دونالد ترامپ در دیدار با رییسجمهوری چین گفت روابط او و شی جینپینگ طولانیترین رابطه میان روسای جمهور دو کشور بوده است و این موضوع را «مایه افتخار» دانست. او تاکید کرد روابط دو کشور «بهتر از هر زمان دیگری خواهد شد.»
ترامپ گفت هر زمان مشکلی پیش آمده، دو طرف مستقیما آن را حل کردهاند و تاکید کرد آینده روابط واشینگتن و پکن «فوقالعاده» خواهد بود.
ترامپ با تمجید از شی جینپینگ او را «رهبر بزرگی» خواند و گفت برای چین و دستاوردهایش احترام زیادی قائل است.
ترامپ این دیدار را «نشستی بزرگ» توصیف کرد و گفت در آمریکا همه درباره آن صحبت میکنند.
به گزارش واشینگتنپست، دو مقام آمریکایی که این ارزیابی را مطالعه کردهاند، گفتهاند گزارش یادشده این هفته برای ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، تهیه شده و نگرانیهایی جدی را در داخل پنتاگون درباره هزینههای راهبردی تقابل واشینگتن با جمهوری اسلامی برانگیخته است.
این گزارش که توسط اداره اطلاعات ستاد مشترک ارتش آمریکا تهیه شده، با استفاده از چارچوب موسوم به «DIME» واکنش چین به جنگ ایران را در چهار حوزه قدرت دولتی - دیپلماتیک، اطلاعاتی، نظامی و اقتصادی - بررسی کرده است.
بر اساس این ارزیابی، از زمان آغاز عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی در ۹ اسفند، پکن توانسته از جنگ برای گسترش نفوذ خود بهره ببرد. گزارش میگوید چین به متحدان عرب آمریکا در خلیج فارس تسلیحات فروخته؛ کشورهایی که برای محافظت از پایگاههای نظامی و زیرساختهای انرژی خود در برابر حملات موشکی و پهپادی حکومت ایران به تجهیزات دفاعی نیاز پیدا کرده بودند.
واشینگتنپست همچنین گزارش داد چین در بحران ناشی از بسته شدن تنگه هرمز توسط جمهوری اسلامی، به کشورهایی که با کمبود انرژی روبهرو شده بودند کمک کرده و خود را بهعنوان تامینکننده راهحل معرفی کرده است. تنگه هرمز مسیر انتقال حدود یکپنجم نفت و گاز جهان به شمار میرود و اختلال در آن فشار شدیدی بر بازارهای جهانی انرژی وارد کرده است.
بر اساس این گزارش، یکی از نگرانیهای اصلی پنتاگون، مصرف گسترده ذخایر تسلیحاتی آمریکا در جنگ ایران است؛ موضوعی که میتواند توان بازدارندگی واشینگتن در برابر چین، بهویژه در سناریوی درگیری احتمالی بر سر تایوان، را تضعیف کند.
گزارش میگوید آمریکا حجم عظیمی از موشکها، بمبها و سامانههای رهگیر را برای دفاع از اسرائیل و متحدان عرب خود و همچنین نابودی زیرساختها و زرادخانه جمهوری اسلامی مصرف کرده است. در این میان، کاهش ذخایر سامانههای پدافندی پاتریوت، رهگیرهای تاد (THAAD) و موشکهای کروز تاماهاوک نگرانیهایی را در میان متحدان آمریکا در شرق آسیا ایجاد کرده است.
به نوشته واشینگتنپست، تایوان، ژاپن و کره جنوبی اکنون درباره آمادگی نظامی آمریکا و توان واشینگتن برای مداخله در صورت حمله احتمالی چین ابراز نگرانی میکنند.
این گزارش همچنین تاکید میکند جنگ ایران به چین فرصت داده تا نحوه عملیات نظامی آمریکا را از نزدیک مشاهده کرده و برای برنامهریزی نظامی آینده خود درس بگیرد.
در بخش دیگری از این ارزیابی آمده است که پکن از انتقادهای جهانی نسبت به جنگ استفاده کرده و در پیامرسانی رسمی خود این درگیری را «غیرقانونی» توصیف کرده است. به گفته نویسندگان گزارش، چین تلاش میکند آمریکا را بهعنوان قدرتی «تهاجمی» و «بیپروا» معرفی کند که نظم بینالمللی مبتنی بر قواعد را تضعیف میکند.
