مجله آتلانتیک در گزارشی تحلیلی نوشت شکل و دامنه هرگونه جنگ احتمالی آمریکا با [حکومت] ایران، مستقیماً به این بستگی دارد که دونالد ترامپ چه هدفی را دنبال میکند؛ هدفی که هنوز بهطور رسمی اعلام نشده اما چهار سناریوی متفاوت برای آن مطرح شده است.
این گزارش یادآور میشود که در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، پنتاگون برای جلوگیری از جنگ، طرحهای درگیری گسترده با ایران را با مقامهای ارشد کاخ سفید در میان گذاشت تا «خطرات واقعی» آن روشن شود؛ اقدامی که دستکم دو بار ترامپ را از صدور دستور حمله منصرف کرد. اما این بار، همان طرحهای جنگی بهعنوان گزینههایی عملی روی میز قرار گرفتهاند.
به نوشته آتلانتیک، آمریکا اکنون یکی از بزرگترین آرایشهای نظامی دهههای اخیر خود را در خاورمیانه مستقر کرده است؛ بیش از ۱۰۰ هواگرد شامل جنگندههای اف-۱۸ و اف-۳۵، پهپادها و هواپیماهای شناسایی در منطقه حضور دارند و ناو هواپیمابر «جرالد آر. فورد» به همراه ناوشکنها و زیردریاییهای مجهز به موشکهای هدایتشونده در حال استقرار در برد عملیاتی ایران هستند.
ترامپ جمعه ۱ اسفند در پاسخ به پرسشی درباره احتمال حمله محدود گفت: «فکر میکنم میتوانم بگویم در حال بررسی آن هستم.» با این حال، به نوشته آتلانتیک، دولت هنوز هدف روشنی برای این تمرکز قدرت نظامی ارائه نکرده است. یکی از فرماندهان پیشین به آتلانتیک گفته است: «هر گزینه نظامی فقط درباره کاری که میتوانیم انجام دهیم نیست، بلکه درباره حفاظت از خود و منافعمان در برابر واکنش اجتنابناپذیر ایران هم هست.»
این گزارش چهار سناریوی اصلی را بررسی میکند: هدف قرار دادن رهبران جمهوری اسلامی، حمله به زیرساختهای موشکی، حمله مجدد به برنامه هستهای و یا ترکیبی از این اهداف. ترامپ پیشتر درباره رهبر جمهوری اسلامی نوشته بود که «دقیقاً میدانستم کجا پناه گرفته است» و اشاره کرده بود که میتوانست هدف قرار گیرد. اما کارشناسان هشدار میدهند چنین اقدامی میتواند به شدیدترین منجر شود و حتی سپاه پاسداران را به اتخاذ موضعی تهاجمیتر سوق دهد. درباره برنامه موشکی نیز برایان کلارک، پژوهشگر موسسه هادسون، به آتلانتیک گفته است: «به نظر میرسد آمریکا در حال بررسی هدف قرار دادن اهداف نرمتر مانند پایگاههای سپاه و مراکز تولید است، آن هم در یک دوره طولانیتر.»
در مورد تاسیسات هستهای، ترامپ پیشتر در شبکه اجتماعی خود نوشته بود: «هیچ سلاح هستهای» و هشدار داده بود «حمله بعدی بسیار شدیدتر خواهد بود.» با این حال، میک مولروی، معاون پیشین وزارت دفاع آمریکا، به آتلانتیک گفته است: «باید از این تصور فاصله بگیریم که میتوانیم برنامه هستهای را برای همیشه نابود کنیم. میتوان چیزی را تخریب یا تضعیف کرد، اما این به معنای ناتوانی آنها در بازسازی نیست.» گزارش همچنین هشدار میدهد که طولانی شدن هر عملیات خطر تلفات غیرنظامی را افزایش میدهد و حکومت ایران همچنان میتواند از طریق موشکها، پهپادها یا تهدید تنگه هرمز واکنش نشان دهد.
