وضعیت امنیتی در مورد کشتیهای تجاری در منطقه خلیج فارس «همچنان ناپایدار است»
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد در بازه زمانی ۲۳ تا ۲۴ اردیبهشت چندین حادثه در منطقه خلیج فارس گزارش شده که نشاندهنده وضعیت امنیتی ناپایدار و تداوم تهدیدها علیه کشتیهای تجاری در این منطقه است.
بر اساس این گزارش، یک کشتی هنگام لنگر انداختن توسط افراد ناشناس ربوده شده و اکنون به سمت آبهای سرزمینی ایران در حرکت است.
همچنین یک حادثه دیگر نیز گزارش شده که هنوز جزئیات آن منتشر نشده است.
بر اساس این گزارش، منطقه همچنان ناپایدار و پرریسک است.
دولت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد شهروندان کشورهایی که به جام جهانی فوتبال صعود کردهاند و بلیت رسمی مسابقات را خریدهاند، دیگر برای ورود به آمریکا ملزم به پرداخت وثیقه ویزا نخواهند بود.
وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد این معافیت شامل هوادارانی میشود که از طریق فیفا بلیت خریده و در سامانه ویژه دریافت نوبت سریع ویزا ثبتنام کرده باشند.
پیشتر دولت آمریکا برای شهروندان ۵۰ کشور، به دلیل نگرانیهای مهاجرتی و امنیتی، وثیقه ۵ تا ۱۵ هزار دلاری ویزا تعیین کرده بود. الجزایر، کیپ ورد، ساحل عاج، سنگال و تونس از جمله کشورهایی بودند که مشمول این مقررات شدند و به جام جهانی نیز راه یافتهاند.
فیفا در واکنش به این تصمیم اعلام کرد همکاری با دولت آمریکا و کارگروه کاخ سفید برای برگزاری «موفق و فراموشنشدنی» جام جهانی ادامه دارد.
با وجود این معافیت، محدودیتهای ویزایی آمریکا برای برخی کشورها، از جمله ایران، همچنان برقرار است. گزارشها حاکی است برخی اعضای کاروان ایران ممکن است برای دریافت ویزا با مشکل روبهرو شوند.
نخستوزیر جدید عراق، علی الزیدی، پنجشنبه تنها با بخشی از اعضای کابینه خود سوگند یاد کرد، زیرا قانونگذاران نتوانستند بر سر پستهای کلیدی از جمله وزارت کشور و وزارت دفاع به توافق برسند.
خبرگزاری رویترز گزارش داد که باسم محمد بهعنوان وزیر جدید نفت کشور منصوب شد و فؤاد حسین نیز در دولت جدید در سمت وزیر خارجه ابقا شد.
پارلمان عراق در مجموع به ۱۴ وزیر پیشنهادی رای اعتماد داد.
شش کشور عربی خلیج فارس در نامهای به شورای امنیت سازمان ملل ادعای تهران درباره اداره یا وضع قواعد جدید برای تنگه هرمز را محکوم کردند. امارات متحده عربی نیز در نامهای جداگانه به همین نهاد، جمهوری اسلامی را به حملات «عامدانه» به زیرساختهای حیاتی و غیرنظامی متهم کرد.
نسخههایی از هر دو نامه در اختیار خبرنگار ایراناینترنشنال در سازمان ملل متحد قرار گرفته است.
خبرگزاری بنا، رسانه رسمی دولت بحرین، نیز پنجشنبه ۲۴ اردیبهشت اعلام کرد که این کشور همراه با امارات متحده عربی، عربستان سعودی، کویت، قطر و اردن در نامهای فوری به دبیرکل سازمان ملل و شورای امنیت نسبت اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی درباره «مدیریت» تنگه هرمز و ایجاد «قوانین حقوقی» تازه برای این آبراه بینالمللی را رد و محکوم کردند.
در این نامه، بر حق تمام این کشورها به «اتخاذ تصمیمهای مشروع حاکمیتی در زمینه امنیت و مشارکتهای بینالمللی خود» تاکید شده است.
این کشورها نوشتهاند که تنگه هرمز «یک آبراه بینالمللی حیاتی برای کشتیرانی، تجارت و انرژی» است و هیچ کشوری، صرفنظر از موقعیت جغرافیاییاش، حق ندارد بهتنهایی برای آن «اداره یکجانبه» یا «قواعد حقوقی منفرد» وضع کند.
مقامهای جمهوری اسلامی در هفتههای گذشته بارها بر ایجاد نظمی تازه در تنگه هرمز تاکید کرده و کنترل عبور و مرور از این آبراه طبیعی و جهانی را حق حکومت دانستهاند.