واشینگتنپست نوشت این گزارش در زمانی منتشر شده که ترامپ برای دیدارهایی حساس با شی جینپینگ وارد پکن شده است؛ دیدارهایی که هدف آن بازتنظیم روابط میان دو اقتصاد بزرگ جهان عنوان شده است.
این نشست قرار بود در ماه مارس برگزار شود اما به دلیل جنگ ایران به تعویق افتاد. اکنون نیز در شرایطی برگزار میشود که دولت ترامپ هنوز نتوانسته راهحلی برای بازگشایی کامل تنگه هرمز و حل نگرانیها درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی پیدا کند.
این گزارش همچنین به تضعیف جایگاه ترامپ در داخل آمریکا و در سطح بینالمللی اشاره کرده و میگوید نارضایتی عمومی از جنگ و آسیب آن به اقتصاد جهانی، فشارهای سیاسی بر دولت آمریکا را افزایش داده است.
با این حال ترامپ پیش از سفر به چین گفته بود واشینگتن برای پایان دادن به جنگ نیازی به کمک پکن ندارد و تاکید کرده بود: «ما به هر شکلی، چه مسالمتآمیز و چه غیر از آن، پیروز خواهیم شد.»
در حالی که ترامپ بسته شدن تنگه هرمز را تهدیدی جدی برای چین توصیف کرده بود، گزارش اطلاعاتی آمریکا نتیجهگیری میکند که پکن به دلیل توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و ذخایر بزرگ نفتی خود، بهتر از بسیاری از کشورها با بحران انرژی کنار آمده است.
رایان هاس، کارشناس چین در موسسه بروکینگز، به واشینگتنپست گفت: «چین پس از آمریکا، دومین کشوری است که بیشترین مصونیت را در برابر بحران انرژی دارد.»
او افزود پکن از این وضعیت برای تقویت نفوذ بینالمللی خود استفاده میکند و با ارائه سوخت و فناوری انرژی سبز به کشورهای مختلف، در حال ایجاد شکاف میان آمریکا و شرکای سنتیاش است.
هاس گفت: «این رفتار از روی نوعدوستی نیست؛ بلکه چین از فرصتی برای گسترش نفوذ ژئوپلیتیک خود بهره میبرد.»
در واکنش به این گزارش، شان پارنل، سخنگوی ارشد پنتاگون، تاکید کرد ادعاها درباره تغییر موازنه قدرت جهانی به سود کشوری غیر از آمریکا «اساساً نادرست» است.
اولیویا والز، سخنگوی کاخ سفید، نیز گفت آمریکا «در ۳۸ روز توان نظامی جمهوری اسلامی را نابود کرده» و اکنون با «یکی از موفقترین محاصرههای دریایی تاریخ» در حال فلج کردن اقتصاد ایران است. سفارت چین در واشینگتن نیز به درخواست واشینگتنپست برای اظهارنظر پاسخ نداده است.
به گزارش نیویورکتایمز، نهادهای امنیتی آمریکا اطلاعاتی به دست آوردهاند که نشان میدهد شرکتهای چینی و مقامهای ایرانی درباره انتقال تسلیحات مذاکره کردهاند. با این حال هنوز مشخص نیست چه تعداد سلاح، اگر اصلاً منتقل شده باشد، به ایران رسیده و همچنین معلوم نیست دولت چین تا چه اندازه از این معاملات آگاه بوده یا آنها را تایید کرده است.
این گزارش در حالی منتشر میشود که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای دیدار با شی جینپینگ به پکن سفر کرده و انتظار میرود موضوع حمایت احتمالی چین از جمهوری اسلامی در جریان مذاکرات دو طرف مطرح شود.
ترامپ پیش از سفرش گفته بود قصد دارد درباره جنگ خاورمیانه «گفتوگویی طولانی» با رهبر چین داشته باشد و در عین حال تاکید کرده بود شی جینپینگ تاکنون در قبال ایران «نسبتاً خوب» عمل کرده است.
بر اساس این گزارش، برخی مقامهای آمریکایی معتقدند بخشی از محمولههای تسلیحاتی ممکن است پیشتر به کشورهای واسطه منتقل شده باشند، اما تاکنون هیچ سلاح چینی در میدان نبرد علیه نیروهای آمریکا یا اسرائیل مشاهده نشده است.
