نخستین دور مذاکرات مقامات جمهوری اسلامی و آمریکا در سوئیس بامداد دوشنبه با توافق بر سر نقشه راهی برای دستیابی به توافق نهایی ظرف ۶۰ روز پایان یافت. مذاکرات در حالی برگزار شد که همزمان تهران بار دیگر از بستن تنگه هرمز خبر داد و ترامپ ایران را به ازسرگیری حملات نظامی تهدید کرد.
خبرگزاری رویترز با اشاره به اینکه نخستین دور مذاکرات میان مقامهای ارشد حکومت ایران و آمریکا در اقامتگاه بورگناشتوک سوئیس پس از دو روز گفتوگو به پایان رسید، نوشت بر اساس بیانیه مشترک قطر و پاکستان، دو کشور میانجی، تهران و واشینگتن بر سر نقشه راهی برای دستیابی به توافق نهایی ظرف ۶۰ روز به توافق رسیدند و مذاکرات فنی نیز تا پایان هفته در همین محل ادامه خواهد یافت.
در این بیانیه آمده است که دو طرف علاوه بر تعیین نقشه راه، بر ایجاد سازوکاری برای پایان دادن به درگیریها در لبنان و ایجاد یک خط ارتباطی مستقیم برای تضمین عبور ایمن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز توافق کردهاند.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، مذاکرات را روز یکشنبه و بر اساس یادداشت تفاهمی که هفته گذشته برای تمدید دستکم ۶۰ روزه آتشبس شکننده برقرارشده از ماه آوریل امضا شده بود، آغاز کرد. این مذاکرات تا ساعات اولیه بامداد دوشنبه ادامه یافت.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، نیز در پیامی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که ایران در جریان مذاکرات موفق شده است معافیتهایی برای صادرات نفت و محصولات پتروشیمی، آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشده و آغاز طرح بازسازی و توسعه ایران را به دست آورد. کاخ سفید در زمان انتشار گزارش رویترز درباره پایان مذاکرات اظهار نظری نکرد.
تنش بر سر تنگه هرمز
رویترز نوشت مذاکرات در فضایی پرتنش آغاز شد. اندکی پیش از شروع رسمی گفتوگوها، فاکسنیوز گزارش داد که دونالد ترامپ به مقامهای ایرانی هشدار داده است اگر بار دیگر تنگه هرمز را ببندند، «کشوری برایشان باقی نخواهد ماند». او همچنین تهدید کرد آمریکا کنترل این آبراه را در اختیار خواهد گرفت و حتی ممکن است از کشتیهای عبوری عوارض دریافت کند.
در مقابل، خبرگزاری تسنیم به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد که پس از انتشار این تهدیدها، هیات ایرانی از بازگشت به اتاق مذاکرات خودداری کرد و پیامها تنها از طریق میانجیهای قطری و پاکستانی میان دو طرف ردوبدل شد. این منبع افزود [حکومت] ایران اعلام کرده است آغاز مذاکرات درباره پرونده هستهای منوط به اجرای بخشهای دیگر یادداشت تفاهم، از جمله آزادسازی داراییهای مسدودشده و صدور معافیتهای صادرات نفت است.
با این حال، یک دیپلمات آمریکایی حاضر در مذاکرات به رویترز گفت هیات ایرانی هرگز مذاکرات را ترک نکرده و گفتوگوها تا نیمهشب ادامه داشته است. به گفته او، دو طرف درباره تنگه هرمز، لبنان، پرونده هستهای، نحوه اجرای یادداشت تفاهم و موضوعات دیگر مذاکره کردهاند.
یک مقام آمریکایی نیز گفت مذاکرات سیاسی سطح عالی روز دوشنبه پایان یافته، اما تیمهای فنی برای ادامه رایزنیها در سوئیس باقی خواهند ماند.
