مقامهای ریاض و بغداد اعلام کردند بر اساس گزارشهای اطلاعاتی متعدد، شبهنظامیان عراقی در هماهنگی با حوثیهای یمن قصد دارند با هدایت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در آینده بسیار نزدیک به عربستان سعودی حمله کنند.
یک مقام عربستان سعودی جمعه ۱۶ مرداد در گفتوگو با شبکه سیانان اعلام کرد که این کشور خود را برای «حملههای هماهنگ متعدد» از سوی شبهنظامیان عراقی با همکاری حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی آماده میکند.
همزمان، العربیه نیز به نقل از منابع امنیتی در بغداد نوشت گروههای مسلح عراقی در سطح میدانی اقدام به آمادهسازی نیروهای خود کردهاند و دستگاههای امنیتی این کشور نیز تحرکات این گروهها را زیر نظر دارند.
بر اساس این گزارش، عراق به نیروهای خود دستور داده است مانع استفاده از خاک این کشور برای حملات موشکی و پهپادی به کشورهای همسایه شوند.
صباح النعمان، سخنگوی فرمانده نیروهای مسلح عراق نیز جمعه ۱۶ مرداد اعلام کرد «طرحی امنیتی» برای خنثی کردن حمله احتمالی به عربستان سعودی در حال اجرا است.
یک مقام در دولت عراق نیز در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت دولت این کشور در آستانه وارد کردن «ضربه نهایی» به گروههای شبهنظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی است.
این مقام درباره احتمال اقدام گروههای شبهنظامی وابسته به جمهوری اسلامی علیه عربستان سعودی گفت: «اطلاعاتی وجود دارد که نشان میدهد برخی گروهها قصد انجام عملیاتهایی نه تنها علیه عربستان سعودی، بلکه علیه کویت، اردن و سوریه را نیز دارند.»
نگرانیها درباره وقوع چنین حملاتی در پی حملههای حوثیها به دو نفتکش عربستان سعودی در دریای سرخ و حمله به فرودگاه استان نجران این کشور و زخمی شدن دستکم ۱۱ شهروند غیرنظامی، افزایش یافته است.
سخنگوی «ائتلاف به رهبری عربستان سعودی»، ۱۶ مرداد اعلام کرد در حملات حوثیها به جنوب این کشور هفت شهروند سعودی، از جمله یک زن و یک کودک چهار ساله زخمی شدند.
یک شهروند یمنی، دو شهروند مصری و یک شهروند پاکستانی نیز در میان مصدومان بودهاند.
محاصره دریایی عربستان سعودی و تهدید علیه عرضه جهانی انرژی
خبرگزاری رویترز ۱۶ مرداد بر اساس دادههای رهگیری کشتیها نوشت شش نفتکش غولپیکر با پرچم عربستان سعودی در روزهای اخیر در خلیج عدن مسیر خود را تغییر داده و به سمت جنوب آفریقا حرکت کردهاند.
این تغییر مسیر پس از تهدید حوثیها برای هدف قرار دادن کشتیهای مرتبط با عربستان سعودی انجام شده است.
دو منبع تجاری به این خبرگزاری گفتند این نفتکشها که هر کدام توان حمل حداکثر دو میلیون بشکه نفت خام را دارند، پس از ارزیابی شرایط امنیتی تصمیم گرفتند مسیر خود را تغییر دهند.
شرکتهای نفتی و دیگر مقامهای عربستان سعودی، تاکنون درباره این تغییر مسیر اظهار نظری نکردهاند.
حوثیها، گروه شبهنظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی، ۲۹ تیر در بیانیهای اعلام کرد: «محاصره دریایی علیه دشمن جنایتکار سعودی، بر مبنای اصل چشم در برابر چشم، از همین لحظه به اجرا درمیآید.»
در این بیانیه همچنین به «آمادگی کامل برای همه گزینهها» اشاره و هشدار داده شد «هرگونه اقدام احمقانه» ریاض با پاسخی «جامع و قاطع» مواجه خواهد شد.
