بیشترین روایتها مربوط به استانهای هرمزگان، سیستان و بلوچستان، کرمان، بوشهر، خراسان جنوبی، اصفهان و خراسان رضوی است.
بر اساس پیامهای مردمی، وضعیت عرضه سوخت در جیرفت، عنبرآباد و شهرهای جنوبی استان کرمان بحرانی شده است.
به گفته یک شهروند، در این مناطق قیمت بنزین در بازار آزاد به لیتری ۱۰۰ هزار تومان رسیده است.
او افزود: «اکنون دغدغه ما بنزین شده است. پمپبنزینها بیشتر از ۱۵ لیتر نمیدهند و شبها باید در صفهای کیلومتری بایستیم تا صبح نوبتمان شود. واقعا کلافه شدهایم.»
در بیرجند نیز سوخت جیرهبندی و سهمیه کارتها نصف شده و بنزین آزاد تنها در دو جایگاه، از ساعت شش صبح تا شش عصر و فقط به مقدار ۱۰ لیتر عرضه میشود.
در بوشهر هم به گفته یک مخاطب، بنزین تقریبا «نایاب» شده است؛ دکههای کنار جاده، سوخت را در دبههای ۵ لیتری و با قیمت هر لیتر ۱۰ هزار تومان میفروشند.
شهروند دیگری از کرمان با اشاره به شکلگیری بازار سیاه سوخت گفت بنزین را لیتری ۸۰ هزار تومان خریده است.
او افزود مردم شبها تا صبح در صف میایستند و نوبت میگیرند تا صبح که جایگاه باز شد، اگر خوششانس بودند، بتوانند سوخت گیر بیاورند.
اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون مسعود پزشکیان، با انتقاد از ساختار فعلی مصرف انرژی و «ناترازی شدید سوخت»، از طرح جدید دولت برای واگذاری مدیریت مصرف بنزین و گاز به استانداریها، شهرداریها و بخش خصوصی خبر داد.
مقامهای جمهوری اسلامی در سالهای اخیر از به کار بردن واژه «کمبود» در حوزه انرژی خودداری و به جای آن از عبارت «ناترازی» استفاده میکنند.
با این حال، گزارشهای مردمی نشان میدهد محدودیتهای عرضه گسترده شده و شکلی از سهمیهبندی غیررسمی سوخت در بسیاری از شهرها اجرا میشود.
جیرهبندی عرضه رسمی سوخت و گسترش بازار غیررسمی
پیامهای رسیده از بندرعباس حاکی از شرایط «فاجعهبار» جایگاههای سوخت در این شهر است.
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال گفت: «صفهای چندکیلومتری بنزین مردم را کلافه کرده است، آنهم در گرمایی که کولر خودرو ضرورت است نه انتخاب. شهری که بخش بزرگی از بنزین کشور را تولید میکند، سهمش شده آلودگی، بیماری و ساعتها تحقیر در صف سوخت، بدون کوچکترین پاسخگویی مسئولان.»
شهروند دیگری از بندرعباس گفت از ساعت ۸:۵۵ شب در صف پمپبنزین ترنج منتظر بوده، اما ساعت ۱۰:۱۰ به خودروها اعلام شده که سوخت تمام شده است.
رمضانعلی سنگدوینی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، پیشتر گفته بود بحث تغییر سهمیهبندی بنزین «صرفا در حد طرح شخصی» بوده و هیچ تصمیم رسمی درباره آن اتخاذ نشده است.
این موضوع اما با روایتهای گسترده شهروندان از محدودیتهای عملی در عرضه سوخت، تناقض دارد.
شهروندان در مشهد از طولانیتر شدن صفها و افزایش مداوم قیمتها خبر دادند.
مخاطبی در همین زمینه گفت برای پر کردن یک باک باید ساعتها در صف جایگاه سوخت منتظر ماند: «قبلا هر چند ماه یکبار افزایش قیمت داشتیم، اما اکنون هر روز گرانتر میشود.»
شهروند دیگری نیز در پیامی کوتاه نوشت: «امروز سه لیتر بنزین زدم شد ۲۰۰ هزار تومان.»
این گزارشها در حالی منتشر میشود که مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۳۰ اردیبهشت با تایید آسیب دیدن بخشی از زیرساختهای انرژی در جنگ اخیر، از ناتوانی دولت در تامین و واردات بنزین خبر داد.
او گفت در پی «محاصره دریایی آمریکا»، صادرات نفت ایران متوقف شده و کشور روزانه با کمبود ۵۰ میلیون لیتر بنزین روبهرو است، اما «دلاری برای واردات آن وجود ندارد».
ساعاتی پس از انتشار این سخنان، رسانههای دولتی از جمله ایرنا بخشهایی از اظهارات پزشکیان را حذف کردند.
در غیاب سازوکاری موثر، بازار غیررسمی فروش سوخت در شماری از شهرها رونق گرفته است.
شهروندی از مناطق جنوبی کشور گفت: «ما اینجا در بندر، روزی سه ساعت از وقتمان در صف جایگاه سوخت هدر میرود و از کارهایمان عقب میمانیم. بنزین را کنار خیابان تا گالنی یک میلیون تومان میفروشند.»
شهروندی از چابهار نیز خبر داد قیمت ۲۰ لیتر بنزین آزاد به ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده و به دنبال آن، کرایه تاکسیها «سر به فلک کشیده است».
فساد و رانت در جایگاهها
در کنار بحران کمبود سوخت و توزیع نامناسب آن، برخی مخاطبان از افزایش فساد و رانت در برخی جایگاهها و ناکارآمدی کارتهای سوخت خبر دادند.
شهروندی از اصفهان با اشاره به ناکارآمدی حکومت در مدیریت بحران سوخت گفت کارتها بدون دلیل خطا میدهند و باید سه هفته در انتظار کارت جدید ماند.
مخاطب دیگری از اصفهان از تشدید بینظمی در جایگاهها خبر داد و گفت: «علاوه بر اینکه صفهای جایگاه سوخت کیلومتری شده و سهمیه بنزین بعضیها را سوزاندهاند، تعدادی از نیروهای بسیجی هم با اسلحه میآیند و بدون نوبت بنزین میزنند؛ آن هم نه یک یا دو لیتر، بلکه ۱۵ لیتر بنزین داخل موتورهایشان میزنند و میروند.»
یک شهروند از استان هرمزگان با انتقاد از «رانت و تبعیض در توزیع سوخت» گفت مردم ساعتها در صف میمانند اما ماشینهای سپاه با گالنهای ۷۰ لیتری، شبانه از ساعت ۱۸ تا ۴ صبح نزدیک به ۱۰ بار سوختگیری میکنند و آن را برای فروش به کاروانها یا قاچاقچیان سوخت میبرند.
به گفته او، هر گالن ۷۰ لیتری تا پنج میلیون تومان فروخته میشود.
