشته او، پایگاههای آمریکا در منطقه اکنون به اهداف حملات جمهوری اسلامی تبدیل شدهاند؛ حملاتی که تاکنون به کشته شدن دستکم ۱۷ نظامی آمریکایی، زخمی شدن حدود ۵۰۰ نفر دیگر و وارد آمدن میلیاردها دلار خسارت به تجهیزات نظامی منجر شده است.
آبرامز در مقاله خود تاکید کرده است که این، در اصل، یک مشکل جغرافیایی است. به بیان ساده، ایالات متحده در سراسر خلیج فارس پایگاههایی دارد که بیش از حد به ایران نزدیک هستند.
بزرگترین پایگاه آمریکا در خاورمیانه، پایگاه هوایی العدید در قطر است؛ جایی که پیش از آغاز جنگ کنونی حدود ۱۰ هزار نظامی آمریکایی در آن مستقر بودند. این پایگاه همچنین مقر پیشروی فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، و محل استقرار مرکز عملیات هوایی مشترک است که تمام عملیات هوایی آمریکا در سراسر خاورمیانه را هدایت میکند.
مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا و همچنین فرماندهی نیروهای دریایی آمریکا در منطقه مرکزی نیز در بحرین قرار دارد.
آمریکا همچنین پایگاههای مهمی در کویت و امارات متحده عربی دارد و در عمان و عربستان سعودی نیز حضور نظامی دارد. تمام این پایگاهها بهراحتی در تیررس حملاتی قرار دارند که از خاک ایران انجام میگیرد.
آبرامز در ادامه نوشته است این الگوی استقرار نیروها زمانی منطقی بود که آمریکا در افغانستان و عراق با گروههای تروریستی میجنگید؛ دشمنانی که توانایی حمله به این پایگاهها را نداشتند.
در سال ۲۰۰۱، زمانی که آمریکا عملیات خود علیه طالبان در افغانستان را آغاز کرد، پایگاههای آمریکایی در خلیج فارس بسیار کارآمد و تقریباً مصون از حمله بودند. همین وضعیت در جنگ عراق که در سال ۲۰۰۳ آغاز شد نیز برقرار بود؛ هیچیک از دشمنان آمریکا توانایی هدف قرار دادن پایگاههای این کشور با موشک را نداشتند و پهپادها نیز تازه وارد میدان شده بودند و تهدید جدی محسوب نمیشدند.
آبرامز اما تاکید میکند که امروز، در رویارویی با حکومت ایران، همین الگوی استقرار بهشدت آسیبپذیر است.
با توجه به برد موشکها و پهپادهای موجود در زرادخانه جمهوری اسلامی، حتی اگر پایگاههای آمریکا دورتر نیز باشند، همچنان در معرض خطر قرار خواهند داشت، اما دستکم نیروها زمان بیشتری برای پناه گرفتن خواهند داشت.
برای مثال، اردوگاه عریفجان در کویت، که مقر پیشروی نیروهای زمینی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکاست، تنها حدود ۱۰۰ کیلومتر با ایران فاصله دارد.
پایگاه دریایی آمریکا در بحرین حدود ۲۰۶ کیلومتر از ایران و پایگاه العدید نیز تنها حدود ۲۷۴ کیلومتر با ایران فاصله دارد. همه این پایگاهها کاملا در برد موشکهای ایران قرار دارند. برای مقایسه، فاصله ایران تا اسرائیل حدود ۱۷۷۰ کیلومتر است.
بهنوشته الیوت آبرامز، الگوی استقرار پایگاههای آمریکا در خلیج فارس بازتابدهنده چالشهای دوران گذشته است؛ از جمله ضرورت دفاع از متحدان آمریکا در خلیج فارس و سراسر خاورمیانه در برابر اتحاد جماهیر شوروی. شاید این الگو در جنگهای افغانستان و عراق عملکرد مناسبی داشت، اما اکنون به ساختاری منسوخ تبدیل شده که جان نظامیان آمریکایی را به خطر میاندازد؛ موضوعی که توضیح میدهد چرا بسیاری از نیروها در حال انتقال به نقاطی دورتر از ایران هستند.
اما این نیروها به کجا منتقل شدهاند؟ دهها فروند هواپیمای آمریکایی به فرودگاه بنگوریون و پایگاه هوایی رامون در اسرائیل منتقل شدهاند.