نیویورکتایمز یادآوری کرده که ماه گذشته نیز گزارش داده بود نهادهای اطلاعاتی آمریکا به اطلاعاتی دست یافتهاند که نشان میدهد چین احتمالاً موشکهای دوشپرتاب موسوم به «منپد» (MANPADS) را به ایران منتقل کرده یا در حال بررسی چنین انتقالی بوده است. این موشکها قابلیت هدف قرار دادن هواپیماهای در ارتفاع پایین را دارند.
به گفته مقامهای آمریکایی، واشینگتن در هفتههای اخیر هم بهصورت علنی و هم از مسیرهای دیپلماتیک تلاش کرده پکن را برای کاهش حمایت از جمهوری اسلامی تحت فشار قرار دهد.
این مقامها که به دلیل حساسیت موضوع و همزمانی آن با سفر ترامپ به چین به شرط ناشناس ماندن با نیویورکتایمز گفتوگو کردهاند، گفتهاند دولت آمریکا تلاشهای چین برای ارسال تجهیزات نظامی به ایران را «غیرقابلقبول» میداند و خواهان جلوگیری پکن از هرگونه انتقال تسلیحات است.
نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد تاکنون به درخواست این روزنامه برای اظهارنظر پاسخ نداده است. با این حال عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پیشتر در ماه مارس گفته بود حکومت ایران از چین و روسیه «همکاری نظامی» دریافت کرده، اما جزئیاتی درباره آن ارائه نکرده بود.
بر اساس این گزارش، مقامهای آمریکایی معتقد نیستند دولت چین بهطور رسمی انتقال تسلیحات به ایران را تصویب کرده باشد، اما تاکید میکنند بعید است چنین مذاکراتی میان شرکتهای چینی و مقامهای ایرانی بدون اطلاع حکومت چین انجام شده باشد.
به گفته این مقامها، دستکم یکی از کشورهای ثالثی که قرار بوده تسلیحات از طریق آن منتقل شود در آفریقا قرار دارد، هرچند هنوز مشخص نیست محمولهای به آن کشور رسیده یا نه.
ترامپ پس از انتشار گزارشهای اولیه درباره احتمال انتقال موشکهای دوشپرتاب به ایران گفته بود شخصاً از شی جینپینگ خواسته مانع هرگونه ارسال سلاح به جمهوری اسلامی شود.
او در گفتوگو با شبکه فاکس بیزنس گفته بود: «برای او نامهای نوشتم و خواستم چنین کاری نکند و او هم پاسخ داد که اساساً چنین کاری انجام نمیدهد.»
نیویورکتایمز همچنین گزارش داده از زمان آغاز جنگ، چین اطلاعات امنیتی و دسترسی به یک ماهواره جاسوسی را در اختیار جمهوری اسلامی قرار داده که موقعیت نیروهای آمریکایی در منطقه را ردیابی میکند.
این روزنامه افزود چین همچنین قطعات دومنظورهای نظیر نیمهرساناها، حسگرها و مبدلهای ولتاژ را در اختیار ایران گذاشته؛ تجهیزاتی که در تولید پهپاد، موشک و دیگر سامانههای تسلیحاتی کاربرد دارند اما استفاده غیرنظامی نیز برای آنها تعریف شده و به همین دلیل حساسیت کمتری نسبت به فروش مستقیم سلاح ایجاد میکنند.
به نوشته نیویورکتایمز، چین در طول جنگ اوکراین نیز قطعات مشابهی را در اختیار روسیه قرار داده بود.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که تلاش برای انتقال تسلیحات از مسیر کشورهای ثالث نشان میدهد پکن قصد داشته این همکاریها با حکومت ایران محرمانه باقی بماند.
چین در حال حاضر بزرگترین خریدار نفت تحریمی ایران به شمار میرود و حدود ۸۰ درصد نفت صادراتی جمهوری اسلامی را خریداری میکند؛ نفتی که معمولاً با قیمتی پایینتر از نرخ بازار به پکن فروخته میشود.
نیویورکتایمز مینویسد اگرچه روابط اقتصادی با چین برای جمهوری اسلامی اهمیت بسیار بیشتری دارد، اما پکن نیز به دلیل وابستگی شدید به انرژی عبوری از تنگه هرمز، در حفظ روابط خود با تهران منافعی راهبردی میبیند.
با این حال، جنگ اخیر عملاً حملونقل دریایی در تنگه هرمز را مختل کرده و آتشبس برقرارشده در هفتههای گذشته نیز هنوز نتوانسته رفتوآمد عادی کشتیها را بهطور کامل احیا کند؛ وضعیتی که به گفته این گزارش، فشارهایی تازه بر بازارهای صادراتی چین وارد کرده است.
