یک مقام کاخ سفید: تایید توافق صلح مشروط به تحقق شروط ترامپ است
یک مقام کاخ سفید پس از آنکه دونالد ترامپ با دستیارانش برای بحث در مورد توافق احتمالی دیدار کرد، به خبرگزاری فرانسه گفت که رییسجمهوری آمریکا تنها در صورتی توافق صلح با حکومت ایران را امضا خواهد کرد که تهران تمام شرایط او را برآورده کند.
این مقام کاخ سفید که خواست نامش فاش نشود، گفت جلسه اتاق وضعیت حدود دو ساعت طول کشید، و افزود ترامپ فقط توافقی را امضا خواهد کرد که برای آمریکا خوب باشد و خطوط قرمز او را برآورده کند.
او تاکید کرد که جمهوری اسلامی هرگز نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد.
وزارت خارجه کانادا در بیانیهای «حملات ایران علیه کویت را که نقض آشکار حاکمیت، تمامیت ارضی و امنیت این کشور است»، به شدت محکوم کرد.
در این بیانیه که در حساب کاربری این وزارتخانه در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، آمده است: «ما با دولت و مردم کویت کاملاً ابراز همبستگی میکنیم و از ایران میخواهیم که فوراً این حملات را متوقف کند.»
آسوشیتدپرس گزارش داد که توافق در حال شکلگیری میان آمریکا و جمهوری اسلامی برای پایان دادن به جنگ، با انتقاد شدید بخشی از جمهوریخواهان مواجه شده است؛ منتقدانی که هشدار میدهند این توافق ممکن است بدون از بین بردن توان هستهای ایران، دستاوردهای نظامی ماههای گذشته را از بین ببرد.
به گزارش آسوشیتدپرس، در حالی که دولت دونالد ترامپ از نزدیک شدن به چارچوب یک توافق با حکومت ایران خبر میدهد، شماری از چهرههای برجسته حزب جمهوریخواه این توافق را مورد انتقاد قرار داده و آن را عقبنشینی از اهداف اعلامشده آمریکا در جنگ با جمهوری اسلامی توصیف کردهاند.
بر اساس گزارش ایپی، توافقی که هنوز نهایی نشده است، شامل تمدید آتشبس، بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات جدید درباره برنامه هستهای ایران است. در مقابل، حکومت ایران باید مسیر عبور کشتیها از تنگه هرمز را باز نگه دارد و درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده خود وارد مذاکرات تکمیلی شود.
با این حال، منتقدان جمهوریخواه ترامپ میگویند این چارچوب ممکن است به [حکومت] ایران فرصت دهد بدون برچیدن کامل برنامه هستهای خود، از کاهش فشارهای اقتصادی و سیاسی بهرهمند شود.
تد کروز، سناتور جمهوریخواه تگزاس، که از حامیان حمله نظامی به ایران بود، هشدار داد اگر نتیجه جنگ این باشد که جمهوری اسلامی همچنان تحت حاکمیت رهبران فعلی باقی بماند، امکان غنیسازی اورانیوم را حفظ کند و به منابع مالی بیشتری دسترسی پیدا کند، این توافق «یک اشتباه فاجعهبار» خواهد بود.
لیندسی گراهام، دیگر سناتور بانفوذ جمهوریخواه، نیز از هر توافقی که [حکومت] ایران را به عنوان یک قدرت منطقهای حفظ کند یا توانایی تهدید زیرساختهای نفتی خلیج فارس را از بین نبرد، انتقاد کرد. راجر ویکر، رییس کمیته نیروهای مسلح سنا، نیز آتشبس ۶۰ روزه پیشنهادی را «فاجعهبار» خواند و گفت دستاوردهای عملیات نظامی آمریکا علیه [حکومت] ایران ممکن است بینتیجه شود.
در مقابل، ترامپ این انتقادها را رد کرده و گفته است توافق هنوز به طور کامل نهایی نشده است. او تاکید کرده که توافق مورد نظرش «دقیقاً برعکس» توافق هستهای دوران باراک اوباما است و هیچ تصمیمی بدون تضمین منافع آمریکا اتخاذ نخواهد شد.
ترامپ جمعه هشتم خرداد نیز پیش از شرکت در نشست اتاق وضعیت در کاخ سفید، در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «ایران باید موافقت کند که هرگز سلاح یا بمب هستهای نخواهد داشت. تنگه هرمز باید فورا باز باشد؛ بدون دریافت عوارض و برای عبور و مرور نامحدود کشتیها در هر دو جهت. همه مینهای دریایی (بمبها)، در صورت وجود، باید از میان برداشته شوند.»
ترامپ نوشت: «کشتیهایی که به دلیل محاصره دریایی شگفتانگیز و بیسابقه ما در تنگه متوقف شده بودند و اکنون این محاصره لغو خواهد شد، میتوانند روند بازگشت به خانه را آغاز کنند.»
