حماس چگونه پس از حدود دو سال جنگ همچنان قدرت را در غزه حفظ کرده است؟

با گذشت نزدیک به دو سال از آغاز جنگ اسرائیل علیه حماس پس از حملات مرگبار ۷ اکتبر، این گروه همچنان قدرت برتر در نوار غزه باقی مانده است.

بنا بر گزارش مدیا لاین (The Media Line) که وب‌سایت اسرائیلی وای‌نت آن را بازنشر کرده، با وجود نابودی گسترده زیرساخت‌ها، ترور رهبران ارشد و محاصره سنگین، حماس همچنان قادر به اداره مناطق تحت کنترل خود، ادامه عملیات نظامی و حتی پرداخت حقوق به نیروهایش است.

کارشناسان می‌گویند تداوم قدرت حماس نتیجه تصادفی نیست، بلکه حاصل شبکه‌ای است که طی دو دهه گذشته به‌طور عمیق در بافت اجتماعی غزه ریشه دوانده است. مایکل میلشتاین، رئیس انجمن مطالعات فلسطین در مرکز موشه دایان، می‌گوید: «حماس تنها یک گروه نظامی یا حزب سیاسی نیست، بلکه نهادی گسترده است که از طریق آموزش، خیریه‌ها، مساجد، باشگاه‌های جوانان و انجمن‌های زنان پیوندهای اجتماعی مستحکمی ایجاد کرده است.» او تخمین می‌زند که حماس با وجود از دست دادن ۲۵ تا ۲۷ هزار عضو ــ بیشترشان از شاخه نظامی ــ همچنان به دلیل ساختار مقاوم و قابلیت جایگزینی نیروها، نیروی غالب در غزه است.

احسان عطایا، مسئول روابط عربی و بین‌المللی جهاد اسلامی فلسطین، نیز تاکید می‌کند که قدرت حماس ترکیبی از تعهد ایدئولوژیک و ساختار عملیاتی منسجم است. به گفته او، حماس توانسته در میانه «جنگ نسل‌کشی» و «کارزار گرسنگی» کنترل سیاسی را حفظ کند و با تکیه بر سازماندهی قوی و دستگاه امنیتی، نظم داخلی را برقرار نگه دارد.

از منظر نظامی، حماس تاکتیک‌های خود را تغییر داده و به جای گردان‌ها و تیپ‌های بزرگ، اکنون به واحدهای کوچک سه تا هفت نفره روی آورده که در میان ویرانه‌های شهری به جنگ چریکی مشغول‌اند. فرماندهان میدانی همچنان نقش مهمی در هدایت این حملات ایفا می‌کنند و ارتباط عملیاتی بین واحدها حفظ شده است.

شبکه گسترده تونل‌های زیرزمینی همچنان کلید توان بقا و تحرکات حماس است و امکان جابه‌جایی نیروها، تسلیحات و رهبران را در سراسر غزه فراهم می‌کند. از نظر مالی، با وجود محاصره شدید، این گروه به پرداخت بخشی از حقوق اعضا ادامه می‌دهد، هرچند شکل این پرداخت‌ها تغییر کرده و شامل بسته‌های غذایی، آب و اقلام امدادی ــ که گاه از کمک‌های بین‌المللی منحرف می‌شود ــ نیز هست.

براساس تحقیقات بی‌بی‌سی که در این گزارش به آن استناد شده، حماس پیش از ۷ اکتبر بیش از ۷۰۰ میلیون دلار پول نقد در مخفیگاه‌های زیرزمینی ذخیره کرده بود و اکنون بخشی از آن را به صورت محرمانه میان نیروها توزیع می‌کند. همچنین، این گروه از بازرگانان مالیات می‌گیرد، برخی کالاها مانند سیگار را با قیمت بالا می‌فروشد و بخشی از کمک‌های بشردوستانه را برای فروش مجدد منحرف می‌کند.

میلشتاین و عطایا هر دو بر انسجام رهبری حماس تاکید دارند و می‌گویند برخلاف تصور رایج درباره شکاف میان رهبران داخلی و دفتر سیاسی در تبعید، این دو بخش در تامین مالی و تصمیم‌گیری‌های راهبردی هماهنگ عمل می‌کنند.