رویترز نیز ۲۵ تیر به نقل از سه منبع گزارش داد جمهوری اسلامی از حوثیهای تحت حمایت خود در یمن خواسته آماده باشند تا در صورت حمله آمریکا به زیرساختهای برق ایران، مسیر انتقال نفت در دریای سرخ را مسدود کند.
بهدنبال اعلام حوثیها مبنی بر آغاز محاصره دریایی عربستان سعودی، این گروه خبر داد دو نفتکش این کشور را پس از «نقض محاصره دریایی»، با موشک و پهپاد هدف قرار داده و ۱۰ کشتی دیگر را نیز وادار به تغییر مسیر کرده است.
همچنین مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا شامگاه ۳۱ تیر از حمله به یک نفتکش در دریای سرخ، در نزدیکی شهر ساحلی الشقیق عربستان سعودی و در شمال سواحل یمن، خبر داد.
ایجاد یک مرکز عملیاتی مشترک در عراق
سایت واینت، ۱۳ مرداد در گزارشی با استناد به تحقیقات الشرقالاوسط و ارزیابیهای پیشین اندیشکده واشینگتن نوشت حوثیهای یمن و شبهنظامیان عراقی مورد حمایت جمهوری اسلامی، یک مرکز عملیاتی مشترک در خاک عراق ایجاد کردهاند.
در این گزارش آمده است همکاری حوثیهای یمن و شبهنظامیان عراقی مورد حمایت جمهوری اسلامی، «از هماهنگی سیاسی» فراتر رفته است و فعالیتهای مشترک آنها در منطقه جرفالصخر استان بابل متمرکز شده؛ مکانی که سالهاست پناهگاه نیروهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در عراق به شمار میرود.
این گزارش همچنین تاکید کرد منابع مالی این شبکه از طریق بنیادهای ظاهرا خیریه، شرکتهای تجاری، صرافیها، شرکتهای حملونقل و رستورانها در شهرهایی مانند نجف تامین میشود و این موضوع، سازوکار شناسایی و مختل کردن فعالیتهای شبکه را دشوارتر میکند.
خبرگزاری آناتولی جمعه ۱۶ مرداد به نقل از منابع امنیتی گزارش داد اردوغان برای سفری یکروزه وارد جده شده است.
هنوز جزییات رسمی برنامهها و محورهای گفتوگوی او در این سفر منتشر نشده، اما انتظار میرود توافق دفاعی سهجانبه از مهمترین موضوعهای رایزنی باشد.
منابع منطقهای مطلع به خبرگزاری رویترز گفتهاند این پیمان قرار است ۱۶ مرداد در جده امضا شود.
بر اساس این گزارش، اردوغان و شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، به همراه عاصم منیر، فرمانده ارتش این کشور، برای امضای توافق، با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، دیدار خواهند کرد.
یک مقام ترکیهای برنامه امضای توافق را تایید کرده، اما جزییات تعهدات نظامی سه کشور هنوز اعلام نشده است.
دولت عربستان سعودی و مقامهای نظامی و دولتی پاکستان نیز به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخ ندادهاند.
توافق تازه پس از نزدیک به یک سال مذاکره حاصل شده است.
رویترز نخستین بار در ماه ژانویه از مذاکرات سه کشور برای دستیابی به یک پیمان دفاعی خبر داده بود.
این پیمان میتواند همکاریهای امنیتی میان سه قدرت عمده مسلمان سنی را گسترش دهد.
ترکیه عضو سازمان پیمان نظامی آتلانتیک شمالی، ناتو، است و عربستان سعودی نیز یکی از متحدان اصلی آمریکا و از بزرگترین صادرکنندگان نفت جهان به شمار میرود.
پاکستان تنها کشور مسلمان دارای سلاح هستهای است.
عربستان سعودی و پاکستان پیشتر نیز یک توافق دفاعی دوجانبه امضا کردهاند که بر اساس آن، حمله به هر یک از دو کشور، حمله به دیگری تلقی میشود.
