این روزنامه در تحلیلی درباره جنگ جمهوری اسلامی و آمریکا نوشت که اگرچه تهران پس از عضویت در سازمان همکاری شانگهای امیدوار بود از حمایت سیاسی بیشتری در برابر فشارهای غرب برخوردار شود، اما ساختار و فلسفه وجودی این سازمان مانع از آن است که به یک ائتلاف امنیتی یا نظامی مشابه ناتو برای حمایت از ایران تبدیل شود.
ساوتچاینا مورنینگپست در گزارشی درباره تاثیر جنگ ایران و آمریکا بر سازمان همکاری شانگهای (SCO) نوشت که این بحران یکی از مهمترین آزمونهای پیش روی این سازمان از زمان عضویت کامل جمهوری اسلامی بوده و محدودیتهای آن را در واکنش به بحرانهای امنیتی بزرگ آشکار کرده است.
به نوشته این روزنامه، در حالی که قرقیزستان خود را برای میزبانی نشست سران سازمان همکاری شانگهای در ماه اوت آماده میکند، ادامه تنش میان [حکومت] ایران و آمریکا پرسشهایی را درباره نقش و ظرفیت این سازمان در حمایت از یکی از اعضای خود مطرح کرده است.
برخی ناظران انتظار داشتند سازمان همکاری شانگهای که چین و روسیه مهمترین بازیگران آن هستند، در قبال جنگ [حکومت] ایران و آمریکا موضعی هماهنگ و قاطع اتخاذ کند. اما تحلیلگران به ساوتچاینا مورنینگپست گفتهاند که چنین انتظاری با ماهیت این سازمان همخوانی ندارد.
به گفته آنان، سازمان همکاری شانگهای از ابتدا به عنوان یک پیمان دفاع جمعی مشابه ناتو طراحی نشده و اصل عدم مداخله و احترام به حاکمیت اعضا یکی از مهمترین مبانی آن محسوب میشود. از این رو، خویشتنداری و پرهیز از ورود مستقیم به بحرانهای امنیتی میان اعضا و قدرتهای خارجی، بخشی از ساختار و فلسفه وجودی این سازمان است.
ایران در ژوئیه ۲۰۲۳ به عضویت کامل سازمان همکاری شانگهای درآمد؛ عضویتی که مقامهای جمهوری اسلامی آن را گامی مهم برای کاهش انزوای دیپلماتیک و گسترش همکاری با قدرتهای شرقی ارزیابی کرده بودند. تهران امیدوار بود از طریق این سازمان، بخشی از فشارهای ناشی از تحریمهای غربی را جبران کند و جایگاه خود را در ترتیبات منطقهای تقویت کند.
اما به نوشته این روزنامه، جنگ با آمریکا و اسرائیل نشان داده است که عضویت در سازمان همکاری شانگهای الزاماً به معنای برخورداری از حمایت سیاسی یا نظامی جمعی نیست. کشورهای آسیای مرکزی عضو این سازمان، بیش از آنکه به دنبال ایجاد یک بلوک نظامی باشند، آن را ابزاری برای حفظ استقلال و حاکمیت خود در برابر رقابت قدرتهای بزرگ میدانند.
ساوتچاینا مورنینگپست مینویسد که به ویژه کشورهای آسیای مرکزی نگراناند هرگونه موضعگیری تند یا ورود سازمان به منازعات ژئوپلیتیکی خاورمیانه، تعادل شکننده روابط آنها با قدرتهای جهانی را بر هم بزند.
این گزارش همچنین به تلاشهای دیپلماتیک جاری میان تهران و واشینگتن اشاره میکند. بر اساس گزارش اکسیوس که پنجشنبه هفتم خرداد منتشر شد، دو طرف به یک توافق اولیه بر سر یادداشت تفاهمی برای تمدید آتشبس به مدت ۶۰ روز و آغاز مذاکرات رسمی دست یافتهاند، هرچند دونالد ترامپ هنوز تایید نهایی خود را صادر نکرده است.
به اعتقاد تحلیلگران، نحوه برخورد سازمان همکاری شانگهای با بحران ایران و آمریکا میتواند نشاندهنده مسیر آینده این سازمان باشد؛ اینکه آیا این نهاد به سمت ایفای نقش فعالتر در بحرانهای امنیتی حرکت خواهد کرد یا همچنان بر اصول سنتی خود یعنی همکاری اقتصادی، امنیتی محدود و احترام به حاکمیت ملی اعضا پایبند خواهد ماند.
جمعبندی تحلیل ساوتچاینا مورنینگپست این است که سازمان همکاری شانگهای، برخلاف تصور برخی از حامیان جمهوری اسلامی، نه یک پیمان دفاع جمعی و نه سازوکاری برای مداخله نظامی در حمایت از اعضاست؛ بلکه نهادی است که اعضای آن، بهویژه کشورهای آسیای مرکزی، ارزش اصلی آن را در حفظ استقلال سیاسی و حاکمیت ملی خود میبینند.