روزنامه تایمز چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت گزارش داد که احتمال استعفای وِسلی اِستریتینگ، وزیر بهداشت کابینه استارمر، قوت گرفته است. دور از انتظار نیست که او پنجشنبه کنار برود و با ورود به رقابتهای حزب کارگر برای تغییر رهبر حزب، رویدادها به سمتی برود که برنامه دولت استارمر که چارلز آن را با شکوه و تشریفات فراوان تشریح کرد، هرگز به مرحله اجرا نرسد.
تایمز نوشت که دفتر استریتینگ به درخواست برای اظهارنظر درباره این گزارش پاسخ نداد. سخنگوی استارمر هم گفت نخستوزیر به وزیر بهداشت خود اعتماد کامل دارد، اما از اظهارنظر درباره دیدار پیشین میان این دو نفر خودداری کرد.
تیم وزیر بهداشت گفت او نیز درباره آن دیدار، که در دفتر استارمر در داونینگاستریت برگزار شد، اظهارنظر نخواهد کرد تا توجهها را از سخنرانی پادشاه منحرف نکند.
استریتینگ بعدتر در شبکه ایکس به تمجید از دستاوردهای خود در کاهش زمان انتظار در نظام درمانی دولتی بریتانیا پرداخت. او نوشت: «کارهای زیادی انجام شده، کارهای زیادی هم مانده است»؛ اما به این گزارش اشارهای نکرد.
چالش در دولت بر سر چیست؟
مساله با شکست سنگین حزب کارگر در انتخابات شوراهای محلی انگلستان شروع شد. این حزب در انتخابات ۱۸ اردیبهشت بخش قابل توجهی از رایها را بهویژه در مناطقی از مرکز و شمال انگلستان و همچنین در بخشهایی از لندن که پایگاه سنتی این حزب به شمار میآید، از دست داد.
در مقابل، حزب راستگرای «اصلاح بریتانیا» به رهبری نایجل فاراژ، بیش از ۳۵۰ کرسی در شوراهای محلی انگلستان به دست آورد و حالا اگر همین مسیر را در انتخابات ملی ادامه دهد، به اپوزیسیون اصلی در اسکاتلند و ولز تبدیل میشود.
خبرگزاری رویترز پس از اعلام رسمی این شکست حزب کارگر، نتایج انتخابات محلی را نشاندهنده عمق نارضایتی از نخستوزیر بریتانیا خواند و نوشت که تنها دو سال پس از پیروزی قاطع او در انتخابات سراسری، تردیدها را درباره آینده سیاسیاش افزایش داد.
برخی نمایندگان حزب کارگر پس از نتایج انتخابات هشدار دادند که اگر این حزب در اسکاتلند عملکرد ضعیفی داشته باشد، قدرت را در ولز از دست بدهد و نتواند بخش زیادی از حدود ۲۵۰۰ کرسی تحت دفاع خود در انگلستان را حفظ کند، فشارها بر استارمر برای کنارهگیری یا دستکم تعیین جدول زمانی خروجش از قدرت افزایش خواهد یافت.
با این حال، همزمان گزارشهایی از تلاش برخی از اعضای حزب برای ایجاد تغییرات بنیادین در دفتر نخستوزیری و جایگزینی استارمر با فردی دیگر منتشر شد.
در این میان استارمر کوشیده است چالشها علیه اقتدار خود را کماهمیت جلوه دهد و سخنرانی پادشاه بریتانیا که از سوی دولت نوشته و از سوی پادشاه قرائت میشود، برنامههایی را برای تقویت رشد اقتصادی، امنیت انرژی و دفاع اعلام کرد.
سخنرانی پادشاه در بریتانیا در واقع ابزار رسمی دولت برای اعلام برنامههای سال آینده است، اما سخنرانی ۲۳ اردیبهشت چارلز، به جای نمایش دادنِ اقتدار و برنامهریزی دولت استارمر، زیر سایه بحران رهبری او و گزارشها درباره احتمال استعفای وزیر بهداشت و آغاز رقابت برای جانشینی نخستوزیر قرار گرفت.
