ابهام در سرنوشت تفاهم؛ تهران بازرسی از سایتهای آسیبدیده را رد کرد
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کرد تهران نه دیداری با رافائل گروسی در سوئیس داشته و نه برنامهای برای بازدید آژانس بینالمللی انرژی اتمی از تاسیسات هستهای آسیبدیده در جنگ دارد.
علی شیرازی، عضو تحریریه ایراناینترنشنال، با ارزیابی این مواضع گفت دو احتمال مطرح است؛ یا این اظهارات برای مصرف داخلی و آرام کردن مخالفان تفاهم بیان شده است، یا جمهوری اسلامی از همان گامهای نخست در حال فاصله گرفتن از تعهدات پیشبینیشده در تفاهمنامه است.
محمدجواد اکبرین، عضو تحریریه ایراناینترنشنال، با اشاره به عدم اعتماد دولت لبنان به جمهوری اسلامی، گفت: «اسرائیل پس از خروج از لبنان در سال ۲۰۰۰ میلادی، در پی درگیری با جمهوری اسلامی بار دیگر به این کشور بازگشت. اصرار تهران بر گنجاندن موضوع آتشبس لبنان در توافق با آمریکا، در راستای تلاش برای پاک کردن لکه ننگ بازگشت اسرائیل از دامن خود است.»
محمدباقر قالیباف در مسیر بازگشت از سوئیس، در واکنش به ابهامها درباره مفاد توافق با آمریکا، گفت انتشار جزییات آن میتواند «اسرار نظام» را در اختیار دشمنان قرار دهد.
مرتضی کاظمیان، عضو تحریریه ایراناینترنشنال، گفت قالیباف پس از جنگ ۴۰ روزه و کشته شدن شماری از مقامهای ارشد جمهوری اسلامی، تلاش کرده است خود را نماد همزمان «میدان و دیپلماسی» معرفی کند. به گفته او، شیوه مصاحبه و موضعگیریهای قالیباف تلفیقی از رجزخوانی سیاسی و تبلیغات سیاسی است و با جاهطلبیهای سیاسی او نیز پیوند دارد.
شورای سردبیری روزنامه اورشلیمپست در سرمقالهای نوشت مذاکرات سوئیس شاید بازارها را آرام کرده و از هیاهوها کاسته باشد، اما هنوز به این پرسش مهم پاسخ نداده است: آیا تهران واقعا مجبور به عقبنشینی شده یا صرفا در ازای دریافت امتیازاتی، بهصورت موقت فعالیتهای خود را متوقف کرده است؟
نخستین دور مذاکرات تهران و واشینگتن در سوئیس به تفاهم بر سر نقشه راهی برای دستیابی به توافق نهایی ظرف ۶۰ روز انجامید.
قطر و پاکستان بهعنوان میانجی گفتوگوها از «پیشرفتهای امیدوارکننده» خبر دادند.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز اعلام کرد «بستر مناسبی» برای پیشبرد مذاکرات به وجود آمده و جمهوری اسلامی پذیرفته است بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی فعالیت خود را در ایران از سر بگیرند.
همزمان، واشینگتن یک معافیت موقت ۶۰ روزه صادر کرد که بر اساس آن، صادرات نفت و فرآوردههای پتروشیمی ایران تا ۳۰ مرداد مجاز خواهد بود.
در این مذاکرات همچنین طرح ایجاد یک «سازوکار تنشزدایی» در لبنان برای جلوگیری از آغاز مجدد درگیریها میان حزبالله و اسرائیل مورد بررسی قرار گرفت.
در سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر، یسرائیل کاتز، وزیر دفاع و ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، در بیانیهای مشترک اعلام کردند ارتش این کشور به اقدام برای «خنثی کردن» تهدیدها علیه سربازان و شهروندان اسرائیلی، نابود کردن زیرساختهای گروههای مسلح و حفظ منطقه امنیتی در جنوب لبنان ادامه خواهد داد.
آنها گفتند امنیت شهروندان اسرائیلی و نیروهای ارتش این کشور، «بدون هیچگونه مصالحهای»، همچنان اصل راهنمای ایشان باقی خواهد ماند.
این در حالی است که شورای سردبیری اورشلیمپست سهشنبه دوم تیر در سرمقاله خود، غیبت اسرائیل در روند مذاکرات را نگرانکننده خواند و نوشت دیپلماسی با تهران تنها زمانی سودمند است که به مهار تهدیدها، تضعیف جمهوری اسلامی یا ایجاد فرصت به نفع غرب منجر شود.
با این حال، مذاکرات سوئیس ممکن است در عمل به تهران زمان، منابع مالی، مشروعیت و فرصت نقشآفرینی در مدیریت بحرانهایی بدهد که خود در ایجاد آنها نقش داشته است.
