فروشگاههای زنجیرهای «آهولد دلز» و «کولرویت» اعلام کردند که یک حادثه مرتبط با فناوری اطلاعات در طول شب، یخچالها و فریزرهای دهها فروشگاه در بلژیک و لوکزامبورگ را مختل کرده است.
همزمان، فروشگاههای مواد غذایی «ایکا» و «کوپ» در سوئد نیز از افزایش مشابه دمای تجهیزات سرمایشی خود خبر دادند.
انگلا اینگوال، مدیر فروش یکی از شعبههای ایکا در استکهلم، به رویترز گفت: «یک حمله سایبری رخ داده و دمای تمام فریزرهای ما به ۵۰ درجه سانتیگراد رسیده است.»
او افزود این حمله ساعت ۲ بامداد به وقت محلی رخ داد، اما چند ساعت بعد شناسایی شد.
او گفت: «همهچیز از بین رفته است.»
سخنگوی شرکت خصوصی ایکا در بیانیهای ایمیلی اعلام کرد این شرکت اطلاع دارد که «تعداد محدودی از فروشگاهها در طول شب تحت تاثیر حادثهای قرار گرفتهاند که سامانههای یخچال و فریزر آنها را مختل کرده است».
فروشگاه زنجیرهای آیکیا هم اعلام کرده است که شعباتی از این فروشگاههایش تحت تاثیر این حملات قرار گرفتهاند.
حوادث اخیر پس از حملهای در ماه گذشته در فرانسه رخ دادهاند که بهگفته پلیس، هکرها در آن کنترل تجهیزات سرمایشی صدها سوپرمارکت را به دست گرفتند و باعث وقوع آتشسوزی و از بین رفتن مواد غذایی شدند. شرکت آهولد نیز ماه گذشته یک حادثه امنیت سایبری را به پلیس گزارش کرده بود.
اگرچه تاکنون هیچ فرد یا گروهی مسئولیت هیچیک از این حملات را بر عهده نگرفته است، این حوادث توجهها را به نگرانی فزاینده مقامهای منطقهای درباره گسترش حملات ترکیبی ناشی از مناقشات در مرزهای اروپا، پس از تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، جلب کرده است.
مسکو بارها هرگونه دخالت در عملیات خرابکارانه یا جنگ ترکیبی را رد کرده است. رویترز نتوانست مشخص کند چه کسی پشت حملات دوشنبه قرار داشته یا آیا ارتباطی میان این حملات و حوادث ماه اکتبر در فرانسه وجود داشته است.
جان بیلو، رییس مرکز ملی امنیت سایبری سوئد، دوشنبه گفت این مرکز در حال رسیدگی به چندین حادثه است که فروشگاههای مواد غذایی در سراسر این کشور را تحت تاثیر قرار دادهاند. این مرکز اعلام کرد نمیتواند درباره عاملان حملات گمانهزنی کند.
بیلو گفت: «در هفتههای اخیر متوجه شدهایم که شمار زیادی از تجهیزات فناوری عملیاتی در سوئد در معرض آسیبپذیریهای امنیتی قرار دارند و ما بهروشنی بر ضرورت بهروزرسانی یا نصب وصلههای امنیتی برای آنها تأکید کردهایم.»
«خردهفروشی هدف آسانی است»
از یخچالها و سامانههای گرمایشی گرفته تا دوربینهای امنیتی و شبکههای هشدار، طیف روبهگسترشی از تجهیزاتی که زمانی عمدتا مکانیکی بودند، اکنون قابلیت نظارت و کنترل از راه دور دارند؛ تحولی که فرصتهای تازهای برای مجرمان سایبری ایجاد کرده است.
استفان مولانس، مدیرعامل شرکت بلژیکی تجهیزات سرمایشی «سابکوبل» که سامانههای فروشگاههای دلز را اداره میکند، به خبرگزاری بلگا گفت این حادثه یک حمله سایبری بوده که در جریان آن، اواپراتورها یا تبخیرکنندههای تجهیزات سرمایشی به حالت یخزدایی تغییر وضعیت دادهاند. دفتر مولانس از اظهارنظر در این باره خودداری کرد.
