کانال ۱۱ اسرائیل به نقل از منابع آمریکایی و اسرائیلی گزارش داد اورشلیم در «پیامی روشن» به واشینگتن اعلام کرده خواهان ازسرگیری کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی است. هدف این حملات، وادار کردن جمهوری اسلامی به بازگشت به میز مذاکره و عقبنشینی در پرونده هستهای عنوان شده است.
او دوشنبه ۱۰ فروردین در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «هفته گذشته، وزارت امور خارجه لبنان بهصورت تشریفاتی سفیر ایران را «عنصر نامطلوب» اعلام کرد و زمانی را برای اخراج او تعیین کرد. آن مهلت دیروز، در تاریخ ۲۹ مارس، به پایان رسید. امروز صبح، سفیر ایران در بیروت در حال نوشیدن قهوه است و کشور «میزبان» را به سخره گرفته است. وزیران حزبالله نیز همچنان در دولت لبنان حضور دارند.»
وزیر امور خارجه اسرائیل افزود: «لبنان کشوری مجازی است که عملا از سوی ایران اشغال شده است. اشغالی آشکار که تقریبا هیچکس درباره آن صحبت نمیکند.»
در همین حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، دوشنبه ۱۰ فروردین گفت: «سفیر ما با توجه به مباحثی که توسط جهات ذیربط لبنانی مطرح شد و جمعبندی که صورت گرفت، به کار خود به عنوان سفیر در بیروت ادامه خواهد داد و کماکان در آنجا حضور دارد.»
وزارت امور خارجه لبنان سهشنبه چهارم فروردین اعلام کرد که اعتبارنامه شیبانی را لغو کرده است و دلیل آن را «نقض هنجارهای دیپلماتیک و رویههای تثبیتشده میان دو کشور» از سوی تهران» توصیف کرد.
یوسف رجی، وزیر امور خارجه لبنان، در شبکه ایکس نوشت: «امروز به دبیرکل وزارت امور خارجه دستور دادم کاردار ایران در لبنان را احضار کند تا تصمیم لغو اعتبارنامه سفیر معرفیشده ایران، محمدرضا شیبانی، به او ابلاغ شود، وی عنصر نامطلوب اعلام و از او خواسته شود حداکثر تا ۲۹ مارس ۲۰۲۶ [مطابق با یکشنبه نهم فروردین] خاک لبنان را ترک کند.»
چند ساعت پس از انتشار این خبر، جمهوری اسلامی برای نخستین بار از آغاز درگیریها به سوی لبنان موشک شلیک کرد. این موشک پیش از اصابت به هدف رهگیری شد.
خبرگزاری فرانسه یکشنبه ۹ اسفند گزارش داد که سفیر جمهوری اسلامی علیرغم اخراج از سوی دولت لبنان، با اتکا به حزبالله و نبیه بری، رییس پارلمان، این کشور را ترک نخواهد کرد.
این خبرگزاری به نقل از یک منبع دیپلماتیک ایرانی نوشت که هرچند دولت لبنان سفیر جمهوری اسلامی در این کشور را «عنصر نامطلوب» خوانده و به او دستور داده تا یکشنبه نهم فروردین این کشور را ترک کند، اما به دنبال درخواست حزبالله و رییس پارلمان لبنان، محمدرضا شیبانی، این کشور را ترک نخواهد کرد.
ایراناینترنشنال پیشتر فاش کرده بود که بری سالانه بالغ بر ۵۰۰ هزار دلار برای دفاع از منافع حکومت ایران از آنها دریافت میکند.
ایراناینترنشنال ۲۱ اسفند بر اساس گفتههای منابعی از درون حکومت ایران نوشت که رییس پارلمان لبنان، ماهانه بالغ بر ۵۰۰ هزار دلار از جمهوری اسلامی دریافت میکند تا منافع حکومت ایران و گروه حزبالله را در لبنان مورد حمایت قرار دهد.
این منابع گفتند: «سالانه و بهطور منظم مقادیر قابل توجهی منابع مالی در اختیار بری قرار میگیرد.»
به نقل از این منابع، اقدامات جمهوری اسلامی تلاشی برای «خریدن» وحدت در میان رهبری شیعیان لبنان به شمار میرود تا اطمینان حاصل شود که آنها «بر اساس منافع ایران عمل میکنند، نه منافع لبنان».
هرچند نبیه بری به تقاضای ایراناینترنشنال برای اظهارنظر پاسخی نداد، اما ساعاتی پس از انتشار این خبر، دفتر او در بیانیهای این مساله را «نادرست و بی اساس» خواند.
وزیر امور خارجه اسرائیل دوشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «از دوم مارس، زمانی که حزبالله با نقض توافق آتشبس نوامبر ۲۰۲۴ حملهای را آغاز کرد، پنج هزار موشک، راکت و پهپاد از خاک لبنان به سوی اسرائیل شلیک شده است. بخش بزرگی از آنها از جنوب رود لیتانی به سوی اسرائیل شلیک شدهاند؛ منطقهای که ارتش لبنان در ابتدای ژانویه اعلام کرده بود کنترل عملیاتی آن را به دست گرفته است.»
