بریتانیا: جمهوری اسلامی باید به «گروگانگیری» تنگه هرمز پایان دهد
در نشست بینالمللی به ابتکار لندن، مقامها تاکید کردند که اقدام حکومت ایران در بستن تنگه هرمز بهمعنای «گروگان گرفتن اقتصاد جهانی» است و باید فوراً پایان یابد.
در نشست بینالمللی به ابتکار لندن، مقامها تاکید کردند که اقدام حکومت ایران در بستن تنگه هرمز بهمعنای «گروگان گرفتن اقتصاد جهانی» است و باید فوراً پایان یابد.
به گزارش وزارت خارجه بریتانیا، در نشستی به ریاست ایوت کوپر، وزیر امور خارجه بریتانیا، بیش از ۴۰ کشور و نهادهای بینالمللی از جمله سازمان بینالمللی دریانوردی و اتحادیه اروپا بر لزوم بازگشایی فوری تنگه هرمز تاکید کردند.
در بیانیه این نشست آمده است که حکومت ایران با بستن این آبراه حیاتی «در تلاش است اقتصاد جهانی را به گروگان بگیرد» و جامعه بینالمللی نباید اجازه دهد این وضعیت ادامه یابد.
هشدار درباره پیامدهای اقتصادی و انسانی
در این نشست، تنگه هرمز بهعنوان یکی از حیاتیترین مسیرهای دریایی جهان توصیف شد که نقش کلیدی در انتقال نفت، گاز و کالاهای اساسی دارد. مقامها هشدار دادند که اختلال در این مسیر میتواند پیامدهای فوری و گستردهای برای قیمت انرژی، زنجیرههای تامین و ثبات اقتصادی جهانی داشته باشد و اثرات انسانی شدیدی بر جوامع مختلف وارد کند.
درخواست برای اقدام هماهنگ بینالمللی
شرکتکنندگان خواستار بازگشایی «فوری و بدون قید و شرط» تنگه شدند و بر لزوم احترام به اصول آزادی کشتیرانی و حقوق دریاها تاکید کردند.
در این نشست همچنین مجموعهای از اقدامات هماهنگ، از جمله افزایش فشار دیپلماتیک از طریق سازمان ملل، بررسی تحریمها در صورت تداوم انسداد، همکاری برای آزادسازی کشتیها و خدمه گرفتار، و ایجاد سازوکارهای مشترک برای افزایش اعتماد بازار و تبادل اطلاعات مورد بررسی قرار گرفت.
تاکید بر راهحل دیپلماتیک و نگرانی از تاثیرات جهانی
پنی وانگ، وزیر امور خارجه استرالیا، نیز اعلام کرد که بسته شدن عملی تنگه و حملات به کشتیها و زیرساختهای انرژی «شوکهای بیسابقهای» در عرضه جهانی ایجاد کرده و فشار اقتصادی قابلتوجهی بر کشورهای مختلف وارد کرده است.
او تاکید کرد که کشورش به همراه شرکای خود «استفاده ابزاری» از تنگه هرمز را محکوم کرده و از کاهش تنشها و راهحلهای دیپلماتیک حمایت میکند.
در همین حال، نماینده هند نیز با اشاره به تاثیر این بحران بر امنیت انرژی، بر ضرورت حفظ آزادی کشتیرانی و بازگشت به مسیر گفتوگو تاکید کرد.
ادامه رایزنیها برای تضمین آزادی کشتیرانی
در پایان این نشست، کشورها توافق کردند که رایزنیها در سطوح کارشناسی و سیاسی ادامه یابد تا راهکارهایی برای تضمین آزادی کشتیرانی و کاهش تنشها در منطقه دنبال شود.
موضع روسیه: عبور برای برخی کشورها همچنان ممکن است
در تحولی جداگانه، یوری اوشاکوف، دستیار ولادیمیر پوتین، اعلام کرد که تنگه هرمز برای روسیه «باز» است؛ موضوعی که نشان میدهد محدودیتها بهطور یکسان بر همه کشورها اعمال نشده است.
بر اساس دادههای سازمان بینالمللی دریانوردی، در حال حاضر حدود دو هزار کشتی در خلیج فارس گرفتار شدهاند، هرچند برخی کشتیهای مرتبط با ایران، چین، هند و پاکستان موفق به عبور از این مسیر شدهاند.