آتلانتیک در جمعبندی تاکید میکند که این آرایش نظامی میتواند اهرم فشار برای دستیابی به توافق باشد، اما همزمان با هر هواپیما و ناوی که به منطقه میرسد، فشار سیاسی برای استفاده از این توان نظامی افزایش مییابد؛ تصمیمی که پیامدهای آن میتواند فراتر از ایران، کل منطقه و منافع آمریکا را در بر بگیرد.
به نوشته واشینگتنپست، سه روز پیش از آنکه ترامپ در ژوئن گذشته مجوز حمله به ایران را صادر کند، چارلی کرک، فعال سرشناس محافظهکار و از چهرههای بانفوذ نزدیک به پایگاه «ماگا»، در دفتر بیضی کاخ سفید نگرانی خود را درباره کشیده شدن آمریکا به یک درگیری طولانی دیگر مطرح کرده بود. کرک در آن زمان در برنامه خود گفته بود: «باید در برابر وسوسه براندازی دیکتاتورها در سرزمینهایی که نمیشناسیم مقاومت کنیم. پایگاه ماگا اصلاً جنگ نمیخواهد.» او به همراه استیو بنن و تاکر کارلسون نسبت به تغییر رژیم در ایران و احتمال جنگی فرسایشی هشدار داده بود.
اما اکنون که ترامپ در حال بررسی حملهای گستردهتر و حتی احتمال سرنگونی علی خامنهای است، مخالفت علنی و پشتپرده جریان «اول آمریکا» بهمراتب کمرنگتر شده است. رهبران و مفسران نزدیک به این جریان به واشینگتنپست گفتهاند این تغییر ناشی از افزایش اعتماد به ترامپ پس از عملیاتهای محدود در ایران و ونزوئلا، نگرانی از قطع رابطه با رییسجمهوری که منتقدان محافظهکار را کنار گذاشته، ابهام درباره دامنه اقدام احتمالی و پذیرش این واقعیت است که ترامپ از مخالفت پایگاه خود با جنگهای طولانی آگاه است اما در نهایت تصمیم خود را خواهد گرفت.
واشینگتنپست یادآور شده ترامپ در ۲۱ ژوئن گذشته حملات به تاسیسات هستهای ایران را تایید کرد؛ حملاتی که به سرعت پایان یافت. برخی در جریان ماگا معتقد بودند فشارهای آنان باعث محدود ماندن دامنه عملیات شد. اما پس از آن، چارلی کرک ترور شد و جریان ماگا یکی از صداهای اثرگذار خود را از دست داد. تاکر کارلسون نیز به دلیل پیشبینیهای نادرست درباره ابعاد عملیاتها مورد انتقاد قرار گرفت و استیو بنن گرچه همچنان درباره جنگ گسترده هشدار میدهد، اما لحن خود را تعدیل کرده است.
متیو بویل، رییس دفتر رسانه محافظهکار «واشینگتن بریتبارت»، به این روزنامه گفت کاهش بحثهای عمومی به این دلیل است که «رییسجمهوری اعتماد زیادی کسب کرده است» و دکترین او شامل «اقدامات بسیار دقیق» است که نباید به جنگی طولانی و پرهزینه منجر شود. برخی اینفلوئنسرهای حامی ترامپ نیز به شرط ناشناس ماندن گفتهاند این بار «صداها آرامتر است» زیرا در حملات قبلی جنگ گستردهای رخ نداد.
در عین حال، برخی کارشناسان سیاست خارجی که طرفدار محدود کردن نقش نظامی آمریکا هستند، نسبت به خطر کشیده شدن ایالات متحده به همان جنگهای بیپایانی که ترامپ پیشتر از آنها انتقاد میکرد، هشدار دادهاند. رز مری کلانیک از اندیشکده «دیفنس پرایوریتی» به واشینگتنپست گفت حمله گسترده با هدف تغییر رژیم میتواند پیامدهایی متفاوت و طولانیمدت داشته باشد و افزود: «هیچ تهدید فوری امنیتی علیه آمریکا از سوی ایران وجود ندارد.»