به گفته میلشتاین، استراتژی کنونی حماس «فرسایش توان دشمن» است؛ هدف این گروه پیروزی سریع نیست، بلکه طولانی کردن جنگ و افزایش هزینه‌های نظامی، اقتصادی و سیاسی برای اسرائیل است تا ادامه آن غیرممکن شود. عطایا نیز این مسیر را تنها گزینه ممکن برای حماس در شرایط فعلی می‌داند.

میلشتاین در پایان می‌گوید: «حماس قوی نیست، اما هنوز ایستاده است. همین کافی است تا بفهمیم این گروه تا چه اندازه در واقعیت اجتماعی غزه ریشه دارد.»

گفت‌وگوی ملی؛ ضرورتی فراموش‌شده در جامعه ایران

۱۷ مرداد ۱۴۰۴، ۱۷:۲۲ (‎+۱ گرینویچ)

•

کامبیز حسینی

ما ایرانیان، هر روز باید یک مکالمه ملی با هم داشته باشیم؛ گفت‌وگویی روزانه درباره مسائلی که جامعه را به چالش کشیده‌اند؛ به امید آن‌که بتوانیم زوایای تاریک و روشن این چالش‌ها را بشناسیم و برای رفع آن‌ها، به راه‌حل‌های عملی دست پیدا کنیم.

اگر این گفت‌وگو شکل نگیرد، مسائل کلیدی جامعه، بدون آن‌که دیده شوند یا راهکاری برایشان اندیشیده شود، زیر لایه‌ای از سکوت و انکار مدفون خواهند شد. این مسائل شاید مدتی از چشم پنهان بمانند، اما به‌وقت خود، مانند برف‌هایی که آب می‌شوند، یقه همه را خواهند گرفت.

در مواردی، حتی خطرناک‌تر از این، برخی مشکلات به‌دلیل بی‌توجهی عمومی، زیر کوهی از یخ دفن می‌شوند و تا نسل‌ها باقی می‌مانند. از همین رو، ما باید هر روز این مکالمه ملی را از سر بگیریم و به‌جای چشم‌پوشی، با معضلات جامعه رودررو شویم.

سکوت به‌جای گفت‌وگو

بسیاری از گفت‌وگوهای مهم، از چند پرسش ساده آغاز می‌شوند؛ پرسش‌هایی که در سکوت ترافیک، پشت چراغ قرمز یا در جمع‌های خانوادگی در ذهن‌مان نقش می‌بندند اما به زبان نمی‌آیند: «چی شد؟»، «چرا این‌طور شد؟»، «کی اوضاع بهتر می‌شه؟»، «این آخوندها کی می‌رن؟»، «جنگ می‌شه؟»… اما این سؤالات، معمولاً در همان سطح ذهنی باقی می‌مانند و به گفت‌وگویی واقعی بدل نمی‌شوند.

در شبکه‌های اجتماعی هم، اوضاع بهتر نیست؛ بیش از آن‌که گفت‌وگو ببینیم، جدل و فحاشی و مونولوگ‌های بی‌پاسخ می‌بینیم. جامعه‌ای که نتواند با خود حرف بزند، نمی‌فهمد که درد کجاست. و اگر درد را نشناسد، درمانی هم نخواهد یافت.

بحران خاموش: نمونه‌ای از وضعیت

برای مثال، نگاهی بیندازیم به بحران سوءتغذیه کودکان در ایران. بر اساس گزارشی از روزنامه شرق، تنها دو درصد از کودکان ایرانی روزانه لبنیات مصرف می‌کنند و بیش از ۵۰ درصد آن‌ها به‌کلی از این ماده غذایی محروم‌اند.

در خانواده‌هایی که شغل موقت دارند، بیش از ۹۳ درصد یا اصلاً گوشت مصرف نمی‌کنند یا کمتر از هفته‌ای یک‌بار. ما در حال محروم کردن یک نسل نه‌تنها از تغذیه، بلکه از رشد، یادگیری، سلامت جسمی و آینده‌ای قابل‌اتکا هستیم.

و سوال اینجاست: چه کسی در این‌باره حرف زد؟ کدام تریبون این آمار را فریاد زد؟ چند مقام مسئول درباره آن پاسخ‌گو شدند؟ هیچ‌کس. و این یعنی بحران، بی‌صدا از در پشتی وارد زندگی ما می‌شود و در مرکز آن می‌نشیند.

