شرکتهای چینی همچنان بهطور علنی «کالاهای دو منظوره» از جمله موتور و باتری را به ایران و روسیه عرضه میکنند؛ اقدامی که به گفته مقامهای آمریکایی، اجرای تحریمها را با چالش جدی مواجه کرده است. کالاهای دو منظوره به اقلامی گفته میشود که همزمان دارای کاربرد نظامی و غیرنظامی هستند.
روزنامه والاستریت ژورنال چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت گزارش داد همزمان با تنشها میان آمریکا و جمهوری اسلامی، شرکت چینی «شیامن ویکتوری تکنولوژی» در ایمیلی تبلیغاتی به مشتریان خود اعلام کرد: «ما از تجاوز علیه ایران عمیقا شوکه و خشمگین هستیم و قلبهایمان با شماست.»
بر اساس این گزارش، به نظر میرسد ایمیل شرکت چینی بهطور تصادفی به «دیدهبان ایران» رسیده است؛ نهادی وابسته به پروژه ویسکانسین برای کنترل تسلیحات هستهای که شبکههای گسترش تسلیحاتی جمهوری اسلامی را رصد میکند.
در این ایمیل، پیشنهاد فروش موتورهای طراحیشده در آلمان موسوم به «لیمباخ ال۵۵۰» مطرح شده؛ موتورهایی که آمریکا فروش آنها به ایران و روسیه را ممنوع کرده است.
ادامه این گزارش را اینجا بخوانید







ایسنا خبر داده که عیسی امیدوار، بازمانده تیم «برادران امیدوار» که ۷۲ سال پیش با موتور به سفر دور دنیا رفتند، به علت بیماری و کهولت سن در بیمارستان بستری شد. عبدالله امیدوار، برادر او، در تیر ۱۴۰۱ در شیلی درگذشت. نخستین جهانگردان معاصر ایرانی در دهه ۳۰ خورشیدی به این سفر رفتند.
روزنامه پیام ما در گزارشی درباره برادران امیدوار مینویسد: «در یکی از روزهای «مطبوع و آفتابی» سال ۱۳۳۳ دو برادر پا در راهی گذاشتند که چشمانداز روشنی برایش نداشتند. «برادران امیدوار» میدانستند که در این مسیر «خطر برادر سوم» آنهاست، اما باز هم موتورسیکلتهایشان را راهی مسیری منتهی به مرزهای شرقی ایران کردند و سفری را آغاز کردند که ده سال طول کشید.»
برادران امیدوار در این سفر ۱۰ ساله از بکرترین مناطق جهان آن سالها عبور کردند. دستاورد سفر این دو نفر، پژوهشی دقیق و پرخطر از زندگی، آیینها و باورهای مردمان سرزمینهایی بود که کمتر اطلاعاتی درباره جزئیات زندگی آنها در سالهای دهه ۳۰ و ۴۰ شمسی در ایران و جهان وجود داشت.
این دو با یک دوربین و دو موتورسیکلت «ماچلس» که به گفته عیسی امیدوار «قویترین و محکمترین موتورهای آن زمان بودند» راهی سفری به دور دنیا شدند. هفت سال بعد شرکت «سیتروئن» یک خودرو به آنها هدیه داد و سه سال پایانی سفر آنها با این خودرو ادامه پیدا کرد.
اواخر سال ۱۳۸۱ در زیرزمین کاخ سفید سعدآباد (موزه هنرهای ملل) نمایشگاهی از تابلوهای عکس از قبایل بدوی آفریقا و آمازون نصب شده بود. مردمی در حال برگزاری آیینهای عجیب مثل تیزکردن دندان یک زن به سن بلوغ رسیده با سنگ و چوب.
یک پای فیل تاکسیدرمی شده و دو عاج سفید بزرگ هم در آن فضای کوچک گنجانده شده بود. در همین نمایشگاه بود که بسیاری از مردم اولینبار نامشان را شنیدند: «برادران امیدوار».
روزنامه پیام ما در روایتی از این نمایشگاه که ربع قرن پیش برپا شد، نوشته است: «نمایشگاه بارها تمدید شد و همچنان مورد استقبال بازدیدکنندگان بود. جذابیت موضوع و محتوای نمایشگاه آنقدر بود که مدیران مجموعه سعدآباد تصمیم گرفتند آن را تبدیل به موزهای دائمی کنند. عیسی امیدوار اشیا و مستندات حاصل از سفرش را به میراثفرهنگی اهدا کرد و «عمارت درشکهخانه» سعدآباد که بهتازگی مرمت شده بود، تبدیل شد به «موزه برادران امیدوار»؛ موزهای که روز ۵ مهر ۱۳۸۲ و همزمان با روز جهانی گردشگری افتتاح شد.»
