نتانیاهو: تا زمانی که حزبالله مسلح باشد جنوب لبنان را ترک نمیکنیم
بنیامین نتانیاهو در بازدید از جنوب لبنان گفت تا زمانی که حزبالله مسلح و تهدیدی برای اسرائیل باشد، ارتش این کشور از جنوب لبنان عقبنشینی نخواهد کرد. این نخستین سفر او به لبنان پس از توافق امنیتی اخیر میان دو کشور با میانجیگری آمریکا است.
دیوان عالی آمریکا فرمان اجرایی دونالد ترامپ برای محدود کردن حق شهروندی بر پایه تولد در خاک این کشور را رد کرد و آن را مغایر قانون اساسی دانست. ترامپ در واکنش، این رای را «برای کشور بد» خواند و از کنگره خواست برای پایان دادن به این حق اقدام کند.
این رای یکی از مهمترین شکستهای حقوقی دولت ترامپ در اجرای سیاستهای سختگیرانه مهاجرتی او محسوب میشود.
دیوان عالی آمریکا سهشنبه ۹ تیر در حکمی با شش رای موافق در برابر سه رای مخالف، فرمان اجرایی ترامپ برای محدود کردن حق شهروندی بر اساس تولد را مغایر متمم ۱۴ قانون اساسی دانست و رای پیشین درباره توقف اجرای این فرمان را تایید کرد.
بر اساس این فرمان، نهادهای دولتی موظف میشدند کودکانی را که در خاک آمریکا متولد میشوند اما هیچیک از والدینشان شهروند آمریکا یا دارنده اقامت دائم قانونی نیستند، بهعنوان شهروند آمریکا به رسمیت نشناسند.
اجرای این فرمان پیشتر با احکام چند دادگاه فدرال متوقف شده بود و دیوان عالی آمریکا پس از درخواست دولت ترامپ، رسیدگی به این پرونده را پذیرفت.
مخالفان فرمان استدلال کردند این اقدام با بند شهروندی در متمم ۱۴ قانون اساسی آمریکا مغایرت دارد؛ بندی که شهروندی را برای همه افرادی که در خاک آمریکا متولد شده و مشمول صلاحیت قضایی این کشور هستند، تضمین میکند.
جان رابرتس، رییس دیوان عالی آمریکا، در متن رای نوشت متمم چهاردهم قانون اساسی، جز در چند مورد استثنایی محدود، شهروندی آمریکا را برای تقریبا همه کسانی که در خاک این کشور متولد میشوند تضمین کرده است و دیوان دلیلی برای عدول از رویه تثبیتشده خود در این زمینه نمیبیند. او افزود: «ما امروز نیز به این وعده پایبند میمانیم.»
رابرتس همچنین استدلال دولت ترامپ درباره تفسیر محدودکننده عبارت «مشمول صلاحیت قضایی» را فاقد پشتوانه کافی دانست و نوشت شواهد اندکی برای پذیرش این برداشت وجود دارد.
برت کاوانا، قاضی دیوان عالی آمریکا، نیز با نتیجه نهایی رای موافقت کرد، اما استدلال متفاوتی ارائه داد و گفت فرمان ترامپ با قانون فدرال مربوط به حق شهروندی در تعارض است، نه لزوما با متمم ۱۴ قانون اساسی.
ترامپ در نخستین روز بازگشت به کاخ سفهید این فرمان اجرایی را در چارچوب سیاستهای سختگیرانهاش برای مقابله با مهاجرت قانونی و غیرقانونی صادر کرده بود. پس از آن پروندهای علیه این فرمان به دادگاههای محلی ارائه شد و در نهایت دولت ترامپ پرونده «ترامپ علیه باربارا» را به دیوان عالی فرستاد. باربارا نام مستعار یکی از شاکیان این پرونده است.
ترامپ پس از انتشار رای دیوان عالی، در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت دیوان عالی «شهروندی بر اساس تولد» را تایید کرده که به گفته او «برای کشور بد است»، اما «میتوان بهراحتی» این موضوع را با قانونگذاری در کنگره جبران کرد.