این موضوع، در کنار اخبار مرتبط با تلاشهای استریتینگ احتمال ورود رقبای دیگر به رقابتهای درونحزبی علیه نخستوزیر کنونی را افزایش داده است. علاوه بر وزیر بهداشت، نام اندی برنهم، شهردار منچستر، و آنجلا رینر، معاون پیشین نخستوزیر، نیز مطرح شده است، هرچند هر دو آنها پیش از آنکه بتوانند نامزد شوند، باید موانعی را از پیش رو بردارند.
پادشاه چه گفت؟
استارمر امیدوار بود با رونمایی از برنامه دولتش، اقتدار رو به کاهش خود را تقویت کند. اما به نقل از رویترز این برنامه برای بیش از ۹۰ نماینده حزب کارگر که از او خواستهاند جدول زمانی خروج خود را تعیین کند، چیز تازهای در بر نداشت.
منتقدان میگویند استارمر با این شیوه رهبری، حزب کارگر را در انتخابات ملی بعدی، که قرار است در سال ۲۰۲۹ برگزار شود، فقط به سوی شکست خواهد برد.
استارمر در مقدمه سخنرانی پادشاه تکرار کرد که جهان «امروز از هر زمان دیگری در طول عمر ما بیثباتتر و خطرناکتر است» و دولت او باید از سنتِ جستوجوی پاسخها در «وضع موجود» فاصله بگیرد.
با این حال، بخش عمده سخنرانی پادشاه تکرار صورتبندی رسمی سیاستهایی بود که پیشتر اعلام شده بودند؛ از جمله تلاش برای تحریک رشد اقتصادی کمرمق از طریق ایجاد روابط نزدیکتر با اتحادیه اروپا.
چارلز که از کاخ باکینگهام با ردیف باشکوهی از کالسکهها به پارلمان رسیده بود، مراسمی را رهبری کرد که برخی سنتهای آن به قرن شانزدهم بازمیگردد و در چارچوب تقسیم اختیارات در قانون اساسی بریتانیا، برنامه دولت را ارائه میکند.
او خطاب به نمایندگان مجلس اعیان بریتانیا گفت: «وزیران من تصمیمهایی خواهند گرفت که امنیت انرژی، دفاعی و اقتصادی بریتانیا را در بلندمدت حفظ کند.»
در حوزه اقتصاد و کسبوکار، پادشاه به نیابت از دولت وعده داد که با تاخیر در پرداختها به کسبوکارهای کوچک مقابله کند و از طریق کاهش مقررات غیرضروری، زمینه رشد را فراهم آورد. زیرساختها نیز جایگاه مهمی در این سخنرانی داشتند و به برنامههایی برای توسعه فرودگاهها، ساخت سریعتر جادهها، پروژه ریلی شمال انگلستان و حمایت از تولید داخلی فولاد اشاره شد.
در بخش خدمات عمومی، دولت از اصلاح پلیس، نوسازی خدمات ملی سلامت، اصلاح دادگاهها و نظام عدالت کیفری، پاکسازی صنعت آب و تاسیس راهآهن ملی جدید سخن گفت. پادشاه بریتانیا همچنین ارتقای استاندارد مدارس، اصلاح نظام نیازهای آموزشی ویژه، حمایت از کارآموزی، مقابله با بیکاری جوانان و اصلاح نظام رفاه برای کمک به جوانان و افراد دارای معلولیت اشاره کرد.
در حوزه حکمرانی، پادشاه وعده داد قانونی برای افزایش پاسخگویی مقامهای عمومی ارائه کند و امکان سلب عناوین اشرافی را فراهم آورد.
سیاست خارجی، با تمرکز بر ایران و خاورمیانه
پادشاه بریتانیا از درگیری در خاورمیانه بهعنوان تازهترین نمونه بیثباتی در جهانی «خطرناک و بیثبات» نام برد و تاکید کرد که امنیت انرژی، دفاعی و اقتصادی کشور در چنین فضایی در معرض آزمون است.
او همچنین افزود که باید با رویکردی مبتنی بر قدرت، منافع ملی و ارزیابی آرام و سنجیده به تحولات بینالمللی پاسخ داد.
هرچند او در این سخنرانی بهطور ویژه به جنگ ایران اشاره نکرد، اما چند محور آن بهطور مستقیم با نگرانیهای بریتانیا درباره خاورمیانه و پرونده جمهوری اسلامی ارتباط داشت.
پادشاه بریتانیا اعلام کرد برای مقابله با تهدید فزاینده نهادهای دولتی خارجی و نیروهای نیابتی آنها قانونگذاری خواهد کرد.