کرت میلز، مدیر اجرایی نشریه «آمریکن کنسروتیو»، نیز به این روزنامه گفت شدت مخالفتها هنوز شکل نگرفته زیرا «جنگی آغاز نشده است»، اما اگر آغاز شود، واکنشها میتواند شدید باشد. به نوشته واشینگتنپست، در ژوئن گذشته پس از بمباران اسرائیل علیه ایران، پرسش اصلی این بود که آیا آمریکا به آن خواهد پیوست یا نه؛ اما این بار هنوز روشن نیست دقیقاً چه اقدامی روی میز است.
به گزارش شبکه فرانس۲۴، مسعود پزشکیان روز شنبه در سخنانی که بهطور زنده از تلویزیون حکومتی ایران پخش شد، گفت: «قدرتهای جهانی صف کشیدهاند تا ما را وادار کنند سر خم کنیم… اما با وجود همه مشکلاتی که برای ما ایجاد میکنند، ما سر خم نخواهیم کرد.» این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن ادامه دارد و آمریکا نیروهای نظامی خود را در منطقه تقویت کرده است.
همزمان رسانههای داخلی و رسانههای فارسیزبان خارج از کشور گزارش دادند که دانشجویان در چند دانشگاه تهران، از جمله دانشگاه صنعتی شریف، در مراسم چهلم کشتهشدگان اعتراضات اخیر، شعارهای ضدحکومتی سر دادهاند. ویدیوهایی که خبرگزاری فرانسه مکانیابی کرده، درگیریهایی را در میان جمعیت نشان میدهد و صدای شعار «بیشرف» به گوش میرسد. شبکه ایراناینترنشنال نیز تصاویری از تجمع گسترده در دانشگاه شریف منتشر کرده که در آن شعارهای اعتراضی علیه حکومت شنیده میشود.
به نوشته فرانس۲۴، ایرانیان این هفته به مناسبت چهلم کشتهشدگان روزهای اوج اعتراضات در ۱۸ و ۱۹ دی ماه، مطابق سنت سوگواری شیعیان، بار دیگر تجمع کردند. خبرگزاری حکومتی فارس گزارش داد مراسمی که قرار بود «نشستی آرام و بیصدا» باشد، با شعارهایی از جمله «مرگ بر دیکتاتور» - اشاره به رهبر جمهوری اسلامی - مختل شد. ویدیوی منتشرشده از سوی فارس دو گروه را نشان میدهد که هر دو تصاویر یادبود در دست دارند؛ گروهی با پرچم جمهوری اسلامی ایران شعار میدهد و گروهی دیگر با چهرههای پوشیده توسط افرادی با لباس رسمی کنترل میشود.
این اعتراضات در حالی ادامه دارد که ناآرامیها نخست در دی ماه و در پی فشارهای اقتصادی آغاز شد و سپس به اعتراضات گسترده ضدحکومتی تبدیل شد؛ اعتراضاتی که با سرکوب شدید نیروهای امنیتی مواجه شد. مقامهای جمهوری اسلامی مرگ بیش از ۳ هزار نفر را تایید کرده و مدعیاند خشونتها ناشی از «اقدامات تروریستی» با تحریک دشمنان ایران بوده است. در مقابل، نهادهای حقوق بشری شمار کشتهشدگان را دهها هزار نفر اعلام کردهاند.
فرانس۲۴ در پایان گزارش خود یادآور شده است که این تحولات در حالی رخ میدهد که دولت آمریکا همزمان با پیشبرد مذاکرات هستهای، گزینه اقدام نظامی را نیز مطرح کرده و دونالد ترامپ پیشتر در واکنش به سرکوب اعتراضات، تهران را به حمله نظامی تهدید کرده بود.