به گزارش فارنپالیسی، «جنگ ایران» چشمانداز خلیج فارس بهعنوان یک «قطب هوش مصنوعی» را با چالش جدی مواجه کرده و سرمایهگذاریهای گسترده در حوزه فناوری و هوش مصنوعی را در معرض خطر قرار داده است.
این گزارش مینویسد که سفر دونالد ترامپ به عربستان سعودی، قطر و امارات در سال ۲۰۲۵ - که به انعقاد قراردادهایی چند تریلیون دلاری با شرکتهای فناوری انجامید - اکنون با پیامدهای جنگی که خود او آغاز کرده، زیر سوال رفته است.
بر اساس این گزارش، شرکتهایی مانند انویدیا و تسلا در میان ۱۷ شرکت آمریکایی هستند که حکومت ایران تهدید کرده زیرساختهای آنها در خاورمیانه را هدف قرار خواهد داد. در این فهرست همچنین نام شرکتهای بزرگی چون اپل، گوگل، مایکروسافت و آمازون دیده میشود.
فارنپالیسی مینویسد که حملات موشکی و پهپادی حکومت ایران به زیرساختهای منطقه، تصویری را که کشورهای خلیج فارس طی سالها و با صرف میلیاردها دلار بهعنوان یک محیط امن و باثبات برای شرکتهای فناوری ایجاد کرده بودند، خدشهدار کرده است.
آدام فرار، تحلیلگر بلومبرگ، در این گزارش میگوید: «پرسش این است که آیا دبی و ابوظبی همچنان جذابیت خود را حفظ خواهند کرد یا نه.» او افزود که چالش اصلی، جذب نیروی انسانی متخصص برای حفظ و توسعه این زیرساختها در آینده خواهد بود.
در ادامه گزارش آمده است که جنگ همچنین موجب طرح پرسشهایی درباره روابط امنیتی کشورهای خلیج فارس با ایالات متحده شده است. این کشورها سالها به واشینگتن برای تامین امنیت خود متکی بودهاند، اما اکنون برخی از نخبگان منطقه نسبت به کارآمدی این وابستگی دچار تردید شدهاند.
در عین حال، کارشناسان میگویند که کشورهای خلیج فارس در کوتاهمدت گزینهای جز ادامه همکاری با آمریکا ندارند، هرچند در بلندمدت به دنبال افزایش استقلال راهبردی خود هستند.
با وجود این چالشها، فارنپالیسی تاکید میکند که جریان سرمایهگذاری متوقف نشده است. از جمله، صندوقهای ثروت ملی قطر و ابوظبی همچنان در شرکتهای فناوری آمریکایی سرمایهگذاری میکنند.
این گزارش همچنین به نقش فزاینده شرکتهای چینی مانند هواوی و علیبابا اشاره میکند که میتوانند از شرایط جدید برای گسترش نفوذ خود در منطقه بهره ببرند.
در نهایت، فارنپالیسی نتیجهگیری میکند که اگرچه «جنگ ایران» ضربهای جدی به تصویر خلیج فارس بهعنوان قطب فناوری وارد کرده، اما عواملی مانند سرمایه عظیم، دسترسی به انرژی و موقعیت جغرافیایی، همچنان این منطقه را به بازیگری مهم در آینده اقتصاد دیجیتال تبدیل میکند.
جاسم البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، پنجشنبه ۱۳ فروردین در نشست شورای امنیت گفت حملات جمهوری اسلامی علیه همسایگان ایران از «همه خطوط قرمز» عبور کرده است.
او تاکید کرد شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس باید در هرگونه گفتوگو یا توافق با جمهوری اسلامی درباره تضمین امنیت منطقهای مشارکت داشته باشند.
بحرین که ریاست دورهای شورای امنیت را بر عهده دارد و عضو شورای همکاری خلیج فارس است، اعلام کرد خواهان برگزاری رایگیری در روز جمعه ۱۴ فروردین درباره این قطعنامه پیشنهادی است.
در این طرح از کشورها خواسته شده است «از همه ابزارهای لازم» برای تضمین عبور و مرور بینالمللی از تنگه هرمز، خلیج فارس و دریای عمان استفاده کنند.
این قطعنامه با مخالفت روسیه و چین که دارای حق وتو در شورای امنیت هستند، روبهرو شده و سرنوشت آن، به موضع این دو کشور بستگی دارد.