اختلاف بر سر لبنان
به گزارش رویترز، یادداشت تفاهم خواستار بازگشایی تنگه هرمز و پایان همه درگیریها، از جمله در لبنان، شده است. با این حال، جمهوری اسلامی با این استدلال که آمریکا به تعهد خود برای متوقف کردن جنگ در لبنان عمل نکرده، آخر هفته اعلام کرد بار دیگر عبور و مرور دریایی از تنگه هرمز را متوقف کرده و مذاکرات روز یکشنبه نیز به موضوعات اساسی مانند برنامه هستهای نخواهد پرداخت.
در جریان مذاکرات، جیدی ونس تلاش کرد اهمیت ادامه خشونتها در لبنان را کمرنگ جلوه دهد و گفت در مسیر پایان دادن به درگیریها پیشرفت حاصل شده است. او افزود: «این روندها همیشه تا حدی پیچیده و آشفته هستند.»
در همین حال، ترامپ در شبکههای اجتماعی بار دیگر [حکومت] ایران را تهدید کرد و نوشت جمهوری اسلامی باید «فوراً» نیروهای نیابتی خود در لبنان، که ظاهراً منظورش حزبالله بود، از ایجاد مشکل بازدارد؛ در غیر این صورت آمریکا «بسیار شدیدتر از هفته گذشته» به ایران حمله خواهد کرد.
در مقابل، ونس به خبرنگاران گفت ترامپ از هیات آمریکایی خواسته است «فصل تازهای را آغاز کنند و روابط آمریکا با مردم ایران را متحول سازند.»
یک دیپلمات آمریکایی نیز شامگاه یکشنبه گفت بخشی از مذاکرات به روشن شدن پیامهای متناقض ایران درباره تنگه هرمز و ایجاد سازوکارهایی برای جلوگیری از تنش اختصاص داشته تا اطمینان حاصل شود این آبراه کاملاً باز خواهد ماند.
اختلاف درباره وضعیت تنگه هرمز
با وجود اعلام آتشبس جدید در لبنان، نشانههای اندکی از توقف درگیریها دیده شده است. حکومت ایران روز شنبه اعلام کرد به دلیل ادامه جنگ در لبنان، بار دیگر تنگه هرمز را بسته است؛ اقدامی که پس از نزدیک به چهار ماه، بزرگترین اختلال تاریخ در عرضه جهانی انرژی را ایجاد کرده است.
هرچند مقامهای آمریکایی بسته شدن تنگه را رد کردند، دادههای شرکت تحلیلی کپلر نشان داد که تنها پنج کشتی روز یکشنبه از تنگه هرمز عبور کردهاند؛ در حالی که این رقم یک روز قبل ۲۶ کشتی بود. این دادهها ممکن است شامل کشتیهایی که سامانههای ردیابی خود را خاموش کردهاند، نباشد.
خبرگزاری فارس نیز به نقل از یک منبع نظامی گزارش داد که تا اطلاع ثانوی هیچ مجوز جدیدی برای عبور کشتیها از تنگه صادر نمیشود.
تاثیر بر بازار نفت و لبنان
ترامپ گفته است که هفته گذشته برای جلوگیری از رکود اقتصادی جهانی ناشی از افزایش قیمت نفت، با یادداشت تفاهم موافقت کرده است. قیمت نفت در هفته گذشته پس از اعلام تفاهم کاهش یافته بود، اما در آغاز معاملات روز دوشنبه و همزمان با شروع پرتنش مذاکرات، بهای نفت برنت بیش از یک دلار افزایش یافت و به ۸۱ دلار و ۶۶ سنت در هر بشکه رسید.
رویترز در پایان گزارش خود نوشت که با وجود ادامه تنشها، روز یکشنبه آرامترین روز لبنان در هفتههای اخیر بود و تا پایان روز گزارشی از درگیری گسترده منتشر نشد. بیش از یک میلیون نفر از زمان آغاز عملیات نظامی اسرائیل در ماه مارس آواره شدهاند، اما خبرنگاران این خبرگزاری در جنوب لبنان شاهد بازگشت شمار زیادی از ساکنان به خانههای خود بودند. برخی از آنها در کنار خودروهای متوقفشده در جادهها، پرچمهای حزبالله را در دست داشتند.