حکومت و فقدان گفت‌وگوی واقعی

در جمهوری اسلامی، گفت‌وگو نه‌تنها سرکوب می‌شود، که اصولاً جایی در ساختار قدرت ندارد. پاسخ‌گویی جای خود را به تهدید داده، اصلاح جای خود را به انکار، و گفت‌وگو جای خود را به مونولوگ قدرت و ایدئولوژی.

اما این الگو فقط در حکومت دیده نمی‌شود؛ بخشی از اپوزیسیون نیز گرفتار همین بیماری‌ است. به‌جای هم‌فکری، دنباله‌روی می‌طلبد و به‌جای شنیدن صداهای متفاوت، قهرمان‌سازی می‌کند.

جامعه بی‌صدا، ملتی زخمی

ما ایرانی‌ها پر از صداهای نگفته‌ایم؛ صداهایی که در گلو مانده‌اند و در سکوت جامعه خش‌دار شده‌اند. سال‌هاست نه‌تنها از حکومت، بلکه از هم فاصله گرفته‌ایم. اختلاف داریم، درد مشترک هم داریم، اما آن‌چه نداریم، یک گفت‌وگوی واقعی‌ است. گفت‌وگویی که ما را به رسمیت بشناسد، تجربه‌ها را به اشتراک بگذارد، و شکاف‌ها را ترمیم کند.

جامعه‌ای که رسانه، مدرسه، مجلس و حتی میز شام خانوادگی‌اش از مکالمه خالی‌ست، در خطر انزوای جمعی قرار دارد. این انزوا، خود یک بحران اجتماعی‌ است؛ بحرانی که سکوت را به هنجار تبدیل می‌کند.

ما فقط وقتی می‌توانیم از آینده حرف بزنیم که صدای حال را بشنویم. دردها را بی‌شرم، بی‌ترس و بلند بگوییم؛ نه برای ناله، بلکه برای ساختن. برای آن‌که بفهمیم تنها نیستیم. برای آن‌که بفهمیم از دل این تاریکی، چگونه می‌توان چراغی روشن کرد.

مکالمه ملی امروز ما چیست؟

این، موضوع « برنامه با کامبیز حسینی» است. اگر فقط یک موضوع باشد که باید درباره‌اش حرف بزنیم، آن موضوع چیست؟ مهم‌ترین درد امروز ما ایرانی‌ها کدام است؟

ما قصد کرده ایم به‌طور منظم ویژه برنامه های «گفت و گوی ملی» را با حضور مخاطبان از سراسر جهان به صورت زنده انجام دهیم. اولین برنامه از این سری ویژه برنامه‌ها را اینجا می توانید تماشا کنید.

«برنامه با کامبیز حسینی» دوشنبه تا پنجشنبه، ساعت ۲۳ به وقت تهران، به‌صورت زنده از تلویزیون ایران‌اینترنشنال پخش می‌شود»

خانه‌ای در غرب تهران که ۱۹ شب پناهگاه معترضان زخمی شد

حمله با گاز اشک‌آور و شوکر به تجمع اعتراضی دانشجویان در چند دانشگاه

دانشجویان پرچم جمهوری اسلامی را آتش زدند؛ مرحله‌ای تازه در گسست ملت از حاکمیت

بلومبرگ: سران جمهوری اسلامی احتمال می‌دهند می‌توانند از حمله آمریکا جان سالم به در ببرند

هشدار دموکرات‌های سنا پس از جلسه محرمانه درباره حمله به ایران: مساله جدی است

خانه‌ای در غرب تهران که ۱۹ شب پناهگاه معترضان زخمی شد

حمله با گاز اشک‌آور و شوکر به تجمع اعتراضی دانشجویان در چند دانشگاه

دانشجویان پرچم جمهوری اسلامی را آتش زدند؛ مرحله‌ای تازه در گسست ملت از حاکمیت

بلومبرگ: سران جمهوری اسلامی احتمال می‌دهند می‌توانند از حمله آمریکا جان سالم به در ببرند

هشدار دموکرات‌های سنا پس از جلسه محرمانه درباره حمله به ایران: مساله جدی است