او افزود نیازی به «اصلاحیه طولانی و دستوپاگیر قانون اساسی» نیست و کنگره باید «از همین امروز» کار برای پایان دادن به شهروندی بر اساس تولد را آغاز کند؛ حقی که ترامپ آن را «پرهزینه و ناعادلانه» خواند.
ترامپ تاکید کرد تلاش کنگره برای پایان دادن به شهروندی بر اساس تولد از «حمایت کامل و همهجانبه» او برخوردار خواهد بود.
دیوان عالی در رای خود همچنین به پرونده تاریخی سال ۱۸۹۸ موسوم به «ایالات متحده علیه وونگ کیم آرک» استناد کرد. این حکم حق شهروندی را برای متولدشدگان در خاک آمریکا تثبیت میکند، حتی اگر والدینشان خارجی باشند.
رابرتس نوشت دیوان عالی طی ۱۲۸ سال گذشته بارها این قاعده را تایید کرده و دلیلی برای برگشتن از آن وجود ندارد.
به نوشته رویترز، کارشناسان پیش از صدور این رای برآورد کرده بودند اجرای فرمان ترامپ میتوانست هر سال وضعیت قانونی حدود ۲۵۰ هزار نوزاد را تحت تاثیر قرار دهد و میلیونها خانواده را ناچار به اثبات وضعیت اقامتی یا شهروندی فرزندانشان کند.
اکسیوس گزارش داد مذاکرات موازی دولت آمریکا درباره جمهوری اسلامی و لبنان، مذاکرهکنندگان اسرائیلی و لبنانی را نسبت به سیاست واقعی واشینگتن دچار ابهام کرده؛ هرچند مقامهای آمریکایی میگویند این روندها با هم تضادی ندارند.
وبسایت آمریکایی اکسیوس سهشنبه ۹ تیر نوشت این ابهام از آنجا ناشی میشود که واشینگتن همزمان دو مسیر دیپلماتیک را دنبال میکند؛ مسیری با محوریت تهران که با مشارکت جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، پیش رفته و مسیری دیگر با تمرکز بر لبنان و اسرائیل که مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، هدایت آن را بر عهده داشته است.
به نوشته این وبسایت، این روندها در قالب سه توافق دنبال شدهاند: یادداشت تفاهم ۲۷ خرداد میان واشینگتن و تهران، توافق ۳۱ خرداد که ونس در سوئیس با جمهوری اسلامی درباره لبنان به دست آورد و چارچوب توافقی که با هدایت روبیو، جمعه پنجم تیر میان اسرائیل و لبنان امضا شد.
اکسیوس افزود موفقیت مذاکرات تهران و واشینگتن، که به بازگشت ثبات نسبی به بازارهای جهانی نفت کمک کرد، تا حد زیادی به توانایی ترامپ در ایجاد توازن میان این دو مسیر و مدیریت منافع متضاد جمهوری اسلامی، اسرائیل و لبنان بستگی دارد.
بر اساس این گزارش، در مسیر روبیو، طرفها برای جلوگیری از دخالت جمهوری اسلامی در لبنان تلاش کردهاند. اما توافقی که ونس با تهران درباره لبنان پیش برده، برای جمهوری اسلامی نقشی در روند آتشبس میان اسرائیل و حزبالله در نظر گرفته شده است.
اکسیوس نوشت این تفاوت رویکرد، مذاکرهکنندگان اسرائیلی و لبنانی را درباره موضع واقعی واشینگتن دچار ابهام کرد. به همین دلیل، آنها هفته گذشته از میانجیهای آمریکایی خواستند روشن کنند کدامیک از این دو مسیر، سیاست رسمی دولت ترامپ را بازتاب میدهد.
همزمان، یک مقام کاخ سفید به سیانان گفت جرد کوشنر، نماینده ویژه ترامپ، سهشنبه برای دیدار با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر و دیگر میانجیها به دوحه میرود.
سیانان نوشت کوشنر در شکلدهی سیاست خاورمیانهای دولت ترامپ، از جمله پیشبرد «پیمان ابراهیم»، نقش مهمی داشته است.
ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر نیز برگزاری نشست در سطح عالی میان مقامهای آمریکایی و جمهوری اسلامی را رد کرد و گفت کوشنر و استیو ویتکاف برای گفتوگو با میانجیها به قطر سفر میکنند.