او گفت: «دولت من در واکنش به حمله هولناک در ساوتپورت، اقداماتی را برای حفاظت از مردم بریتانیا در برابر خشونت افراطی انجام خواهد داد و یاد قربانیان، مجروحان و خانوادههای آنان را گرامی خواهد داشت.»
موضوع خاورمیانه هم در پیوند با امنیت انرژی مطرح شد.
او گفت: «وزیران من معتقدند استقلال انرژی باید هدفی بلندمدت در حوزه امنیت ملی باشد و امنیت انرژی کشور، همانگونه که رخدادهای اخیر در خاورمیانه نشان داده است، به سرمایهگذاری و اصلاحات بلندمدت نیاز دارد. همچنین افزایش تولید انرژی پاک بریتانیایی کمک خواهد کرد تا دشمنان بریتانیا نتوانند امنیت اقتصادی مردم بریتانیا را هدف قرار دهند.»
پادشاه چارلز در بخش دیگری از سخنرانیاش به تداوم تلاشهای دولت بریتانیا برای تحقق صلح بلندمدت در خاورمیانه و حمایت از راهحل دو کشوری برای پایان مناقشه اسرائیل و فلسطین تاکید کرد. همچنین گفت که دولت برای مقابله با یهودستیزی و اطمینان از اینکه همه جوامع احساس امنیت کنند، اقدام فوری انجام خواهد داد.
هان ژنگ، معاون رییسجمهوری چین، دیوید پردو، سفیر آمریکا در چین، شیه فنگ، سفیر چین در آمریکا و ما ژائوشو، معاون اجرایی وزیر امور خارجه چین، در دومین سفر رییسجمهوری آمریکا به چین از او استقبال کردند.
پس از او، اریک ترامپ، پسرش، و لارا ترامپ، عروس او، همراه با شماری از همراهان سفر، از جمله ایلان ماسک، مدیر شرکت اسپیسایکس، از هواپیما پیاده شدند.
ترامپ بدون پاسخ دادن به پرسشهای خبرنگاران سوار لیموزین شد تا به سوی هتل محل اقامتش برود.
طبق اعلام کاخ سفید دیدار ترامپ با همتای چینی خود، شی جینپینگ، روزهای پنجشنبه و جمعه، ۲۴ و ۲۵ اردیبهشت، بر تجارت، مساله فنتانیل و پرونده جنگ ایران متمرکز خواهد بود؛ موضوعاتی که به گزارش رسانه پولیتیکو، دولت ترامپ در ۱۶ ماه آغاز به کارش نتوانسته بر سر آنها به توافقی چشمگیر با پکن برسد یا امتیاز قابلتوجهی از چین بگیرد.
مقامهای آمریکایی پیشتر اعلام کرده بودند که هیاتهای آمریکا و چین در این سفر دو روزه قرار است درباره پرونده جنگ ایران، مساله تایوان، هوش مصنوعی و تسلیحات هستهای گفتوگو کنند. توافق مربوط به مواد معدنی حیاتی نیز یکی از محورهای این گفتوگوها خواهد بود.
پکن هنوز هیچ جزئیاتی درباره دستور کار نشست میان روسای جمهوری دو کشور ارائه نکرده است. گو جیاکون، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، دوشنبه گفت ترامپ و شی درباره «مسائل مهم مربوط به روابط چین و آمریکا و صلح و توسعه جهانی» گفتوگو خواهند کرد.
خود ترامپ نیز پاسخهای متفاوتی درباره موضوعات دستور کار داده است. او دوشنبه ۲۱ اردیبهشت گفت ایران و انرژی هر دو در فهرست موضوعات قرار دارند، اما سهشنبه، پیش از ترک کاخ سفید به مقصد پکن، این اظهارات را پس گرفت و گفت: «ما موضوعات زیادی برای گفتوگو داریم. صادقانه بگویم، نمیگویم ایران یکی از آنهاست، چون ایران کاملا تحت کنترل ماست.»
او در عوض گفت موضوع اصلی، تجارت خواهد بود.
زک کوپر، دستیار پیشین معاون مشاور امنیت ملی در دولت جورج دبلیو بوش، که بهطور منظم با مقامهای دولت آمریکا و مقامهای چینی دیدار میکند، به پولیتیکو گفت: «این نشست هر روز کوچکتر میشود.»
