معاون سازمان حفاظت محیط زیست کشور، میزان خسارت و آسیب وارد شده به جنگلهای الیت در استان مازندران را حدود ۲۰ درصد عنوان کرد و گفت وسعت آتشسوزی در این جنگلها بین ۱۵۰ تا ۱۸۰ هکتار برآورد میشود. به گفته هادی کیادلیری، آتشسوزی در جنگلهای الیت همچنان ادامه دارد.
او در نشستی که دوشنبه ۱۰ آذر به مناسبت روز جهانی خاک برگزار شد، به خبرگزاری ایرنا گفت آتشسوزی جنگلهای الیت از ۱۰ آبان و در پی آتش گرفتن چند درخت بهدست عوامل انسانی آغاز شد.
کیادلیری افزود: «هنوز درگیر هستیم و نیروهای محیط زیست و منابع طبیعی در حال تلاش برای مهار کامل آتش هستند؛ در حالی که باد با سرعت ۶۰ کیلومتر در ساعت این آتش را تشدید میکند.»
به گفته این مقام سازمان حفاظت محیط زیست، میانگین سالانه آتشسوزی جنگلها در ایران در ۱۰ سال اخیر حدود ۱۸ هزار هکتار بوده، اما در برخی سالها به ۵۰ تا ۶۰ هزار هکتار نیز رسیده که نشاندهنده شدت و گستردگی بیشتر این حوادث است.
پیشتر و در ششم آذر، مجید زکریایی، فرمانده یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری ایران، اعلام کرد جنگلهای الیت در ماه جاری دو بار در ۱۰ و ۲۴ آبان دچار آتشسوزی شد و حدود ۱۰ هکتار از اراضی جنگلی از بین رفت.
همان روز و با وجود اعلام رسمی نابودی ۱۰ هکتاری، شماری از ساکنان منطقه و کاربران شبکههای اجتماعی با استناد به تصاویر میدانی و گستردگی حریق، رقم اعلامشده را کمتر از ابعاد واقعی آتشسوزی دانستند.
با گذشت نزدیک به یک ماه از آغاز این حریق گسترده، ادامه آتشسوزی در جنگلهای الیت و ناتوانی مقامهای جمهوری اسلامی در مهار آن، موجی از انتقادها را به همراه داشته است.
از بین رفتن خاک غنی و آلی چند میلیون ساله
صفدر نیازی شهرکی، معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، ۱۰ آذر گفت: «در آتشسوزی جنگلها درختان بسیاری را از دست دادیم اما کسی نمیپرسد این آتشسوزیها چه بلایی سر خاک میآورد؟ چقدر خاک در این آتشسوزی از بین رفت؟»
او اضافه کرد که آتشسوزی جنگلهای الیت، در کنار درختان، بسیاری از «خاک غنی و آلی» را که طی میلیونها سال تشکیل شده بود، از بین برد.
همزمان، عباس پوریانی، رییس کل دادگستری استان مازندران، گفت: «بحث عمدی یا غیرعمدی بودن آتشسوزیهای اخیر در استان در حال بررسی است و تاکنون گزارشی مبنی بر عمدی بودن آتشسوزی بهدست ما نرسیده است.»
او اضافه کرد: «افرادی در این زمینه دستگیر شدند اما دلیلی مبنی بر اینکه عمدی در کار بوده یا با برنامه و دسیسه بوده، وجود نداشت. در رابطه با آتشسوزی شرق استان نیز چند نفر شناسایی شدند. اگر عمدی بودن آتشسوزیها محرز شود، برخورد ما قاطع خواهد بود.»
در سوی دیگر، گزارشهای منتشر شده در رسانههای ایران حاکی است آتشسوزیهای سریالی در جنگلهای شمال همچنان ادامه دارد و طی روز جاری، آتشسوزی در دو نقطه از عرصههای جنگلی منطقه باغشاه توسکستان شهرستان گرگان گزارش شد.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، ۱۰ آذر در گزارشی نوشت در هفته گذشته هفت شهرستان در ۲۰ نقطه دچار حریق شدند و روز گذشته نیز روستای آققمیش گالیکش درست در همان نقطه که هفته قبل دچار حریق شده بود، آتش گرفت.
آتشسوزی در جنگلهای ایران پدیدهای مسبوق به سابقه است و در گذشته نیز بهدلیل نبود اعتبار، تجهیزات و نیروهای متخصص و همچنین ناهماهنگی میان دستگاههای مختلف جمهوری اسلامی، مهار آن با دشواریهای جدی همراه بوده است.
ذکریایی، پنجم آذر اعلام کرد در هشتماهه نخست سال جاری، در جریان دو هزار و ۳۱۰ فقره آتشسوزی، حدود ۴۵ هزار و ۸۰۹ هکتار از اراضی عرصههای ملی، جنگلی و مرتعی کشور آسیب دید.
تکرار آتشسوزیها و ناتوانی جمهوری اسلامی در مهار به موقع آنها، نگرانیها را درباره آینده منابع طبیعی ایران افزایش داده و فشار برای پاسخگویی و اصلاح مدیریت بحران را بیشتر کرده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
