حبیبالله عباسی، مدیرکل روابط عمومی دفتر ریاستجمهوری، گفت مسعود پزشکیان، سهشنبه در سفری یکروزه راهی پاکستان خواهد شد.
او «پیگیری مصوبات سفرهای قبلی، بررسی زمینههای گسترش روابط اقتصادی و قدردانی پزشکیان از پیگیریهای پاکستان در موضوع میانجیگری میان جمهوری اسلامی و آمریکا» را از اهداف این سفر اعلام کرد.
عباسی افزود مشورت با مقامهای عالی پاکستان درباره موضوعات منطقهای و بینالمللی و پیگیری تفاهمهای پیشین نیز در دستور کار سفر پزشکیان قرار دارد.
به گفته او، انتظار میرود تعدادی از وزیران و مقامهای دولت، از جمله وزیر خارجه، پزشکیان را در این سفر همراهی کنند.
بلومبرگ در گزارشی نوشت جنگ ایران شریان میلیاردها دلار حواله ارزی از کشورهای خلیج فارس را تهدید میکند؛ حوالههایی که میلیونها کارگر مهاجر برای خانوادههایشان میفرستند و با کاهش آن خانوادههای بسیاری در کشورهای فقیر و در حال توسعه تحت فشار فزاینده مالی قرار میگیرند.
این رسانه دوشنبه یکم تیر در گزارشی نوشت، جنگ ایران توجهها را به یکی از بزرگترین مسیرهای مهاجرت کاری جهان جلب کرده است؛ مسیری که میلیونها کارگر خارجی را به کشورهای خلیج فارس میرساند و میلیاردها دلار از درآمد آنان را به خانوادههایشان در کشورهای مبداء منتقل میکند. بلومبرگ نوشت ادامه درگیری هم این جریان مالی را تهدید میکند و هم الگوی اقتصادی خلیج فارس را که به نیروی کار مهاجر وابسته است، به آزمون میگذارد.
بر اساس گزارش بلومبرگ، کارگران مهاجر در شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس تنها در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۲۴ میلیارد دلار به کشورهای خود فرستادند؛ پولی که خانوادههایی را در آسیا، خاورمیانه گستردهتر و آفریقا حمایت میکند.
این گزارش تاکید میکند که هرچند تقریبا همه حملات موشکی و پهپادی ایران رهگیری شد، اما جنگ سبب اختلال جدی در جریان سفر و گردشگری در کشورهای حاشیه خلیج فارس شد، صادرات از مسیر تنگه هرمز را تحت فشار قرار داد، هزینه واردات را بالا برد و زنجیرههای تامین را دچار تنش کرد.
بلومبرگ نوشت این وضعیت نگرانی کارگران مهاجری را تشدید کرده است که درآمد خانوادههایشان در کشورهای مبداء به ادامه کار آنها در خلیج فارس و جریان عادی انتقال پول به کشورهایشان وابسته است. دادههای اولیه نشان میدهد در مرحله نخست جنگ، بخشی از کارگران مهاجر برای انتقال سریعتر پول به کشورهای خود اقدام کردند.
وسترن یونیون، شرکت آمریکایی خدمات مالی و یکی از بزرگترین شبکههای انتقال پول در جهان، از شتاب گرفتن حوالههای خروجی از خاورمیانه در اوایل درگیریها در ماه اسفند خبر داد. به نوشته بلومبرگ، این افزایش اولیه در همه کشورها مشاهده نشد. در هند، که حدود یکپنجم حوالههای ورودی آن از امارات متحده عربی ارسال میشود، پول ارسالی کارگرانِ خارج از کشور در سهماهه منتهی به مارس (همزمان با آغاز جنگ ایران) بیش از ۲۸ درصد افزایش یافت. بنگلادش و سریلانکا نیز از افزایش حوالههای ارسالی مهاجران خبر دادند.
اما در فیلیپین، روند متفاوت بود و رشد حوالهها در ماه آوریل (نیمه فروردین تا نیمه اردیبهشت) به کندترین سطح خود در نزدیک به چهار سال گذشته رسید. این موضوع برای کشوری که حوالههای ارسال از خلیج فارس حدود ۱۰ درصد تولید ناخالص داخلیاش را تشکیل میدهد، نگرانکننده بود..
دادههای بانک مرکزی کنیا نیز نشان میدهد حوالههای خصوصی از کشورهای خلیج فارس، پس از افزایش اولیه در ماه مارس، در آوریل ۱۸ درصد کاهش یافت.