از سوی دیگر، ایویت کوپر، وزیر خارجه بریتانیا، در جلسه مجازی وزیران خارجه بیش از ۴۰ کشور جهان که برای بررسی راههای بازگشایی تنگه هرمز برگزار شد، گفت اقدامات جمهوری اسلامی به امنیت اقتصادی جهانی آسیب میزند.
او با اشاره به وضعیت تردد کشتیها افزود در ۲۴ ساعت گذشته تنها ۲۵ کشتی از این مسیر عبور کردهاند، در حالی که در شرایط عادی، روزانه حدود ۱۵۰ کشتی از تنگه هرمز عبور میکنند.
وزیر خارجه بریتانیا این کاهش شدید را نشانه اختلال جدی در یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان دانست و تاکید کرد «نیاز فوری» برای بازگرداندن آزادی ناوبری کشتیهای بینالمللی از طریق این آبراه وجود دارد.
کوپر همچنین گفت این مسیر حیاتی عملا بهدلیل اقدامات جمهوری اسلامی مسدود شده و جامعه جهانی باید برای بازگشایی آن اقدام کند.
همزمان با این تحولات، یک مقام ارشد حوثیهای یمن تهدید کرد در صورت تشدید حملات آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی یا مشارکت هر یک از کشورهای حوزه خلیج فارس در این جنگ، حوثیها ممکن است بستن تنگه بابالمندب را در دستور کار قرار دهند.
محمد منصور، معاون وزیر اطلاعرسانی حوثیها، در مصاحبه با وبسایت المانیتور که شامگاه ۱۲ فروردین منتشر شد، گفت: «ما مسئولیتی دینی، اخلاقی و انسانی داریم که به ما اجازه نمیدهد دست روی دست بگذاریم.»
او افزود: «بستن تنگه بابالمندب گزینهای در اختیار [حوثیهای] یمن است که میتواند در صورت تشدید وحشیانه تجاوز علیه ایران و لبنان، یا در صورت مشارکت مستقیم هر کشور خلیج فارس در عملیات نظامی در حمایت از رژیم [اسرائیل] یا ایالات متحده، به اجرا درآید.»
حوثیها هشتم فروردین با حمله موشکی به اسرائیل، بهصورت رسمی به مناقشه کنونی خاورمیانه وارد شدند.
این اقدام حوثیها به نگرانیها درباره احتمال اختلال دوباره در مسیرهای کشتیرانی در دریای سرخ دامن زده است.
تنگه بابالمندب محل عبور حدود ۱۲ درصد از تجارت جهانی است. این گذرگاه در جنوبیترین نقطه شبهجزیره عربستان قرار دارد و برای کشتیهایی که از طریق دریای سرخ به سوی کانال سوئز حرکت میکنند، از اهمیت حیاتی برخوردار است.
این در حالی است که تنگه هرمز بهعنوان یکی از گذرگاههای حیاتی تجارت جهانی، همچنان در وضعیت بحرانی قرار دارد.
رییس هیات این نهاد در ایران، پنجشنبه ۱۳ فروردین گفت از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند (۲۸ فوریه)، بیش از هزار و ۹۰۰ نفر کشته و بیش از ۲۱ هزار نفر زخمی شدهاند؛ آماری که از سوی این نهاد - بهعنوان تنها سازمان بشردوستانه فعال در سراسر کشور - ارائه شده است.
برآوردهای دیگر، تلفات بالاتری را گزارش کردهاند.
ماریا مارتینز به خبرگزاری رویترز گفت سه نفر از کارکنان این نهاد نیز در حین انجام وظیفه جان خود را از دست دادهاند؛ از جمله یکی از آنها که در حمله هوایی ۱۱ فروردین به یک مرکز درمانی در استان زنجان کشته شد.
او مسئولیت این حمله را به طرف خاصی نسبت نداد.
افزایش سریع نیازها و تشدید نگرانیها
مارتینز گفت: «نگرانی اصلی ما این است که نیازهای بشردوستانه با چه سرعتی در حال افزایش است و اینکه آیا میتوانیم تمام حمایتهای لازم را به کشور [ایران] برسانیم یا نه.»
امیدها برای پایان سریع درگیری پنجشنبه و پس از آن که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، وعده داد حملات شدیدتری انجام خواهد داد، کمرنگتر شد.