او افزود: «کاملا روشن است که تیم ترامپ در موقعیت بسیار دشواری قرار دارد و کاملا ممکن است ترامپ با ذهنی درگیر و در موضعی تضعیفشده به پکن برود.»
این نخستین سفر ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوریاش به چین و دومین سفر او در مقام رهبر آمریکا به این کشور است. او حدود یک ماه پیش از عزیمت به چین، این دیدار را «رویدادی عظیم» توصیف کرد و کمی بعد از این اظهار نظر، در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که از شی جینپینگ چیزی کمتر از یک «آغوش گرم و بزرگ» انتظار ندارد.
با این حال، ناظران میگویند این سفر با سفر مجلل قبلیاش در سال ۲۰۱۷، زمانی که چین برای جلب نظر او سنگ تمام گذاشت و در شهر ممنوعه ۶۰۰ ساله یک ضیافت شام به افتخار او ترتیب داد، تفاوت دارد.
دستور کار این سفر نیز به همان اندازه دشوار و پرچالش است؛ با این تفاوت که پرونده ایران اکنون به منبع تازهای از تنش تبدیل شده و در کنار تجارت، فناوری و تایوان قرار گرفته است.
بهگزارش سیانان، یک تفاوت عمده میان این دو سفر تغییر در قدرت سیاسی چین است. این رسانه نوشت: «در قیاس با سال ۲۰۱۷ چین قدرتمندتر و بسیار قاطعتر شده است؛ شی با جاهطلبی برنامههایی را برای توسعه نیروهای مولد جدید، سرمایهگذاریهای سنگین در انرژیهای تجدیدپذیر، روباتیک و هوش مصنوعی پیش برده و با جدیت کوشیده است که ثابت کند در تعاملهای بینالمللی در جایگاهی برابر با آمریکا قرار دارد.
سایه تعرفهها و جنگ ایران بر رابطه ترامپ و شی
رای ۲۰ فوریه دیوان عالی آمریکا درباره تعرفههای تجاری و جنگ ایران که اثری عمیق بر معادلات انرژی در جهان گذاشته است، موازنه قدرت میان دو رهبر را تغییر داده است. به نوشته پولیتیکو، ترامپ اکنون اهرم فشار کمتری برای وادار کردن شی به پذیرش نتایج ملموس از این دیدار دارد؛ نتایجی که رییسجمهوری آمریکا بتواند پس از بازگشت به ایالات متحده آنها را بهعنوان پیروزی عرضه کند. و چین این را میداند.
انبیسی نوشته است که هرچند هدف ترامپ و تیم همراهش در این سفر بازگشت به واشینگتن با دستاوردهای دهانپرکن اقتصادی و نمایشی از رابطه دوستانه و نزدیک شخصی میان ترامپ و شی است، اما انتظارها درباره تحقق تمام و کمال این اهداف پررنگ نیست.
به نوشته این رسانه، ترامپ، که میزان محبوبیتش در پایینترین سطح در دوره دوم ریاستجمهوریاش قرار دارد، شاهد آن بوده که بخش بزرگی از نظام تعرفهای جهانیاش از سوی دادگاههای آمریکا و در راس آن دادگاه عالی آمریکا لغو شده است. او همچنین درگیر جنگی نامحبوب با ایران است که از جدول زمانی اولیه ششهفتهای فراتر رفته و باعث جهش قیمت بنزین شده است.
شی نیز با مشکلات اقتصادی دیرینه از جمله بیکاری بالای جوانان، ضعف تقاضای مصرفکنندگان و فروپاشی بخش مسکن دستوپنجه نرم میکند. افزون بر این، نگرانیهای تازهای نیز درباره این مطرح شده که چین تا چه مدت میتواند شوکهای انرژی ناشی از جنگ ایران را تاب بیاورد.
سیانان پیشبینی کرده است که هرچند انتظار میرود رهبران دو کشور از توافقهای بزرگ تجاری رونمایی کنند و مسیر نمایش یک پیروزی بزرگ را هموار کنند، اما به احتمال زیاد مساله ایران بر گفتوگوها مسلط خواهد بود.
این در حالی است که به نظر میرسد منافع آمریکا در گرو محاصره دریایی بندرهای جنوب ایران است و این امر پیامدهای عمدهای برای چین، بزرگترین مصرفکننده نفت ایران، خواهد داشت.
