این مقام ارشد که نامش اعلام نشده، گفت واشینگتن درباره امکان کاهش تحریمها و همچنین ایجاد «یک صندوق بزرگ ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی کشورشان» گفتوگو کرده است.
به گفته او، این مشوقها به عملکرد حکومت ایران در پایبندی به یادداشت تفاهمی وابسته خواهد بود که قرار است جمعه بهطور رسمی در سوئیس امضا شود.
با این حال، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوشنبه در شبکه اجتماعی خود، تروثسوشیال، خبر پرداخت ۳۰۰ میلیارد دلار به تهران از سوی ایالات متحده را تکذیب کرد و این موضوع را «اخبار جعلی» نامید که از سوی «دموکراتهای نادان منتشر شده است.
مقام ارشد آمریکایی که در جریان مذاکرات قرار دارد اما به فایننشالتایمز گفت ایجاد این صندوق منوط به دستیابی به یک توافق نهایی خواهد بود که بخشی از تفاهمنامه محسوب میشود و پس از تمدید ۶۰ روزه آتشبس، بازگشایی تنگه هرمز و مذاکرات بیشتر درباره توافق هستهای اجرایی خواهد شد.
او افزود منابع این صندوق از سوی دولتها تامین نخواهد شد، بلکه برای شرکتهایی ایجاد میشود که مایل به سرمایهگذاری در ایرانِ ۹۰ میلیون نفری با منابع عظیم انرژی هستند. ساختار و نحوه مدیریت این صندوق هنوز مشخص نشده است.
این منبع گفت: «علاقه زیادی از سوی شرکتهای اروپایی، شرکتهای متعدد آسیایی از جمله در کره جنوبی و ژاپن، و همچنین شرکتها و کسبوکارهای آمریکایی وجود دارد. اگر تحریمها برداشته شوند، این صندوق رقم بسیار بزرگی جمع خواهد کرد و ابعاد عظیمی خواهد داشت.»
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگو با شبکه سیبیاس گفت صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری «از جمله مواردی است که ایران میتواند به آن دسترسی پیدا کند، البته تا زمانی که به تعهدات خود عمل کند.»
بهنوشته فایننشالتایمز ابعاد مشوقهای مالی که آمریکا به جمهوری اسلامی پیشنهاد کرده، به یکی از موضوعات بحثبرانگیز مذاکرات تبدیل شده است. همچنین این موضوع از حساسترین مسائل سیاسی برای دونالد ترامپ محسوب میشود، زیرا او تمایلی ندارد چنین برداشت شود که در حال پاداش دادن به جمهوری اسلامی است.
ترامپ در گذشته بهشدت از تصمیم دولت باراک اوباما برای امضای توافق هستهای سال ۲۰۱۵ با ایران در کنار دیگر قدرتهای جهانی انتقاد و او را متهم کرده بود که «پالتهای پول نقد» به تهران ارسال کرده است.
منتقدان تفاهمنامه جدید میگویند مشوقهای مالی مورد بحث در این توافق، بسیار فراتر از امتیازاتی است که در توافق دوران اوباما ارائه شده بود.
یکی از مقامهای ارشد دولت آمریکا دوشنبه به خبرنگاران گفت از زمانی که ترامپ، ونس و محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، این سند را بهصورت مجازی امضا کردهاند، هیچ پولی به جمهوری اسلامی منتقل نشده است.
بر اساس مفاد تفاهمنامه، هرگونه کاهش تحریمها، از جمله آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران در خارج از کشور، بهصورت مرحلهای انجام خواهد شد و به پیشرفت مذاکرات هستهای و دستیابی به توافق نهایی بستگی خواهد داشت.
با این حال، مقامهای ارشد دولت ترامپ گفتهاند آمریکا در ابتدای مسیر، برای ایجاد اعتماد، «اقدامات کوچک» در زمینه کاهش فشارهای مالی انجام خواهد داد.
همچنین مقامهای آمریکایی اشاره کردهاند که تصمیمگیری درباره دسترسی جمهوری اسلامی به منابع مالی گستردهتر، بیشتر بر پایه ارزیابیهای سیاسی و رفتاری خواهد بود تا معیارهای مشخص و قابل اندازهگیری.
یکی از مقامهای ارشد آمریکایی دوشنبه به خبرنگاران گفت: «کاهش تحریمها به رفتار خاصی گره نخورده است. بهطور کلی به این بستگی دارد که آنها رفتار مناسبی داشته باشند. و بدیهی است مهمترین موضوع برای ما برنامه هستهای است.»
در چارچوب این تفاهمنامه، تهران و واشنگتن توافق کردهاند درباره نحوه تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم غنیشده ایران بر اساس یک سازوکار مورد توافق تصمیمگیری کنند. به گفته فرد آگاه از مذاکرات، حداقل تعهد جمهوری اسلامی این است که تمامی اورانیومها تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی در داخل کشور رقیقسازی شوند.
این مقام آمریکایی با اشاره به حملات آمریکا به سه سایت اصلی هستهای ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و ایران در ژوئن سال گذشته گفت: «این برنامه عملا بهصورت نظاممند نابود شده است.»
اما او افزود دولت آمریکا خواهان اتخاذ تدابیری خواهد بود که اطمینان دهد «آنها دوباره این برنامه را بازسازی نمیکنند.»
ایران در حال حاضر بیش از ۹ هزار کیلوگرم اورانیوم غنیشده در اختیار دارد. بخش عمده این ذخایر در سطوح پایین غنیسازی شدهاند، اما حدود ۴۴۰ کیلوگرم از آنها تا سطحی نزدیک به درجه تسلیحاتی غنیسازی شدهاند؛ موادی که ترامپ از آنها با عنوان «غبار هستهای» یاد میکند.