سخنگوی گروه کولرویت که فروشگاههای اسپار را در بلژیک اداره میکند، گفت سامانههای سرمایشی پنج فروشگاه این گروه هدف حمله قرار گرفتهاند.
در ایرلند، شرکت عمدهفروشی مواد غذایی «ماسگریو» اعلام کرد یک حادثه سایبری سامانههای سرمایشی ۱۳ فروشگاه «سوپروَلیو» این شرکت را تحت تاثیر قرار داده و آن را مجبور کرده است برخی محصولات یخچالی و منجمد را از فروش خارج کند.
این شرکت در بیانیهای اعلام کرد: «سامانههای پایش ما درباره این مشکل هشدار دادند و ما بلافاصله اقدام کردیم. تحقیقات ما همچنان ادامه دارد.»
تام هگل، پژوهشگر شرکت امنیت سایبری «سنتینلوان»، گفت حملات سایبری معمولا با هدف اخاذی، انگیزههای سیاسی یا در چارچوب عملیات دولتها انجام میشوند و نبود درخواست مالی در حوادث اخیر فروشگاههای زنجیرهای نشان میدهد که هدف احتمالا خرابکاری بوده است.
او گفت: «خردهفروشی هدف آسانی است، زیرا فروشگاههای زنجیرهای مجموعه عظیمی از کنترلکنندههای تجهیزات سرمایشی، سامانههای مدیریت ساختمان، پنلهای کنترل دسترسی درها و تجهیزات پایانه فروش را در اختیار دارند.»
هگل افزود: «حاشیه سود فروشگاههای مواد غذایی پایین است و موجودی کالاهای آنها ظرف چند ساعت فاسد میشود؛ بنابراین هرگونه اختلال خیلی سریع خسارت وارد میکند و پیامدهای آن در برابر چشم همگان آشکار میشود.»
«واقعا بسیار ترسناک است»
گروه خصوصی خردهفروشی مواد غذایی «کوپ» به روزنامه سوئدی آفتونبلادت گفت شش فروشگاه این شرکت تحت تاثیر حوادث مشابه قرار گرفتهاند.
شرکت کارفور اعلام کرد ۱۵ فروشگاه از مجموع ۷۰۰ فروشگاه این شرکت در بلژیک تحت تاثیر حمله قرار گرفتهاند.
بهگفته شرکت تامینکننده فناوری «کیتمن کولدتک» در گفتوگو با شبکه عمومی ERR، یک فروشگاه زنجیرهای در استونی نیز هدف حمله قرار گرفته و دمای تجهیزات سرمایشی آن روی ۵۰ درجه سانتیگراد تنظیم شده است.
لوک دلات، بنیانگذار و مالک فروشگاههای زنجیرهای قصابی «دلات اند وان هاور» در بلژیک، گفت ساعت ۳:۳۰ بامداد با تماس یکی از کارکنانش که از بروز مشکلی خبر میداد، از خواب بیدار شد. او با عجله خود را به فروشگاهش در شهر هووه، در جنوب آنتورپ، رساند و متوجه شد دمای یخچالها تا ۱۸ درجه سانتیگراد افزایش یافته است.
بهگفته او، این حادثه باعث فاسد شدن حدود ۱۵ هزار یورو گوشت شده است.
دلات به رویترز گفت: «واقعا بسیار ترسناک است. آنها سامانهای را که دما را ثبت میکند هک میکنند و میتوانند از راه دور آن را برنامهریزی کنند.»
او افزود اینکه مجبور شده این حجم از مواد غذایی را دور بریزد، او را خشمگین کرده است.
دلات گفت احساس میکند هکرها در تلاشاند اقتصادهای اروپایی را بیثبات کنند. او افزود با پلیس تماس گرفته، اما نمیداند آیا تحقیقاتی در این زمینه آغاز شده است یا نه.
او گفت: «فقط دو کلمه برایشان دارم: لطفاً بیدار شوید، چون اتفاقی در حال رخ دادن است.»