حامد مظاهریان، رییس دانشکدگان هنرهای زیبا، در نامهای به ریاست دانشگاه تهران از برگزاری رویداد «هفته دیزاین تهران» در این دانشگاه عذرخواهی کرد. این رویداد پیشتر به دلیل حضور زنان بدون حجاب اجباری، متوقف شده بود.
مظاهریان یکشنبه دو آذر اعلام کرد آنچه در فضای مجازی از هفته دیزاین تهران منتشر شد «صرفا بخش کوچکی از رفتار معدودی از بازدیدکنندگان غیردانشگاهی بود که هیچ سنخیتی با کلیت رویداد و تلاش انتظامات برای صیانت از شان دانشگاه نداشت».
او گفت در همان ساعات اولیه «تذکرات لازم داده و تدابیر پیشگیرانه اتخاذ شد».
این رویداد فرهنگی که در دانشکده هنرهای زیبا در حال برگزاری بود با وجود استقبال گسترده بازدید کنندگان به دلیل اعتراض بسیج دانشجویی این دانشگاه توقیف شد.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، ۲۵ آبان اعلام کرد در پی انتشار «ویدیوی مبتذل» و پس از انتشار بیانیه بسیج دانشجویی، این برنامه متوقف شد.
بسیج دانشجویی پردیس هنرهای زیبا در بیانیهای نوشته بود: «کیفیت نازل کپیکاریهای پر زرق و برق، دانشگاه را بیشتر به محلی برای سرگرمیهای ناهنجار تبدیل کرده است.»
خبرگزاری فارس اعلام کرد در این مراسم موسیقی با محتوای سیاسی روی تصاویر مراسم با حضور افرادی بدون حجاب اجباری وجود داشت.
مظاهریان با اشاره به توقف برنامه دو روز پیش از موعد، اعلام کرد برای «حفظ مصلحت دانشگاه و سلامت فرهنگی محیط» رویداد زودتر پایان داده شد.
او همچنین ضمن تاکید بر مسئولیت دانشگاه در «صیانت از ارزشها»، از «جامعه مومن» کشور بابت «صحنههای ناخواستهای که موجب ناراحتی برخی شده» عذرخواهی کرد.
هفته دیزاین تهران که از روز ۲۰ آبان آغاز شده بود، جایی است که طراحان آثار متفاوت و خلاقانه خود را در نقاط مختلف شهر در معرض دید مردم گذاشتهاند.
پیشتر تصاویر حضور زنان بدون حجاب اجباری در این برنامه، مورد توجه کاربران شبکههای اجتماعی قرار گرفته بود.
ویدیوهایی که از این برنامه در رسانههای اجتماعی منتشر شده بود، نشاندهنده استقبال جوانان از این برنامه بود.
برخی کاربران طرفدار حکومت از برگزاری این هفته انتقاد کرده و به مسئولان دانشگاه و وزیر علوم تاخته بودند.
روزنامه کیهان که زیر نظر نماینده علی خامنهای منتشر میشود، نیز در تیتر اول خود به شدت از این رویداد در دانشگاه تهران و بهویژه بیاعتنایی به حجاب اجباری انتقاد کرده بود.
در ادامه تلاشهای جمهوری اسلامی برای افزایش فشار بر مخالفان حجاب اجباری، دادستان تهران ۲۸ آبان خواستار «تشدید نظارت بر پوشش شهروندان» شد و گفت ۲۸ دستگاه اجرایی در حوزه «حجاب و عفاف» وظایف قانونی مشخص دارند.
زهرا بهروزآذر، معاون پزشکیان در امور زنان، اول آذر در مصاحبهای حجاب اجباری را یک «مساله فرهنگی» خواند، اما راجع به فعالیت جدید افرادی که در خیابان به دختران تذکر میدهند، ابراز بیاطلاعی کرد.
او گفت دولت راجع به اینکه بخواهد «تذکر فیزیکی» داده شود برنامهای نداشته و طرحی هم داده نشده است.
روحالله مومننسب، دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان تهران هم ۲۵ مهر از سازماندهی بیش از ۸۰ هزار نیروی موسوم به «آمر به معروف» برای کنترل پوشش زنان خبر داده بود.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
