کشورهای ثروتمند خلیج فارس در حالی که از حملات بیسابقه حکومت ایران آسیب دیدهاند، اکنون در وضعیت بلاتکلیفی میان جنگ و صلح قرار گرفتهاند؛ وضعیتی که با توقف مذاکرات و بسته ماندن عملی تنگه هرمز، چشمانداز بهبود اقتصادی در منطقه را با تهدید جدی مواجه کرده است.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، در ماههای اخیر، حکومت ایران با مسدود کردن این گذرگاه حیاتی، صادرات انرژی کشورهای منطقه را هدف قرار داده و حملات آن به زیرساختهای انرژی، خساراتی بر جای گذاشته که ترمیم آنها ممکن است ماهها زمان ببرد.
این در حالی است که حتی با وجود یک آتشبس شکننده، تهدید ازسرگیری درگیریها همچنان بر اقتصاد منطقه - فراتر از بخش نفت - سایه انداخته و برنامههای تنوعبخشی اقتصادی کشورهای خلیج فارس را که بهعنوان مقصدی امن برای سرمایهگذاری و گردشگری معرفی میشدند، در معرض خطر قرار داده است.
بر اساس این گزارش، ابهام درباره سرنوشت مذاکرات، که تاکنون بر موضوعاتی چون کنترل تنگه هرمز و غنیسازی اورانیوم متمرکز بوده، بر نگرانیها افزوده است. کشورهای خلیج فارس خواهان توافقی هستند که کنترل حکومت ایران بر این آبراه را محدود و برنامه موشکی و شبکه نیروهای نیابتی آن را مهار کند، اما هنوز مشخص نیست چنین توافقی حاصل خواهد شد یا نه.
تحلیلگران هشدار میدهند تداوم این بلاتکلیفی، روند احیای اقتصادی را طولانیتر کرده و توان کشورهای منطقه برای تاثیرگذاری بر تصمیمات واشینگتن در خصوص جنگ و صلح را کاهش میدهد. متن کامل را اینجا بخوانید .
با گذشت نزدیک به دو ماه از آغاز جنگ در ایران و در حالی که چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود، فعالان صنعت سینمای این کشور از فشارهای همزمان ناشی از حملات نظامی و انزوای بینالمللی سخن میگویند.
همزمان با ادامه درگیریها و تنشها در تنگه هرمز، فیلمسازان ایرانی میگویند زیرساختهای غیرنظامی هدف قرار گرفته و آنها خود را «زیر حمله» و در عین حال «رهاشده» احساس میکنند.
به گزارش نشریه هالیوود ریپورتر، برخلاف برخی پیشبینیها، کشته شدن علی خامنهایi در ۹ اسفند به تضعیف جریانهای تندرو در جمهوری اسلامی منجر نشده و حتی نشانههایی از تمرکز بیشتر قدرت در میان نیروهای نزدیک به سپاه پاسداران دیده میشود. در همین حال، با وجود یک آتشبس شکننده، زندگی روزمره در تهران تا حدی به جریان افتاده، اما فضای عمومی همچنان تحت تاثیر بحثها درباره جنگ و پیامدهای آن قرار دارد.
این گزارش میافزاید صنعت سینما از نخستین بخشهایی بوده که تحت تاثیر جنگ قرار گرفته است. تعطیلی ۱۸ روزه سینماها در آغاز درگیریها و آسیب جدی به اکران نوروزی، رکود قابل توجهی در گیشه ایجاد کرده است. علاوه بر این، حملات هوایی به زیرساختهای فرهنگی نیز خسارت زدهاند؛ از جمله آسیب به ساختمان «خانه سینما»، تعطیلی سینمای تاریخی شکوفه و خسارت به خانه عباس کیارستمی و دیگر مراکز آموزشی و دفاتر سینمایی.
به گفته منابع این گزارش، تاثیر جنگ فراتر از صنعت سینما بوده و زندگی عمومی مردم را نیز بهشدت تحت تاثیر قرار داده است؛ بهطوری که دهها هزار واحد مسکونی آسیب دیدهاند. در واکنش به این وضعیت، چهرههایی مانند اصغر فرهادی و گلشیفته فراهانی از جامعه جهانی خواستهاند در برابر حملات به زیرساختهای غیرنظامی موضعگیری کنند.