سعار افزود: «لبنان تا زمانی که در بیروت تصمیمی برای مقابله با اشغال ایران و نیروی نیابتی آن، یعنی حزبالله، اتخاذ نشود حاکمیت خود را باز نخواهد یافت.»
رسانه پولیتیکو در گزارشی که عصر دوشنبه سوم فروردین منتشر شد، به نقل از فردی نزدیک به تیم امنیت ملی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا نوشت: «به نظر میرسد اظهارات او نوعی ژستگیری باشد، انگار دارد تلاش میکند چیزی را میخواهد به واقعیت تبدیل کند.»
او جریان داشتن مذاکرات بهعنوان راهی برای برونرفت از تنش را «خوب» ارزیابی کرد و در عین حال افزود: «ایران نشان داده که میتواند ضربه بخورد و همچنان برای ما مشکل ایجاد کند. آنها قرار نیست تسلیم شوند و نفتشان را به ترامپ بدهند.»
این رسانه به نقل از دون مقام دیگر در دولت آمریکا درباره مطرح شدن نام قالیباف بهعنوان رهبر مورد نظر ترامپ، نوشت که واشینگتن هنوز آماده نیست روی فردی مشخص برای آینده تعهد بدهد، در عوض در حال «آزمون و ارزیابی» چندین گزینه است تا به فردی برسد که تندرو نباشد و حاضر به توافق باشد.
در بخشی از این مقاله آمده است: «قالیباف از نظر دستکم برخی در کاخ سفید، شریکی مناسب برای همکاری تلقی میشود که میتواند در مرحله بعدی جنگ، رهبری ایران را بر عهده بگیرد و با دولت ترامپ مذاکره کند. با این حال، کاخ سفید هنوز آماده نیست روی یک فرد مشخص تعهد بدهد و امیدوار است چندین گزینه را مورد آزمون و ارزیابی قرار دهد تا کسی را بیابد که حاضر به معامله باشد.»
یکی از این منابع تاکید کرده است که هرچند قالیباف «گزینهای داغ» به شمار میآید، اما هنوز هیچ تصمیمی گرفته نشده است. ما در مرحله آزمون هستیم تا واقعا بفهمیم چهکسی میتواند، میخواهد و تلاش میکند تا بالا بیاید. پس از آن یک آزمون سریع انجام خواهیم داد و اگر گزینهای تندرو باشد، او را کنار میزنیم.»
در همین حال، یک مقام ارشد کاخ سفید گفته است که ترامپ علاقهمند است در همین هفته بهدنبال دستیابی به نوعی توافق با ایران باشد؛ توافقی که بتواند به «پیشرفت» در تنگه هرمز و دستیابی به آتشبس منجر شود.
این منبع تاکید کرد که ترامپ نمیخواهد جزیره خارک را که قطب اصلی نفت ایران به شمار میآید، هدف قرار دهد زیرا امیدوار است رهبر بعدی ایران توافقی مانند آنچه دلسی رودریگز، رییسجمهور کنونی ونزوئلا، پس از به قدرت رسیدن انجام داد، امضا کند.
با این حال، پولیتیکو تاکید میکند که برخی منابع نزدیک به تیم امنیت ملی ترامپ نسبت به این رویکرد تردید دارند. یکی از این افراد گفته است که این تحرکات بیشتر شبیه «ژستگیری» است و تلاش برای تبدیل یک سناریوی مطلوب به واقعیت.
او افزوده است: «ایران نشان داده که میتواند ضربه بخورد و همچنان مشکل ایجاد کند. آنها قرار نیست تسلیم شوند و نفتشان را به ترامپ بدهند.»
همزمان، یک مقام از کشورهای حوزه خلیج فارس نیز به این رسانه گفته است که ترامپ ممکن است پیشرفت مذاکرات را «بیش از حد بزرگنمایی کرده باشد» تا بتواند از ضربالاجل ۴۸ ساعتهای که خودش تعیین کرده بود، عقبنشینی کند؛ ضربالاجلی که در آن تهدید شده بود در صورت باز نشدن تنگه هرمز، نیروگاههای برق و زیرساختها در ایران هدف حمله قرار میگیرد.
این مقام گفت: «او قطعا در حال خریدن زمان و تلاش برای تثبیت بازارهاست» و افزود: «مشکل اینجاست که مشخص نیست آیا ترامپ واقعا بهدنبال یک راه خروج است یا اینکه خواستههای غیرواقعبینانه مطرح میکند تا [حکومت] ایران آنها را رد کند.»
او در پایان تاکید کرد: «رییسجمهور، مثل هر فرد دیگری، صلح را به جنگ ترجیح میدهد.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بعدازظهر دوشنبه سوم فروردین، با انتشار پستی در شبکه اجتماعیاش، تروث سوشال، از به تعویق انداختن حمله به زیرساختهای ایران به دلیل جریان داشتن مذاکرات با یک رهبر به گفته او عالیرتبه و مورد احترام که اداره امور را در دست دارد، خبر داد.