یک مقام سعودی پیشتر گفته بود این توافق «همه ابزارهای نظامی» را در بر میگیرد.
هنوز مشخص نیست پیمان سهجانبه تازه نیز تعهدی مشابه برای دفاع متقابل ایجاد خواهد کرد یا صرفا همکاری در حوزههایی مانند آموزش، تبادل اطلاعات و صنایع دفاعی را گسترش خواهد داد.
هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، در ماه ژانویه گفته بود آنکارا از ایجاد یک سازوکار امنیتی گستردهتر در منطقه برای تقویت همکاری و ثبات حمایت میکند.
این تحولات در بحبوحه تنشهای فزاینده منطقهای صورت میگیرد. حمله آمریکا و اسرائیل به اهداف نظامی-امنیتی جمهوری اسلامی و واکنش تهران، آسیبپذیریهای امنیتی کشورهای خلیج فارس را برجسته کرده و جنگ، انتقال نفت و دیگر کالاهای مهم از مسیر تنگه هرمز را نیز با اختلال روبهرو کرده است.
طبق این گزارش که جمعه ۱۶ مرداد منتشر شد، بر اساس ارزیابی مقامهای آمریکایی، سناریوهای احتمالی مسکو میتواند از حملات سایبری تا ورود محدود نیروهای زمینی را در بر بگیرد؛ تغییری معنادار در دیدگاه اطلاعاتی آمریکا که پیشتر معتقد بود تا زمان استمرار جنگ اوکراین، پوتین از تحریک مستقیم اعضای ناتو خودداری خواهد کرد.
همزمان با این هشدارها، انتشار گزارشهایی درباره کاهش ذخایر مهمات حیاتی پنتاگون، به جنجالی سیاسی در واشینگتن تبدیل شده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۵ مرداد در کاخ سفید این گزارشها را رد کرد و گفت: «ایالات متحده همچنان به افزایش ذخایر خود ادامه میدهد.»
او افزود شرکتهای صنایع دفاعی آمریکا اکنون بیش از هر زمان دیگری در حال ساخت کارخانههای جدید، از جمله برای تولید موشکهای پاتریوت و تاماهاوک هستند و تاکید کرد وضعیت ذخایر مهمات آمریکا «بسیار خوب» است، اما این کشور همچنان باید برای بحرانهای احتمالی آینده ذخایر خود را افزایش دهد.
دستور ترامپ برای تحقیق درباره افشای اطلاعات پنتاگون
روزنامه والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای دولت آمریکا گزارش داد ترامپ پس از هفتهها انتشار گزارشهای رسانهای درباره کاهش ذخایر مهمات پنتاگون در پی جنگ با جمهوری اسلامی، دستور انجام تحقیقات جدید درباره افشای اطلاعات مربوط به این ذخایر را صادر کرده است.
پیشتر نیز کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در این باره اعلام کرد: «ایالات متحده قدرتمندترین ارتش در تاریخ جهان را دارد و بیش از اندازه کافی قدرت آتش برای اجرای هر عملیاتی که رییسجمهوری در هر زمان و مکانی دستور دهد، در اختیار دارد.»
لیویت همچنین گفت هر فردی که به اطلاعات محرمانه نظامی دسترسی دارد و آن را در اختیار رسانهها قرار میدهد، «به این اعتماد خیانت کرده و قانون فدرال را نقض کرده است و باید با بیشترین شدت قانون، تحت پیگرد قرار گیرد».
تقویت جناح شرقی ناتو در برابر تهدیدهای بلندمدت مسکو
در پی افزایش نگرانیهای آمریکا از حمله نظامی روسیه به اعضای ناتو، خبرگزاری رویترز به نقل از دو مقام آگاه گزارش داد که این سازمان قصد دارد با ایجاد یک ساختار جدید، دفاع از جناح شرقی خود را تقویت کند؛ ساختاری که امکان استقرار سریع نیروها را در لتونی و استونی در صورت وقوع جنگ با روسیه، فراهم میکند.