این رسانه آمریکایی پیشبینی میکند که ترامپ از شی را بخواهد جمهوری اسلامی را به بازگشایی تنگه هرمز و توافق صلح ترغیب کند. از سوی دیگر، سفر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی به چین و دیدارش با وانگ یی، همتای چینی خود در آستانه سفر ترامپ به این کشور را میتوان نشانهای از فشار احتمالی جمهوری اسلامی به آمریکا از طریق چین برای پایان دادن به جنگ تصور کرد؛ اهدافی که با خواستهها و منافع آمریکا در تضاد است.
پولیتیکو به نقل از یک مقام ارشد کاخ سفید نوشت که «چین پیش از این، [حکومت] ایران را برای رسیدن به توافق تحت فشار قرار داده است.»
تحلیل این رسانه بر این فرض استوار است که دستاوردهای ژئواستراتژیک پکن از جنگ آمریکا علیه جمهوری از جمله منحرف کردن توجه واشینگتن از هند و اقیانوس آرام و انتقال داراییهای پنتاگون از آسیا به خاورمیانه، بهحدی است که سبب میشود شی جین پینگ انگیزه کمی برای سرعت بخشیدن به حلوفصل این مناقشه داشته باشد.
کریگ سینگلتون، پژوهشگر ارشد امور چین در اندیشکده «بنیاد دفاع از دموکراسیها»، گفت: «چین همچنان خواستار آرامش و کاهش تنش در سطحی گستردهتر خواهد شد. فکر نمیکنم پکن برای حل جنگی که نه آغازگر آن بوده و نه کنترلی بر آن دارد، خود را به خطر بیندازد.»
روزنامه والاستریت ژورنال چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت به نقل از مقامهای عرب و یک منبع آگاه گزارش داد بارنئا در دو ماه گذشته، دستکم دو بار با هدف هماهنگی درباره جنگ با جمهوری اسلامی به امارات متحده عربی سفر کرده است.
آنچه در این گزارش آمده است، نشانهای از گسترش همکاریهای امنیتی میان اسرائیل و امارات متحده عربی است.
والاستریت ژورنال نوشت دو کشور در طول جنگ، هماهنگی امنیتی نزدیکی داشتهاند.
این روزنامه پیشتر گزارش داده بود اسرائیل سامانههای پدافندی گنبد آهنین و دهها نیروی نظامی را برای مقابله با حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به امارات متحده عربی فرستاده است.
والاستریت ژورنال ۲۱ اردیبهشت نیز به نقل از منابع آگاه خبر داد که امارات متحده عربی بهطور مخفیانه حملاتی به جمهوری اسلامی کرده و در یکی از این حملات در ماه آوریل، پالایشگاه نفتی جزیره لاوان در ایران را هدف قرار داده است.
بهنوشته والاستریت ژورنال، این اقدام میتواند امارات را به یکی از طرفهای فعال جنگی تبدیل کند که در آن، خود بیش از هر کشور دیگری هدف حملات حکومت ایران بوده است.
برخی مقامات جمهوری اسلامی پیش از این از دست داشتن امارات در بعضی حملات به جنوب ایران سخن گفته بودند.
رهبران جمهوری اسلامی در جریان آتشبس نیز به تندی به این کشور هشدار دادهاند.
امارات متحده عربی حتی در جریان آتشبس چند بار هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفته است.
وزارت خارجه امارات متحده عربی و دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تاکنون به درخواست والاستریت ژورنال برای اظهار نظر پاسخ ندادهاند.
موساد: همین حالا وقت عمل است
کانال ۱۳ اسرائیل ۱۹ اردیبهشت به نقل از یک مقام اسرائیلی که نامش فاش نشده گزارش داد دولت این کشور همچنان در وضعیت «انتظار دائمی» درباره تصمیم مورد انتظار دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در قبال ایران قرار دارد.
بر اساس این گزارش، مقامهای نظامی و اطلاعاتی اسرائیل در جریان نشستهای اخیر، مواضعی تهاجمیتر علیه تهران را به نتانیاهو ارائه کردهاند.
این گزارش افزود ارتش اسرائیل وضعیت کنونی توان نظامی [حکومت] ایران را یک «فرصت عملیاتی» برای از سرگیری حملات و «تکمیل ماموریت» میداند.
کانال ۱۳ تلویزیون اسرائیل گزارش داد موساد به نتانیاهو گفته است: «باید همین حالا به ایران حمله کرد.»
بنا بر این گزارش، موساد معتقد است از سرگیری جنگ میتواند روند فروپاشی حکومت ایران را تسریع کند.
