دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد متن یادداشت تفاهم با جمهوری اسلامی که بهصورت دیجیتال امضا کرده است، «نهایی نیست» و هشدار داد که اگر راضی نباشد، اقدام نظامی از سر گرفته خواهد شد. او همچنین ایجاد صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی و توسعه ایران در چارچوب توافق را رد کرد.
ترامپ، چهارشنبه ۲۷ خرداد در جریان دیدار با رهبران سیاسی کشورها در حاشیه نشست گروه هفت در فرانسه، بارها درباره تفاهم با جمهوری اسلامی و پایان جنگ ایران اظهار نظر کرد. او در دیدار با عبدالفتاح السیسی، رییسجمهوری مصر، گفت: «این فقط یک یادداشت تفاهم است. اگر از آن راضی نباشم و [حاکمان ایران] رفتارشان را اصلاح نکنند، دوباره به آنها شلیک میکنیم و روی سرشان بمب میریزیم. چون ۴۷ سال است که بدرفتاری کردهاند.»
ترامپ همچنین گفت این توافق «به دلایل زیادی توافق بزرگی است»، اما «دلیل اول و مهمتر از همه، ۹۹.۹ درصد موضوع، این است که آنها هرگز سلاح هستهای نخواهند داشت.»
تکذیب زمینهسازی برای ایجاد صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری
رییسجمهوری آمریکا در بخش دیگری از سخنانش گزارشها درباره ایجاد یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری برای سرمایهگذاری و بازسازی در ایران در چارچوب توافق نهایی با جمهوری اسلامی را رد کرد.
روزنامه فایننشالتایمز ۲۵ خرداد به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش داد دولت ترامپ آماده است در صورت دستیابی به توافق نهایی با جمهوری اسلامی بر سر برنامه هستهای و پایان دادن به جنگ، زمینه ایجاد یک صندوق سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری را برای حکومت ایران فراهم آورد. این موضوع در روزهای گذشته در گزارشهای دیگر رسانهها نیز بازتاب یافت و جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز آن را تایید کرد.
ترامپ در پاسخ به درخواست یک خبرنگار برای تایید این گزارشها گفت: «این نادرست است.»
خبرنگار اشاره کرد که گفته میشود این صندوق از سوی متحدان خلیج فارس تامین مالی خواهد شد.
ترامپ در پاسخ گفت: «مردم اگر بخواهند میتوانند سرمایهگذاری کنند. یعنی من چه کار کنم؟ بگویم هیچکس هرگز اجازه سرمایهگذاری ندارد؟ ما سرمایهگذاری نمیکنیم. ما حتی ده سنت هم نمیگذاریم. مردم میتوانند تصمیم بگیرند این کار را انجام دهند، اما این به خودشان مربوط است... ما صندوقی نداریم.»
وقتی خبرنگار از او خواست روشن کند آیا از کشورهای خلیج فارس میخواهد چنین ابتکاری را تامین مالی کنند یا نه، ترامپ پاسخ داد: «نه، چنین درخواستی نکردهام.»
او افزود چنین حمایتی احتمالا به این زودیها انجام نخواهد شد و به رفتار جمهوری اسلامی بستگی خواهد داشت.
این موضع در حالی بیان شد که جیدی ونس، معاون ترامپ، همان روز در گفتوگو با شبکه سیبیاس موضعی متفاوت اتخاذ کرد و گفت هیچیک از مزایایی مانند اختصاص صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری یا آزادسازی داراییهای مسدودشده جمهوری اسلامی، بدون تغییر اساسی رفتار تهران محقق نخواهد شد.
در نسخههایی از متن یادداشت تفاهم که رسانههای مختلف از جمله العربیه، سیانان، بلومبرگ و والاستریت ژورنال منتشر کردهاند، بند ششم بر موضوع زمینهسازی برای ایجاد این صندوق متمرکز است. در این ماده آمده است: «ایالات متحده متعهد میشود همراه با شرکای منطقهای خود، یک طرح جامع برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران تهیه کند که مورد توافق هر دو طرف باشد و تامین مالی دستکم ۳۰۰ میلیارد دلار را تضمین کند. سازوکار اجرایی این طرح بهعنوان بخشی از توافق نهایی، ظرف مدت ۶۰ روز تدوین خواهد شد.»
وضعیت تحریمها و تنگه هرمز
ترامپ افزود یادداشت تفاهم شامل لغو فوری تحریمها نیست، اما این موضوع در مراحل بعدی مذاکرات بررسی خواهد شد.
او همچنین درباره وضعیت تنگه هرمز گفت این آبراه راهبردی اکنون بهطور جزئی بازگشایی شده و انتظار میرود ظرف یک تا دو روز آینده بهطور کامل باز شود.
ترامپ با وجود محاصره بندرهای ایران از سوی واشینگتن و تهدیدهای پیشین آمریکا برای استفاده از زور بهمنظور بازگشایی این مسیر حیاتی کشتیرانی، گفت دستیابی به یک توافق مذاکرهشده درباره هرمز اجتنابناپذیر بود، زیرا «گزینه جایگزین، رکود اقتصادی جهانی بود».
رییسجمهوری آمریکا عصر چهارشنبه نیز در پیامی در تروت سوشال نوشت جمهوری اسلامی به سلاح هستهای دست نخواهد یافت و تنگه هرمز «بلافاصله» بازگشایی خواهد شد.
او در این پست افزود مهمترین موضوع مورد توجه رهبران حاضر در نشست گروه هفت، جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای و بازگشایی تنگه هرمز است.
تاکید بر حق اسرائیل در دفاع از خود
ترامپ همچنین در دیدار با نارندرا مودی، نخستوزیر هند، در حاشیه نشست گروه هفت گفت از حق اسرائیل برای دفاع از خود حمایت میکند، اما انتظار دارد این کشور در «تصمیمهای سنجیده» بگیرد.
او گفت: «میخواهم اسرائیل بتواند از خود محافظت کند، اما میخواهم سنجیده تصمیم بگیرد و عمل کند.»
این اظهارات چند روز پس از آن مطرح شد که ارتش اسرائیل در واکنش به آنچه نقض آتشبس از سوی حزبالله خواند، منطقه ضاحیه جنوبی بیروت را هدف حمله قرار داد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