در این گزارش که پیشتر منتشر شده است، به نگرانی ناتو درباره افزایش تهدید از سوی روسیه اشاره شده و آمده است مسکو ممکن است از سال ۲۰۲۹ به بعد، توان انجام یک حمله گسترده به خاک کشورهای عضو این پیمان را داشته باشد.
چالشهای مالی دولت ترامپ در کنگره و درخواست بودجه دفاعی
دولت ترامپ از ماه آوریل در چند نوبت از کنگره درخواست بودجه برای مهمات کرده است، اما این درخواستها همچنان بلاتکلیف ماندهاند.
دولت خواستار اختصاص بیسابقه یک و نیم تریلیون دلار بودجه سالانه برای وزارت جنگ شده است که ۳۵۰ میلیارد دلار آن قرار است از طریق فرایند تطبیق بودجه تامین شود.
این درخواست شامل ۵۲.۹ میلیارد دلار برای مهمات است.
علاوه بر این، دولت آمریکا درخواست ۶۷ میلیارد دلار دیگر را نیز ارائه کرده است که بخش عمده آن برای هزینههای جنگ ایران در نظر گرفته شده است.
حدود ۲۱ میلیارد دلار از این مبلغ قرار است برای جایگزینی ذخایر مهمات کاهشیافته اختصاص یابد.
سازمان دفاع موشکی اسرائیل و آژانس دفاع موشکی آمریکا هدایت این آزمایش را با مشارکت ارتش و صنایع هوافضای اسرائیل بر عهده داشتند.
مقامها جزییات فنی یا نوع رهگیر پرتابشده را اعلام نکردند، اما وزارت دفاع اسرائیل گفت آزمایش تازه برای ارزیابی فناوریهای طراحیشده در برابر تهدیدهای کنونی و آینده منطقه انجام شده است.
سامانه پیکان شامل رهگیرهای پیکان ۲ و پیکان ۳ است و بالاترین لایه شبکه دفاع هوایی و موشکی اسرائیل را تشکیل میدهد.
فلاخن داوود، گنبد آهنین و سامانه در حال توسعه پرتو آهنین، دیگر اجزای این شبکهاند.
پیکان برای رهگیری موشکهای بالستیک دوربرد طراحی شده است. پیکان ۳ میتواند برخی تهدیدها را خارج از جو زمین هدف قرار دهد. این سامانه با استفاده از رادارهای گرین پاین و سوپر گرین پاین، تجهیزات فرماندهی و کنترل آتش و موشکهای رهگیر فعالیت میکند.
مقامهای اسرائیلی اعلام کردند که پیکان طی سه سال گذشته برای مقابله با موشکهای شلیکشده از سوی ایران و یمن به کار گرفته شده و شماری از تهدیدها را خارج از جو زمین رهگیری کرده است.
اسرائیل این سامانه را یکی از مهمترین ابزارهای دفاعی خود در برابر حکومت ایران و گروههای شبهنظامی مورد حمایت تهران، از جمله حوثیهای یمن، میداند.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، آزمایش اخیر را نشانه قدرت صنایع دفاعی و تواناییهای فناوری این کشور خواند.
او گفت که پیکان در جریان جنگ، تهدیدهای متعددی را از سوی ایران و جبهههای دیگر رهگیری کرده است.
همزمان وزارت دفاع اسرائیل اعلام کرد تولید موشکهای رهگیر و افزایش ذخایر آنها شتاب گرفته است.
امیر بارام، مدیرکل این وزارتخانه، گفت اسرائیل همچنان در «وضعیت اضطراری» قرار دارد و همزمان تولید و ارتقای سامانه را افزایش میدهد.
صنایع هوافضای اسرائیل توسعهدهنده اصلی پیکان است و شرکتهای التا، البیت، تومر و رافائل نیز در ساخت رادار، سامانه کنترل آتش و رهگیرهای آن مشارکت دارند.
