روزنامه گاردین به نقل از کارشناسان حوزه محیط زیست گزارش داد نفتکشهای فرسوده «ناوگان سایه» جمهوری اسلامی که برای دور زدن تحریمهای بینالمللی به کار گرفته میشوند، تهدیدی جدی برای محیط زیست هستند و میتوان آنها را «بمب ساعتی» توصیف کرد.
گاردین نوشت اگر در پی فعالیت ناوگان سایه جمهوری اسلامی فاجعهای زیستمحیطی رخ دهد، دامنه آلودگی آن میتواند حتی از حادثه اکسون والدز در سال ۱۹۸۹ فراتر رود؛ رویدادی که طی آن ۳۷ هزار تُن نفت خام به دریا نشت کرد.
شرکت «پول استار گلوبال» ۲۹ کشتی ایرانی را بررسی کرده که پس از اقدام آمریکا در توقیف یک نفتکش ونزوئلایی در ماه دسامبر، سامانههای شناسایی ماهوارهای خود را خاموش کردند و از دید خارج شدند.
بر اساس این ارزیابی، نیمی از این کشتیها بیش از عمر ایمن توصیهشده ۲۰ سال فعالیت کردهاند.
همچنین بهدلیل فعالیت پنهانی این ناوگان، احتمال میرود که نگهداری مناسبی از آنها صورت نگیرد و با استانداردهای بینالمللی ایمنی همخوانی نداشته باشند.
در سالهای گذشته بیش از ۵۰ رویداد مرتبط با نفتکشهای ناوگان سایه در نقاط مختلف جهان به ثبت رسیده است؛ حوادثی که از تصادف دریایی تا نشت نفت را در بر میگیرد.
بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴، در مجموع ۹ لکه نفتی در کشورهایی مانند تایلند، ایتالیا و مکزیک به ناوگان سایه روسیه نسبت داده شد.
با این حال، نقش ناوگان سایه حکومت ایران تاکنون کمتر مورد توجه و بررسی قرار گرفته است.
جمهوری اسلامی در ماههای اخیر در پی آن بوده است که از طریق ناوگان سایه، تحریمهای نفتی آمریکا را دور بزند.
این شبکه از نفتکشها با تغییر پرچم، خاموش کردن سیستمهای رهگیری، انتقال محموله از کشتی به کشتی و ساختارهای مالکیتی غیرشفاف، نفت تحریمی را جابهجا میکنند.
۲۴ درصد نفتکشهای ناوگان سایه ایران بالای ۲۵ سال عمر دارند
گاردین در ادامه گزارش داد طبق ارزیابیها، هفت فروند از مجموع ۲۹ کشتی ناوگان سایه جمهوری اسلامی در طبقه «ریسک فوقالعاده بالا» قرار گرفتهاند، زیرا عمر آنها از ۲۵ سال فراتر رفته است و سه کشتی نیز بیش از ۳۰ سال سن دارند.
افزون بر این، پنج کشتی هم فرسودهاند و هم در گروه «نفتکشهای بسیار بزرگ حمل نفت خام» جای میگیرند؛ شناورهایی با ظرفیت تقریبی ۳۰۰ هزار تُن نفت.
تحلیلگران میگویند نفتکشهای ناوگان سایه اغلب بدون بیمه فعالیت میکنند و به همین دلیل، در صورت نشت نفت، هزینههای پاکسازی بر دوش کشوری خواهد بود که حادثه در آبهای آن رخ داده است.
بر پایه برآوردها، این هزینه میتواند رقمی بین ۸۶۰ میلیون تا ۱.۶ میلیارد دلار باشد.
شمار کل نفتکشهای ناوگان سایه در جهان به چند صد فروند میرسد و برخی ارزیابیها سهم آنها را حدود ۱۷ درصد از کل ناوگان جهانی نفتکشها میدانند.
روسیه بزرگترین ناوگان سایه را در اختیار دارد. در دسامبر ۲۰۲۴، دو نفتکش فرسوده روسی پس از غرق شدن یکی و به گل نشستن دیگری، موجب نشت گسترده نفت در دریای سیاه شدند.
