کاترین شکدم، پژوهشگر یهودی بریتانیایی-فرانسوی، در گفتوگویی اختصاصی با ایراناینترنشنال، از نفوذ خود به لایههای قدرت در حکومت ایران سخن گفت و از برخی جزییات دیدارش با علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، و روایتهایی جنجالی درباره نگاه او به جایگاه خود پرده برداشت.
شکدم در این مصاحبه که پنجشنبه ۲۷ آذر منتشر شد، گفت در مجموع هفت تا هشت بار به ایران رفته و هر بار حدود یک هفته در کشور بوده است.
او افزود فعالیتهای رسانهای خود را با مصاحبه در شبکههایی مرتبط با حزبالله آغاز کرده و در ادامه با رسانههایی مانند راشا تودی و پرس تیوی، همکاری داشته است.
این پژوهشگر همچنین از جزییات آشنایی خود با نادر طالبزاده، مجری و چهره رسانهای نزدیک به حکومت، سخن گفت و تاکید کرد که او «مجوز تمام و کمال» حضورش در ایران را فراهم کرد.
شکدم همچنین تصریح کرد با وجود نداشتن کارت خبرنگاری و ورود به ایران بهعنوان گردشگر، بهدلیل اقدامات طالبزاده توانست در جریان کارزار انتخاباتی ابراهیم رئیسی حضور داشته باشد و با او مصاحبه کند.
طالبزاده که سخنانش درباره موضوعاتی از جمله شیوع ویروس کرونا و شلیک سپاه پاسداران به هواپیمای مسافربری اوکراینی واکنشهای گستردهای برانگیخت، اردیبهشت ۱۴۰۱ درگذشت.
او پیش از مرگ در پاسخ به اظهارات شکدم درباره مصاحبه با رئیسی گفته بود: «انجام مصاحبه را مشروط به این کردیم که سوالات از طرف خود ما باشد.»
شکدم: خامنهای اهل زن نیست و به پسربچهها علاقه دارد
شکدم در ادامه مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت که خامنهای «اهل زن نیست» و از طالبزاده شنیده که رهبر جمهوری اسلامی به «پسرهای کمسن و سال» تمایل دارد.
این پژوهشگر به تشریح فضای دیدار خود با رهبر جمهوری اسلامی پرداخت و افزود در فاصلهای نزدیک از خامنهای قرار داشته، اما با او دست نداده است.
به گفته شکدم، خامنهای در این دیدار تلاش داشت خود را «خدایی در میان مردم» نشان دهد و به همین دلیل، از او پرسیده است که آیا خدا میتواند اقدام به «نسلکشی» و جنایت کند یا نه؟
روایتهای این نویسنده از دوران حضورش در ایران و واکنشهای گسترده به آن، تابستان امسال و پس از چندین سال، مجددا به سرخط خبرها راه یافت.
قوه قضاییه ۲۶ مهر برای مصطفی کواکبیان، نماینده پیشین مجلس، بهدلیل اظهاراتش درباره شکدم، حکم ۱۴ ماه حبس تعلیقی و دو سال منع فعالیت رسانهای صادر کرد.
کواکبیان ۱۹ تیرماه در صدا و سیمای جمهوری اسلامی گفت شکدم «با ۱۲۰ نفر از افراد بسیار مهم مملکت، همخوابگی داشت».
شکدم در آن زمان، در مصاحبه با پادکست «آی فور ایران» ایراناینترنشنال، به سخنان کواکبیان واکنش نشان داد و گفت این اظهارات «درست نیست، ممکن نیست، بهکل غیرواقعی است».
حمایت شکدم از شاهزاده رضا پهلوی
شکدم با اشاره به اینکه پس از جنگ ۱۲ روزه، برخی این پرسش را مطرح میکنند که چرا اسرائیل اقدام گستردهتری انجام نمیدهد و برای «نجات ایران» وارد عمل نمیشود، گفت: «اسرائیل قرار نیست بیاید و ایرانیان را نجات بدهد. ایرانیان خودشان میتوانند این کار را انجام دهند.»