آمریکا همچنین از پایگاههایی در اردن استفاده میکند؛ کشوری که هفته گذشته نیروهای آمریکایی در آن متحمل تلفات شدند و دو نظامی خود را از دست دادند.
ژنرال بازنشسته فرانک مککنزی، فرمانده پیشین سنتکام، معتقد است انتقال نیروها به نقاطی دورتر از ایران و خلیج فارس باید گستردهتر شود.
او اوایل ماه ژوئیه گفت: «هیچ فرد عاقلی هرگز مقر پیشروی فرماندهی مرکزی آمریکا را در فاصله حدود ۱۰۰ مایلی از ایران، یعنی در قطر، مستقر نمیکرد؛ اما اکنون دقیقا همین وضعیت وجود دارد.»
او الگوی کنونی استقرار نیروهای آمریکا را «باقیماندهای تاریخی» توصیف کرد و گفت راهبرد استقرار پایگاههای آمریکا «با واقعیتهای موجود در میدان مطابقت ندارد.»
مککنزی نتیجه گرفت: «ما باید به سمت غرب نگاه کنیم. باید استقرار نیروها در اسرائیل را بررسی کنیم.»
به اعتقاد او، این گزینه هم بهدلیل فاصله بیشتر از ایران و هم به این دلیل مناسبتر است که اسرائیل کمترین محدودیت را برای دسترسی، استقرار نیروها و حقوق عبور هوایی آمریکا ایجاد خواهد کرد.
الیوت آبرامز در ادامه مقاله خود افزوده است که از دیگر گزینههای دورتر از ایران میتوان به غرب عربستان سعودی و مصر اشاره کرد اما هیچیک از این دو کشور سامانههای دفاع هوایی اسرائیل را ندارند و هیچکدام نیز همان میزان آزادی عمل در زمینه دسترسی، استقرار و پرواز را برای آمریکا فراهم نمیکنند.
بهنوشته او با این حال، با توجه به اینکه آمریکا هماکنون در چندین کشور حوزه خلیج فارس پایگاه دارد، بهتر است به جای متمرکز کردن همه توان هوایی خود در یک نقطه، ایجاد پایگاههای جدید در چندین مکان مختلف را بررسی کند.
آبرامز تایید کرده که البته اجرای چنین طرحی آسانتر از مطرح کردن آن است. در حالی که اسرائیل ممکن است از ایجاد یک پایگاه آمریکایی استقبال کند، مصر، عربستان سعودی یا دیگر کشورهای منطقه ممکن است چنین پایگاهی را باری بدانند که آنها را در معرض حملات قرار میدهد یا ابزاری برای افزایش اهرم فشارشان بر آمریکا جهت گرفتن امتیازهای سیاسی، یا در مورد مصر، دریافت کمکهای بیشتر از واشینگتن.
علاوه بر این، احداث پایگاههای جدید بسیار پرهزینه است؛ آن هم در شرایطی که بودجه دفاعی آمریکا از هماکنون نیز تحت فشار زیادی قرار دارد.
قطر در سال ۱۹۹۶ برای ساخت پایگاه العدید بین یک تا دو میلیارد دلار هزینه کرد و از آن زمان تاکنون نیز بیش از شش میلیارد دلار دیگر صرف نگهداری و توسعه آن کرده است.
بیتردید، الگوی جدید استقرار پایگاههای آمریکا موضوع بحثهای گستردهای خواهد بود.
دریادار بازنشسته مارک مونتگمری، از فرماندهان پیشین نیروی دریایی آمریکا، در گفتوگو با فاکسنیوز اظهار داشت که ارتش آمریکا هماکنون نیز بیش از گذشته به پایگاههای جایگزین، بهجای پایگاههایی که بیش از حد به ایران نزدیک هستند، تکیه میکند.
او گفت: «ما دیگر مانند قبل از جنگ به آن پایگاهها متکی نیستیم. فکر میکنم ما این نیروها را جابهجا خواهیم کرد.»
بهنوشته آبرامز اینکه نیروها به کجا منتقل خواهند شد، چه زمانی این انتقال انجام میشود و چه کسی هزینه ایجاد پایگاههای جدید را پرداخت خواهد کرد، پرسشهایی است که بدون تردید هم ارتش آمریکا و هم کنگره در حال بررسی آنها هستند.