در ماههای اخیر؛ واشینگتن کوشیده است با اعمال تحریمهای هدفمند، فعالیت ناوگان سایه حکومت ایران را مختل کند.
در تازهترین اقدام، وزارت خزانهداری آمریکا ۱۸ بهمن از اعمال تحریمهای تازه علیه شبکهای از کشتیها، شرکتها و افراد مرتبط با تجارت نفت ایران خبر داد.
در بسته تحریمی جدید، نام ۱۴ کشتی، ۱۵ نهاد تجاری و دو فرد حقیقی به چشم میخورد.
تجارت سودآور، بمب ساعتی در دریا
سلیم خان، مدیر بخش داده و تحلیل در شرکت پول استار گلوبال، ناوگان سایه حکومت ایران را به «بمب ساعتی» تشبیه کرد و هشدار داد این ناوگان از برخی از فرسودهترین نفتکشها تشکیل شده است.
او در عین حال افزود این تجارت برای بازیگران دخیل بسیار سودآور است و همین سودآوری، انگیزه ادامه فعالیت را تقویت میکند.
مارک اسپالدینگ، رییس سازمان غیرانتفاعی «بنیاد اقیانوس» نیز گفت: «ناوگان سایه ایران یک تهدید زیستمحیطی قابل توجه و رو به افزایش است. پرسش این نیست که آیا یک حادثه بزرگ رخ خواهد داد، بلکه این است که چه زمانی و کدام جوامع ساحلی و زیستبومهای دریایی بهای سامانه حملونقلی را خواهند پرداخت که برای فرار از پاسخگویی طراحی شده است.»
او افزود: «ما عمیقا نگرانیم که بُعد زیستمحیطی فعالیتهای ناوگان سایه تاکنون آنگونه که باید مورد توجه قرار نگرفته است.»
مجتبا پورمحسن، عضو هیئت تحریریه ایراناینترنشنال، شامگاه سهشنبه ۲۱ بهمن در گزارشی فاش کرد عباس عراقچی، علی لاریجانی و شش مقام دیگر جمهوری اسلامی، با استفاده از گذرنامههای دیپلماتیک خود، در پروازهایی به مقصد بیروت، چمدانهایی حاوی مبالغ کلان برای بازسازی حزبالله جابهجا کردهاند.
محمدابراهیم طاهریانفرد، محمدرضا شیرخدایی، حمیدرضا شیرخدایی، رضا ندایی، عباس عسگری و امیرحمزه شیرانیراد، شش دیپلماتی هستند که در عملیات انتقال صدها میلیون دلار پول نقد به لبنان دست داشتهاند.
این اقدام در شرایطی صورت گرفت که حزبالله پس از متحمل شدن ضربات سنگین به ساختار فرماندهی، تسلیحاتی و مالیاش، در ماههای اخیر بهطور جدی در پی بازسازی توان خود بوده است.
واینت در گزارش خود نوشت انتقال پول از ایران به لبنان با استفاده از هواپیماهای غیرنظامی موضوعی تازه نیست.
سال گذشته، حامیان حزبالله در برابر فرودگاه بیروت تجمعات اعتراضی برگزار کردند، زیرا دولت لبنان مانع از فرود یک هواپیمای ایرانی شده بود که بنا بر گزارشها، مبالغ قابل توجهی پول نقد برای حزبالله حمل میکرد.
اسرائیل پیشتر هشدار داده بود در صورت ادامه روند انتقال پول از ایران به لبنان، علیه فرودگاه بیروت دست به اقدام خواهد زد.
دیپلماتهای دخیل در قاچاق پول نقد
پورمحسن در ادامه گزارش خود گفت طاهریانفرد، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی را در سفر ۱۸ دی به بیروت همراهی میکرد.
طاهریانفرد دیپلماتی ۷۰ ساله است که پیشتر سفیر جمهوری اسلامی در ترکیه، دستیار ویژه محمدجواد ظریف در وزارت امور خارجه و نماینده ویژه حکومت در افغانستان بود.