او خطاب به ایرانیان افزود: «شما یک رهبر دارید. شاهزاده رضا پهلوی که وارث مشروع تاج و تخت ایران است. پشت سر او بایستید. بروید و آزادی خودتان را پس بگیرید.»
این پژوهشگر با تمجید از عملکرد شاهزاده رضا پهلوی تاکید کرد: «رهبری تنها تصمیمگیری و تحمیل آن بر مردم نیست، بلکه به معنی خدمت به مردم است. فکر میکنم شاهزاده همین کار را انجام میدهد. او در خدمت ایرانی و ایرانیهاست.»
رسانهها پس از آن که شکدم در سال ۱۴۰۰ برای نخستین بار به بیان خاطرات خود از ایران پرداخت، گزارش دادند در مجموع ۱۸ مقاله از او در وبسایت خامنهای منتشر شده بود.
دفتر خامنهای در آن زمان اعلام کرد شکدم بین سالهای ۹۴ تا ۹۶ «از طریق برخی فعالان رسانهای علاقهمند به انقلاب اسلامی، مطالب و یادداشتهایی را در موضوعات مرتبط با ارزشهای اسلام و انقلاب اسلامی ارسال کرده که برخی از آنها در این رسانه منتشر شد».
این نهاد افزود شکدم پس از سال ۹۶ «هیچگونه ارتباطی» با وبسایت خامنهای نداشته است.
تجربه یهودستیزی در یمن
شکدم با اشاره به اینکه در اواخر دوران نوجوانی با همسر پیشین خود آشنا شد و همراه او به یمن رفت، گفت تجربه مواجهه با یهودستیزی در یمن و مشاهده نفوذ جمهوری اسلامی در این کشور، نگاهش را دگرگون کرد.
او با مسئول دانستن رهبر جمهوری اسلامی در شکلگیری و تقویت گروههایی چون حماس، حزبالله و حوثیها، افزود همین موضوع باعث شد که «به سراغ مقصر» برود.
این پژوهشگر در پاسخ به پرسشی درباره ارتباط احتمالی خود با موساد گفت: «این را باید از خود موساد بپرسید.»
اندیشکده استیمسون، فعال در حوزه روابط و امنیت بینالملل، ۲۴ مهر در تحلیلی نوشت در پی برقراری صلح در غزه، جمهوری اسلامی پشتیبانی تسلیحاتی خود را از حوثیهای یمن افزایش داده و این گروه احتمالا از ظرفیت نظامی خود علیه اسرائیل استفاده خواهد کرد.
بر اساس این تحلیل، خامنهای با درک محدودیتهای حزبالله و شبهنظامیان شیعه عراق، حوثیها را مناسبترین گزینه برای خط مقدم رویارویی با اسرائیل دانسته است.
زینب سلیمانی و «دلالی محبت»
شکدم در پاسخ به پرسشی درباره دیدار با فرزندان مقامهای جمهوری اسلامی و افراد نزدیک به حکومت گفت در آن زمان با دو نفر به نام «زینب» آشنا شده که این دیدارها عمدتا در مراسم مذهبی، از جمله اربعین، و در کربلا انجام گرفته است.
او با نام بردن از زینب سلیمانی، دختر قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، افزود برخی او را «بزرگترین دلال محبت در ساختار جمهوری اسلامی» توصیف کردهاند.
به گفته این پژوهشگر، زینب سلیمانی در معرفی و ساماندهی ازدواج برای نیروهای وابسته به گروههایی مانند حزبالله نقش دارد و این فعالیتها در چارچوب یک شبکه سازمانیافته انجام میشود.
شکدم همچنین به دیدار کوتاه خود با زینب مغنیه، دختر عماد مغنیه، از فرماندهان ارشد حزبالله، پرداخت و گفت که او در این ملاقات به کشته شدن پدرش اشاره کرده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