به گفته مقامهای دو طرف و دیپلماتهایی در خلیج فارس و اروپا، همسایگان عرب ایران و همچنین اسرائیل اکنون احتمال درگیری را بیش از دستیابی به توافق میدانند؛ در حالی که واشینگتن یکی از بزرگترین آرایشهای نظامی خود در منطقه از زمان حمله به عراق در سال ۲۰۰۳ را در حال شکلدهی است.
یک منبع آگاه از برنامهریزیهای در حال انجام، گفت دولت اسرائیل با توجه به بنبست میان تهران و واشینگتن، برای اقدام احتمالی مشترک با آمریکا آماده میشود، هرچند هنوز تصمیم نهایی اتخاذ نشده است. این حمله در صورت وقوع، پس از حملات ماه ژوئن گذشته به تاسیسات نظامی و هستهای ایران، دومین حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در کمتر از یک سال خواهد بود. کشورهای تولیدکننده نفت خلیج فارس نیز، به گفته منابع منطقهای، در حال آمادهسازی برای سناریویی هستند که بیم دارند از کنترل خارج شده و بیثباتی گستردهای در خاورمیانه ایجاد کند.
رویترز مینویسد دو دور گفتوگوهای حکومت ایران و آمریکا بر سر موضوعاتی چون غنیسازی اورانیوم، برنامه موشکی و رفع تحریمها به بنبست رسیده است. یک منبع آگاه گفت زمانی که میانجیهای عمانی بستهای از پیشنهادهای مرتبط با موشک را از سوی آمریکا به تهران رساندند، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، حتی از باز کردن آن خودداری کرده و آن را بازگردانده است.
پس از مذاکرات سهشنبه در ژنو، عراقچی از توافق بر «اصول راهنما» سخن گفت، اما کاخ سفید اعلام کرد هنوز فاصله قابلتوجهی میان دو طرف وجود دارد.
انتظار میرود حکومت ایران در روزهای آینده پیشنهاد مکتوبی ارائه دهد. در همین حال دونالد ترامپ با اعزام ناوهای هواپیمابر، کشتیهای جنگی و جنگندهها به منطقه هشدار داده حکومت ایران باید درباره برنامه هستهای به توافق برسد وگرنه «اتفاقات واقعاً بدی» رخ خواهد داد؛ او ضربالاجلی ۱۰ تا ۱۵ روزه تعیین کرده است. تهران نیز تهدید کرده در صورت حمله، پایگاههای آمریکا در منطقه را هدف قرار خواهد داد؛ تنشی که به افزایش قیمت نفت انجامیده است.
به گزارش رویترز، مقامهای آمریکایی میگویند ترامپ هنوز تصمیم نهایی درباره استفاده از نیروی نظامی نگرفته، اما اذعان کرده در حال بررسی حملهای محدود برای واداشتن ایران به توافق است. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا قرار است ۲۸ فوریه با بنیامین نتانیاهو دیدار کند و یک مقام ارشد آمریکایی گفته تا اواسط مارس همه نیروهای آمریکا در منطقه مستقر خواهند شد. مطالبه اصلی واشینگتن همچنان توقف کامل غنیسازی در خاک ایران است، در حالی که تهران بر حفظ توان هستهای خود تأکید دارد و از گفتوگو درباره موشکهای بالستیک خودداری میکند.
برخی تحلیلگران گفتهاند در صورت شکست مذاکرات، حمله احتمالی میتواند با کور کردن پدافند هوایی ایران و هدفگیری نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس آغاز شود. با این حال، مقامهای اروپایی و عربی درباره «هدف نهایی» ترامپ تردید دارند و هشدار میدهند آغاز جنگ آسانتر از مهار آن است. در حالی که علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی حکومت ایران از آمادگی جمهوری اسلامی برای نظارت گسترده آژانس بینالمللی انرژی اتمی خبر داده، منابع منطقهای تاکید کردهاند هرگونه امتیاز اساسی در نهایت به تصمیم علی خامنهای بستگی دارد؛ تصمیمی که میتواند سرنوشت تقابل یا توافق را رقم بزند.