اختلاف بر سر نقش جمهوری اسلامی در لبنان
یادداشت تفاهم ۱۴ بندی تهران-واشینگتن بهطور ضمنی خروج اسرائیل از لبنان را بخشی از توافق نهایی دو طرف میداند، اما در توافق امضاشده میان اسرائیل و لبنان، نیروهای اسرائیلی باید طی چند مرحله و مشروط به خلع سلاح حزبالله از لبنان خارج شوند.
حزبالله و متحدانش توافقی را که با هدایت روبیو به دست آمده، بیاعتبار اعلام کرده و خواستار پایبندی طرفها به یادداشت تفاهم آمریکا و جمهوری اسلامی شدهاند که ونس در امضای آن نقش داشت. با این حال، مقامهای آمریکایی میگویند این دو توافق با یکدیگر در تعارض نیستند.
به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، یادداشت تفاهم تهران-واشینتگتن بر «حاکمیت لبنان» تاکید دارد و توافق امضاشده میان اسرائیل و لبنان نیز با همین اصل سازگار است، زیرا دولت لبنان آن را امضا کرده است.
در همین حال، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، گفت پایان جنگ در لبنان «تعهد آمریکا» است و واشینگتن باید اسرائیل را نیز به اجرای آن وادار کند.
در سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، سهشنبه خطاب به نیروهای ارتش این کشور گفت حزبالله «مهمترین حلقه محور جمهوری اسلامی در لبنان» است و اکنون تنها هشت درصد از موشکها و راکتهای آن باقی مانده است.
او افزود با اقدامات ارتش اسرائیل، به جمهوری اسلامی و حزبالله گفته شد «اینجا جایی برای شما نیست» و این یک ضربه سنگین به محور جمهوری اسلامی است.
در بخش دیگری از گزارش اکسیوس آمده است ونس و روبیو در جریان بررسیهای داخلی دولت درباره یادداشت تفاهم ۲۷ خرداد دیدگاههای متفاوتی داشتند.
به نوشته این وبسایت، ونس از توافق با جمهوری اسلامی برای پایان جنگ، بازگشایی تنگه هرمز و کمک به ثبات اقتصاد آمریکا حمایت میکرد، در حالی که روبیو نسبت به این یادداشت تفاهم و احتمال دستیابی به یک توافق جامع هستهای تردید داشت.
با این حال، مقامهای دولت آمریکا به اکسیوس تاکید کردند میان ونس و روبیو اختلافی وجود ندارد و هر دو هماهنگ با یکدیگر و در چارچوب سیاستهای ترامپ عمل میکنند.
یکی از مشاوران دولت نیز گفت ونس و روبیو را نباید «دو روی یک سکه» دانست، بلکه آنها بیشتر شبیه «ابزارهای متفاوت یک چاقوی سوئیسی» هستند و این ترامپ است که تصمیم میگیرد در هر مقطع از کدام ابزار استفاده کند.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که رایزنیهای دیپلماتیک درباره جمهوری اسلامی و لبنان همچنان ادامه دارد و مقامهای آمریکایی بر هماهنگی مسیرهای مختلف مذاکرات تاکید میکنند.
منابع محلی به افغانستان اینترنشنال گفتند تیراندازی مرزبانان جمهوری اسلامی به شهروندان افغانستان در شامگاه دوشنبه هشتم تیر، شماری کشته و زخمی بر جای گذاشت. این شهروندان در نزدیکی مرز هرات هدف قرار گرفتند.
آمار دقیق قربانیان هنوز مشخص نیست، اما یکی از منابع آگاه گفت دستکم دو نفر در این تیراندازی جان باختند. این حادثه در دو روستای مرزی کمانه و بنیاد خان، از توابع ولسوالی کوهستان در ولایت هرات رخ داد.
به گفته منابع، این افراد قصد داشتند به صورت گروهی وارد خاک ایران شوند که هدف تیراندازی نیروهای مرزبانی جمهوری اسلامی قرار گرفتند.
به گفته یک منبع که از وضعیت روستای کمانه مطلع است، مجروحان برای درمان به هرات منتقل شدهاند. او افزود که از سرنوشت و وضعیت دیگر افراد این گروه که در خاک ایران هدف تیراندازی قرار گرفتهاند، تاکنون اطلاعی در دست نیست.