به نوشته این روزنامه، چند روز مانده به پایان اسفند ۱۴۰۴ اصابت بمبهای سنگرشکن به نزدیکی سعدآباد، بنای این موزه را دچار آسیب جدی کرد. هر چند آثار موزه به جایی امن منتقل شده بود؛ اما بنا و ویترینها دچار تخریب جدی شدهاند. کسی نمیداند کی دوباره قرار است این موزه برپا شود.
نتبلاکس، نهاد ناظر بر اختلالهای اینترنتی در جهان، اعلام کرد قطع اینترنت در ایران وارد شصتوهشتمین روز پیاپی خود شده و عموم مردم ایران در ۷۰ درصد سال ۲۰۲۶ تا حد زیادی از اینترنت جهانی محروم بودهاند.
نتبلاکس صبح چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت در شبکه اجتماعی ایکس نوشت از آغاز آخرین دور خاموشی اینترنت در ایران ۱۶۰۸ ساعت میگذرد و برخی کاربران از دیماه ۱۴۰۴ تاکنون، هیچگونه دسترسی به اینترنت آزاد نداشتهاند.
این در حالی است که جمهوری اسلامی کوشیده با راهاندازی نوعی از اینترنت طبقاتی به نام «اینترنت پرو»، علاوه بر کنترل جریان آزاد اطلاعات، به درآمدزایی کلان از نیاز شهروندان برای اتصال به اینترنت جهانی بپردازد.
در همین ارتباط، انجمن صنفی کسبوکارهای اینترنتی ۱۶ اردیبهشت هشدار داد اکوسیستم استارتاپی ایران در پی بیش از دو ماه قطع اینترنت عملا نابود شده است.
این انجمن افزود مهاجرت نیروی متخصص، خروج سرمایه، نابودی صدها هزار کسبوکار و اخراج گسترده نیروها بخشی از «واقعیت امروز» اقتصاد دیجیتال ایران به شمار میرود.
انجمن صنفی کسبوکارهای اینترنتی همچنین از «اینترنت پرو» انتقاد کرد و گفت دسترسی به اینترنت در شرایط کنونی به «رانت، وابستگی صنفی و پرداخت هزینههای سنگین» گره خورده است.
این نهاد تاکید کرد حاضر نیست در توزیع اینترنت طبقاتی مشارکت کند و اینترنت را زیرساختی عمومی مانند آب و برق دانست که باید بدون تبعیض در اختیار همه شهروندان قرار گیرد.
پیشتر در ۱۲ اردیبهشت، احسان چیتساز، معاون وزیر ارتباطات، گفت: «اینترنت پرو خارج از چارچوب این وزارتخانه و در سطح تصمیمگیریهای امنیتی کشور تعیین میشود.»
محمدحسن نامی، از فرماندهان سپاه پاسداران و دستیار ویژه وزیر کشور، نیز در مصاحبه با انصافنیوز گفت: «احتمال دارد اینترنت طی یک تا یکونیم ماه آینده و بسته به روند مذاکرات ایران و آمریکا به وضعیت عادی بازگردد.»
تبعیض اینترنتی
پایگاه خبری عصر ایران ۱۵ اردیبهشت به نقل از یک روانکاو، به تبعات اجتماعی قطع اینترنت و اینترنت طبقاتی پرداخت.
در این گزارش آمده است: «ادامه قطعی اینترنت و اجرای اینترنت پرو در میانه جنگ، احساس تبعیض، اضطراب و ناامنی روانی را در جامعه تشدید کرده است.»
عصر ایران افزود: «این وضعیت باعث گسترش خشم فروخورده، افسردگی، احساس بیگانگی و فرسایش روانی در میان شهروندان شده و تحقیر و سرخوردگی را به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل میکند.»
۱۳ اردیبهشت، سازمان حقوق بشری هانا در بیانیهای به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات تاکید کرد قطع و محدودسازی طولانی اینترنت، تلاشی سازمانیافته برای جدا کردن جامعه از حقیقت، جلوگیری از مستندسازی نقض حقوق بشر، خاموش کردن صدای قربانیان و قطع ارتباط مردم با جهان است.