شرکت آمریکایی استارک اروسپیس نیز یکی از پیمانکاران این برنامه است.
به گفته مسئولان برنامه، در بهروزرسانیهای اخیر از هوش مصنوعی، تجربههای عملیاتی و روشهای تولید خودکار استفاده شده است.
دادههای آزمایش تازه قرار است در توسعه نسل بعدی این سامانه به کار گرفته شود.
این آزمایش در حالی انجام شد که تنشهای جمهوری اسلامی با اسرائیل و آمریکا همچنان بالاست و از سوی دیگر، واشینگتن و تهران مذاکرات درباره بازگشایی تنگه هرمز را ادامه میدهند.
برنامه پیکان با پشتیبانی مالی و فنی آمریکا اجرا میشود و از باسابقهترین طرحهای مشترک دفاع موشکی دو کشور به شمار میرود.
سخنگوی این ائتلاف بامداد جمعه ۱۶ مرداد به وقت محلی گفت هفت شهروند سعودی، از جمله یک زن و یک کودک چهار ساله، در این حملات زخمی شدند. کودک چهار ساله دچار سوختگی درجه دو شد. افزون بر این، یک شهروند یمنی، دو شهروند مصری و یک شهروند پاکستانی نیز در میان مصدومان بودند.
در بیانیه ائتلاف آمده است: «شبهنظامیان تروریست حوثی این حملات تروریستی را با گلولهباران کور اهداف غیرنظامی انجام دادند.»
کمتر از یک ساعت پیش از تایید زخمی شدن غیرنظامیان از سوی ائتلاف به رهبری عربستان سعودی، رویترز به نقل از یک مقام سعودی هشدار داد چندین گزارش اطلاعاتی نشان میدهد شبهنظامیان عراقی با حوثیها هماهنگ شدهاند و با هدایت سپاه پاسداران برای حملات قریبالوقوع به عربستان سعودی آماده میشوند.
مقام ارشد سعودی به رویترز گفت ریاض انتظار دارد این حملات بهصورت هماهنگ و از دو جهت صورت گیرد؛ حوثیها از جنوب و شبهنظامیان عراقی از شمال. او که نخواست نامش فاش شود، گفت گزارشهای اطلاعاتی عربستان، ایالات متحده و دیگر کشورهای منطقه از احتمال هدف قرار گرفتن مراکز غیرنظامی و اقتصادی، از جمله زیرساختهای انرژی، بنادر و فرودگاهها حکایت دارند.
این مقام افزود عربستان با رصد کردن جابهجایی پهپادها و موشکها احتمال میدهد این تحرکات نشانهای از آمادهسازی برای عملیات از هر دو جهت باشد.
سیانان نیز به نقل از یک مقام سعودی نوشت این کشور نشستهایی با حضور عراقیها، حوثیها و شماری از اعضای سپاه پاسداران را رصد کرده است. این مقام گفت: «فکر میکنم آنها میخواهند حملات از شمال و جنوب را هماهنگ کنند.»
چند ساعت پیش از اعلامیه ائتلاف به رهبری عربستان سعودی، حوثیها اعلام کرده بودند با موشک و پهپاد مواضع نظامی عربستان را در استانهای مأرب و حضرموت هدف قرار دادهاند. هر دو منطقه نامبرده در بیانیه حوثیها در خاک یمن قرار دارند.
۱۳ مرداد نیز حوثیها مسئولیت حمله به یک نفتکش سعودی به نام وفا در شمال دریای سرخ را بر عهده گرفتند.
در هفتههای گذشته تنشها میان حوثیها و عربستان سعودی شدت گرفته است. عربستان سعودی هفت مرداد اعلام کرد همراه با فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی در عراق را هدف قرار داده است. ریاض این گروهها را مسئول حملات پهپادی به تاسیسات نفتی خود دانست و شبهنظامیان عراقی نیز گفتند به حملات عربستان پاسخ خواهند داد.