تا زمان انتشار این خبر، مقامهای جمهوری اسلامی ایران و طالبان درباره این حادثه اظهارنظری نکردهاند.
مرزبانان جمهوری اسلامی پیش از این نیز بارها به سوی شهروندان افغانستان که قصد ورود به خاک ایران را داشتند، تیراندازی کردهاند.
اوایل خرداد امسال، سازمان حقوق بشری «حالوش» اعلام کرد که در پی تیراندازی مرزبانان جمهوری اسلامی در منطقه بچهراهی استان سیستان و بلوچستان به سوی گروهی از شهروندان افغانستان، دستکم سه نفر کشته و چهار نفر دیگر زخمی شدند.
بانک سوئیسی یوبیاس در گزارش سالانه «ثروت جهانی» اعلام کرد ثروت شخصی در سال ۲۰۲۵ با سریعترین آهنگ رشد در چند سال اخیر افزایش یافت و در نتیجه، نزدیک به یک میلیون نفر در سراسر جهان به جمع میلیونرهای دلاری پیوستند.
بر اساس گزارش ثروت که سهشنبه ۹ تیر منتشر شد، در سال ۲۰۲۵ مجموع ثروت شخصی در جهان ۱۰.۸ درصد افزایش یافت؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۴ برابر با ۴.۶ درصد و در سال ۲۰۲۳ برابر با ۴.۲ درصد بود.
در این گزارش آمده است در سال ۲۰۲۵، «بیش از هر زمان دیگری، در همه جای جهان، میلیونر وجود دارد».
در ایالات متحده، بیش از ۴۴۰ هزار نفر به جمع میلیونرهای دلاری اضافه شدند که نزدیک به نیمی از رشد جهانی تعداد میلیونرها را تشکیل میدهد.
دادهها نشان میدهند در اروپا، ثروت بر مبنای دلار آمریکا با سرعتی «نامتناسب» افزایش یافت که علت اصلی آن کاهش ارزش دلار در برابر یورو طی سال گذشته بود.
بانک یوبیاس هشدار داد با وجود افزایش میانگین ثروت، نابرابری از سال ۲۰۲۰ تاکنون عمیقتر شده است.
این بانک افزود «ثروت میانه» که تصویر دقیقتری از وضعیت اقشار متوسط جامعه ارائه میدهد، در بیشتر کشورها کاهش یافته است که این موضوع از افزایش شکاف میان ثروتمندترین افراد و سایر اقشار جامعه حکایت دارد.
توزیع ثروت و نابرابری
گزارش پیشین این نهاد نشان میداد ثروت جهانی بهصورت ناهموار توزیع شده است.
آمریکا و چین بیش از نیمی از ثروت شخصی بررسی شده را در اختیار داشتند و ایالات متحده به تنهایی ۳۵ درصد ثروت جهان را بهدلیل سطح بالای ثروت به ازای هر بزرگسال و جمعیت زیاد کنترل میکرد.
طبق دادههای گزارش پیشین، آمریکای شمالی ثروتمندترین منطقه جهان به شمار میرفت و رشد ثروت در اروپا، خاورمیانه و آفریقا بسیار کند بود.
یکی از مهمترین پیشبینیهای گزارش قبلی، جابهجایی عظیم ثروت به ارزش ۸۳ تریلیون دلار در ۲۰ تا ۲۵ سال آینده بود.
از این مبلغ، ۹ تریلیون دلار بهصورت افقی (بین همسران) و ۷۴ تریلیون دلار بهصورت عمودی (بین نسلها) منتقل خواهد شد.
زنان از هر دو نوع انتقال سود خواهند برد.
آمریکا با بیش از ۲۹ تریلیون دلار بیشترین سهم را خواهد داشت.
برزیل با نزدیک به ۹ تریلیون و چین با بیش از پنج تریلیون دلار در ردههای بعدی قرار دارند.
این روند فرصتها و چالشهای زیادی برای مدیریت ثروت نسل بعدی ایجاد میکند.
بانک یوبیاس پیشبینی کرد تا پایان سال ۲۰۲۹، بیش از پنج میلیون و ۳۴۰ هزار میلیونر جدید به جهان اضافه شود و رشد متوسط ثروت بهازای هر بزرگسال ادامه یابد.