اختلال در اینترنت دانشگاهیان
بهدنبال قطع نظاممند اینترنت بینالمللی در ایران، مقامهای دانشگاهی و فعالان اقتصاد دیجیتال از اختلال گسترده در آموزش، پژوهش و کسبوکارها خبر میدهند.
علیرضا استقامتی، رییس دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، ۱۳ اردیبهشت اعلام کرد محدودیتهای اینترنت در ایران فعالیت علمی استادان را با اختلال جدی روبهرو کرده است.
او گفت: «در چند نقطه دانشگاه امکان استفاده از اینترنت فراهم است اما در خارج از دانشگاه، بهویژه در ساعات شب که بسیاری از فعالیتهای علمی و آمادهسازی سخنرانیها و کلاسها انجام میشود، دسترسی به اینترنت با اختلال مواجه است.»
استقامتی افزود استادان ناچارند برای استفاده از اینترنت موجود، «بهصورت نوبتی و در صف» منتظر بمانند.
مهاجرت برای اینترنت آزاد
بر اساس گزارشها، بخشی از فعالان حوزه فناوری و صاحبان کسبوکارهای آنلاین برای حفظ ارتباط با مشتریان خارجی و ادامه فعالیت حرفهای خود، بهطور موقت به کشورهایی مانند ترکیه و ارمنستان مهاجرت کردهاند.
یک متخصص فناوری اطلاعات که در ایروان اقامت دارد، به ایراناینترنشنال گفت: «تمام پسانداز سال گذشتهام را خرج کردم تا دو ماه در ارمنستان بمانم. اگر وصل نشوم، تمام قراردادهای خارجیام فسخ میشود.»
او افزود برخی از افرادی که برای ادامه دسترسی به اینترنت ایران را ترک کردهاند، برای تامین هزینه سفر و اقامت ناچار به فروش داراییهای شخصی خود شدهاند.
سه شهروند ایرانی که برای ادامه فعالیت شغلی به استانبول سفر کردهاند، گفتند با استفاده از فرصت اقامت توریستی ۹۰ روزه، خانهای کوچک در حاشیه شهر اجاره کردهاند تا بتوانند پروژههای کاری خود را ادامه دهند.
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال که خود را از فعالان حوزه نشر و فرهنگ معرفی کرده، با ارسال پیامی از بحران شدید اقتصادی در این بخش خبر داد و نوشت: «ما ناشران، صاحبان موسسههای فرهنگی و سایر فعالان بخش فرهنگ رسما نابود شدیم.»
او افزود در حالیکه بخش خدمات و صنعت اکنون با موج بیکاری و تعدیل نیرو روبهرو شده، او و دیگر فعالان بخش فرهنگ از زمان جنگ ۱۲ روزه، یعنی نزدیک به یک سال، با «بیلان مالی منفی» مواجهاند.
این مخاطب نوشت: «رسما ورشکسته شدیم. حدود یک سال است حتی یک ریال سود نداشتیم.»
خبرگزاری رویترز گزارش داد یک ارزیابی اطلاعاتی وزارت امنیت داخلی آمریکا نشان میدهد جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی ممکن است در تصمیم «کول آلن»، مظنون تلاش برای ترور دونالد ترامپ و شماری از مقامهای ارشد دولت او در ضیافت انجمن خبرنگاران کاخ سفید در پنجم اردیبهشت، نقش داشته باشد.
بر اساس این ارزیابی اولیه، آلن دارای «نارضایتیهای متعدد اجتماعی و سیاسی» بوده و در شبکههای اجتماعی از اقدامات آمریکا در جنگ با جمهوری اسلامی انتقاد کرده بود.
رویترز نوشت افبیآی در حال بررسی فعالیتهای آنلاین و ردپای دیجیتال او برای مشخص شدن انگیزه حمله است.
پایگاه خبری آکسیوس گزارش داد آمریکا و جمهوری اسلامی در آستانه توافق بر سر یک یادداشت تفاهم تکصفحهای برای پایان دادن به جنگ هستند.
آکسیوس چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت به نقل از دو مقام آمریکایی و دو منبع آگاه نوشت هدف از این یادداشت تفاهم، خاتمه درگیری نظامی و «تعیین چارچوبی برای مذاکرات هستهای مفصلتر» است.
بر اساس این گزارش، کاخ سفید انتظار دارد حکومت ایران طی ۴۸ ساعت آینده، به «چند نکته کلیدی» در ارتباط با مذاکرات پاسخ دهد.
