وزیر خارجه عربستان: راستیآزمایی برنامه هستهای ایران مهمترین موضوع مذاکرات است
فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، اعلام کرد مهمترین موضوع در مذاکرات هستهای پیشروی ایران و آمریکا، نحوه راستیآزمایی و نظارت بر برنامه هستهای جمهوری اسلامی خواهد بود.
به گزارش رویترز، فیصل بن فرحان با تاکید بر اینکه جزییات توافق اهمیت زیادی دارد گفت: آنچه بیش از همه مورد توجه ریاض قرار دارد، سازوکارهای نظارتی فراتر از تعهدات مربوط به غنیسازی اورانیوم و رقیقسازی مواد هستهای است.
وزیر امور خارجه عربستان افزود یک نظام راستیآزمایی پایدار و بلندمدت میتواند اعتماد جامعه بینالمللی و کشورهای منطقه را جلب کند.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که تهران و واشینگتن از دستیابی به تفاهمی اولیه برای پایان جنگ و آغاز مذاکرات گستردهتر، از جمله درباره برنامه هستهای ایران، خبر دادهاند.
تد کروز، سناتور جمهوریخواه آمریکا، در شبکه ایکس نوشت اینکه راب مالی از یادداشت تفاهم میان آمریکا و جمهوری اسلامی حمایت میکند، شاید جدیترین انتقادی باشد که میتوان به آن وارد کرد.
کروز گفت: «توافق هستهای دولت اوباما با ایران به گونهای طراحی شده بود که جمهوری اسلامی را به سلاح هستهای برساند؛ بنابراین مقایسه تلاشهای دونالد ترامپ با آن توافق، بیمعناست.
او افزود: «ما توان نظامی جمهوری اسلامی را نابود کردهایم و نباید هزینه بازسازی آن را تامین کنیم. از رییسجمهوری میخواهم این پیروزی را از دست ندهد.»
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس در صداوسیما گفت: «من بیاعتمادترین فرد به آمریکا هستم، به جیدی ونس هم گفتم که کمترین اعتمادی به شما ندارم.»
او گفت: «پس از امضای رسمی تفاهمنامه، ابعاد آن را توضیح خواهم داد.»
قالیباف گفت جمهوری اسلامی هیچ ممنوعیتی برای ورود شرکتهای آمریکایی به ایران و سرمایهگذاری آنها در کشور ندارد.
او افزود: «ما هیچ ممنوعیتی برای ورود شرکتهای آمریکایی به ایران و سرمایهگذاری در کشور نداریم، اما آنها خودشان نیامدند.»
قالیباف همچنین درباره تفاهمنامه میان جمهوری اسلامی و آمریکا گفت بخشی از ۳۰۰ میلیارد دلاری که در متن این تفاهمنامه پیشبینی شده، برای جبران خسارتهای ناشی از جنگ هزینه خواهد شد.
رییس مجلس در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به جنگ لبنان گفت: «انتقام رهبر ما، بازگرداندن کسانی است که در لبنان آواره شدند.»
او همچنین با انتقاد از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت: «۱۰۰ نتانیاهو بند کفش امام شهید ما هم نمیشود.
قالیباف تاکید کرد: «منطق ما در متن تفاهمنامه، بر پایه اقدام مقابل اقدام است، برخی کشورهای دوست ما، در جنگ ۱۲ روزه و ۲۰ روز اول جنگ اخیر، جمهوری اسلامی را تمامشده میدیدند.»
او گفت: «مجتبی خامنهای در تمام این مدت، چه در جنگ و چه پس از آن، ما را هدایت کرد.»
محمدباقر قالیباف، رییس هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، در گفتوگو با شبکه خبر صدا و سیما گفت: «جنگ اخیر، جنگ جبهه حق و باطل بود.»
قالیباف گفت: «ما در جنگ مقابل آمریکا و اسرائیل، پیروز شدیم.»
او افزود: «اجازه ندادیم آمریکا و اسرائیل به ۹ هدفی که از آغاز جنگ مطرح کردند، برسند، وقتی حرف از مذاکره و دیپلماسی میزنم، منظورم دیپلماسی اقتدار است.»
قالیباف گفت: «زمان برجام هم گفتم که با مذاکره مخالف نیستم، اما تاکید کردم با مذاکرهای موافقم که خودش یک شیوه مبارزه باشد.»