این رشد عمدتا از سوی ایالات متحده و چین رهبری خواهد شد.
اکونومیست گزارش کرده است ترکیه برنامه گستردهای برای استفاده اقتصادی از شرایط پیش آمده در پی جنگ ایران دارد. ظرفیت بنادر استانبول تکمیل شده است و گردشگران به جای دبی به بازارهای استانبول رفتهاند، اما چالشهایی نیز در بین است.
در حالی که جنگ اخیر خسارتهای گستردهای برای ایران داشته و پیشبینیهایی از تاثیرات منفی آن بر کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس منتشر شده، برای ترکیه، هم فرصت بوده و هم تهدید.
جهش قیمت نفت باعث شد نرخ تورم ماهانه در ترکیه در ماه میلادی آوریل، برای دومین بار طی یک سال گذشته از چهار درصد فراتر رود. با این حال، بحران در کشورهای همسایه برای آنکارا فرصتی اقتصادی نیز ایجاد کرده است.
اکونومیست از قول یکی از مقامهای وزارت دارایی ترکیه نوشت: «کشورهای حوزه خلیج فارس در چند ماه گذشته بخش بزرگی از فعالیتهای تجاری خود را از دست دادهاند و ما فکر میکنیم میتوانیم بخشی از این تجارت را جذب کنیم.»
در جریان افزایش تنشها میان جمهوری اسلامی و آمریکا، ترکیه بهعنوان میانجی تلاشهای زیادی برای توقف جنگ و شکل گرفتن مذاکرات داشت.
هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، در این زمینه بسیار کوشید.
او بهعنوان یکی از میانجیهای مذاکرات، همواره نگران بر هم خوردن آتشبس در دو جنگ اخیر بوده است.
فیدان در خردادماه، با بیان اینکه «ترکیه از آغاز این روند [مذاکرات] از تلاشهای دیپلماتیک حمایت کرده است و به پشتیبانی از صلح، آرامش و ثبات در منطقه ادامه خواهد داد»، نسبت به اقداماتی که روند مذاکرات را مختل کند، ابراز نگرانی کرد.
او در یکی از آخرین اظهار نظرهایش در این باره، اول تیرماه هشدار داد اجرای تفاهمنامه اخیر میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی، ممکن است با چالشها و بنبستهای مقطعی روبهرو شود.
رونق بوتیکهای استانبول
اکونومیست گزارش کرد برخی از خریدارانی که در بوتیکهای محله نیشانتاشی استانبول مشغول خرید بودند، گفتهاند اگر جنگ نبود، اکنون در دبی خرید میکردند.
در سوی دیگر تنگه بسفر، سومین پایانه بزرگ باربری ترکیه تقریبا به ظرفیت کامل رسیده است.
کارگران بندر که پیش از آغاز اضافهکاری مشغول استراحت بودند، گفتند حجم بار از زمان بسته شدن تنگه هرمز سه برابر شده است.
بنادر ترکیه تاکنون در فصل بهار چنین حجم بالایی از محمولههای تجاری را تجربه نکرده بودند. همزمان، حجم انتقال سوختهای فسیلی از طریق خطوط لولهای که از خاک ترکیه عبور کرده و اروپا را به تامینکنندگان انرژی متصل میکنند نیز افزایش یافته است.
انتظار میرود انتقال نفت از طریق خط لوله کرکوک-جیهان از عراق تا ماه اوت نسبت به آوریل، سه برابر شود. اما ترکیه به این میزان قانع نیست.
رویای افزایش نقش در مسیرهای بینالمللی
کنترل ایران بر تنگه هرمز، بار دیگر طرح ایجاد دستکم سه مسیر ریلی و جادهای میان خاورمیانه و اروپا را احیا کرده است. پروژههایی که مقامهای ترکیه امیدوارند میلیاردها دلار سرمایهگذاری خارجی جذب کنند.
برای نمونه، راهآهن حجاز قرار است نفت خام و مسافران را از عربستان سعودی منتقل کند.
مقامهای ترکیه همچنین معتقدند شمار بیشتری از گردشگران، مشابه افرادی که اکنون در استانبول خرید میکنند، به این کشور خواهند آمد و صنایعی مانند گردشگری و سرگرمی را متحول خواهند کرد.
