وبسایت اکسیوس گزارش داد که آمریکا، جمهوری اسلامی و کشورهای میانجی در حال بررسی تغییر زمان امضای نهایی یادداشت تفاهم به زمانی پیش از جمعه ۲۹ خرداد هستند تا تنگه هرمز زودتر باز شود.
این رسانه چهارشنبه ۲۷ خرداد در گزارشی کوتاه به نقل از یک دیپلمات از یکی از کشورهای میانجی مذاکرات و منبع دیگری که از مذاکرات آگاه است، نوشت که طرفین در حال بررسی تسریع جدول زمانی امضای یادداشت تفاهماند. در این صورت، امضای دوم نیز بهصورت الکترونیکی انجام میشود و ممکن است آمریکا سرانجام متن توافق را منتشر کند.
محرمانه ماندن این سند انتقادهایی را درباره ماهیت آن و دامنه امتیازهای پیشبینیشده برای تهران برانگیخته است.
بر اساس نسخههایی از متن یادداشت تفاهم که بهطور غیررسمی از سوی رسانههای مختلف از جمله العربیه، سیانان، بلومبرگ و والاستریت ژورنال منتشر شده است، بند پنجم یادداشت به موضوع بازگشایی تنگه هرمز اشاره دارد. بر اساس این بند جمهوری اسلامی موظف است بلافاصله پس از امضای این سند، اقدامهای لازم برای تضمین از سرگیری تردد کشتیهای تجاری از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس را آغاز کند، بهنحوی که تردد از تنگه هرمز حداکثر ظرف ۳۰ به سطح پیش از جنگ بازگردد.
اکسیوس به نقل از منبع دیپلماتیک گزارش داد که دو طرف درباره بازگشایی هرچه سریعتر تنگه هرمز توافق دارند و گفتوگوها درباره تسریع جدول زمانی با همین هدف انجام میشود. به گفته این منبع، فشار سیاسی بر کاخ سفید برای انتشار متن یادداشت تفاهم نیز میتواند یکی دیگر از عوامل تغییر زمانبندی باشد.
منبع آگاه از مذاکرات نیز مدعی شد که جمهوری اسلامی خواستار منتشر نشدن متن تا زمان امضای رسمی بوده است.
هر دو منبع به اکسیوس گفتند که حتی اگر امضای رسمی تفاهمنامه بهصورت دیجیتالی و زودتر از موعد اعلامشده انجام شود، دیدار هیاتهای ایرانی به ریاست محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، و جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، طبق برنامه پیشبینی شده روز جمعه ۲۹ خرداد در سوئیس برگزار میشود.
انتظار میرود در این جلسه درباره آغاز مذاکرات مربوط به برنامه هستهای جمهوری اسلامی گفتوگو کنند.
منبع دیپلماتیک اکسیوس همچنین به این رسانه گفته است که با وجود اعلام امضای اولیه در روز یکشنبه ۲۴ خرداد، چنین امضایی انجام نشده است. در مقابل، منبع آگاه به مذاکرات مدعی شد این امضا انجام شده و امضای پیشِرو امضای دوم خواهد بود.
سیانان عصر چهارشنبه ۲۷ خرداد گزارش داد جزییات فنی توافق همچنان در حال نهایی شدن است و به همین دلیل، احتمال تغییر در متن و نحوه نگارش برخی بندهای آن وجود دارد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، چهارشنبه ۲۷ خرداد در حاشیه نشست گروه هفت و در دیدار با عبدالفتاح السیسی، رییسجمهوری مصر، یادداشت تفاهم با جمهوری اسلامی را «بسیار قوی» توصیف کرد، اما همزمان هشدار داد که این توافق هنوز نهایی نشده و در صورت نارضایتی واشینگتن، اقدام نظامی از سر گرفته خواهد شد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
