روزنامه والاستریت ژٰورنال دوشنبه ۲۱ اردیبهشت بهنقل از منابع آگاه خبر داد که امارات متحده عربی بهطور مخفیانه حملاتی علیه جمهوری اسلامی انجام و در یکی از این حملات در ماه آوریل پالایشگاه نفتی جزیره لاوان ایران را هدف قرار داده است.
بهنوشته والاستریت ژورنال، این اقدام میتواند امارات را به یکی از طرفهای فعال جنگی تبدیل میکند که در آن، خود بیش از هر کشور دیگری هدف حملات حکومت ایران بوده است.
پیش از این برخی از مقامات جمهوری اسلامی از دست داشتن امارات در برخی حملات در جنوب سخن گفته بودند. رهبران جمهوری اسلامی در جریان آتشبس نیز بهتندی به این کشور هشدار دادهاند. امارات حتی در جریان آتشبس نیز چندبار هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفته است.
بهنوشته والاستریت ژورنال، حملات ارتش امارات که به جنگندههای پیشرفته ساخت غرب و شبکههای نظارتی مدرن مجهز است، نشان میدهد ابوظبی اکنون آمادگی بیشتری برای استفاده از این توان نظامی به منظور حفاظت از قدرت اقتصادی و نفوذ روبهگسترش خود در خاورمیانه دارد.
منابع آگاه به والاستریت ژورنال گفتند این حملات، که امارات هرگز بهطور علنی آنها را تایید نکرده، شامل حمله به پالایشگاهی در جزیره لاوان ایران در خلیج فارس نیز بوده است.
این حمله اوایل آوریل و همزمان با اعلام آتشبس از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پس از پنج هفته کارزار هوایی انجام شد و موجب آتشسوزی گسترده و از کار افتادن بخش زیادی از ظرفیت پالایشگاه برای چند ماه شد.
جمهوری اسلامی در آن زمان اعلام کرده بود پالایشگاه در یک حمله دشمن هدف قرار گرفته و در پاسخ، موجی از حملات موشکی و پهپادی علیه امارات و کویت انجام داد.
یکی از منابع والاستریت ژورنال گفت آمریکا از این حمله ناراضی نبود، زیرا آتشبس هنوز بهطور کامل تثبیت نشده بود، و واشینگتن بهصورت غیرعلنی از مشارکت امارات و هر کشور عربی خلیج فارس دیگری که مایل به پیوستن به جنگ باشد، استقبال کرده است.
وزارت امور خارجه امارات در پی سوال این روزنامه از اظهار نظر مستقیم درباره این حملات خودداری کرد، اما به بیانیههای قبلی اشاره کرد که در آنها بر حق این کشور برای پاسخ، از جمله پاسخ نظامی، به اقدامات خصمانه تاکید شده بود.
پنتاگون نیز از اظهار نظر در این زمینه خودداری کرد. کاخ سفید به پرسشها درباره نقش امارات در طول جنگ پاسخ مستقیمی نداد، اما اعلام کرد رییسجمهوری ترامپ «تمام گزینهها» را در اختیار دارد و آمریکا «حداکثر اهرم فشار» را بر حکومت ایران اعمال میکند.
دینا اسفندیاری، تحلیلگر خاورمیانه و نویسنده کتابی درباره ظهور امارات، گفت: «این مساله مهمی است که یک کشور عربی حوزه خلیج فارس بهعنوان طرف درگیر بهطور مستقیم به جمهوری اسلامی حمله کرده است.»
او افزود: «تهران اکنون تلاش خواهد کرد شکاف میان امارات و دیگر کشورهای عربی خلیج فارس را که به دنبال میانجیگری برای پایان جنگ هستند، عمیقتر کند.»
کشورهای خلیج فارس پیش از آغاز جنگ گفته بودند اجازه نخواهند داد از حریم هوایی یا پایگاههایشان برای حمله استفاده شود.
اما پس از آغاز جنگ، جمهوری اسلامی با حملات موشکی و پهپادی به مراکز جمعیتی، زیرساختهای انرژی و فرودگاههای خلیج فارس واکنش نشان داد تا هزینههای اقتصادی و سیاسی جنگ را افزایش دهد و ادامه عملیات آمریکا و اسرائیل را دشوارتر کند.
حکومت ایران بخش عمده حملات خود را متوجه امارات کرد و بیش از ۲۸۰۰ موشک و پهپاد به سمت این کشور شلیک کرد؛ رقمی که از هر کشور دیگری، حتی اسرائیل، بیشتر بود.
این حملات ضربه سنگینی به صنعت هوانوردی، گردشگری و بازار املاک امارات وارد کرده و موجی از مرخصی اجباری و تعدیل نیرو به راه انداخته است.
به گفته مقامهای خلیج فارس، این حملات همچنین باعث تغییر بنیادین در نگاه راهبردی امارات شده؛ نگاهی که اکنون جمهوری اسلامی را بازیگری سرکش میبیند که قصد تضعیف مدل اقتصادی و اجتماعی مبتنی بر نیروی کار مهاجر و شهرت این کشور به امنیت و ثبات را دارد.