در جبهه جنوبی عربستان سعودی نیز تنش افزایش یافته است. حوثیها آنچه را «محاصره دریایی» عربستان در دریای سرخ میخوانند برقرار کرده و مسئولیت چندین حمله به کشتیها و اهداف نظامی سعودی را بر عهده گرفتهاند. عربستان نیز در واکنش، مراکز نظامی حوثیها در یمن را هدف قرار داده است.
در کنار نشانههای تشدید تنش، به نظر میرسد مسیر دیپلماتیک همچنان باز است. مقام ارشد سعودی به رویترز گفت این تهدیدها بهویژه از آن رو نگرانکنندهاند که ریاض همچنان کاهش تنش و دستیابی به راهحلی از مسیر مذاکره را دنبال میکند. او افزود تماسها با همه طرفها، از جمله ایران، و تلاشهای میانجیگرانه ظاهرا در مسیر درست پیش میروند، اما احتمال داد هدف از حملات برنامهریزیشده، مختل کردن این تلاشهای دیپلماتیک باشد.
پیش از رأیگیری، کریووا کیوانوکا، وزیر دفاع اوگاندا، به نمایندگان پارلمان گفت که دونالد ترامپ از طریق فرستادگان خود در ماه ژوئیه با یووری موسوِنی، رییسجمهوری اوگاندا، تماس گرفته و از او خواسته است در نیروی بینالمللی پیشنهادی مشارکت کند.
یک مقام اسرائیلی ماه گذشته گفته بود افرادی از «کشورهای دوست»، از جمله اوگاندا، در صورت استقرار این نیرو میتوانند به آن بپیوندند. با این حال، این برای نخستین بار است که خود دولت اوگاندا بهطور علنی احتمال مشارکت در این ماموریت را تایید میکند.
پس از دستیابی به یک توافق آتشبس شکننده در ماه اکتبر، ترامپ طرحی برای برقراری صلح در غزه ارائه کرد که شامل افزایش گسترده کمکهای بشردوستانه، اداره غیرنظامی غزه توسط گروهی از تکنوکراتهای فلسطینی، خلع سلاح حماس و خروج نیروهای اسرائیلی از این منطقه بود.
ترامپ هشتم مرداد از «گامی عظیم به سوی صلح و امنیت پایدار» خبر داد و گفت حماس و دیگر گروههای مسلح فلسطینی با خلع سلاح موافقت کردهاند.
این طرح تاکنون با بنبست روبهرو شده و گروه تکنوکراتهایی که با عنوان «کمیته ملی اداره غزه» شناخته میشوند، همچنان خارج از نوار غزه باقی ماندهاند.
بر اساس این طرح، قرار است «نیروی بینالمللی تثبیتکننده» در مناطقی از غزه که تحت کنترل اسرائیل نیستند مستقر شود. با این حال، هنوز مشخص نیست این نیرو چه زمانی در غزه مستقر میشود.
اوگاندا سابقهای طولانی در مشارکت در عملیاتهای بینالمللی حفظ صلح و ماموریتهای اجرایی دارد و هماکنون نیز نیروهایی را در چند کشور از جمله سومالی، سودان جنوبی و جمهوری دموکراتیک کنگو مستقر کرده است.
وزیر دفاع اوگاندا در پارلمان گفت: «در پی درخواست جناب آقای دونالد ترامپ رییسجمهوری آمریکا، جمهوری اوگاندا آمادگی دارد یگان مورد نظر از نیروهای دفاع مردمی اوگاندا را به نوار غزه اعزام کند.»
در جریان بحثهای پارلمانی، برخی نمایندگان درباره چارچوب حقوقی حاکم بر این ماموریت پرسشهایی مطرح کردند. وزیر دفاع پاسخ داد که پس از تصویب پارلمان، توافقنامه وضعیت نیروها امضا خواهد شد.
بخش عمدهای از نوار غزه همچنان در پی دو سال جنگ تمامعیاری که پس از حملات حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد، ویران باقی مانده است.