در عین حال، گزارش هالیوود ریپورتر به شکاف در میان فیلمسازان ایرانی در داخل و خارج از کشور نیز اشاره میکند. برخی از فعالان خارج از ایران در ابتدای جنگ از اقدام نظامی با هدف تغییر حکومت حمایت کردند، اما با ادامه درگیریها، نگرانیها درباره تشدید سرکوب داخلی افزایش یافته است. به گفته نمایندگان «انجمن فیلمسازان مستقل ایران»، اموال تعدادی از هنرمندان مصادره شده و دهها نفر بازداشت یا ناپدید شدهاند.
در ابتدای جنگ، برخی از فیلمسازان ایرانی در خارج از کشور از اقدام نظامی آمریکا و اسرائیل حمایت کردند، با این امید که به تغییر رژیم منجر شود. «انجمن فیلمسازان مستقل ایران» نیز از «اقدامات هدفمند علیه مقامهای حکومتی» حمایت کرد، در عین حال خواستار حفاظت از غیرنظامیان شد.
اما با ادامه جنگ، به گفته مهشید زمانی از اعضای این انجمن، سرکوب در داخل ایران تشدید شده و این درگیری در عمل به تقویت همان نیروهایی انجامیده که قرار بود تضعیف شوند. او میگوید: «دولت دیگر به کسی پاسخگو نیست و ادامه جنگ به نفع آن است.»
این انجمن مدعی است که مقامات ایرانی اموال دستکم ۱۱ فیلمساز و بازیگر، از جمله شیرین نشاط، نیکی کریمی و حمید فرخنژاد را مصادره کردهاند و دهها نفر دیگر بازداشت شده یا سرنوشتشان نامشخص است.
زمانی همچنین از تلاشهای واشینگتن برای پایان دادن به جنگ بدون تغییر حکومت در تهران ابراز ناامیدی کرده و گفته است: «همه احساس میکنند که رها شدهاند.»
گروه بینالمللی خطوط هوایی، مالک بریتیش ایرویز، هشدار داد بسته شدن تنگه هرمز و رشد قیمت نفت میتواند به افزایش بهای بلیت منجر شود. این شرکت اعلام کرد فعلاً اختلالی در تأمین سوخت جت ندارد، اما دولت بریتانیا وضعیت ذخایر سوخت را از نزدیک زیر نظر دارد.
گروه بینالمللی خطوط هوایی، مالک «بریتیش ایرویز»، در مورد افزایش قیمت بلیط هشدار داد، زیرا بسته شدن تنگه هرمز به دلیل جنگ ایران منجر به افزایش شدید قیمت نفت شده است.
به گزارش شبکه خبری اسکای بریتانیا، گروه بینالمللی خطوط هوایی جمعه اعلام کرد که وضعیت در خاورمیانه باعث افزایش هزینه پروازها میشود.
اسکای اشاره کرد شرکتهای هواپیمایی اغلب بخشی از سوخت خود را از قبل با قیمتهای ثابت خریداری میکنند تا از خود در برابر نوسانات قیمت محافظت کنند؛ روشی که به عنوان "پوشش ریسک" شناخته میشود.
گروه بینالمللی خطوط هوایی گفت که هنوز هیچ اختلالی در تأمین سوخت جت خود مشاهده نکرده است، هر چند که هشدارهایی مبنی بر کمبودهای آینده به دلیل درگیری وجود دارد.
به نوشته اسکای، دولت بریتانیا در حال نظارت دقیق بر ذخایر سوخت است.
موسسه مطالعات جنگ در مورد تقابل جناحهای سیاسی در جمهوری اسلامی نوشت احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران، و حلقه نزدیکانش بارها تلاشهای محمد باقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و دیگر مقامات، که آنها را «عملگرا» توصیف کرده، برای «سوق دادن رژیم به سمت اتخاذ یک موضع انعطافپذیرتر در مذاکرات، خنثی کردهاند.»
پیشتر ایراناینترنشنال بر اساس اطلاعات دریافتی خبر داد که قالیباف، سرپرست هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی با هیات آمریکایی در اسلامآباد، از عضویت در این هیات و ریاست آن کناره گرفته است.
بر اساس این اطلاعات، احتمال جایگزینی سعید جلیلی به جای قالیباف در صدر هیات مذاکرهکننده مطرح شده است.