این نخستین بار از زمان کشتار بیسابقه مردم ایران در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی ماه است که رهبر یک کشور بهطور علنی و رسمی از کشته شدن بیش از ۳۰ هزار نفر از مردم معترض بهدست جمهوری اسلامی سخن میگوید.
پیشتر شورای سردبیری ایراناینترنشنال در پنجم بهمن ماه ۱۴۰۴ در بیانیهای با استناد به مدارک و روایتهای تازه اعلام کرده بود که ابعاد خشونت نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی در جریان انقلاب ملی فراتر از برآوردهای اولیه بوده و بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در این سرکوب هدفمند به دستور علی خامنهای، دیکتاتور تهران، کشته شدهاند.
در این بیانیه همچنین تاکید شده بود اطلاعات جدید، تصویر دقیقتری از الگوی کشتار و ابعاد جنایتی به دست میدهد که اکنون با اطمینان میتوان آن را بزرگترین و خونینترین قتلعام مردم در تظاهرات خیابانی، در یک بازه زمانی دو روزه، در تاریخ جهان دانست.
این در حالی است که جمهوری اسلامی با انتشار آماری سوال برانگیز، تنها کشته شدن ۳۱۱۷ نفر در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی را تایید و سپس فهرستی مخدوش از نام جانباختگان منتشر کرد.
افتخار دولت به سند جنایت
شورای سردبیری ایراناینترنشنال، در واکنش به فهرست منتشر شده از سوی دولت پزشکیان، ۱۳ بهمن در بیانیه دیگری اعلام کرد: «مقامهای دولت پزشکیان و تریبونهای وابسته به حکومت پس از انتشار فهرست جاویدنامان، به شکلی آن را تبلیغ کردند که گویی سندی افتخارآمیز از اقدامات خود را منتشر کردهاند.»
در این بیانیه گفته شده بود که دولت پزشکیان در اقدامی که هدف آن عادیسازی جنایت کشتار گسترده مردم و تقلیل جان انسانها به عدد و آمار است، از افراد و رسانهها بهویژه ایراناینترنشنال خواست آمار خود را منتشر کنند. اما آماری که در بیانیه دولت ارائه شده، گواه روشنی است بر این که دولت منصوب خامنهای حتی از انتشار فهرستی مطابق میل حکومت نیز ناتوان است.
در فهرست منتشرشده دولت، ایرادات مبنایی دیده میشود. از جمله تکرار دستکم ۲۵ نام با کدملی و اطلاعات یکسان که از شتابزدگی در انتشار آمار و سندسازی حکایت دارد. افزون بر این، با وجود گذشت نزدیک به یک ماه از کشتار ۱۸ و ۱۹ دیماه، آمار ارائهشده دولت حتی با عدد ادعایی شورای عالی امنیت ملی یعنی ۳۱۱۷ نفر هم همخوانی ندارد.
دولت دلیل این مغایرت را وجود پیکرهای مجهولالهویه عنوان کرده، اما سوال اینجاست که چگونه دستگاه عریض و طویل حکومتی با گذشت نزدیک به یک ماه از کشتار مردم هنوز نتوانسته بسیاری از پیکرها را شناسایی کند.
مقامها و رسانههای حکومت، در روایتی مخدوش، بارها به کشته شدن تعداد زیادی از ماموران حکومت در خلال اعتراضات اشاره کردند. برخی مقامها از کشتهشدن ۲۰۰ مامور حکومت گفتند اما در فهرست اعلام شده حکومت هیچ اشارهای به نام و تعداد ماموران کشته شده نشده است.
زندگی در جهنم
ترامپ در سخنان روز جمعه اول اسفند گفت: «واقعا برای مردم ایران احساس تاسف میکنم. آنها انگار در جهنم زندگی کردهاند.»