از آن زمان، امارات به صریحترین کشور مخالف جمهوری اسلامی در خلیج فارس تبدیل شده و در طول جنگ همکاری نظامی نزدیک خود با آمریکا را حفظ کرده است.
اچ.ای. هلییر، پژوهشگر ارشد موسسه سلطنتی خدمات متحد برای مطالعات دفاعی و امنیتی در لندن، گفت: «اماراتیها از همان ابتدا روشن کرده بودند که این جنگ را نمیخواهند، اما همچنین واضح بود که پس از نخستین حملات جمهوری اسلامی به امارات، ابوظبی معتقد بود تصویر منطقه بهطور اساسی تغییر کرده است.»
او افزود: «ابوظبی تایید نکرده چه اهدافی را هدف قرار داده یا حتی اینکه حملهای انجام داده یا نه، اما از روزهای نخست جنگ به نظر میرسید فقط مساله زمان است که شاهد دخالت نظامی مستقیمتر کشورهای مختلف خلیج فارس در جنگ باشیم.»
گمانهزنیها درباره نقش امارات در جنگ از اواسط مارس شدت گرفت؛ زمانی که از یک جنگنده که به نظر نمیرسید متعلق به اسرائیل یا آمریکا باشد، در آسمان ایران فیلمبرداری شد.
پژوهشگرانی که تصاویر عمومی و دادههای در دسترس را بررسی میکنند، به تصاویری اشاره کردهاند که ظاهرا جنگندههای فرانسوی میراژ و پهپادهای چینی وینگ لونگ (Wing Loong) را در حین عملیات در حریم ایران نشان میداد. امارات هم جنگندههای میراژ و هم پهپادهای چینی را در اختیار دارد.
بهنوشته والاستریت ژورنال، امارات از نظر نظامی در مقایسه با آمریکا قدرت بسیار کوچکتری است اما این کشور دارای نیروی هوایی بسیار آموزشدیده و توانمندی است که شامل جنگندههای میراژ و ناوگانی از جنگندههای پیشرفته اف-۱۶ میشود؛ ناوگانی که با هواپیماهای سوخترسان، هواپیماهای فرماندهی و کنترل و پهپادهای شناسایی پشتیبانی میشود.
دیو دپتولا، ژنرال بازنشسته نیروی هوایی آمریکا که برنامهریز کارزار هوایی عملیات «طوفان صحرا» بود، به این روزنامه گفت این قابلیتها به امارات توان هوایی بسیار پیشرفتهای در منطقه داده است.
او گفت: «آنها در حملات دقیق، پدافند هوایی، نظارت هوابرد، سوخترسانی و لجستیک بسیار قدرتمند هستند. اگر چنین نیروی هوایی توانمندی دارید، چرا باید بنشینید و حملات رژیم ایران را بدون پاسخ تحمل کنید؟»
بهنوشته والاستریت ژورنال راهبرد جمهوری اسلامی برای کشاندن کشورهای خلیج فارس به جنگ، شکافهای سیاسی میان پادشاهیهای عربی منطقه را تشدید کرده و آنها را به تکاپو برای یافتن ترتیبات امنیتی جدید واداشته است.
در حالی که همه کشورهای خلیج فارس با افزایش خطرات امنیتی و تردید نسبت به قابلاعتماد بودن حمایت آمریکا روبهرو هستند، امارات، به گفته انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رییس امارات، در حال تعمیق روابط خود با آمریکاست.
او این اظهارات را در آوریل در جمعی از خبرنگاران مطرح کرد.
امارات علاوه بر حملات نظامی، از پیشنویس قطعنامهای در سازمان ملل نیز حمایت کرد که استفاده از زور را در صورت لزوم برای شکستن کنترل جمهوری اسلامی بر تنگه راهبردی هرمز مجاز میدانست.
امارات همچنین علیه منافع مالی حکومت ایران اقدام کرده، مدارس و باشگاههای مرتبط با تهران در دبی را بسته و برای شهروندان ایرانی روادید و حق ترانزیت صادر نکرده است.
این اقدامات، شریانی اقتصادی را که امارات سالها در دوران تحریمهای سنگین غرب برای جمهوری اسلامی فراهم کرده بود، محدود کرده است. تهران نیز در پاسخ، بارها امارات را به پیوستن به کارزار آمریکا و اسرائیل متهم کرده است.
جان ونبل، سرهنگ بازنشسته نیروی هوایی آمریکا که زمانی فرمانده عملیات در پایگاه العدید قطر بود، به والاستریت ژورنال گفت پس از آنکه آمریکا و اسرائیل سامانههای پدافند هوایی تهران را نابود کردند، خطر اجرای ماموریتهای هوایی بر فراز ایران بهشدت کاهش یافت.
او گفت: «اگر متحد آمریکا باشید و بخواهید وارد عمل شوید، الان زمان بسیار خوبی برای این کار است، چون سطح تهدید بسیار پایین آمده است.»
ونبل افزود: «در ارتفاع متوسط تا بالا، هواپیماها میتوانند هر کاری بخواهند انجام دهند و عملا کاری از دست نیروهای مسلح جمهوری اسلامی برنمیآید.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