سپس در گفتوگو با خبرنگاران نیز همین موضوع را تکرار کرد اما نامی از «رهبر مورد احترام» نبرد، با این حال تاکید کرد که این فرد، مجتبی خامنهای، رهبر کنونی جمهوری اسلامی، نیست.
این اظهارات واکنشهای متناقض متعددی را برانگیخت. از جمله اینکه محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس هرگونه مذاکره با آمریکا را تکذیب کرد و نوشت که «هیچ مذاکرهای با آمریکا انجام نشده است.» او همچنین عبارت «فیکنیوزها» را که زیاد از سوی ترامپ استفاده میشود، به کار برد و انتشار دهندگان این اطلاعات را به تلاش برای «دستکاری بازارهای مالی و نفتی و فرار از باتلاقی است که آمریکا و اسرائیل در آن گیر افتادهاند» متهم کرد.
قالیباف همچنین افزود: «مردم ما خواهان تنبیه کامل و پشیمانکننده متجاوزان هستند. همه مسئولان تا رسیدن به این هدف پشت سر رهبر و مردم خود محکم ایستادهاند.»
پیشتر خبرگزاری رویترز بهنقل از یک مقام اسرائیلی، و شبکه کان اسرائیل بهنقل از منابع آگاه گزارش داده بودند که استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان ویژه ترامپ با محمدباقر قالیباف صحبت کردهاند.
دیگر مقام جمهوری اسلامی که جریان داشتن این مذاکرات را رد کرد، اسماعیل بقایی، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، بود که ساعتی پس از گفتوگوی ترامپ با خبرنگاران هرگونه مذاکره با آمریکا را تکذیب کرد.
به نوشته این روزنامه، مجموعهای از تحولات اخیر - از جمله ارائه گزارش مستقیم دریادار برد کوپر، فرمانده سنتکام، به دونالد ترامپ - نشاندهنده نزدیکتر شدن واشینگتن به یک گزینه نظامی بالقوه علیه حکومت ایران است.
بر اساس این گزارش، ورود هشت هواپیمای سوخترسان آمریکایی به فرودگاه بنگوریون، استقرار یک اسکادران جنگنده اف-۲۲ در پایگاه عُودا در جنوب اسرائیل، اعزام یک ناوشکن دیگر آمریکایی به منطقه و تخلیه کارکنان سفارت آمریکا در اسرائیل همراه با توصیه به شهروندان آمریکایی برای ترک این کشور، همگی نشانههای افزایش سطح آمادهباش تلقی میشوند.
با این حال، هنوز مشخص نیست حمله احتمالی چه زمانی و با چه اهدافی انجام خواهد شد و آیا تمرکز صرفاً بر برنامه هستهای و موشکی حکومت ایران خواهد بود یا تضعیف ساختار حاکمیت در تهران نیز در دستور کار قرار دارد.
به نوشته اورشلیمپست، در داخل اسرائیل نهادهای امنیتی طرحهای عملیاتی گستردهای برای سناریوهای مختلف آماده کردهاند. ارتش اسرائیل اعلام کرده در هماهنگی کامل با شرکای خود وضعیت ایران را زیر نظر دارد و «آماده دفاع» است. ارزیابی غالب در اسرائیل این است که در صورت اقدام یکجانبه آمریکا، حکومت ایران احتمالاً ابتدا منافع آمریکا در خلیج فارس را هدف قرار میدهد و ممکن است با بستن تنگه هرمز یا حمله به زیرساختهای انرژی منطقه، تنش را تشدید کند.
این گزارش همچنین به احتمال فعال شدن نیروهای نیابتی حکومت ایران، از جمله حزبالله در لبنان یا حوثیها در یمن اشاره میکند. در صورت حمله از لبنان، اسرائیل واکنشی گسترده علیه اهداف متعدد در این کشور انجام خواهد داد؛ واکنشی که میتواند سالها حزبالله را عقب بیندازد. با این حال، ارزیابی فعلی این است که تهران ترجیح میدهد از ورود مستقیم به درگیری با اسرائیل خودداری کند، مگر آنکه محاسبات راهبردی تغییر کند یا دامنه درگیری گسترش یابد.
اورشلیمپست در پایان مینویسد که اسرائیل نسبت به تابستان گذشته در موقعیت دفاعی قویتری قرار دارد. سامانههای هشدار زودهنگام آمریکا، تقویت آمادگی جبهه داخلی پس از عملیات «طلوع شیران» و طرحهای تهاجمی برای هدف قرار دادن موشکها پیش از شلیک، بخشی از این آمادگیهاست. با این حال، تصمیم نهایی درباره زمان و نحوه اقدام همچنان در اختیار رییسجمهوری آمریکا باقی مانده است.