افزون بر این، نیمه اردیبهشت گزارشهایی مبنی بر ایجاد یک نهاد تازه در ساختار جمهوری اسلامی به نام «اداره تنگه خلیج فارس» منتشر و اعلام شد که این نهاد از کشتیهای متقاضی عبور از تنگه هرمز میخواهد فرم «اظهارنامه اطلاعات کشتی» را تکمیل کنند. در غیر اینصورت امکان عبور از تنگه هرمز را نخواهند داشت.
این کشورها در بخش پایانی نامه خود مطالباتی از جمله «عقبنشینی فوری و علنی جمهوری اسلامی از هرگونه ادعای اداره یا تهدید به اداره یکجانبه تنگه هرمز، باز کردن فوری، بدون قید و شرط و پایدار تنگه هرمز و خودداری ایران از هرگونه اقدام نظامی، شبهنظامی یا نیابتی علیه مسیرهای دریایی، تاسیسات غیرنظامی یا زیرساختهای حیاتی کشورهای منطقه» طرح کردهاند.
اعتراض امارات به حملات جمهوری اسلامی در پی تشدید تنشها
امارات متحده عربی نیز در نامهای دیگر که ۲۴ اردیبهشت خطاب به فو کونگ، رییس دورهای شورای امنیت، نوشته شده است، اعلام کرد جمهوری اسلامی، پس از برقراری آتشبس در منطقه، اهداف و تاسیسات غیرنظامی امارات از جمله منطقه نفتی فُجِیره و همچنین یک کشتی ادنوک، وابسته به شرکت ملی نفت ابوظبی که با پرچم امارات در حال عبور از تنگه هرمز بود، هدف قرار داد.
این نامه با استناد به وزارت دفاع امارات نوشته است که ۱۴ اردیبهشت پدافند هوایی این کشور ۱۲ موشک بالستیک، چهار پهپاد و سه موشک کروز شلیکشده از ایران را رهگیری کرد. امارات همچنین اعلام کرد ۱۸ اردیبهشت دو موشک بالستیک و سه پهپاد، و ۲۰ اردیبهشت نیز دو پهپاد دیگر رهگیری شدند.
امارات متحده در این نامه جمهوری اسلامی را به حمله «عامدانه» به زیرساختهای حیاتی غیرنظامی، از جمله بندرهای تجاری، فرودگاهها، تاسیسات ضروری برای تولید و توزیع غذا، مراکز خرید، محلههای مسکونی و ساختمانهای محل استقرار نمایندگیهای دیپلماتیک حمله کرده است.
ابوظبی تاکید کرد: «این حملات را نمیتوان صرفا بر اساس آثار محدود مشاهدهشده در محل که حاصل آمادگی بالا و عملکرد موثر سامانههای پدافندی ما بود، ارزیابی کرد، بلکه باید حجم عظیم پرتابههایی که ایران به سوی امارات شلیک کرده و بهوضوح با هدف وارد کردن خسارات شدید انجام شدهاند، مدنظر قرار گیرد.»
بر اساس این نامه، سامانههای دفاع هوایی امارات متحده عربی در طول این جنگ ۴۰ روزه در مجموع با ۲۸۴۵ پرتابه از سوی جمهوری اسلامی، شامل شامل ۵۵۱ موشک بالستیک، ۲۲۶۵ پهپاد و ۲۹ موشک کروز مقابله کرد. این حملات به کشته شدن ۱۳ نفر از شهروندان امارات، بنگلادش، مصر، هند، مراکش، نپال، پاکستان و فلسطین انجامید و ۲۳۰ نفر دیگر از کشورهای مختلف زخمی شدند.
امارات همچنین جمهوری اسلامی را مسئول همه خسارات و آسیبهای مادی و معنوی ناشی از این حملات دانست و اعلام کرد این کشور بر اساس حقوق بینالملل موظف به «جبران کامل، کافی، موثر و فوری» همه خسارات واردشده است.
در بخش دیگری از این نامه، امارات با اشاره به تنگه هرمز تاکید کرد عبور ترانزیتی از این آبراه بینالمللی نباید مختل یا تعلیق شود.
ابوظبی در پایان نامه خود از جمهوری اسلامی خواست بیدرنگ به تعهدات خود بر اساس قطعنامه ۲۸۱۷، منشور سازمان ملل و حقوق بینالملل عمل کند و حملات، تهدیدها، اقدامات نیروهای نیابتی و مداخلات در تنگه هرمز را متوقف کند.