موسسه مطالعات جنگ در این مورد نوشت به نظر میرسد وحیدی در این نبرد قدرت داخلی پیروز شده است و احتمالاً رویکرد رژیم نسبت به مذاکرات و جنگ را با موضعی حداکثری و سازشناپذیر شکل خواهد داد.
به نوشته این موسسه، مقامات «عملگرا» ممکن است همچنان از رویکردی انعطافپذیرتر حمایت کنند، اما بعید است تلاشهای آنها در کوتاهمدت به طور معناداری تصمیمگیریهای رژیم را شکل دهد.
این تحلیل اشاره میکند که «پیروزی آشکار» وحیدی احتمالاً پیامدهای قابل توجهی برای مذاکرات احتمالی آینده ایالات متحده و جمهوری اسلامی خواهد داشت و میگوید وحیدی همچنین تمایل بیشتری نسبت به مقامات بهاصطلاح «عملگرا» برای پذیرش خطر درگیری مجدد با ایالات متحده نشان داده است.
این اولین بار نیست که گزارشهایی از اختلاف در جمهوری اسلامی پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه حکومت ایران منتشر میشود.
پیشتر نیز گزارشهای اختصاصی رسیده به ایراناینترنشنال حاکی از تعمیق بیسابقه شکاف در رأس هرم قدرت در جمهوری اسلامی بود که از جمله به تداوم منازعات و رویارویی آشکار پزشکیان، و فرماندهان ارشد سپاه انجامیده است.
مقامات تونس فعالیت «لیگ حقوق بشر تونس» را بهمدت یک ماه تعلیق کردند؛ اقدامی که به گفته این نهاد، بخشی از روند فزاینده محدودسازی جامعه مدنی و صداهای مستقل در این کشور است. این گروه از اعضای «چهارگانه گفتوگوی ملی» بود که در سال ۲۰۱۵ جایزه صلح نوبل را دریافت کرد.
به گزارش رویترز، «لیگ حقوق بشر تونس» (LTDH) در بیانیهای اعلام کرد این تصمیم در چارچوب «الگوی گستردهتر محدودیتهای سیستماتیک علیه جامعه مدنی» اتخاذ شده است. دولت تونس تاکنون واکنشی رسمی به این اقدام نشان نداده است. این در حالی است که از زمان بهدست گرفتن اختیارات گستردهتر توسط قیس سعید، رییسجمهوری تونس، در سال ۲۰۲۱، سازمانهای حقوق بشری از تشدید فشارها علیه نهادهای مدنی، مخالفان سیاسی و رسانهها خبر دادهاند.
در ماه اکتبر نیز چندین سازمان برجسته از جمله «انجمن زنان دموکرات» و «انجمن حقوق اقتصادی و اجتماعی» تعلیق شدند. لیگ حقوق بشر تونس، که از منتقدان صریح رییسجمهوری محسوب میشود، پیشتر هشدار داده بود که این کشور پس از تعلیق پارلمان و آغاز حکومت با فرمانهای اجرایی، به سمت اقتدارگرایی حرکت کرده است. در مقابل، سعید تاکید کرده که آزادیها در تونس تضمین شده و او به دنبال دیکتاتوری نیست، هرچند تصریح کرده که هیچکس فراتر از قانون قرار ندارد.
این سازمان همچنین اعلام کرده که در ماههای اخیر از بازدید زندانها و بررسی وضعیت بازداشتشدگان در چندین شهر منع شده است. لیگ حقوق بشر تونس که در سال ۱۹۷۶ تاسیس شد، یکی از قدیمیترین نهادهای مدافع حقوق بشر در جهان عرب و آفریقا بهشمار میرود و نقش مهمی در روند گذار دموکراتیک تونس ایفا کرده است.
با این حال، تونس که پس از بهار عربی بهعنوان نمونهای موفق از گذار دموکراتیک شناخته میشد، اکنون با انتقادهای فزاینده بینالمللی به دلیل محدودیتها علیه جامعه مدنی و رسانهها روبهرو است. در همین راستا، بنا بر اعلام وکیلش، زاید الهانی، روزنامهنگار سرشناس، نیز پس از انتشار مقالهای انتقادی درباره دستگاه قضایی بازداشت شده است؛ اقدامی که نگرانیها درباره وضعیت آزادی بیان در این کشور را تشدید کرده است.