صنایع دفاعی ترکیه که طی سالهای اخیر از حمایت گسترده دولت برخوردار بودهاند، در سال ۲۰۲۵ تقریبا به اندازه آلمان صادرات تسلیحات داشتند.
به گفته دو مقام ترک، از ماه فوریه تاکنون، سه کشور عربی حوزه خلیج فارس مذاکراتی را برای خرید تسلیحات از ترکیه آغاز کردهاند.
یکی دیگر از اهداف مهم آنکارا، جذب سرمایهگذارانی است که به دلیل جنگ از کشورهای خلیج فارس خارج شدهاند.
برجهای خالی، پر شدند
مرکز مالی استانبول (IFC)، که در سال ۲۰۲۳ برای استقرار بانکها و موسسات مالی بینالمللی افتتاح شد، تا پیش از فوریه تقریبا فقط میزبان بانکهای دولتی و نهادهای ناظر ترکیه بود.
احمد احسان اردم، مدیر این مرکز، و محمد شیمشک، وزیر دارایی ترکیه، اعلام کردهاند ۴۰ بانک و شرکت مشاوره مالی از کشورهای خلیج فارس، در پی افتتاح دفتر در این مرکز هستند.
دولت ترکیه نیز در ماه میلادی مه با ارائه معافیتهای مالیاتی سخاوتمندانه برای سرمایهگذاران خارجی، از جمله امتیازهای ویژه برای ساکنان مرکز مالی استانبول، تلاش کرده است این روند را تسریع کند.
از زمان آغاز جنگ، افزایش ورود گردشگران و رشد حملونقل کالا، بخشی از فشار ناشی از افزایش قیمت انرژی در ترکیه را جبران کرده است و آتشبس ماه آوریل نیز باعث شد تورم ماهانه در ماه مه به ۱.۷ درصد کاهش یابد.
چالشهای پیش روی بلندپروازیهای ترکیه
جنگ اما بودجه دولت و تراز پرداختهای ترکیه را تحت فشار قرار داده است.
معافیتهای مالیاتی بر سوخت که برای مهار قیمت انرژی اعمال شدهاند، ممکن است معادل ۰.۶ درصد تولید ناخالص داخلی برای دولت هزینه داشته باشند.
از ژانویه تا آوریل نیز ذخایر ارزی ترکیه از ۷۹ میلیارد دلار به ۱۸ میلیارد دلار کاهش یافت؛ زیرا بانک مرکزی برای حفظ ثبات ارزش لیر اقدام به فروش دلار کرد.
هرچند اکنون ذخایر ارزی تا حدی تثبیت شدهاند، اما ادامه فروش ذخایر بدون آنکه ابتدا دوباره تقویت شوند، میتواند اعتماد به بانک مرکزی را بیش از پیش تضعیف کند و در نهایت با دامن زدن به تورم، دولت را ناچار به اعمال کنترل بر خروج سرمایه کند.
برخی سرمایهگذاران غربی نگران بازگشت ترکیه به سیاستهای مالی و پولی غیرمتعارف هستند؛ بهویژه آنکه گزارشهایی از اختلاف میان شیمشک و رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، منتشر شده است.
از زمان آغاز جنگ ایران، سرمایهگذاران خارجی دستکم ۱۰ میلیارد دلار سرمایه از ترکیه خارج کردهاند. بسیاری از شرکتها و سرمایهگذارانی که از کشورهای خلیج فارس خارج شدهاند نیز مقاصد دیگری را انتخاب کردهاند.
مدیران صندوقهای پوشش ریسک که دبی را ترک کردهاند، عمدتا راهی میامی و میلان شدهاند، نه استانبول.
مدیران ارشدی که به دنبال مدارس مناسب برای فرزندان خود هستند نیز بیشتر لندن یا ژنو را ترجیح میدهند.
جنگ در خاورمیانه فرصتی در اختیار ترکیه قرار داده تا تصویر خود را به عنوان اقتصادی بحرانزده تغییر دهد. اما برای تبدیل شدن به یک قدرت اقتصادی، صرفا وقوع جنگ در کشورهای همسایه کافی نیست.