واشینگتن اعلام کرد حملاتش به حکومت ایران با دقت انجام میشود و ارتش اسرائیل نیز گفت در عملیاتهای خود برای کاهش آسیب به غیرنظامیان، اقداماتی انجام میدهد.
مارتینز گفت در حال حاضر کمبودی در ذخایر اضطراری وجود ندارد، اما در صورت ادامه درگیریها وضعیت وخیمتر خواهد شد؛ بهویژه با افزایش قیمت تجهیزات و محدود بودن منابع مالی.
او گفت: «نیازها بهصورت تصاعدی در حال افزایش است. منابع نامحدود نیستند.»
این مقام صلیب سرخ همچنین ابراز نگرانی کرد که ترس از بمبارانها ممکن است مانع مراجعه مردم برای دریافت کمک شود.
او در یک مصاحبه ویدیویی از تهران گفت: «خیابانها کاملا خالی هستند ... میتوانید ترس، نگرانی و نامطمئن بودن را در چشمان مردم ببینید.»
اختلال در امدادرسانی و نیاز به حمایت بینالمللی
این نهاد اعلام کرده در ۳۱ استان ایران حدود ۱۰۰ هزار نیروی امدادی در اختیار دارد؛ بههمراه بالگردها و سگهای جستوجو و نجات، و خدمات کمکهای اولیه به مجروحان حملات هوایی و حمایت از افراد آواره را ارائه میدهد.
مارتینز گفت: «یکی از نیروهای امدادی هنگام پاکسازی آوار متوجه شد اعضای خانواده خودش در میان کشتهشدگان هستند.»
برخی دیگر از کارکنان نیز نوبتی در دفاتر این نهاد میخوابند تا در صورت وقوع بمباران، در آمادهباش باشند.
او افزود فعالیتها بهطور مکرر بهدلیل قطع برق و اینترنت مختل میشود و کارکنان ناچارند اسناد را بهصورت دستی ثبت کنند.
این نهاد هفتههاست بهدلیل اختلالات لجستیکی - که با بسته شدن تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل تشدید شده - نتوانسته تجهیزات حیاتی را از انبار خود در دبی وارد کند.
به گفته سسیل تراز، مدیر زنجیره تامین فدراسیون بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر، اکنون برنامهریزی شده این اقلام از طریق زمینی و از مسیر ترکیه در ۱۸ فروردین (هفتم آپریل) ارسال شود، اما رسیدن آنها چند هفته زمان خواهد برد.
مارتینز گفت این نهاد ممکن است ناچار شود در درخواست اضطراری ۴۰ میلیون فرانک سوئیس (حدود ۵۰ میلیون دلار) خود بازنگری کند، در حالی که در حال حاضر تنها شش درصد از این مبلغ تامین شده است.
او تاکید کرد: «افزایش حمایتهای بینالمللی برای حفاظت از غیرنظامیان و تداوم عملیات امدادرسانی در این شرایط اضطراری، ضروری است.»
با آغاز جنگ، تمامی رقابتهای داخلی در ایران متوقف شد. اما آنچه بیش از همه ساختار ورزش را تحت تاثیر قرار داده، بخشنامه وزارت ورزش است که حضور تیمهای ملی و باشگاهی در «کشورهای متخاصم» را ممنوع کرده است.
این دستور، مستقیما بازی تراکتور با شبابالاهلی در لیگ نخبگان آسیا را تحت تاثیر قرار داده است؛ مسابقهای که قرار است کمتر از ۲ هفته دیگر در جده عربستان سعودی برگزار شود.
آیا تراکتور به جده میرود؟
پرونده باشگاه تراکتور تبریز اکنون به پیچیدهترین گره دیپلماتیک فوتبال ایران تبدیل شده است.
مدیریت باشگاه با ارسال نامهای رسمی به کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC)، اعلام کرد که بهدلیل شرایط جنگی منطقه، ابهامهای جدی در مورد تضمین امنیت کامل در خاک عربستان سعودی وجود دارد و خواستار انتقال بازی به یک «کشور امن» شد.
محمدرضا زنوزی، مالک باشگاه تراکتور، با لحنی تند بر تصمیم خود پافشاری میکند.
او گفت: «تصمیم ما برای عدم سفر به عربستان قطعی و ثابت است. وقتی پیش از این به بهانههای واهی ایران را ناامن خواندند و ما را از حق میزبانی محروم کردند، حالا چطور انتظار دارند در شرایطی که منطقه درگیر جنگ است و عربستان امنیت ندارد، ما به آنجا برویم؟»
او همچنین تاکید کرد که اگر ایافسی با تغییر محل بازی موافقت نکند، این باشگاه شکایت خود را به دیوان حکمیت ورزش (CAS) و فیفا خواهد برد.