شیرخدایی دیگر نیروی کهنهکار وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی است که در قاچاق صدها میلیون دلار پول نقد برای حزبالله نقش داشته است.
این دیپلمات ۶۹ ساله پیش از این سرکنسول ایران در پیشاور و اسلامآباد پاکستان و دستیار ویژه وزیر امور خارجه در دولت اول حسن روحانی بود.
او اکنون رییس هیئتمدیره یک شرکت تعاونی به نام «پیشکسوتان بینالملل وفا» است که در پولشویی به نفع وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی فعالیت دارد.
دیگر دیپلمات دخیل در انتقال پول نقد به حزبالله شیرانیراد است. او تا سال ۱۳۹۱ کارمند سفارت جمهوری اسلامی در کانادا بود، اما پس از قطع روابط دیپلماتیک اتاوا و تهران، به ایران دیپورت شد.
اول دیماه، شبکه کان اسرائیل از موافقت جمهوری اسلامی با پرداخت یک میلیارد دلار به حزبالله خبر داد.
ششم آذر، روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داد جمهوری اسلامی طی یک سال گذشته صدها میلیون دلار درآمد نفتی را از طریق صرافیها، شرکتهای خصوصی و شبکه حواله در دبی به حزبالله لبنان منتقل کرده است.
حکومت ایران حزبالله را یکی از ارکان اصلی «محور مقاومت» میداند.
«محور مقاومت» عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر جهاد اسلامی، حزبالله، حشد شعبی، حماس و حوثیهای یمن، استفاده میکنند.
پشتیبانی جمهوری اسلامی از حزبالله و دیگر گروههای نیابتی در حالی ادامه دارد که شهروندان ایران زیر فشار فقر، تورم فزاینده و بحرانهای معیشتی زندگی میکنند و سیاست خارجی حکومت را در تعارض با اولویتهای داخلی کشور میدانند.
به گزارش خبرنگار ایراناینترنشنال در کانادا، این نشست در شرایطی برگزار شد که دولت کانادا، همزمان با فشارهای دیپلماتیک واشینگتن و تهدیدهای تعرفهای دونالد ترامپ، میکوشد با تصویب این لایحه امنیت مرزی خود را تقویت کند؛ منتقدان اما هشدار میدهند که این لایحه ممکن است بهجای هدفگیری تهدیدات واقعی، حقوق پناهندگان و گروههای آسیبپذیر را محدود کند.
در جلسهای که به بررسی مواد ۵ تا ۸ لایحه اختصاص داشت، کارشناسان حقوقی و فعالان مدنی از جمله اردشیر زارعزاده (حقوقدان و فعال حقوق بشر)، تیموتی مکسورلی (هماهنگکننده گروه نظارت بر آزادیهای مدنی) و نمایندگانی از عفو بینالملل و کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل دیدگاههای انتقادی خود را مطرح کردند.
زارعزاده با اشاره به تضاد میان سرکوب معترضان در ایران و حضور آزادانه وابستگان جمهوری اسلامی در کانادا، گفت تمرکز لایحه بر ضربالاجلهای سختگیرانه برای پناهجویان «آدرس غلط» میدهد؛ زیرا قوانین موجود در صورت اجرای موثر، ابزار کافی برای شناسایی و «اخراج مهرههای رژیم» را فراهم میکند و مشکل اصلی ضعف غربالگری ویزا پیش از ورود است.
منتقدان همچنین نسبت به تهدید حقوق پناهندگان و حریم خصوصی هشدار دادند؛ از جمله بیاثر بودن مهلتهای زمانی کوتاه بر تهدیدات امنیتی واقعی، کاهش شفافیت دادرسی با جایگزینی استماع حضوری با بررسیهای صرفاً مکتوب، و اعطای اختیارات گسترده به ماموران مرزی برای بازرسی دستگاههای دیجیتال بدون نظارت قضایی.
