واکنش عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس به پیشنهاد جیدی ونس
محمدرضا محسنی ثانی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، گفت هنوز متنی از پیشنهاد جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، منتشر نشده، اما اگر این پیشنهاد در همان چارچوب مذاکرات و پیشنهادهای پیشین باشد، دیگر نه اعزام هیئتها و نه مذاکره معنایی نخواهد داشت.
محسنی ثانی افزود درباره آزادسازی اموال بلوکهشده جمهوری اسلامی گفتوگوهایی انجام شده و «طرفین کلیات آن را پذیرفتند»، اما این موضوع فعلا منتفی شده است.
دیروز شنبه، کمی پیش از آغاز مذاکرات، خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام ارشد ناشناس جمهوری اسلامی خبر داده بود آمریکا با آزادسازی داراییهای جمهوری اسلامی موافقت کرده است؛ خبری که دقایقی بعد توسط همین خبرگزاری به نقل از مقامات آمریکایی تکذیب شد.
فراجا (فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی) در اطلاعیهای از دستگیری ۵۰ نفر در ۱۶ استان کشور خبر داد.
در این اطلاعیه آمده است آنها موقعیتهای حساس از جمله تاسیسات و زیرساختهای «ارائه خدمات به مردم»، ایستگاههای ایست و بازرسی، محل استقرار نیروهای «تامینکننده امنیت مردم» را «جهت انجام اقدامات جنگی و تعیین لوکیشن سیار یا ثابت برای اصابت موشک»، تهیه کردند.
از ابتدای جنگ دوم، صدها کلانتری، پادگان، پایگاه بسیج و ایست بازرسی هدف قرار گرفته است. حتی مواردی نظیر اختفای نیروهای سرکوب (یگان ویژه) در سالن ۱۲ هزار نفری استادیوم آریامهر (آزادی) نیز از اهداف بودند. همچنین نیروهای یگانهای امنیتی «امام علی» یا همان بسیجیان موتورسوار، که در زیرساختهای غیرنظامی مخفی شده بودند نیز هدف قرار گرفتند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، مقالهای را در شبکه اجتماعی تروثسوشال بازنشر کرد که در آن آمده است در صورت عدم عقبنشینی حکومت ایران از مواضع خود، گزینه «محاصره دریایی» میتواند در دستور کار قرار گیرد.
این مقاله بامداد یکشنبه ۲۳ فروردین به قلم جان سالامون، روزنامهنگار تحقیقی و سردبیر وبسایت «جاست د نیوز»، منتشر شد.
سالامون در این مقاله نوشت در صورت بینتیجه ماندن مذاکرات با تهران، ترامپ ممکن است بمباران مواضع جمهوری اسلامی را از سر گیرد یا راهبرد محاصره دریایی را که پیشتر در مورد ونزوئلا موفقیتآمیز بود، علیه ایران به کار ببندد.
او افزود این راهبرد میتواند اقتصاد از پیش متزلزل ایران را تحت فشار فزاینده قرار دهد و با محدود کردن دسترسی چین و هند به یکی از منابع اصلی تامین نفت خود، فشارهای دیپلماتیک بر این دو کشور را تشدید کند.
پیش از دستگیری نیکولاس مادورو، رییسجمهوری مخلوع ونزوئلا در دیماه ۱۴۰۴، آمریکا با اعمال محاصره دریایی شریانهای درآمد نفتی این کشور را قطع کرد و اقتصاد آن را به فروپاشی کشاند.
ناو هواپیمابر «جرالد فورد» که پیشتر هدایت محاصره ونزوئلا را بر عهده داشت، پس از وقفهای کوتاه برای انجام تعمیرات و استراحت خدمه در پی یک آتشسوزی مرگبار، اکنون در خلیج فارس مستقر شده و به «آبراهام لینکلن» و سایر تجهیزات دریایی ایالات متحده در منطقه پیوسته است.
کارشناسان معتقدند ترامپ میتواند بهراحتی محاصرهای موثرتر از نفوذ و کنترل ایران بر تنگه هرمز برقرار کند.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری ایالات متحده، بامداد ۲۳ فروردین از عدم دستیابی به توافق با تهران خبر داد و اعلام کرد هیات آمریکایی در حالی پاکستان را ترک میکند که «یک پیشنهاد بسیار روشن» را بهعنوان طرح نهایی واشینگتن روی میز گذاشته است.
ونس افزود پرسش اصلی همچنان پابرجاست: آیا تهران تعهدی بنیادین و بلندمدت برای حرکت نکردن به سوی سلاح هستهای ارائه خواهد کرد یا خیر.
اهرم نظارتی آمریکا در تنگه هرمز
ربکا گرنت، کارشناس امنیت ملی موسسه لکسینگتون، در مصاحبه با جاست د نیوز گفت نیروی دریایی آمریکا میتواند در شرایط فعلی، بهطور کامل بر رفتوآمدها در تنگه هرمز کنترل داشته باشد.
او افزود: «طی ۲۴ ساعت گذشته حدود ۱۰ کشتی جابهجا شدهاند؛ از جمله یک نفتکش روسی که با پرچم جدید فعالیت میکرد. همچنین میدانیم محمولههایی به چین و هند ارسال شده و در عین حال، ترددهایی نیز به سمت داخل صورت گرفته است.»