در سوی دیگر، هدایت ممبینی، دبیرکل فدراسیون، گفت که کنفدراسیون فوتبال آسیا علیرغم تمام رایزنیها، همچنان بر میزبانی سعودیها اصرار دارد و تضمینهای امنیتی لازم را داده است. حال باید دید در نهایت تراکتور راهی جده خواهد شد یا خیر.
لغو پروازها و سفرهای زمینی؛ از آنتالیا تا پناهندگی در استرالیا
وضعیت تیمهای ملی ایران تصویری از استیصال و فروپاشی است. لغو پروازها، ملیپوشان را به طی مسیرهای زمینی طولانی سوق داده است.
تیم ملی زنان پس از جام ملتهای آسیا در استرالیا، مسیری طولانی را از طریق ترکیه و مرز زمینی بازرگان طی کرد تا به کشور بازگردد؛ سفری که تحت تاثیر خبر پناهندگی دو بازیکن این تیم، عاطفه رمضانیزاده و فاطمه پسندیده، در استرالیا قرار داشت.
تیم ملی مردان نیز که برای آمادهسازی جام جهانی ۲۰۲۶ با اتوبوس به ترکیه رفت، در حالی برابر نیجریه شکست خورد و بر کاستاریکا غلبه کرد که فضای اردو کاملا سیاسی و جنگی بود.
ملیپوشان در مراسم آغاز مسابقه، کولهپشتیهایی به یاد دانشآموزان کشتهشده میناب و تصاویری از ویرانیهای جنگ در دست داشتند. در این میان سایه حذف سردار آزمون بهدلیل مواضع انتقادی و مصادره اموالش از سوی قوه قضاییه بر سر ملیپوشان بود.
لیگ برتر؛ زیستن با شرایط جنگی در تهران
مهدی تاج، رییس فدراسیون فوتبال، رسما اعلام کرد که فوتبال ایران باید «زندگی با شرایط جنگی» را بیاموزد.
لیگ برتر، پرمخاطبترین رقابت داخلی که با ۶۲ بازی باقیمانده معلق شده، قرار است از اوایل اردیبهشت بهصورت متمرکز برگزار شود.
تهران با ورزشگاههای شهرقدس و دستگردی، محتملترین گزینه برای میزبانی از این رقابتهای سرد و بدون تماشاگر است تا شاید حداقل، قهرمان این فصل خونبار مشخص شود.
خلیج فارس؛ تردید در مدل «توسعه از طریق ورزش»
در سوی دیگر خلیج فارس، جنگ تیر خلاصی به پروژههای جاهطلبانه «چشمانداز ۲۰۳۰» زده است.
لغو مسابقات فرمول یک در بحرین و عربستان سعودی، و لغو فینالیسیمای بین آرژانتین و اسپانیا در دوحه، نشان داد که امنیت، کالایی است که حتی با میلیاردها دلار سرمایهگذاری تضمین نمیشود.
طبق گزارش شرکت مشاوره «نورثبورن»، بیش از ۱۰۰ رویداد بینالمللی در منطقه لغو شده است.
سایمون چادویک، تحلیلگر صنعت ورزش، به روزنامه گاردین گفت این بحران «شکنندگی» مدل ورزشی کشورهای عربی را برملا کرد.
مدلی که بر پایه میزبانی رویدادهای بزرگ و خرید ستارههایی چون رونالدو و بنزما بنا شده بود، اکنون در برابر بسته شدن حریم هوایی و تهدیدات موشکی به زانو درآمده است.
چشمانداز تیره؛ ورزش در وقت اضافه
سرمایهگذاری میلیارد کشورهای عربی برای توسعه صنعت ورزش و تلاش عربستان برای رساندن سهم ورزش به ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی، اکنون با چالشی وجودی روبهرو است.
جنگ در بدترین زمان ممکن برای ورزش منطقه رخ داد؛ زمانی که خلیج فارس میرفت تا به قطب جدید ورزش جهان تبدیل شود.
اکنون، استادیومها در سکوتی مرگبار، در انتظار پایان نبردی هستند که برنده ورزشی نخواهد داشت.