او همچنین گفت: «دو هفته پیش قرار بود ۸۰۰ نفر را اعدام کنند. اعدام با جرثقیل. آنها را با یک جرثقیل بلند بالا میبرند و در میدان میچرخانند. قرار بود ۸۳۷ نفر را اعدام کنند. من به آنها پیام دادم که اگر حتی یک نفر را اعدام کنید، حتی فقط یک نفر، همان لحظه هدف حمله قرار خواهید گرفت و آنها از اعدام صرفنظر کردند.» او گفت: «مقامهای حکومت ایران ظاهرا هیچکس را اعدام نکردند.»
در پی قتل عام تاریخی مردم ایران در روزهای ۱۸ و ۱۹ بهمن، هزاران شهروند ایرانی از جمله کودکان و نوجوانان بازداشت شدهاند و گزارشهایی درباره قتلهای حکومتی و فراقضایی شماری از بازداشتشدگان منتشر شده است.
با این حال، برخی ناظران احتمال دادهاند که در پی هشدارهای مستقیم دونالد ترامپ، مقامهای جمهوری اسلامی اکنون بدون صدور احکام قضایی در قالب اعدام، بهصورت مخفیانه دست به قتل بازداشتشدگان میزنند.
شورای سردبیری ایراناینترنشنال در بیانیه دوم خود که پنجم بهمن صادر شد، تاکید کرده بود که گزارشها و شواهد تکاندهندهای به دست ایراناینترنشنال رسیده است که از اعدام بدون محاکمه شماری از بازداشتشدگان در تهران و شهرستانها حکایت دارد.
تصاویر منتشرشده از سردخانهها نیز تردیدی باقی نمیگذارد که تعدادی از شهروندان مجروح، در حالی که در بیمارستانها بستری و تحت مداوا بودهاند، از ناحیه سر هدف اصابت گلوله قرار گرفتهاند.
این گزینههای نظامی تازهترین نشانه از آمادگی آمریکا برای یک درگیری جدی با جمهوری اسلامی در صورت شکست تلاشهای دیپلماتیک است. رویترز هفته گذشته برای نخستین بار گزارش داد که ارتش آمریکا در حال آمادهسازی خود برای انجام یک عملیات پایدار و چند هفتهای علیه جمهوری اسلامی است. بهنوشته رویترز این عملیات میتواند شامل حمله به تاسیسات امنیتی حکومت ایران و همچنین زیرساختهای هستهای باشد.
اطلاعات جدید نشان میدهد برنامهریزیها دقیقتر و جاهطلبانهتر شدهاند؛ در حالی که ترامپ در روزهای اخیر بهطور علنی احتمال تغییر رژیم در جمهوری اسلامی را مطرح کرده است.
این دو مقام آمریکایی که بهدلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود، در گفتوگو با رویترز جزییاتی درباره اینکه چه افرادی ممکن است هدف قرار گیرند یا اینکه ارتش آمریکا چگونه میتواند بدون استقرار گسترده نیروی زمینی برای تغییر رژیم اقدام کند، ارائه نکردند.
تمرکز بر عملیات هوایی و دریایی
ترامپ حجم عظیمی از توان نظامی آمریکا را در خاورمیانه مستقر کرده، اما بیشتر این قابلیتهای رزمی بر روی ناوهای جنگی و جنگندهها متمرکز هستند. هر کارزار بمباران گسترده احتمالا از پشتیبانی بمبافکنهای مستقر در خاک آمریکا نیز بهره خواهد برد.
در دوره نخست ریاستجمهوری خود، ترامپ نشان داد که آماده انجام عملیاتهای هدفمند است؛ از جمله تایید حمله سال ۲۰۲۰ که به کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، انجامید.
دولت ترامپ در سال ۲۰۱۹ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی قرار داد.
یکی از مقامهای آمریکایی به موفقیت اسرائیل در هدف قرار دادن فرماندهان نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در جریان جنگ ۱۲ روزه سال گذشته اشاره کرد.