به گفته این تحلیلگر، اگر حکومت ایران موضع سرسختانهای اتخاذ کند، نیروی دریایی آمریکا میتواند با استقرار سامانههای پیشرفته نظارتی دریایی، تمامی رفتوآمدها در تنگه هرمز را زیر نظر بگیرد.
گرنت ادامه داد در چنین وضعیتی، عبور از جزیره خارک یا گذرگاه باریک نزدیک عمان، منوط به دریافت مجوز از نیروی دریایی ایالات متحده خواهد بود.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، ۲۳ فروردین به نقل از «یک منبع آگاه» نوشت: «تا زمانی که آمریکا با یک توافق معقول موافقت نکند، هیچ تغییری در وضعیت تنگه هرمز ایجاد نخواهد شد.»
ارتش ایالات متحده ۲۲ فروردین اعلام کرد «در حال فراهمسازی شرایط» برای پاکسازی مینها در تنگه هرمز است و دو ناو جنگی آمریکا از این آبراه کلیدی عبور کردهاند. این نخستین بار از زمان آغاز جنگ است که ناوهای جنگی آمریکا از تنگه هرمز عبور میکنند.
نقش جزیره خارک در سناریوی محاصره دریایی
طرح ایجاد محاصره دریایی نخستین بار هفته گذشته از سوی جک کین، ژنرال بازنشسته و از برجستهترین استراتژیستهای نظامی آمریکا، مطرح شد.
او در یادداشتی در روزنامه نیویورکپست نوشت: «در صورت از سرگیری جنگ و پس از آنکه توان نظامی باقیمانده ایران بهطور کافی تضعیف شود، ارتش آمریکا میتواند تصمیم بگیرد جزیره خارک را تصرف کند یا آن را از میان ببرد. گزینه دیگر این است که نیروی دریایی آمریکا با برقراری محاصره، مسیر حیاتی صادرات تهران را مسدود کند.»
کین اضافه کرد: «اگر زیرساختهای خارک حفظ شود اما کنترل آن در اختیار ما قرار گیرد، میتوانیم بر نفت و اقتصاد ایران تسلط پیدا کنیم.»
به گفته کین، این همان اهرم فشاری است که واشینگتن برای در اختیار گرفتن ذخایر اورانیوم و نابودی تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی به آن نیاز دارد.
بر اساس برخی گمانهزنیها در هفتههای اخیر، ایالات متحده ممکن است برای اعمال فشار بر جمهوری اسلامی و بازگشایی تنگه هرمز، خارک را به تصرف درآورد.
عربستان سعودی اعلام کرد خط لوله شرق به غرب تعمیر شده و فعالیت خود را از سر گرفته شده است.
این خط لوله و تاسیسات انرژی مورد حمله جمهوری اسلامی قرار گرفته بود و ظرفیت پمپاژ آن هفت میلیون بشکه در روز است.
یکی از ایستگاههای پمپاژ این خطلوله تنها چند ساعت پیش از اعلام آتشبس هدف قرار گرفته شد.
این خط لوله حدود ۱۲۰۰ کیلومتر طول دارد و نفت خام را از میادین شرقی عربستان در نزدیکی خلیج فارس، به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل میکند. ظرفیت حداکثری آن حدود ۷ میلیون بشکه در روز است.
در زمان جنگ و ایجاد مانع در تنگه هرمز، این خط لوله اجازه میداد نفتکشها از دریای سرخ به سمت جنوب حرکت کنند، از تنگه بابالمندب عبور کنند، وارد خلیج عدن شوند، و سپس به اقیانوس هند و بازارهای جهانی بروند.
حمیدرضا حاجیبابایی، نایبرییس مجلس شورای اسلامی، گفت جمهوری اسلامی «تیم مذاکرهکننده» ندارد و افراد اعزامی به پاکستان برای «جنگ نرم» و «مبارزه در میدان دیپلماسی» رفتهاند تا «تسلیمشدن آمریکا در سازمان ملل» را پیش ببرند؛ به گفته او، هر نتیجهای غیر از این قابلقبول نیست.
نایبرییس مجلس درباره حضور هیئت جمهوری اسلامی در پاکستان گفت «مذاکره ما، جنگ ماست» و پیام «مردم ما» در خیابانها این است که گفتمان جمهوری اسلامی «گفتمان شمشیر» است.
حاجیبابایی تصریح کرد: «جنگ فعلی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، یک جنگ مبنایی است و تا زمانی که آمریکا را به زانو در نیاوریم همچنان این جنگ ادامه دارد.»
وبسایت اسرائیلی واینت در مقالهای راجعبه شکست مذاکرات اسلامآباد، این شکست را ناشی از شکاف بزرگ بین خواستههای دو طرف ارزیابی کرد. این مقاله برآورد کرده است با توجه به این شکاف بزرگ، اسرائیل خود را برای سناریوهای آینده آماده میکند، اگرچه به نوشته واینت، این به معنی بازگشت سریع به یک جنگ تمامعیار نیست.
آتشبس دوهفتهای از بامداد ۱۹ فروردین با پیام دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا آغاز شد. بلافاصله پس از آتشبس تلاش تهران برای مذاکره با آمریکا آغاز شد. مذاکرات اسلامآباد با حضور جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا و تیم پرشمار جمهوری اسلامی به ریاست محمدباقر قالیباف برگزار شد، اما در پایان ونس شکست مذاکرات را اعلام کرد.