به گفته منابع آگاه، هنوز هیچ توافقی حاصل نشده است، اما دو طرف از زمان آغاز جنگ تاکنون هرگز تا این اندازه به توافق نزدیک نبودهاند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پیشتر اعلام کرد در راستای درخواست پاکستان و سایر کشورها، «پروژه آزادی» که هدف آن کمک به شناورهای گرفتار در تنگه هرمز بود، «برای مدت کوتاهی» متوقف میشود.
او در عین حال خبر داد محاصره دریایی جمهوری اسلامی ادامه خواهد یافت.
دو مقام ایالات متحده در مصاحبه با آکسیوس تایید کردند تصمیم ترامپ برای تعلیق «پروژه آزادی» و جلوگیری از فروپاشی آتشبس شکننده، بهدلیل پیشرفت در روند مذاکرات با تهران اتخاذ شد.
در پی انتشار گزارش آکسیوس درباره پیشرفت در گفتوگوهای آمریکا و جمهوری اسلامی، قیمت نفت در بازارهای جهانی بیش از ۶ درصد سقوط کرد و بازارهای سهام و اوراق قرضه روندی صعودی در پیش گرفتند.
مهمترین مفاد این یادداشت تفاهم چیست؟
آکسیوس در ادامه نوشت این توافق اولیه شامل تعهد جمهوری اسلامی به توقف موقت غنیسازی هستهای، موافقت واشینگتن با لغو تحریمها و آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای بلوکهشده تهران و همچنین رفع محدودیتهای عبور و مرور در تنگه هرمز از سوی دو طرف خواهد بود.
بسیاری از مفاد این یادداشت تفاهم، منوط به دستیابی به توافق نهایی خواهد بود و به همین دلیل، احتمال ازسرگیری جنگ یا ادامه وضعیت بلاتکلیف کنونی همچنان وجود خواهد داشت.
بر اساس این گزارش، کاخ سفید بر این باور است که در حاکمیت جمهوری اسلامی، چنددستگی به چشم میخورد و دستیابی به اجماع میان جناحهای مختلف حکومت ممکن است امری دشوار باشد.
آکسیوس در عین حال یادآور شد برخی مقامهای آمریکایی حتی نسبت به دستیابی به یک توافق اولیه نیز بدبین هستند.
در سوی دیگر، مقامهای جمهوری اسلامی همچنان به لفاظیهای تهدیدآمیز خود علیه آمریکا و اسرائیل ادامه میدهند.
حسین نوشآبادی، مدیرکل پارلمانی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۶ اردیبهشت گفت «پروژه آزادی» ترامپ پس از «پاسخ کوبنده نیروهای مسلح و هشدارهای جدی سپاه پاسداران و ناتوانی ایالات متحده در عبور از تنگه هرمز» به شکست انجامید.
او تهدید کرد «هرگونه ماجراجویی نظامی آمریکا و متحدانش» در تنگه هرمز و خلیج فارس به «هزینههای غیرقابل تحمل» برای آنها و «پیچیدهتر شدن ماجرا» خواهد انجامید.
دوره ۳۰ روزه برای مذاکرات جامع
آکسیوس گزارش داد این یادداشت تفاهم یکصفحهای شامل ۱۴ بند است و مذاکرات درباره آن میان استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان کاخ سفید و مقامهای جمهوری اسلامی «هم بهطور مستقیم و هم از طریق میانجیها» در جریان است.
بر اساس نسخه فعلی این سند، جنگ در منطقه پایان مییابد و یک دوره ۳۰ روزه برای مذاکره درباره توافقی جامع آغاز خواهد شد؛ توافقی که هدف آن بازگشایی تنگه هرمز، محدودسازی برنامه هستهای تهران و لغو تحریمهای آمریکا است.
دو منبع آگاه به آکسیوس گفتند این مذاکرات ممکن است در اسلامآباد یا ژنو برگزار شود.
به گفته یک مقام آمریکایی، محدودیتهای حکومت ایران بر کشتیرانی در تنگه هرمز و محاصره دریایی آمریکا طی این دوره ۳۰ روزه بهتدریج برداشته خواهد شد.
او افزود اگر مذاکرات شکست بخورد، ارتش آمریکا میتواند محاصره را دوباره برقرار کند یا عملیات نظامی را از سر بگیرد.
صبح ۱۶ اردیبهشت، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در دیدار با وانگ یی، همتای چینی خود، در پکن گفت جمهوری اسلامی تنها «یک توافق عادلانه و جامع» را میپذیرد.
وزیر خارجه چین نیز اعلام کرد پکن مایل است نقش گستردهتری در بازگرداندن ثبات به خاورمیانه ایفا کند.