او در ادامه تاکید کرد: «همزمان با مذاکرات به تمام اقدامات دشمن در خلیج فارس پاسخ مناسب دادیم، اگر مذاکره نبود، به هدفمان نمیرسیدیم، هر آنچه را که میخواستیم با اقدام نظامی به دست بیاوریم، چندین برابر آن را که اصلا قابل قیاس نیست، از طریق مذاکره به دست آوردیم.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، به همراه هاوارد لوتنیک، وزیر بازرگانی، و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا در نشست رسانهای صحبت میکند، ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶، رویترز/اِوِلین هاکستین
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، گفت که این کشور در جریان جنگ اخیر بین ۱.۵ تا دو تریلیون دلار به جمهوری اسلامی خسارت وارد کرده است و این کشور برای بازسازی به سرمایهگذاری نیاز دارد. با این حال او تاکید کرد آمریکا هیچ پولی در اختیار تهران نمیگذارد.
او که شامگاه چهارشنبه ۲۷ خرداد در یک نشست رسانهای در حاشیه اجلاس گروه هفت در فرانسه سخن میگفت، بار دیگر انتقال پول از سوی ایالات متحده به جمهوری اسلامی را رد کرد و «بهرهمند شدن حکومت ایران از مزایای توافق با آمریکا» را مشرط به «عملکرد آنها» در آینده و مذاکرات پیشِرو خواند.
او گفت: «ما به آنها پولی نمیدهیم و هیچیک از این امتیازهایی را که رسانهها به شکل بسیار عجیبی گزارش دادهاند، در اختیارشان نمیگذاریم. آنچه رخ خواهد داد این است که با گذشت زمان، اگر رفتار مناسبی داشته باشند و به یک عضو مسئول در جامعه جهانی تبدیل شوند، شرایط متفاوت خواهد شد.»
رییسجمهوری آمریکا با اشاره به خسارتهای واردشده به تهران گفت: «کسی باید به آنها کمک کند، زیرا ما یک و نیم تا دو تریلیون دلار خسارت وارد کردیم.»
او با اشاره به یادداشت تفاهمی که یکشنبه ۲۴ خرداد بهصورت الکترونیکی امضا کرد، گفت: «نمیخواستم شاهد یک فاجعه اقتصادی باشم. اگر وضعیت [جنگی] ادامه پیدا میکرد ممکن بود چنین فاجعهای رخ دهد.»
ترامپ با ابراز خرسندی از واکنش کشورها در استقبال از توافق با جمهوری اسلامی گفت بسیاری از کشورها میخواهند این بحران پایان یابد، از موضوع تنگه هرمز استقبال کردند. اگر قرار بود بمبارانها ادامه پیدا کند و مثلا یک ماه، دو ماه یا سه ماه دیگر ادامه مییافت و تنگه هرمز هرگز باز نمیشد.
آنچه ترامپ «تغییر حکومت» میخواند
ترامپ در این سخنرانی بار دیگر به کشته شدن رهبران جمهوری اسلامی اشاره کرد و آن را «تغییر حکومت» خواند. او گفت فکر میکند این گروه از رهبران ایران «رفتار بسیار متفاوتی» خواهند داشت چون اکنون با شیوه متفاوتی از زندگی آشنا شدهاند که پیش از آن هرگز تجربه نکرده بودند.
او با تاکید بر اینکه حملات به ایران با هدف تغییر حکومت انجام نشد، افزود: «با این حال فکر میکنم روی کار آمدن این گروه به معنای تغییر حکومت است. رده اول رهبران یک صبح هنگام صرف صبحانه در یک محل کشته شدند. پس از آن گروه دیگری روی کار آمد. آنها هم بسیار غیرمنطقی بودند و همهشان از میان رفتند. سپس گروه سوم آمد. تعدادی از اعضای این گروه هم از صحنه خارج شدهاند. اما ما با آنها در تماس و مذاکره بودهایم. رفتار آنها مناسب بوده است. با برخی از آنها تعامل آسانتری داشتهام.»
مساله هستهای در مرکز یادداشت تفاهم
ترامپ در بخشی از مصاحبه بار دیگر به گنجاندن بندی در یادداشت تفاهم اشاره کرد که بر اساس آن دست یافتن جمهوری اسلامی به سلاح هستهای به هر روش ممکنی محدود شده است. او گفت: «در متن آمده بود که آنها سلاح هستهای توسعه نخواهند داد. من گفتم اگر بخواهند آن را بخرند چه؟ اصرار داشتم در متن توافق علاوه بر توسعه، موضوع تهیه، خرید یا دستیابی به سلاح هستهای نیز گنجانده شود. وقتی متن توافق منتشر شود، این موارد را خواهید دید.