آسوشیتدپرس مینویسد که در برابر منتقدان، برخی جمهوریخواهان نیز از تلاش ترامپ برای پایان دادن به جنگ حمایت کردهاند. رند پال، سناتور جمهوریخواه کنتاکی، گفته است جنگها در نهایت با مذاکره پایان مییابند و رییسجمهوری باید فرصت داشته باشد راهحلی مبتنی بر منافع آمریکا پیدا کند.
این گزارش همچنین به هزینههای جنگ اشاره میکند. بر اساس برآوردهای منتشرشده، جنگی که از ۹ اسفند با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد، تاکنون دستکم ۲۹ میلیارد دلار برای مالیاتدهندگان آمریکایی هزینه داشته و ۱۳ نظامی آمریکایی نیز در جریان آن کشته شدهاند. همزمان، بسته شدن تنگه هرمز باعث افزایش قیمت انرژی و فشار بر اقتصاد جهانی شده است.
مایک پمپئو، وزیر خارجه دولت نخست ترامپ، نیز از منتقدان توافق احتمالی است. او گفته است چارچوب در حال شکلگیری شباهت زیادی به توافق هستهای دوران اوباما دارد؛ توافقی که ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود از آن خارج شد. جان بولتون، مشاور امنیت ملی پیشین کاخ سفید، نیز هشدار داده است که در صورت صحت گزارشها، جمهوری اسلامی به یک «پیروزی مهم» دست خواهد یافت و بار دیگر در مسیر توسعه توان هستهای خود قرار خواهد گرفت.
در مقابل، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، از رویکرد ترامپ دفاع کرده و گفته است هیچ رییسجمهوری به اندازه او در برابر [حکومت] ایران سختگیر نبوده است. روبیو تاکید کرده که دولت آمریکا هرگز توافقی را نخواهد پذیرفت که [حکومت] ایران را در موقعیت قویتری برای دستیابی به سلاح هستهای قرار دهد.
به نوشته آسوشیتدپرس، اختلاف نظر میان جمهوریخواهان بر سر توافق احتمالی با [حکومت] ایران، به یکی از مهمترین چالشهای سیاسی ترامپ در ماههای منتهی به انتخابات میاندورهای کنگره تبدیل شده است؛ انتخاباتی که نتیجه آن میتواند بر آینده سیاست خارجی دولت او نیز تاثیر بگذارد.
خبرگزاری فرانسه گزارش داد که دولت لبنان با توجه به اینکه ماموریت نیروهای حافظ صلح سازمان ملل (یونیفل) در پایان سال جاری میلادی تمام میشود، به دنبال حضور یک نیروی بینالمللی در جنوب این کشور است.
بر اساس این گزارش، نگرانیها در مورد خروج احتمالی (یونیفیل) بدون هیچ نیروی جایگزین، با ادامه حضور نیروهای اسرائیلی در مناطق مرزی جنوب لبنان و در حالی که دو کشور مذاکرات مستقیم را برای پایان دادن به دههها خصومت آغاز کردهاند، افزایش یافته است.
این خبرگزاری اشاره کرد یونیفل از سال ۱۹۷۸ میلادی به عنوان نیروی حائل بین لبنان و اسرائیل بوده، اما حضور آن برای جلوگیری از وقوع مکرر درگیری کافی نبوده است.
در حال حاضر حدود ۷۵۰۰ نیروی یونیفل از حدود ۵۰ کشور در جنوب لبنان مستقر هستند.
یک مقام لبنانی که خواست نامش فاش نشود، به خبرگزاری فرانسه گفت که پس از پایان ماموریت یونیفل، ترجیح لبنان این است که همچنان «نیروی بینالمللی زیر چتر سازمان ملل» در آن منطقه حضور داشته باشد.
یک مقام دیگر لبنانی گفت که «بسیار مهم» است که نوعی نیروی سازمان ملل شبیه یونیفل داشته باشیم، «شاید با کمی کاهش نیرو یا تغییر ماموریت.»
شورای روابط خارجی در گزارشی تحلیلی نوشت جنگ ایران، آسیبپذیری ایالات متحده و متحدانش را در برابر پهپادهای کمهزینه آشکار کرده است.
مکس بوت، تحلیلگر سیاست خارجی در این شورا، نوشت: «ایالات متحده باید منابع قابل توجهی بیشتری را در پهپادها و منابع کمتری را در سیستمهای سرنشیندار و پرهزینه سرمایهگذاری کند.»
او افزود چین و روسیه احتمالاً از نیروهای موشکی و پهپادی حتی پیشرفتهتری نسبت به جمهوری اسلامی استفاده خواهند کرد، و نوشت که ایالات متحده نه تنها از نظر تاکتیکی و فناوری، بلکه از نظر استراتژیک باید آماده باشد.
ساوتچاینا مورنینگپست میگوید جنگ ایران و آمریکا نشان داده سازمان همکاری شانگهای برخلاف تصور برخی در تهران، یک پیمان دفاعی مشابه ناتو نیست و اعضای آن تمایلی به ورود به درگیریهای نظامی برای حمایت از حکومت ایران ندارند.