کارشناسانی که بلومبرگ با آنها گفتوگو کرده است، هشدار دادهاندکه نشانههای روشنی از فشار مالی بر کارگران مهاجر در کشورهای حاشیه خلیج فارس و خانوادههای آنها در کشور مبداء دیده میشود. به گفته آنها برای نخستین بار از زمان همهگیری کرونا در سال ۲۰۲۰، برآورد میشود حدود ۴۰ درصد فرستندگان حواله از ذخایر اضطراری خود برداشت کردهاند و در صورت ادامه درگیریها در منطقه، این ذخایر تا سهماهه سوم ۲۰۲۶ تمام شود، میتواند به سقوط شدید حجم کل حوالهها منجر شود.
وابستگی کشورهای خلیج فارس به نیروی کار خارجی به بیش از نیم قرن پیش بازمیگردد؛ زمانی که افزایش درآمدهای نفتی، دولتهای منطقه را به سرمایهگذاری گسترده در زیرساختها سوق داد و کمبود نیروی کار داخلی، تقاضا برای کارگران مهاجر را بالا برد.
کارگران خارجی بخش بزرگی از زیرساختهای مدرن خلیج فارس را ساختهاند و همچنان در چند کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس اکثریت نیروی کار بخش خصوصی را تشکیل میدهند. با این حال، بیشتر کشورهای منطقه مسیرهای محدودی برای اقامت دائم یا شهروندی ارائه میکنند و بسیاری از کارگران کمدرآمد، در صورت از دست دادن شغل، دسترسی اندکی به حمایت بیکاری یا مزایای رفاهی دارند.
اقتصاددانان هشدار میدهند هرگونه کاهش پایدار در حوالههای ارزی پیامدهایی فراتر از کشورهای خلیج فارس خواهد داشت. این پولها برای بسیاری از کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط از مصرف خانوارها حمایت میکند، به ثبات نرخ ارز کمک میکند، بخشی از واردات را تامین مالی میکند و فشار تامین مالی خارجی را کاهش میدهد.
به گفته آنها، کاهش حوالهها یا هرگونه ریسک مرتبط با آن، بهسرعت به دشواری اقتصادی و اجتماعی تبدیل میشود؛ بهویژه در کشورهایی که کوچکتر، فقیرتر و شکنندهترند و حوالهها برای آنها نقش شریان مالی حیاتی دارد.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، در نشست خبری گفت ایالات متحده طی گفتوگوهای یکشنبه در سوئیس، به طور مداوم با مقامهای اسرائیلی و همچنین با کشورهای منطقه از جمله عربستان سعودی، امارات متحده عربی و لبنان در تماس بوده است تا آنها را در جریان آخرین تحولات قرار دهد.
ونس در پاسخ به پرسشی درباره تماس با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت که مقامهای آمریکایی یکشنبه به طور مستمر با اسرائیل در ارتباط بودند. او افزود واشینگتن همزمان با دیگر شرکای منطقهای خود نیز گفتوگو کرده است.
معاون رییسجمهوری آمریکا تاکید کرد توافق مورد نظر، طرحی نیست که ایالات متحده بخواهد آن را به کشورهای منطقه تحمیل کند. به گفته او، کشورهای منطقه با اصرار و نیاز فراوان از آمریکا خواستهاند برای دستیابی به چنین توافقی نقشآفرینی و کمک کند.
ونس همچنین گفت اگرچه تمرکز اصلی رسانهها بر روابط و مذاکرات میان آمریکا و جمهوری اسلامی بوده است، اما خاورمیانه مدتها با بحرانها و چالشهای پیچیدهای روبهرو بوده و تلاشهای دیپلماتیک گستردهتری در جریان است.
مازیار کبیری چالشتری، رییس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف اتاق بازرگانی چهارمحال و بختیاری، اعلام کرد از مجموع ۳۵ هزار بافنده ثبتشده فرش در این استان، تنها ۱۰ هزار نفر هنوز به فعالیت خود ادامه میدهند.
کبیری دوشنبه اول تیر در گفتوگو با ایلنا خبر داد از ۱۰ هزار بافنده فعال در چهارمحال و بختیاری، تنها ۴۴۰۰ نفر از بیمه برخوردارند.
او درباره دلایل افت قابل توجه تولید فرش دستباف اضافه کرد: «رکود بازارهای صادراتی، تحریمها و مشکلات نقل و انتقال مالی، سهم ایران را از بازار جهانی کاهش داده و رقبای خارجی جایگزین شدهاند.»
۲۱ خرداد، پایگاه خبری دیدهبان ایران گزارش داد فرش دستباف ایران که سالها بدون نیاز به تبلیغات گسترده در بازارهای جهانی اعتبار داشت، امروز با چالشهای متعددی روبهرو شده و بخشی از جایگاه سنتی خود را از دست داده است.