بر اساس نسخههایی از متن یادداشت تفاهم که بهطور غیررسمی از سوی رسانههای مختلف از جمله العربیه، سیانان، بلومبرگ و والاستریت ژورنال منتشر شده است، در بند هشت به موضوع سلاح هستهای، سرنوشت مواد غنیشده و تمامی مسائل مرتبط با برنامه هستهای جمهوری اسلامی اشاره شده است.
ترامپ در ادامه تاکید کرد که ضرورتی ندارد خارج کردن اورانیوم با غنای بالای جمهوری اسلامی بهسرعت خارج شود زیرا به گفته او «این مواد در عمقی از زمین نگهداری میشوند که دسترسی به آنها بسیار دشوار است».
او افزود: «هر وقت فرصت مناسب فراهم شود، این اقدام را انجام خواهیم داد. اما در این فاصله بر تمام بخشهای تاسیسات هستهای ایران نظارت داریم و دوربینها همهجا را پوشش میدهند.»
رییسجمهوری ایالات متحده درباره احتمال تلاش تهران برای بازیابی اورانیوم غنیشده نیز گفت: «اگر کسی چنین تلاشی انجام دهد، با سامانههای پاتریوت هدف قرار خواهد گرفت. آنها این موضوع را بهخوبی میدانند.»
انتقاد از نتانیاهو
بخشی از صحبتهای ترامپ حاوی اظهارنظرهایی غیرمعمول درباره عملکرد سیاسی و نظامی اسرائیل بود. او با اشاره به اینکه متن یادداشت تفاهم را با این کشور به اشتراک گذاشته است، اسرائیل را «یک شریک خوب» توصیف کرد و بلافاصله عملکرد ارتش این کشور در لبنان را مورد انتقاد قرار داد. ترامپ گفت: «همچنان معتقدم اسرائیل میتواند در قبال حزبالله عملکرد بهتری داشته باشد. نمیگویم اسرائیل نباید از خود دفاع کند، اما وقتی دو پهپاد به سمت بیابان شلیک میشوند و بدون خسارت سقوط میکنند، ضرورتی ندارد ساختمانهایی در بیروت ویران شوند.»
رییسجمهوری ایالات متحده در این بخش از صحبتهایش به تبادل آتش میان حزبالله و ارتش اسرائیل در ۲۴ خرداد، همزمان با افزایش احتمال امضای یادداشت تفاهم اشاره داشت. در آن روز، همزمان با گزارشها از پیشرفت قابل توجه در مذاکرات تهران و واشینگتن، ارتش اسرائیل در واکنش به حملات حزبالله به مناطق مرزی شمال این کشور، منطقه ضاحیه در بیروت را هدف قرار داد. این حمله خشم ترامپ را برانگیخت و به گفته او باعث تعویق چندساعته امضای اولیه یادداشت تفاهم شد.
او همچنین درباره رضایت اسرائیل از نتیجه حاصلشده در جنگ ایران گفت: «بزرگترین خطر برای اسرائیل این بود که یک سلاح هستهای در قلب این کشور فرود بیاید. مهمترین خواسته اسرائیل این بود که ایران سلاح هستهای نداشته باشد و اکنون به آن رسیده است. به همین دلیل فکر میکنم آنها راضی هستند.»
برنامه موشکی
هرچند در متنی که ایالات متحده از متن یادداشت تفاهم منتشر کرده است بندی درباره صنایع موشکی جمهوری اسلامی وجود ندارد، اما ترامپ در این جلسه گفت: «با کشورهای حوزه خلیج فارس، روی یک مسیر موازی برای رسیدگی به موضوعات غیرهستهای نیز کار خواهیم کرد؛ از جمله موضوع موشکهای بالستیک متعارف که درباره آنها گفتوگو خواهیم کرد.»
او بلافاصله تاکید کرد: «البته ایران باید تا حدی توانمندی نظامی داشته باشند، زیرا دیگر کشورها نیز چنین توانمندیهایی دارند. باید مقداری از این تواناییها وجود داشته باشد.»