این روزنامه در تحلیلی درباره جنگ جمهوری اسلامی و آمریکا نوشت که اگرچه تهران پس از عضویت در سازمان همکاری شانگهای امیدوار بود از حمایت سیاسی بیشتری در برابر فشارهای غرب برخوردار شود، اما ساختار و فلسفه وجودی این سازمان مانع از آن است که به یک ائتلاف امنیتی یا نظامی مشابه ناتو برای حمایت از ایران تبدیل شود.
ساوتچاینا مورنینگپست در گزارشی درباره تاثیر جنگ ایران و آمریکا بر سازمان همکاری شانگهای (SCO) نوشت که این بحران یکی از مهمترین آزمونهای پیش روی این سازمان از زمان عضویت کامل جمهوری اسلامی بوده و محدودیتهای آن را در واکنش به بحرانهای امنیتی بزرگ آشکار کرده است.
به نوشته این روزنامه، در حالی که قرقیزستان خود را برای میزبانی نشست سران سازمان همکاری شانگهای در ماه اوت آماده میکند، ادامه تنش میان [حکومت] ایران و آمریکا پرسشهایی را درباره نقش و ظرفیت این سازمان در حمایت از یکی از اعضای خود مطرح کرده است.
برخی ناظران انتظار داشتند سازمان همکاری شانگهای که چین و روسیه مهمترین بازیگران آن هستند، در قبال جنگ [حکومت] ایران و آمریکا موضعی هماهنگ و قاطع اتخاذ کند. اما تحلیلگران به ساوتچاینا مورنینگپست گفتهاند که چنین انتظاری با ماهیت این سازمان همخوانی ندارد.
به گفته آنان، سازمان همکاری شانگهای از ابتدا به عنوان یک پیمان دفاع جمعی مشابه ناتو طراحی نشده و اصل عدم مداخله و احترام به حاکمیت اعضا یکی از مهمترین مبانی آن محسوب میشود. از این رو، خویشتنداری و پرهیز از ورود مستقیم به بحرانهای امنیتی میان اعضا و قدرتهای خارجی، بخشی از ساختار و فلسفه وجودی این سازمان است.
ایران در ژوئیه ۲۰۲۳ به عضویت کامل سازمان همکاری شانگهای درآمد؛ عضویتی که مقامهای جمهوری اسلامی آن را گامی مهم برای کاهش انزوای دیپلماتیک و گسترش همکاری با قدرتهای شرقی ارزیابی کرده بودند. تهران امیدوار بود از طریق این سازمان، بخشی از فشارهای ناشی از تحریمهای غربی را جبران کند و جایگاه خود را در ترتیبات منطقهای تقویت کند.
اما به نوشته این روزنامه، جنگ با آمریکا و اسرائیل نشان داده است که عضویت در سازمان همکاری شانگهای الزاماً به معنای برخورداری از حمایت سیاسی یا نظامی جمعی نیست. کشورهای آسیای مرکزی عضو این سازمان، بیش از آنکه به دنبال ایجاد یک بلوک نظامی باشند، آن را ابزاری برای حفظ استقلال و حاکمیت خود در برابر رقابت قدرتهای بزرگ میدانند.
ساوتچاینا مورنینگپست مینویسد که به ویژه کشورهای آسیای مرکزی نگراناند هرگونه موضعگیری تند یا ورود سازمان به منازعات ژئوپلیتیکی خاورمیانه، تعادل شکننده روابط آنها با قدرتهای جهانی را بر هم بزند.
این گزارش همچنین به تلاشهای دیپلماتیک جاری میان تهران و واشینگتن اشاره میکند. بر اساس گزارش اکسیوس که پنجشنبه هفتم خرداد منتشر شد، دو طرف به یک توافق اولیه بر سر یادداشت تفاهمی برای تمدید آتشبس به مدت ۶۰ روز و آغاز مذاکرات رسمی دست یافتهاند، هرچند دونالد ترامپ هنوز تایید نهایی خود را صادر نکرده است.
به اعتقاد تحلیلگران، نحوه برخورد سازمان همکاری شانگهای با بحران ایران و آمریکا میتواند نشاندهنده مسیر آینده این سازمان باشد؛ اینکه آیا این نهاد به سمت ایفای نقش فعالتر در بحرانهای امنیتی حرکت خواهد کرد یا همچنان بر اصول سنتی خود یعنی همکاری اقتصادی، امنیتی محدود و احترام به حاکمیت ملی اعضا پایبند خواهد ماند.
جمعبندی تحلیل ساوتچاینا مورنینگپست این است که سازمان همکاری شانگهای، برخلاف تصور برخی از حامیان جمهوری اسلامی، نه یک پیمان دفاع جمعی و نه سازوکاری برای مداخله نظامی در حمایت از اعضاست؛ بلکه نهادی است که اعضای آن، بهویژه کشورهای آسیای مرکزی، ارزش اصلی آن را در حفظ استقلال سیاسی و حاکمیت ملی خود میبینند.