در نخستین روزهای جنگ ۱۲ روزه، شمار زیادی از ارشدترین فرماندهان سپاه پاسداران از جمله رییس ستاد کل نیروهای مسلح و فرمانده کل سپاه کشته شدند.
این مقام گفت: «جنگ ۱۲ روزه و حملات اسرائیل به اهداف مشخص، کارآمدی این رویکرد را نشان داد.»
او افزود تمرکز بر افرادی است که در فرماندهی و کنترل نیروهای سپاه نقش دارند.
با این حال، او هشدار داد هدف قرار دادن افراد نیازمند منابع اطلاعاتی گسترده است؛ چرا که برای حذف یک فرمانده نظامی باید مکان دقیق او مشخص باشد و پیامدهای احتمالی جانبی نیز در نظر گرفته شود.
تغییر رژیم بهعنوان یک هدف احتمالی
ترامپ آشکارا احتمال تغییر حکومت در ایران را مطرح کرده و هفته گذشته گفته بود «به نظر میرسد این بهترین اتفاق ممکن باشد.»
او درباره اینکه چه کسی باید قدرت را در ایران در دست بگیرد توضیح نداد، اما گفت: «افرادی هستند.»
در حالی که عملیات برای تغییر رژیم معمولا مستلزم اعزام گسترده نیروهای زمینی بوده، ترامپ برای کنار زدن نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، به نیروهای عملیات ویژه متوسل شد و ماه گذشته در یک عملیات جسورانه او را در اقامتگاهش در کاراکاس بازداشت کرد.
با این حال، رییسجمهوری آمریکا همچنان از دیپلماسی سخن میگوید. او پنجشنبه ۳۰ بهمن هشدار داد در صورت عدم دستیابی به توافق، «اتفاقات بسیار بدی» رخ خواهد داد. او ظاهرا مهلتی ۱۰ تا ۱۵ روزه پیش از اقدام احتمالی تعیین کرده است.
خطر واکنش متقابل و گسترش درگیری
در مقابل، سپاه پاسداران هشدار داده در صورت حمله آمریکا به خاک ایران، پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه را هدف قرار خواهد داد.
ایالات متحده در کشورهای مختلف خاورمیانه از جمله اردن، کویت، عربستان سعودی، قطر، بحرین، امارات متحده عربی و ترکیه پایگاه نظامی دارد.
تهران در نامهای به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، اعلام کرده آغازگر جنگ نخواهد بود، اما «در صورت تعرض نظامی، ایران در چارچوب حق دفاع مشروع خود، پاسخی قاطع و متناسب خواهد داد.»
مقامهای آمریکایی به رویترز گفتهاند کاملا انتظار دارند جمهوری اسلامی در صورت حمله واکنش نشان دهد.
تهدید به بستن تنگه هرمز
تهران پیشتر تهدید کرده در صورت حمله، تنگه هرمز را خواهد بست؛ اقدامی که میتواند حدود یکپنجم جریان نفت جهان را مختل کند.
مذاکرهکنندگان ایران و آمریکا سهشنبه در ژنو دیدار کردند و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت بر سر «اصول راهنما» توافق شده است. با این حال، کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، چهارشنبه اعلام کرد دو طرف در برخی موضوعات همچنان فاصله زیادی با یکدیگر دارند.
جمهوری اسلامی از ارائه امتیازهای عمده درباره برنامه هستهای خود خودداری کرده، هرچند تاکید دارد این برنامه اهداف صلحآمیز دارد. آمریکا و اسرائیل پیشتر تهران را به تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای متهم کردهاند.
یک مقام ارشد آمریکایی گفت ایران قرار است پیشنهاد مکتوبی برای پاسخ به نگرانیهای آمریکا ارائه کند.
ترامپ چهارشنبه از تهران خواست به «مسیر صلح» بپیوندد و گفت:«آنها نمیتوانند سلاح هستهای داشته باشند، موضوع بسیار ساده است. اگر آنها سلاح هستهای داشته باشند، نمیتوان در خاورمیانه صلح داشت.»