بر اساس این گزارش، کشورهایی مانند هند و پاکستان بهدلیل بهرهگیری از نیروی کار ارزانتر و سهولت دسترسی به بازارهای جهانی، حضور پررنگتری در بازار فرش پیدا کردهاند و با «کپی نقشههای اصیل ایرانی»، محصولات مشابه را با قیمت پایینتر عرضه میکنند.
دلایل افت کیفیت محصولات
کبیری در ادامه مصاحبه خود با اشاره به افت کیفیت تولیدات چهارمحال و بختیاری گفت اکثر بافندگان این استان را زنان خانهدار تشکیل میدهند که در کنار فعالیتهای اصلی خود، به این شغل مشغول هستند.
رییس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف اتاق بازرگانی چهارمحال و بختیاری افزود: «این افراد بهدلیل هزینههای بالا، معمولا مواد اولیه مرغوب تهیه نمیکنند و ترجیح میدهند فرشهای کوچکپارچه را سریعتر ببافند تا به فروش برسانند.»
او رکود بازار و کاهش صادرات، نابهسامانیهای اقتصادی و رشد هزینهها، مشکل بیمه تامین اجتماعی، عدم تمایل نسل جوان به فعالیت در این حرفه، کمبود مواد اولیه و سرمایه در گردش، مشکلات زیرساختی و کمبود آموزشهای بهروز را از مهمترین چالشهای قالیبافان عنوان کرد.
پیشتر در سال ۱۴۰۳، مرتضی حاجیآقامیری، رییس کمیسیون فرش اتاق ایران، هشدار داده بود: «فرشهای افغانستانی با کیفیت و قیمت پایینتر به ایران قاچاق شده و به بازار و تولید داخل ضربه میزنند و در برخی موارد به نام فرش ایرانی به فروش میرسند.»
از دست رفتن جایگاه فرش دستباف ایران
ایران زمانی قطب صادرات فرش دستباف به شمار میرفت و از شهرتی جهانی در این زمینه برخوردار بود.
با این حال، در سالهای اخیر این هنر-صنعت با بحرانی گسترده مواجه شده؛ وضعیت بغرنجی که بازتاب آن از مرزهای ایران فراتر رفته و توجه رسانههای بینالمللی را نیز به خود جلب کرده است.
روزنامه فایننشالتایمز دیماه ۱۴۰۴ گزارش داد صنعت فرش دستباف ایران با سقوطی بیسابقه روبهرو شده و صادرات آن بهدلیل تحریمهای آمریکا و مقررات ارزی جمهوری اسلامی به پایینترین سطح خود رسیده است.
بر پایه این گزارش، فرشهای ایرانی که به ظرافت هنری و مهارت بافندگانشان شهرت دارند و سابقه تولید آنها به هزاران سال میرسد، امروز بسیار کمتر از دهههای گذشته تولید میشوند و ایران بخش بزرگی از جایگاه پیشین خود را در بازار جهانی فرش از دست داده است.
طبق آماری که مقامهای صنفی در سال ۱۴۰۳ اعلام کردند تعداد بافندگان کشور از دو میلیون نفر به کمتر از یک میلیون نفر کاهش یافته است.
هرچند در دهه ۷۰ ظرفیت تولید فرش دستباف کشور حدود شش میلیون متر مربع در سال بود، این رقم در سال ۱۴۰۳ به کمتر از دو میلیون متر مربع سقوط کرد.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، گفت یکی از اهداف واشینگتن در مذاکرات، ایجاد سازوکاری برای نحوه استفاده از داراییهای مسدودشده ایران در صورت آزادسازی آنها بوده است.
او گفت هدف این سازوکار آن است که اطمینان حاصل شود منابع مالی آزادشده به مردم ایران کمک میکند و صرف حمایت از فعالیتهای «تروریستی» نمیشود.
ونس افزود جرد کوشنر با همکاری مقامهای قطری طرحی را ارائه کرده است که بر اساس آن، در صورت آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران، ایالات متحده و قطر بر نحوه مصرف این منابع نظارت خواهند داشت و باید آن را تایید کنند.
به گفته معاون رییسجمهوری آمریکا، این منابع مالی برای خرید محصولات کشاورزی آمریکایی، از جمله سویا، ذرت و گندم، اختصاص خواهد یافت تا در اختیار مردم ایران قرار گیرد.
ونس همچنین گفت برخی رسانهها و گزارشهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی، جزئیات این طرح را بهدرستی بازتاب ندادهاند.
او افزود با وجود انتشار برخی روایتهای نادرست، بسیاری از ایرانیها واقعیت رخدادهای روز گذشته را بهدرستی بیان کردهاند و تاکید کرد همچنان اطلاعات نادرستی درباره این موضوع در حال انتشار است.