الیوت آبرامز در پایان مقاله خود تاکید کرده که کنگره بهکندی تصمیم میگیرد اما در همین فاصله، حملات به پایگاههای فعلی آمریکا ادامه دارد و این انتظار، هزینه سنگینی خواهد داشت. هرچه نیروهای آمریکایی مدت بیشتری در تیررس موشکهای ایران باقی بمانند، هزینهای که ایالات متحده از نظر آمادگی رزمی، قدرت بازدارندگی و جان نظامیان خود خواهد پرداخت، بیشتر خواهد شد.
خبرگزاری رسمی بلغارستان شامگاه سهشنبه ۳۰ تیر گزارش داد این کمیسیون پیشنویس مصوبه شورای وزیران را تایید کرد که بر اساس آن، حداکثر هشت فروند هواپیمای سوخترسان و ۲۵۰ نیروی نظامی آمریکایی میتوانند برای پشتیبانی از عملیات در خاورمیانه در پایگاه بزمِر، واقع در جنوب شرقی بلغارستان، مستقر شوند.
بر اساس این گزارش، آمریکا از بلغارستان تقاضا کرده که اجازه استقرار این هواپیماها و نیروها از ۲۴ ژوئیه تا یکم اکتبر، برابر با دوم مرداد تا ۹ مهر، را صادر کند.
پیش از رایگیری کمیسیون دفاع، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، به بلغارستان هشدار داده بود اجازه ندهد آمریکا از خاک یا تاسیسات این کشور برای انجام عملیات نظامی علیه ایران استفاده کند.
به گزارش رسانههای داخلی، بقایی گفت هرگونه مشارکت در برنامهریزی یا اجرای چنین عملیاتی، بهمعنای مشارکت در «جنایت تجاوز و جنایتهای جنگی» خواهد بود. او از نمایندگان پارلمان بلغارستان خواست با استقرار نیروها و هواپیماهای آمریکایی مخالفت کنند و اجازه ندهند این کشور به «شریک متجاوزان و قانونشکنان» تبدیل شود.
سیانان نوشت فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، در پاسخ به پرسش این رسانه درباره این طرح گفته است: «به دلایل امنیتی مرتبط با عملیات، درباره جابهجایی نیروها اظهارنظر نمیکنیم و در مورد آرایش آینده نیروها نیز گمانهزنی نخواهیم کرد.»
هواپیماهای سوخترسان عمدتا برای سوخترسانی هوایی به هواپیماهای نظامی دیگر به کار میروند. پایگاه بزمِر در حدود ۲۶۰ کیلومتری جنوب شرقی صوفیه، پایتخت بلغارستان، قرار دارد.
بلغارستان، از اعضای ناتو و اتحادیه اروپا، بر اساس توافقنامه دوجانبه همکاری دفاعی سال ۲۰۰۶، پایگاه بزمِر را بهعنوان تاسیساتی برای استفاده مشترک با ارتش آمریکا تعیین کرده است.
این تحولات در شرایطی رخ داد که پس از فروپاشی توافق آتشبس موقتی که یک ماه پیش امضا شده بود، آمریکا و جمهوری حملات به یکدیگر را تشدید کردند. گمانهزنیها در دو روز گذشته از افزایش احتمال بازگشت به جنگی تمامعیار حکایت دارد.
جنجال بر سر استقرار قبلی هواپیماهای آمریکایی
رومن رادف، نخستوزیر بلغارستان، دوشنبه ۲۹ تیر در نشست سالانه سفیران این کشور در صوفیه گفته بود دولت برای استقرار هواپیماهای سوخترسان آمریکایی در یک فرودگاه نظامی، از پارلمان مجوز خواهد خواست.
گفته رادف، دولت قصد داشت درخواست واشینگتن برای استقرار این هواپیماها در پایگاه نظامی بزمِر بهمنظور پشتیبانی از عملیات ارتش آمریکا در خاورمیانه را به پارلمان ارائه کند.
این تصمیم پس از آن گرفته شد که استقرار هواپیماهای سوخترسان آمریکایی در یک فرودگاه غیرنظامی در صوفیه، بدون کسب مجوز قبلی از پارلمان، جنجالبرانگیز شد. این هواپیماها که اوایل سال جاری در فرودگاه پایتخت بلغارستان مستقر شده بودند، ماه گذشته این کشور را ترک کردند.
رادف گفت: «مشکل این بود که هواپیماهای نظامی در فرودگاهی غیرنظامی و در فاصله بسیار نزدیک به صوفیه مستقر شده بودند. به همین دلیل به متحدان خود پیشنهاد کردیم از فرودگاههای نظامی استفاده کنند.»