اورشلیمپست افزود حکومت ایران در حالی فرصتی برای تنفس در سایه کاهش فشار تحریمها پیدا کرده که گروههای نیابتیاش همچنان مسلح هستند. علاوه بر این، تهران توانسته تنگه هرمز را به اهرم فشاری در مذاکرات تبدیل کند و وضعیت لبنان را نیز به بخشی از یک توافق گستردهتر با واشینگتن گره بزند.
در ادامه این مقاله آمده است: «سازوکار کاهش تنش در لبنان شاید موضوعی فنی به نظر برسد، اما در واقعیت میتواند به یک تله دیپلماتیک تبدیل شود. اسرائیل نمیتواند اجازه دهد آزادی عملش در برابر حزبالله از طریق فرآیندی کنترل شود که ایران به آن شکل داده است.»
پیشتر پایگاه خبری اکسیوس به نقل از دو منبع اسرائیلی گزارش داد دولت اسرائیل بیم آن دارد که ایالات متحده در مذاکرات اخیر با تهران، عملا به نفوذ جمهوری اسلامی در لبنان مشروعیت بخشد و آزادی عمل اسرائیل در این کشور را محدود کند.
بر اساس این گزارش، اگرچه نتانیاهو همچنان نگران ابعاد هستهای گفتوگوهای تهران و واشینگتن است، اما در حال حاضر دغدغه اصلی او به مساله لبنان معطوف شده است.
شورای سردبیری اورشلیمپست در ادامه، وعده ونس درباره موافقت جمهوری اسلامی با ازسرگیری فعالیت بازرسان آژانس را مورد تردید قرار داد و نوشت موضع تهران در این خصوص به اندازه اظهارات معاون رییسجمهوری آمریکا اطمینانبخش نیست.
در این مقاله آمده است: «اسرائیل پیشتر چنین الگویی را دیده است. ایران متن موجود را میپذیرد و غرب این را نشانه حرکت رو به جلو تلقی میکند، اما بازرسان با دسترسیهای محدود، با تاخیر یا مناقشه روبهرو میشوند. تهران هسته اصلی برنامه [هستهای] را حفظ میکند، بر سر تعاریف چانهزنی میکند و از هر ماهی که به دست میآورد، برای بهبود موقعیت خود بهره میبرد.»
اورشلیمپست افزود معافیت موقت نفتی دولت دونالد ترامپ از دید جمهوری اسلامی و گروههای همسو با آن، از جمله حزبالله و حماس، نشانهای از کارآمدی فشارهای تهران و تداوم نفوذ منطقهای آن تلقی میشود.
به باور آنها، این اقدام نشان میدهد با وجود ضربات نظامی اخیر، جمهوری اسلامی همچنان قادر است به فرصتهای اقتصادی دسترسی داشته باشد.
اورشلیمپست تاکید کرد هرگونه توافق جدی با تهران باید شامل بازرسیهای سرزده، پیامدهای فوری در صورت نقض تعهدات، محدودیت بر توانمندیهای موشکی و پهپادی، محدودیت در تامین مالی نیروهای نیابتی و همچنین درک روشن این موضوع باشد که اسرائیل حق دفاع از خود را محفوظ میدارد.
در پایان این مقاله آمده است: «هر چیزی کمتر از این، ایران را قدرتمندتر از آنچه باید باشد و اسرائیل را آسیبپذیرتر از آنچه میتواند بپذیرد، باقی خواهد گذاشت.»
پایگاه خبری واینت پیشتر نوشت ترامپ با راهبرد «چماق و هویج» بهدنبال پاسخ به انتقادات از توافق اخیر با جمهوری اسلامی است.
والاستریت ژورنال گزارش داد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در ابتدا اعلام کرده بود هدف او از جنگ با حکومت ایران، کنار زدن این حکومت در تهران، نابودی زرادخانه موشکی جمهوری اسلامی و متوقف کردن برنامه هستهای این حکومت است. اما مواضع او در ادامه به سمت دیگری تغییر کرده است.
در آغاز جنگ آمریکا با ایران، ترامپ ویدیویی منتشر کرد و به روشنی و صراحت، اهداف و انتظارات خود از عملیات نظامی این جنگ را شرح داد. او از معترضان ایرانی خواست کنترل حکومت را در دست بگیرند و وعده داد با «دیکتاتوری شرور و افراطی» در تهران با قدرتی ویرانگر مقابله کند.
به گزارش وال استریت ژورنال ترامپ اگرچه در ابتدای جنگ گفت آمریکا موشکهای حکومت ایران و کارخانههای تولید آنها را نابود خواهد کرد، و نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی آنچنان تضعیف خواهند شد که دیگر تهدیدی برای منطقه نباشند، اما از میانه جنگ مسیر دیگری را در پیش گرفت