والاستریت ژورنال ۲۱ اردیبهشت به نقل از منابع آگاه خبر داده بود که امارات متحده عربی بهطور مخفیانه حملاتی به جمهوری اسلامی کرده و در یکی از این حملات در ماه آوریل، پالایشگاه نفتی جزیره لاوان در ایران را هدف قرار داده است. یک روز پس از آن بلومبرگ اعلام کرد که در حملات امارات به ایران، نهفقط جزیره لاوان که بندر عسلویه نیز هدف قرار گرفته بود.
این نامه در حالی منتشر شده است که تنش میان تهران و ابوظبی طی روزهای اخیر بهطور کمسابقهای افزایش یافته و مقامهای جمهوری اسلامی نیز امارات را به نقشآفرینی مستقیم در جنگ اخیر علیه ایران متهم کردهاند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجشنبه ۲۴ اردیبهشت در اجلاس بریکس در دهلینو گفت «امارات متحده عربی مستقیما در جنگ علیه ما دخیل بود» و این کشور را «شریک فعال جنگ» علیه جمهوری اسلامی خواند.
او با متهم کردن امارات به همدستی با اسرائیل گفت: «این همدستی با اسرائیل غیرقابل بخشش است.» عراقچی همچنین افزود اماراتیها اجازه دادهاند از سرزمینشان برای «شلیک توپخانه و تجهیزات» علیه ایران استفاده شود.
طرح این مواضع در پی انتشار گزارشهایی درباره سفرهای جداگانه و محرمانه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و دیوید بارنئا، رییس موساد به امارات در جریان جنگ اخیر روابط تهران و ابوظبی را وارد مرحله تازهای از تنش کرده است که در آن هر دو طرف یکدیگر را به نقشآفرینی مستقیم علیه هم و تشدید بحران در منطقه متهم میکنند.
معاون وزارت خارجه جمهوری اسلامی، در واکنش به احتمال صادر نشدن ویزای آمریکا برای تعدادی از اعضای تیم ملی، در شبکه ایکس نوشت: «ویزا، ورود، اسکان، رفتوآمد، حضور مقامهای رسمی و شرایط اجرایی مسابقات نباید به ابزار اعمال فشار سیاسی یا رفتار گزینشی علیه یک تیم ملی تبدیل شود.»
کاظم غریبآبادی همچنین نوشت: «هرگونه محدودیت غیرقانونی علیه کاروان ایران، آزمونی جدی برای فیفا و کشور میزبان خواهد بود. تیم ملی فوتبال حق حضور خود را در زمین بازی و بر اساس مقررات فیفا به دست آورده است.»
تیم ملی فوتبال در حالی برای دریافت ویزای آمریکا راهی ترکیه خواهد شد که مهدی تاج، رییس فدراسیون فوتبال، گفت: «فردا یا پسفردا در ترکیه جلسه سرنوشتسازی با فیفا داریم، چون باید به ما ضمانت بدهند. مسئله ویزا حل نشده و هنوز هیچ ویزایی صادر نکردهاند. منتظریم ببینیم رفتار طرف مقابل چیست.»
فدراسیون فوتبال در فاصله کمتر از یک ماه تا آغاز جام جهانی با بحران ویزا و چالش مالی روبهرو است. امیر قلعهنویی هنوز نمیداند کدام بازیکن ویزا خواهد گرفت و کدام بازیکنان را در آمریکا در اختیار خواهد داشت.
احتمال دارد برای برخی اعضای کاروان ایران به دلیل سوابق فعالیت یا ارتباط با سپاه پاسداران، ویزا صادر نشود.
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، در یک مصاحبه با فاکس نیوز گفت که شی جینپینگ، رییسجمهور چین، پیشنهاد کرده برای تضمین عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز کمک کند.
این اظهارات در شرایطی بیان میشود که آمریکا و جمهوری اسلامی هنوز به توافق نهایی برای پایان دادن به جنگ نرسیدهاند.
ترامپ که اکنون در سفر چین به سر میبرد، به فاکسنیوز گفت: «رئیسجمهور شی میخواهد توافقی انجام شود. او میخواهد توافقی انجام شود و پیشنهاد داد و گفت "اگر بتوانم به هر شکلی کمک کنم، مایلم کمک کنم".»
ترامپ افزود: «ببینید، هر کسی که این مقدار نفت میخرد، آشکارا نوعی رابطه با آنها دارد، اما او گفت "اگر بتوانم به هر شکلی کمک کنم، خوشحال میشوم کمک کنم". او میخواهد تنگه هرمز باز باشد.»
پیشتر مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا در گفتوگو با انبیسی نیوز گفت که دونالد ترامپ در گفتوگوهایش با شی جینپینگ موضوع ایران را مطرح کرده، اما «هیچ درخواستی از او نداشته است».
روبیو ادامه داد: «ما از چین درخواست کمک نکردهایم و به کمک آنها هم نیازی نداریم.»
